Raadsvoorstel Procesvoorstel Brainport Balans Check en Startnotitie Visie op de stad

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01421 Dossiernummer 23.41.151 B&W beslisdatum 10 oktober 2023

Raadsvoorstel Procesvoorstel Brainport Balans Check en Startnotitie Visie op de stad

Inleiding Met dit raadsvoorstel geven we invulling aan onze toezegging in de raadsvergadering van 11 juli jl. op de ingetrokken vrije motie “Brainport Balans Check”. Wij hebben toegezegd met een procesvoorstel te komen en in gesprek te gaan om meer grip te krijgen op de schaalsprong, of deze in balans is met het voorzieningenniveau, de klimaatdoelen en brede welvaart en, als dat niet het geval blijkt, aan welke knoppen de raad kan draaien om de balans te herstellen. Wij leggen u het procesvoorstel ter instemming voor. Daarnaast, in de termijnkalender van het Uitvoeringsprogramma Bestuursakkoord hebben wij aangegeven dat we een startnotitie Stadsvisie aan de raad ter besluitvorming aanbieden. Met dit raadsvoorstel geven wij ook hier invulling aan. Wij hebben ervoor gekozen om geen ‘traditionele’ stadsvisie te gaan maken, maar een handzaam en praktisch instrument dat u en ons gaat helpen om richting te geven bij de keuzes die we de komende jaren moeten gaan maken. We werken niet naar een ‘eindproduct’, maar stellen een periodiek proces voor. Daarmee kunnen we goed inspelen op de actualiteit en de dynamiek die nu en in de komende jaren op de stad afkomt en in de stad speelt. In de bijgevoegde startnotitie Visie op de stad, vindt u de door ons beoogde aanpak. Graag leggen wij deze aanpak en de bijbehorende kaders ter besluitvorming bij u voor.

  Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college De startnotitie is opgenomen in de termijnkalender van het uitvoeringsprogramma van het Bestuursakkoord.

Inboeknummer 23bst01421   Onvermijdelijk Invulling van toezegging op de ingetrokken motie Brainport Balans Check Doelstelling - Invulling geven aan de toezegging op de ingetrokken vrije motie “Brainport Balans Check” . - Realiseren van een 'kompas' met richtinggevende principes die we ontwikkelen in gesprek met partners en inwoners in de stad en die ons en anderen richting geven bij (beleids)keuzes die we moeten maken in een permanent veranderende wereld. Voorstel 1. Instemmen met het procesvoorstel Brainport Balans Check als invulling van de toezegging op de gelijknamige ingetrokken motie. 2. Instemmen met de aanpak en kaders uit de startnotitie Visie op de stad, namelijk: a. Doel van het traject zijn – naast inspiratie, perspectief en verbeeldingskracht – concrete en praktisch hanteerbare en breed gedragen ontwikkeldoelen voor Eindhoven; b. Dit doen we interactief en iteratief met (lokale en bovenlokale) stakeholders, waaronder bewoners, het brede bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en medeoverheden; c. We gaan daarvoor een continue dialoog aan met bovengenoemde partijen om gezamenlijk tot deze ontwikkeldoelen te komen; d. We nemen initiatieven om creativiteit en verbeeldingskracht uit te lokken over de groei en de toekomst van de stad; e.

We staan open voor initiatieven van derden (mits open en inclusief) en nemen daaruit ontstane bouwstenen mee; f. We ontwikkelen een campagne voor dit traject om zoveel mogelijk mensen te bereiken in dit traject: om bij te dragen en om kennis te nemen van de resultaten; g. We accepteren dat het traject nooit ‘af’ is en dat het permanent ‘werk in uitvoering’ is; h. De rol van de raad is tweeledig: actief deelnemen aan het traject en het periodiek vaststellen van een nieuwe versie van de ‘incomplete’ ontwikkeldoelen die zijn voorbereid en ontwikkeld met de stad; i. We beginnen zichtbaar met dit proces in de eerste helft van 2024 en gebruiken 2024 en 2025 voor de uitvoering. We presenteren eind 2024/ begin 2025 de eerste versie van de ontwikkeldoelen. En we stellen op basis van resultaat en ervaringen voor hoe eventueel vervolg na 2025 gegeven kan worden (voorzien voor eind 2025); Argumenten 1 We hebben toegezegd met een procesvoorstel te komen als invulling op de ingetrokken vrije motie “Brainport Balans Check

2

Inboeknummer 23bst01421 Wij hebben toegezegd met een procesvoorstel te komen en in gesprek te gaan om meer grip te krijgen op de schaalsprong, of deze in balans is met het voorzieningenniveau, de klimaatdoelen en brede welvaart en, als dat niet het geval blijkt, aan welke knoppen de raad kan draaien om de balans te herstellen. We doen dit door middel van drie lijnen: 1. Voor de langere termijn d.m.v. de Visie op de stad met ontwikkeldoelen 2. Voor de middellange termijn: jaarlijks periodiek gesprek tussen raad en college, te starten in Q1 2024. 3. Voor de kortere termijn c.q. op dossier niveau: de komende beslismomenten. In bijgaand procesvoorstel een uitgebreidere uitwerking van deze drie lijnen. We vragen u in te stemmen met bijgaand procesvoorstel. 2.1 Met de voorgestelde aanpak en kaders geven we invulling aan de gevoelde behoefte om perspectieven op de ontwikkeling van Eindhoven te realiseren. De regio Eindhoven maakt een fascinerende ontwikkeling door. We zien een enorme groei van mensen die van heinde en ver om diverse redenen naar de stad en regio toekomen. Dit heeft effect op de ontwikkeling van stad. We ervaren nu al de kansen, maar ook de spanningen die daarmee gepaard gaan. We zien een grote behoefte om met elkaar na te denken over de stad van de toekomst.

Hoe gaan we die ontwikkeling maken? Hoe ziet dat eruit? En ook: hoe houden we Eindhoven voor iedereen prettig en leefbaar? In de rijke traditie van onze regio stellen we daarom een slim en gezamenlijk optrekken van overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen, inwoners en andere stakeholders voor. Het bieden van een aangename leefomgeving en kansgelijkheid is een collectieve opgave waar iedereen zijn steentje aan moet bijdragen. We stellen een aanpak voor die moet leiden tot antwoorden op de meest prangende vragen van dit moment: hoe pak je het vinden van een nieuw evenwicht aan? Wat voor beelden hebben we over de toekomst van Eindhoven als centrumstad van de Brainportregio? Op welke manier brengen we Eindhoven op een goede manier vooruit? Wat is daarvoor nodig? We stellen in de startnotitie een aanpak voor die resultaatgericht is en die ruimte biedt om iedereen de kans te geven om hieraan een bijdrage te leveren. Een aanpak die inspirerend is en die uitnodigt om tot nieuwe en verfrissende perspectieven te komen en die daadwerkelijk richting gaat geven aan de ontwikkeling van de stad. 2.2 De beoogde resultaten geven concrete en gerichte handvatten om richting te geven aan toekomstige besluitvorming. We stellen voor om te komen tot richtinggevende ontwikkelprincipes voor stad en samenleving.

We streven naar ontwikkeldoelen - naar analogie van de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties (VN) - die zorgen voor een stad in balans. Naast concrete doelen, kunnen dit ook principes zijn voor de brede ontwikkeling van de stad. Op ieder gebied toepasbaar en meetbaar. Dat laatste is van belang want de ontwikkeldoelen moeten agendasettend werken en richting geven aan toekomstige beleidskeuzes bij de gemeente en bij de partners in de stad. Daarmee brengen we uw raad ook in positie om richting te geven aan de toekomstige ontwikkelingen.

3

Inboeknummer 23bst01421 2.3 Met de voorgestelde aanpak en kaders beogen we een brede groep van betrokkenen te bereiken. Om te komen tot de ontwikkeldoelen stellen we op hoofdlijnen een aanpak voor die uitgaat van een continu gesprek en open dialoog met alle stakeholders in de stad en daarbuiten. We bedoelen daarmee bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, medeoverheden, etc. De ontwikkeldoelen worden interactief en iteratief ontwikkeld. We accepteren dat de wereld permanent verandert en de toekomst voorspellen moeilijk is. Daarom zijn ze per definitie ‘incompleet’ en ze zullen nooit ‘af’ zijn. Het is van belang dat ze op ieder moment breed gedragen zijn. En dat ze om kunnen gaan met verschillende scenario’s voor de toekomstige ontwikkeling van Eindhoven. Naast het continue gesprek en dialoog nemen we initiatieven om inspiratie, perspectieven en verbeeldingskracht uit te lokken over de groei en de toekomst van de stad. Met inspiratie en verbeelding kunnen we de toekomstige ontwikkelingen van de stad en samenleving ‘vorm’ geven, waardoor we meer gefundeerde visies en agenda’s en goede keuzes kunnen maken in het hier en nu. Verbeeldingskracht zien wij als een krachtig hulpmiddel om een betere stad te maken.

Kanttekeningen 1.1 We stellen een ander type proces en product voor dan een ‘traditionele’ stadsvisie Ons inziens hebben we in Eindhoven geen behoefte aan een ‘traditionele’ stadsvisie die een gestold ideaalbeeld van de stad schetst in de toekomst. Dergelijke visies zijn vaak heel globaal en leiden – mede vanwege de verschillende politieke overtuigingen – veelal tot nietszeggende documenten die vaak abstract en ‘hoog-over’ zijn. Daarnaast is er al veel visievorming gedaan in de afgelopen jaren. In paragraaf 2 van de startnotitie vindt u hier een opsomming van. Dit willen we niet overdoen en een stadsvisie die een ‘nietje’ slaat tussen alle ontwikkelde visiedocumenten vinden niet van toegevoegde waarde. 1.2 De raad is niet als enige aan zet bij de ontwikkeling van de ontwikkeldoelen De stad is en wordt gevormd door velen in de Eindhovense samenleving. We zetten daarom in op een breed en interactief traject zodat de ontwikkeldoelen blijvend breed gedragen worden. De voorgelegde ontwikkeldoelen zijn daarbij niet een voorstel vanuit het college, maar het resultaat van een interactief traject met de stad. We nodigen u daarom ook actief uit om te participeren in het traject met de inwoners en stakeholders zodat u ook goed kennis kan nemen van overwegingen, zorgen en perspectieven van deze partijen.

Daarmee kunnen we gezamenlijk borgen dat het een proces van de stad wordt en niet enkel van de lokale overheid. Personele consequenties Het maken en onderhouden van de ontwikkeldoelen maakt onderdeel uit van de reguliere werkzaamheden van de sector Strategie / S&O in nauwe samenwerking met partijen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Wel zal er voor de komende jaren een extra inzet noodzakelijk zijn om de eerste versies van dit product in nauwe samenwerking

4

Inboeknummer 23bst01421 met alle relevante stakeholders tot stand te laten komen. Dit zal na uw besluitvorming nader uitgewerkt worden. Financiële consequenties Vooruitlopend op een definitieve uitwerking van de aanpak van het proces Visie op de stad is een eerste inschatting gemaakt van de kosten. Deze bedragen naar verwachting ordegrootte €250.000 per jaar voor in ieder geval de jaren 2024 en 2025 om activiteiten te programmeren en in gang te zetten en coördinatie hierop te organiseren. Betrekken van stakeholders, inclusief inwoners maakt hier onderdeel van uit. Dit zal na uw besluitvorming nader uitgewerkt worden. Communicatie In de verdere uitwerking van het traject Visie op de stad zal een communicatieplan ontwikkeld worden als onderdeel van het plan van aanpak. Planning en uitvoering Een start met de eerste zichtbare activiteiten Visie op de stad voorzien wij in de eerste helft van 2024. Basis hiervoor is het plan van aanpak dat we na besluitvorming gaan ontwikkelen. We gaan de daarin voorgestelde activiteiten programmeren en zullen daarin gaandeweg de inhoudelijke bouwstenen voor de ontwikkeldoelen gaan ontwikkelen. Eind 2024/begin 2025 willen wij de eerste versie presenteren aan u en de stad. Evaluatie Eind 2025 zullen we op basis van resultaten en ervaringen het proces Visie op de stad evalueren.

Op basis daarvan zal een voorstel voor het vervolg voor 2026 en verder gemaakt worden. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Procesvoorstel Brainport Balans Check • Startnotitie Visie op de stad Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

5

Inboeknummer 23bst01421

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ; 10 oktober 2023 besluit: 1. Instemmen met het procesvoorstel Brainport Balans Check als invulling van de toezegging op de gelijknamige ingetrokken motie. 2. Instemmen met de aanpak en kaders uit de startnotitie Visie op de stad, namelijk: a. Doel van het traject zijn – naast inspiratie, perspectief en verbeeldingskracht – concrete en praktisch hanteerbare en breed gedragen ontwikkeldoelen voor Eindhoven; b. Dit doen we interactief en iteratief met (lokale en bovenlokale) stakeholders, waaronder bewoners, het brede bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en medeoverheden; c. We gaan daarvoor een continue dialoog aan met bovengenoemde partijen om gezamenlijk tot deze ontwikkeldoelen te komen; d. We nemen initiatieven om creativiteit en verbeeldingskracht uit te lokken over de groei en de toekomst van de stad; e. We staan open voor initiatieven van derden (mits open en inclusief) en nemen daaruit ontstane bouwstenen mee; f. We ontwikkelen een campagne voor dit traject om zoveel mogelijk mensen te bereiken in dit traject: om bij te dragen en om kennis te nemen van de resultaten; g. We accepteren dat het traject nooit ‘af’ is en dat het permanent ‘werk in uitvoering’ is; h.

De rol van de raad is tweeledig: actief deelnemen aan het traject en het periodiek vaststellen van een nieuwe versie van de ‘incomplete’ ontwikkeldoelen, die zijn voorbereid en ontwikkeld met de stad; i. We beginnen zichtbaar met dit proces in de eerste helft van 2024 en gebruiken 2024 en 2025 voor de uitvoering. We presenteren eind 2024/ begin 2025 de eerste versie van de ontwikkeldoelen. En we stellen op basis van resultaat en ervaringen voor hoe eventueel vervolg na 2025 gegeven kan worden (voorzien voor eind 2025);

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

6