Raadsvoorstel Opvolging BO MIRT 2022

Gemeente Eindhoven Inboeknummer

23bst00384

Dossiernummer

23.14.351

B&W beslisdatum 04 april 2023

Raadsvoorstel Opvolging BO MIRT 2022 Inleiding De gemeente Eindhoven heeft op 25 november 2020 samen met de regiogemeenten van het Stedelijk Gebied (SGE), de provincie en het Rijk het MIRT1 onderzoek Verstelijking en Bereikbaarheid vastgesteld, waarin de integrale ontwikkeling van wonen, werken en mobiliteit tot 2040 is uitgewerkt2. Doel is om de groei voor wonen (62.000 woningen) en werken (72.000 fte) in de regio (SGE) in samenhang met een mobiliteitstransitie te realiseren, zodat de economische positie van de regio duurzaam wordt bestendigd en er een aantrekkelijk woon- en leefklimaat is. Een belangrijk deel van deze opgave landt in twee prioritaire gebieden. De eerste is het Stationsdistrict, oftewel het programma ‘Eindhoven Internationale Knoop XL’. Hier worden c.a. 9000 woningen gebouwd, in combinatie met de volledige transformatie van het station Eindhoven Centraal3. Het tweede gebied is langs de HOV4-as, oftewel de Ontwikkelas Zuidwest. Dit is het gebied tussen Eindhoven Centraal en HTCE/De Run. De investering in de HOV4 versterkt de verbinding van centrum met de economische toplocaties en draagt direct bij aan de realisatie van circa 11.400 nieuwe woningen (waarvan 8.600 in Eindhoven en 2.800 in Veldhoven) en nieuwe werklocaties.

Het ontwikkelen van dergelijke aantallen woningen kent een aantal randvoorwaarden op het gebied van duurzaamheid, mobiliteit en leefbaarheid. Deze randvoorwaarden zijn gedurende een lange periode uitgewerkt en opgesteld. Uw raad heeft daar gedurende de afgelopen jaren een aantal kaders meegegeven. Het gaat hierbij met name over de volgende kaderstellingen en uitwerkingen: • • • • • • •

Eindhoven op weg (2013) en de actualisatie van Eindhoven op Weg (2022) Het programma Eindhoven Internationale Knoop XL (2019) Ontwikkel Perspectief Centrum (2020) De Omgevingsvisie (2020) MIRT-Onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport (2020) De Ontwikkelvisie Fellenoord 2021 Verstedelijkingsakkoord (2022)

1 MIRT staat voor Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport 2 Zie: Raadsvoorstel BO MIRT afspraken 2020 Mobiliteit en Verstedelijking (dossiernummer

21.28.652) 3 Station Eindhoven Centraal wordt getransformeerd. Er start een MIRT verkenning. Deze heet “OV Knoop Brainport regio Eindhoven” en bestaat uit twee delen. De Multimodale Knoop (Neckerspoel, fietsenstallingen en K&S) en de Spoorknoop Eindhoven (aanpassingen emplacement, 2 extra perrons en aanpassingen aan het emplacement aan de westzijde van het station). In algemene zin spreken we over Station Eindhoven of over het specifieke onderdeel.

Inboeknummer 23bst00384

Deze kaderstelling is leidend geweest in de samenwerking tussen Rijk en regio en de gemaakte afspraken. Ook het Rijk, provincie Noord-Brabant en MRE gemeenten hechten veel waarde aan een aantrekkelijk en leefbare regio die duurzaam economisch floreert, evenals in de regio gevestigde private partijen. Daarom werken we reeds vele jaren intensief samen in diverse trajecten. Dit heeft geresulteerd in een omvangrijk en voor Eindhoven historisch investeringspakket op met name bereikbaarheid in november 2022. Investeringen hiervoor komen grotendeels uit de landelijke middelen voor verstedelijking en mobiliteit, provinciale middelen, gemeentelijke bijdragen en private bijdragen. Deze afspraken zijn in 2022 gemaakt op het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (hierna BOL) en het Bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (Hierna BO-MIRT), die jaarlijks plaatsvinden. Het Verstedelijkingsakkoord (2022) en het MIRT onderzoek (2020) vormden de onderleggers voor deze afspraken. U bent daar steeds over geïnformeerd. Figuur 1 geeft weer hoe er afgelopen jaren is toegewerkt naar de in 2022 gemaakte afspraken. Deze toeleidende afspraken zijn steeds gemaakt onder voorbehoud van goedkeuring van staten, raden en Tweede Kamer. De afspraken hebben stuk voor stuk bijgedragen aan, en geleid tot, de “Brainportdeal” zoals deze is gesloten op 9 november 2022.

Met de Brainportdeal is invulling gegeven aan de kaderstelling en randvoorwaarden die Eindhoven en de regio al jaren nastreven en die integraal onderdeel uitmaakt van het Bestuursakkoord 2022-2026 “Samen Morgen Mooier Maken”.

Figuur 1 Toeleidende afspraken naar Brainportdeal 2022

De gemaakte afspraken van het BOL en BO MIRT 2022 landen, zoals gebruikelijk, in reguliere uitwerkingen en projecten. De komende periode staat dan ook in het teken van het verder uitwerken van de opgaven en projecten waarvoor dit investeringsgeld bedoeld is. De investeringsmiddelen zijn opgenomen in de verschillende begrotingen (of partijen hebben toegezegd dit binnenkort te formaliseren) van Rijk, Provincie en andere partners

2

Inboeknummer 23bst00384

en worden op verschillende momenten uitgekeerd4. Hiervoor geldt dat het nodig is dat de verschillende planvormingsfasen van de projecten zijn afgerond. Aan de werkzaamheden van de planvoorbereidingsfase zijn kosten verbonden. Deze voorbereidingsstappen sluiten aan bij de reguliere MIRT systematiek, gelijk aan hoe dit in andere steden in Nederland is georganiseerd (zie bijvoorbeeld uitwerking van de Oude Lijn en de knooppunten Dordrecht en Leiden of de verkenning Binckhorst in Den Haag). Een deel van deze kosten vallen onder de taken en verantwoordelijkheid van de gemeentelijke organisatie. Hiervoor is een voorbereidingsbudget noodzakelijk. Dit dossier beoogt dekking van de voorbereidingsfase te borgen voor de projecten waarvoor nog geen voorbereidingsbudget beschikbaar is. Daarnaast maakt dit dossier inzichtelijk welke afspraken zijn gemaakt, welke vervolguitwerkingen dit oplevert en welk investeringsvolume hiermee samenhangt.

 Wettelijke taak Een deel van de kosten wordt gemaakt voor wettelijke taken, zoals bijvoorbeeld het doorlopen van een MER-procedure, het uitvoeren van de benodigde (verkeerskundige) onderzoeken en het organiseren van participatie.

 Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Dit betreft de verdere uitwerking en invulling van de MIRT-propositie, benoemd als kernopgave op het gebied van verstedelijking en mobiliteit in het in het bestuursakkoord 2022 (p. 32 en 33.)

 Onvermijdelijk Dossier betreft de noodzakelijke voorbereidingsmiddelen voor invulling van de afspraken zoals gemaakt op de BO-MIRT 2022. Doelstelling Op passende wijze invulling geven aan de noodzakelijke vervolguitwerking van de afspraken van BO MIRT 2022. Het borgen van dekking van de hiervoor noodzakelijke planvoorbereidingskosten. Voorstel 1. Kennisnemen van de op 9 november 2022 gemaakte MIRT afspraken; 2. Instemmen met het starten van de MIRT Verkenning naar de “OV Knoop Brainport Eindhoven”. 3. Kennisnemen van de start van een regionale Verkenning Ontwikkelas Zuidwest (HOV4) en de start van de actualisatie van de netwerkstudie naar het hoofd- en onderliggend wegennet. 4. Instemmen met de betrokkenheid van de Raad, zoals uitgewerkt in bijlage 1, in de vervolguitwerkingen OV Knoop Brainport Eindhoven en Ontwikkelas Zuidwest, waarbij de Raad: 4 Partijen formaliseren dit binnenkort. De besluitvorming in MRE-gebied over de regionale

cofinanciering (gemeenten en private partijen) volgt nadat de exacte verdeelsleutel (wie betaalt wat) is uitgewerkt. Dit is voorzien in zomer 2023.

3

Inboeknummer 23bst00384

a.

5.

6.

7.

8.

Voor de MIRT-verkenning OV-knoop een voorstel ter besluit voorgelegd krijgt over het resultaat van de verkenning (vaststelling voorkeursalternatief) en tussentijds ter bespreking de resultaten van de analytische fase (de Notitie reikwijdte en detailniveau en de Nota Kansrijke alternatieven) en de beoordelingsfase (de effectrapportage en de MKBA) voorgelegd krijgt. b. Voor de regionale verkenning Ontwikkelas Zuidwest voor het deel HOV4 een voorstel ter besluit voorgelegd krijgt over het voorkeursalternatief (tracé) en het voorlopig ontwerp, en voor de gebiedsvisie een concept krijgt toegelicht en de definitieve versie ter vaststelling krijgt aangeboden. Het beschikbaar stellen van een voorbereidingsbudget van € 7,5 miljoen voor de periode 2023 t/m 2024 planvoorbereidingsfase uitwerking BO MIRT 2022, te weten: c. € 4,5 miljoen. voor de OV Knoop Brainport Eindhoven d. € 2,8 miljoen voor de regionale Verkenning Ontwikkelas Zuidwest e. € 123.000 voor de actualisatie van de netwerkstudie naar het over hoofd- en onderliggend wegennet.

Instemmen met het beschikbaar stellen van een voorbereidingsbudget van € 491.000 voor het in gang zetten van de verdere uitwerking van de afspraken uit het Verstedelijkingsakkoord, als opvolging van de afspraken uit het BO Leefomgeving 2022; De kosten voor 5 en 6 van in totaal € 8,0 miljoen te dekken uit de reserve strategische investeringen voor een bedrag van € 6,0 miljoen en € 2,0 miljoen uit de rijksbijdrage voor de OV Knoop Brainport Eindhoven. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te stellen

Argumenten 1.1 Met de op het BO MIRT van 9 november 2022 gemaakte afspraken geven we invulling aan onze strategische stedelijke agenda van verstedelijking en bereikbaarheid die reeds sinds vele jaren in ontwikkeling is. Onze regio is gezond, maar kent tegelijkertijd vele grote opgaven om dat ook te blijven. Woningbouw en mobiliteit zijn daar onderdeel van, evenals het behoud en de versterking van het groen, netcongestie, voorzieningen en de energietransitie. Het kabinet onderkent het belang van Brainport Eindhoven, onderschrijft de opgave waarvoor we staan en spreekt daarbij uit deze opgave samen met onze regio en de provincie aan te willen pakken. Om richting te geven aan al deze opgaven werken we samen met provincie en Rijk aan de doorontwikkeling van de mainportstatus van Brainport, zoals benoemd in het Regeerakkoord 2022. Hieruit is een Bestuurlijk Overleg Brainport voortgekomen5. In dit BO Brainport maken Rijk, provincie Noord-Brabant en regio afspraken over de gezamenlijke inzet op de drie thema’s Internationale Waardeketens, Talent en WoonLeef- en Vestigingsklimaat. Gezamenlijke investeringen op de thema’s Wonen en Bereikbaarheid worden vervolgens besloten in het BO MIRT en het BOL, uiteraard onder voorbehoud van instemming van Tweede kamer, Raden en Staten.

5 U bent daarover geïnformeerd op 17 juni 2022

4

Inboeknummer 23bst00384

BO MIRT (Brainport deal) 11/22

BOL 6/22

Met Rijk, provincie en regio zijn in 2022 investeringsafspraken gemaakt. Met deze afspraken is een investering gemoeid van € 1,57 miljard inclusief BTW. In tabel 1 ziet u een compleet overzicht van de afspraken. afspraken rijk-regio 2022

Raming

Deel Rijk

Verstedelijkingsakkoord SGE

-

-

Versnellingsafspraken Fellenoord/Knoop XL Eindhoven Korte termijn maatregelenpakket mobiliteitstransitie Multimodale Knoop Eindhovena HOV4 / De Run/ High Tech Campus Eindhoven Hoofd- en onderliggend wegennetf Spoorknoop Eindhovena Stap 1 A58 Ehv-Tilburg

Totaal investeringspakket t/m BO MIRT 2022 (%)

Deel Regio -

Voorbereidingskosten beschikbaar Nee, te besluiten

137

98

39

185

46,25

138,75

727 270

469 132

258 138

Ja, reeds door Uw Raad beslotenb Ja, reeds door Uw Raad beslotenc Nee, te besluiten Nee, te besluiten

NTB

NTB

NTB

Nee, te besluiten

125

125

0

Ja, via Rijkd

126

126

0

Ja, via Rijke

1.570 (100%)

996,25 (63,5%)

573,75 (36,5%)

a

Beide projecten maken onderdeel uit van de integrale MIRT Verkenning OV Knoop Brainport Eindhoven. Eindhoven betaalt niet mee aan de voorbereidingskosten van de spoorse stap. b Op 24 januari jl. heeft uw Raad besloten over de middelen die gemoeid zijn met de gebiedsontwikkeling Fellenoord (22bst01480). c Op 22 november 2022 heeft uw Raad het Raadsvoorstel Korte termijn maatregelenpakket A2/Randweg (22bst01390) vastgesteld d De spoorknoop Eindhoven Stap 1 wordt uitgewerkt onder regie van ProRail. e De planvorming en realisatie in het kader van de afspraak over de A58 Eindhoven-Tilburg zal verder uitgewerkt worden onder SmartwayZ.NL. f Raad besluit pas in toekomst over deze uitwerking, na afronding studie en na besluitvorming op het BO MIRT.

Tabel 1: Afspraken Brainport deal Een volledige weergave van de afspraken is met u gedeeld op 14 november 2022 en is hier terug te lezen. 2.1/3.1 Het starten van de vervolguitwerkingen is een logische en noodzakelijk volgende stap in het gezamenlijke proces om te komen tot realisatie van de onderliggende opgaven. De gezamenlijke afspraken over investeringen in wonen en bereikbaarheid in onze regio, of wel de “Brainportdeal”, zoals gemaakt in het BO-MIRT van 9 november 2022 is een uniek resultaat en belangrijk voor de leefbaarheid en ontwikkeling van Eindhoven. Het in gang zetten van uitwerking van de MIRT afspraken vormt de start van een volgende fase gericht op het komen tot realisatie van de gemaakte investeringsafspraken. Het is daarmee een logische en noodzakelijke volgende stap in de meerjarige strategische samenwerking met Rijk, provincie en onze regio. Al deze inspanningen zijn erop gericht

5

Inboeknummer 23bst00384

te komen tot adequate, tijdige en zorgvuldige realisatie van onderliggende deelopgaven en projecten, in goede afstemming met de omgeving. 2.2/3.2 De Verkenningen vormen een concrete uitwerking en een grote stap in de richting van de realisatie van de ambities van onze stad. Deze vervolguitwerkingen zijn omvangrijk in hun schaal, impact en betekenis voor Eindhoven. Dat geldt met name voor de twee grootste opgaven: station Eindhoven Centraal (onderdeel van Eindhoven Internationale Knoop XL) en de Zuidwest-as (inclusief HOV4). Door uitwerking te geven aan de gemaakte afspraken, brengen we de realisatie van de integrale ontwikkeling van deze twee gebieden een stap dichterbij. In beide gebieden worden uiteindelijk ruim 20.000 woningen gebouwd. Daarmee is deze vervolguitwerking een cruciale stap in de realisatie van de ambities van de stad. 2.3 /3.3 Nu de financiële reserveringen gemaakt zijn, is het nodig dat de volgende uitwerkingen concreet starten De set aan afspraken hangt inhoudelijk met elkaar samen. Voor de meeste opgaven geldt dat Eindhoven primair aan de lat staat. Dat wil zeggen dat wij ‘eigenaar’ zijn van de opgave en ervoor verantwoordelijk zijn deze in gang te zetten. Dat komt voort uit onze rol en bevoegdheid op het lokale schaalniveau. Dit geldt zo voor het onderdeel naar de multimodale knoop (Neckerspoel), binnen de MIRT verkenning OV knoop Eindhoven Centraal.

Het ministerie van Ienw/ProRail staan aan de lat voor de spoorse opgave en opgaven op Station Eindhoven Centraal. Daarnaast is Eindhoven primair aan zet voor de opgave HOV4/Zuidwest-as en het Korte Termijn Maatregelenpakket. Tot slot is Eindhoven de trekker van het Verstedelijkingsakkoord en de hiermee samenhangende vervolguitwerkingen. Deelopgave Investering Gevraagd voorbereidingsbudget Trekkerschap

Vervolguitwerking

Resultaat

Verkenning OV Knoop Brainport Eindhoven met 2 onderdelen (multimodale knoop en spoorknoop). € 727 miljoen. (multimodale knoop) en € 125 miljoen. (spoorknoop stap 1). € 4,5 miljoen. waarvan € 2 miljoen. rijksbijdrage en € 2,5 miljoen. bijdrage Eindhoven. Rijk (IenW, BZK) en regio (provincie en Eindhoven) geven uitvoering aan de afspraak tot de MIRT verkenning op de OV Knoop Brainport regio Eindhoven. De integrale verkenning beslaat twee verkenningen. ProRail is namens IenW opdrachtnemer van het onderdeel Spoorknoop. Eindhoven trekt het onderdeel Multimodale Knoop (busstation). In de periode 2023-2024 wordt de integrale MIRT verkenning verder uitgewerkt. Een MIRT verkenning is een vastomlijnd planproces van het Rijk. Op dit moment zijn er nog enkele varianten voor het busstation en de beoogde aanpassingen aan het spoor onderwerp van studie. Het einde van de Verkenning moet één voorkeursvariant opleveren. Uw Raad wordt hierin stap-voor-stap meegenomen. U wordt uiteindelijk gevraagd in te stemmen met de voorkeursvariant. Naar alle waarschijnlijkheid is dat Q4 2024 of Q1-2 2025. We zijn hiervoor afhankelijk van de voortgang van de deelverkenning Spoor, die door IenW/ProRail wordt getrokken. Zie bijlage 1 voor de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de betrokkenheid van uw Raad. Integraal voorkeursalternatief OV Knoop Eindhoven Centraal.

6

Inboeknummer 23bst00384

Tabel 2: Deelopgave OV Knoop Brainport Eindhoven Voor de afspraken HOV4 / De Run/ High Tech Campus Eindhoven uit tabel 1 en de bijbehorende gebiedsontwikkeling Ontwikkelas Zuidwest is op het BO MIRT een soortgelijke afspraak gemaakt als voor de OV Knoop Brainport regio Eindhoven, zie tabel hieronder. Deelopgave Investering Gevraagd voorbereidingsbudget Trekkerschap

Vervolguitwerking

Resultaat

Ontwikkelas Zuidwest (HOV4) € 132 miljoen. (Rijk) en € 138 miljoen. (Regio). € 2,8 miljoen. Eindhoven De regio (provincie, Eindhoven en Veldhoven) geven uitvoering aan de afspraak. De regionale Verkenning beslaat uit een gebiedsvisie en een ontwerp voor de HOV-as. Eindhoven trekt beide opgaven in nauwe samenwerking met Veldhoven en de provincie. In de periode tot eind 2023 wordt er een regionale Verkenning uitgewerkt, dit betreft: Uitwerking van het tracé van de HOV-verbinding Eindhoven Centraal-HTCE/De Run, waarbij de regio meerdere tracéalternatieven onderzoekt. Dit onderzoek, inclusief participatietraject, is al in 2022 opgestart (vooruitlopend op het MIRT-Besluit) en zal in juni 2023 aan uw Raad worden aangeboden. Dan zal ook een plan van aanpak voor het Voorlopig Ontwerp worden voorgelegd. Het maken van een Voorlopig Ontwerp (VO) en bijbehorende geactualiseerde ramingen (besluitvorming hierop wordt kwartaal 1 van 2024 verwacht). Het maken van een gebiedsvisie op de ontwikkelas. Met het Rijk is afgesproken dat de verwachting is dat de ontwikkelvisie voor de Ontwikkelas HOV4 op het BO Leefomgeving of het BO MIRT van 2023 gereed is. Voor de zomer 2023 wordt een concept van deze visie, inclusief een participatie aanpak, besproken met de raad en voor besluitvorming eind 2023 aan de raad aangeboden.

Daarnaast wordt in de 2e helft 2023 gestart met een businesscase en ontwikkelstrategie ten behoeve van de uitvoering van de gebiedsvisie. Besluitvorming hierover is voorzien in 2024. Uitwerking tracé HOV4 Voorlopig Ontwerp HOV4 + kostenraming Ontwikkel- gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest

Tabel 3: deelopgave Ontwikkelas Zuidwest (HOV 4) Het MIRT-onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport liet zien dat er, zelfs bij een geslaagde mobiliteitstransitie, een opgave op hoofd- en onderliggend wegennet (HWN-OWN) resteert. In 2022 is een netwerkstudie HWN-OWN uitgevoerd, afgelopen BO-MIRT is afgesproken dat deze wordt geactualiseerd en uiterlijk in 2024 opnieuw wordt geagendeerd op het MIRT.

7

Inboeknummer 23bst00384

Deelopgave Investering

Voorbereidingsbudget Trekkerschap Vervolguitwerking

Resultaat

Actualisatie netwerkstudie Hoofd- en Onderliggend wegennet Het totaalpakket aan investeringen is gekoppeld aan afspraken op het MIRT over samenhangende oplossingen op hoofd- en onderliggend wegennet. € 123.000 Het Rijk, De provincie en Eindhoven geven samen uitvoering aan de op het BO MIRT gemaakte afspraak. Dit betreft: Actualisatie van de netwerkstudie naar Hoofd- en onderliggende wegennet (BO MIRT afspraak 2022) Geactualiseerde netwerkstudie, te agenderen op het BO MIRT 2024 (Q4).

Tabel 4: deelopgave Actualisatie netwerkstudie Hoofd- en Onderliggend wegennet 2.4/3.4 Inwoners, ondernemers en bezoekers van de stad worden bij de vervolguitwerking actief betrokken Bij de uitwerking van de verschillende projecten worden bijpassende participatietrajecten uitgewerkt. De impact van met name de ontwikkeling Zuidwest-as en Eindhoven Internationale Knoop XL zijn vergaand bepalend voor de toekomstige ontwikkeling van Eindhoven. Wij hechten veel waarde aan een zorgvuldig en constructief proces met de stad, de Raad en andere stakeholders. Daarom zetten we in op een omvangrijk participatieproces, vanuit de opgaven geredeneerd. In veel gevallen zijn we daartoe wettelijk verplicht. Echter, wij zetten ons in om bovenop deze vereiste participatie de betrokkenheid van de stad bij de voor haar snel veranderende omgeving, goed, plezierig en constructief vorm te geven. De exacte wijze waarop dit gebeurt, wordt uitgewerkt in participatieplannen toebehorend aan de desbetreffende opgave. Uw Raad zal hier steeds in worden betrokken en over worden geïnformeerd. 4.1 De kaderstellende en controlerende rol van Raad wordt geborgd Naast de mogelijkheden voor uw Raad om inbreng te hebben bij de verschillende participatietrajecten is op verschillende momenten besluitvorming en sturing van uw Raad voorzien.

Dit is uitgewerkt in bijlage 1 (indicatieve planning MIRT opgaven en betrokkenheid Raad). Uitgangspunt is dat de Raad, naast haar formele bevoegdheden, aanvullend en structureel meegenomen en geïnformeerd wordt in de verschillende fases van de lopende uitwerkingen. Via die weg kan de Raad vroegtijdig haar input in deze processen inbrengen en kenbaar maken waar haar prioriteiten liggen. 6.1 In het Verstedelijkingsakkoord zijn afspraken gemaakt over vervolgonderzoeken. Hiervoor is voorbereidingsbudget nodig. Ook voor de verdere uitwerking van de afspraken uit het Verstedelijkingsakkoord met betrekking tot Groen, Water en Energie zal nadere planvorming moeten plaatsvinden. Dat vormt de basis van nieuwe, toekomstige, investeringsafspraken. Deelopgave Investering Voorbereidingsbudget Trekkerschap

Uitwerkingen Verstedelijkingsakkoord Geen. € 491.000 De regio (provincie, SGE) geeft uitvoering aan de afspraken zoals vastgelegd in het Verstedelijkingsakkoord, waarbij Eindhoven als trekker aanspreekpunt is voor de samenhangende vervolguitwerkingen. Gemeente Eindhoven is hiernaast verantwoordelijk uitvoering te geven

8

Inboeknummer 23bst00384

Vervolguitwerking

Resultaat

aan de afspraken, over bijvoorbeeld de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie buiten de Ring. Eindhoven en ministerie van I&W geven samen uitvoering aan de afspraak actualisatie HWN-OWN. Dit betreft o.a.: Aanvullend onderzoek naar warmte systemen: onderzoek naar integrale aanpak van spoor-gebiedsontwikkeling i.h.k.v. externe veiligheid Onderzoek naar interactie Watervisiekaarten Eindhoven en verstedelijkingsplots, doorontwikkeling digital twin, inzichtelijk maken recreatieve druk op openbare groengebieden, en onderzoek naar groene daken/gevels Integrale tactische uitwerking van de verstedelijkingsstrategie in Eindhoven. Middels het ontwikkelperspectief Eindhoven (OPE) wordt in kaart gebracht welke verdichting waar plaats kan vinden, en welke randvoorwaardelijke ingrepen op bijvoorbeeld mobiliteit, groen-blauw, energie hiervoor nodig zijn. Dit geeft richting aan de adaptieve programmering zoals opgenomen in het verstedelijkingsakkoord, en vormt de basis voor verdere afspraken. De onder vervolguitwerking genoemde onderzoeken.

Tabel 5: deelopgave Uitwerkingen Verstedelijkingsakkoord 7.1

De gemaakte investeringsafspraken worden momenteel door de bekostigende partijen in hun begroting verankerd. Dit dossier heeft alleen betrekking op de voorbereidingskosten waarvoor Eindhoven aan de lat staat. Er zijn meerdere partijen die meebetalen aan de investeringsafspraken. Naast het Rijk zijn dit drie regionale partijen: de provincie Noord-Brabant, de gemeenten uit de Metropoolregio Eindhoven (waaronder Eindhoven) en private partners. De totale regionale investeringsbijdrage bedraagt € 573 miljoen. inclusief BTW. In beginsel draagt iedere regionale partij hiervan 1/3 deel bij (€ 191 miljoen. inclusief of € 158 miljoen. exclusief BTW). De regionale partijen werken momenteel de concrete verdeelsleutel uit aan de hand waarvan ieders precieze bijdrage wordt bepaald. Voor het Eindhovense deel van deze investeringen is deels al dekking beschikbaar6. Per deelopgave of project volgt de komende jaren op het passende moment een kredietaanvraag bij uw Raad. Bij de strategische investeringsagenda wordt hierbij rekening gehouden met investeringstempo en -bijdrage. Dit Raadsvoorstel betreft de voorbereidingskosten die benodigd zijn om deze investeringen mogelijk te maken. 7.2 Er is € 8,0 mln. aan voorbereidingsbudget nodig, ter dekking van de te maken kosten in de verkennings- en uitwerkingsfase van de verschillende afspraken tussen Rijk en regio.

In dit dossier wordt u gevraagd in te stemmen met de Eindhovense voorbereidingskosten die voortkomen uit de gemaakte MIRT-afspraken. Het gaat dan om:

6 Betreft reserveringen en kredieten voor in totaal circa € 44 mln. excl. BTW voor de

gebiedsontwikkeling Fellenoord & de mobiliteitstransitiemaatregelen (22bst01390) Raadsvoorstel Korte termijn maatregelenpakket A2/Randweg en de multimodale knoop.

9

Inboeknummer 23bst00384

-

Interne kosten/uren: de inzet van expertise van eigen medewerkers van de gemeente, inclusief eventuele inhuur van derden als de benodigde expertise niet in voldoende mate aanwezig is). Advieskosten: kosten voor derden die deelonderzoeken uitvoeren Overige kosten: de financiering van overige ‘out of pocket’- kosten . zoals het huren van ruimten, het maken van communicatiematerialen, etc.) Het is gebruikelijk en noodzakelijk hiervoor een voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen. Het gevraagde voorbereidingsbudget heeft betrekking op de opgaven waar Eindhoven primair voor aan de lat staat en waarvoor nog geen eerdere dekkingsbesluiten genomen zijn. Onderstaande tabel laat de raming van deze kosten zien voor 2023 en 2024 exclusief de rijksbijdrage van € 2 miljoen. voor de OV Knoop Brainport Eindhoven. Het gaat dan dus enkel over de gemeentelijke bijdrage van in totaal € 6 miljoen. Jaar

2023

2024

Totaal

Interne Uren Advieskosten Overige kosten Jaartotaal Interne Uren Advieskosten Overige kosten Jaartotaal Interne Uren Advieskosten Overige kosten Totaal

OV Knoop Brainport Eindhoven

Ontwikkelas Zuid-West (HOV4)

HWN-OWN

Uitwerkingen Plan afspraken voorbereidingsverstedelijkings- kosten totaal akkoord

619.000 400.000 31.000 1.050.000 825.000 600.000 43.000 1.468.000 1.444.000 1.000.000 73.000 2.518.000

971.000 417.000 42.000 1.430.000 727.000 626.000 41.000 1.394.000 1.698.000 1.043.000 82.000 2.824.000

53.000 68.000 2.000 123.000 0 0 0 0 53.000 68.000 2.000 123.000

0 477.000 14.000 491.000 0 0 0 0 0 477.000 14.000 491.000

1.643.000 1.362.000 89.000 3.094.000 1.552.000 1.226.000 84.000 2.862.000 3.195.000 2.588.000 171.000 5.956.000

Tabel 6: Voorbereidingskosten vanuit bijdrage Eindhoven Nadere toelichting per onderdeel: OV Knoop Brainport Eindhoven Voor de afspraken over de Verkenning OV Knoop Brainport regio Eindhoven betreft dit het Eindhovens aandeel in de reeds in de MIRT afspraak benoemde voorbereidingskosten (25% van € 4,0 miljoen.) van € 1,0 miljoen. advieskosten verdeeld over 2023 en 2024. Met € 2,0 miljoen. wordt de helft van de voorbereidingskosten (50% van € 4,0 miljoen.) gedekt door het Rijk. Provincie Noord-Brabant geeft momenteel invulling aan haar aandeel van (25%), zijnde € 1,0 miljoen. De kosten voor interne uren bedragen € 1,44 miljoen. tot en met 2024. Ontwikkelas Zuidwest Voor de Ontwikkelas Zuidwest (HOV4) zijn de kosten die horen bij de tracéstudie, het maken van een Voorlopig Ontwerp en het ontwikkelen van een gebiedsvisie op de ontwikkel-as deels reeds gedekt als onderdeel van de afspraken over gezamenlijke onderzoekskosten zoals in het BO MIRT 2020 is afgesproken met Rijk en Provincie (in totaal was destijds 3 x € 1,0 miljoen. (Rijk, Provincie, gemeente Eindhoven ieder € 1,0

10

Inboeknummer 23bst00384

miljoen.) beschikbaar)7. Deze middelen zijn inmiddels grotendeels besteed. Aanvullende onderzoeken die gedaan moeten worden in het kader van het planvormingsproces zoals onderzoeken naar verkeerscirculatie, ontwikkelvisie, etc. en de personele inzet van de ambtelijke organisatie zijn nog niet gedekt. Hiervoor is een voorbereidingsbudget nodig van circa € 2,8 miljoen. HWN-OWN Ook hiervoor geldt dat eerdere onderzoeken uit het gezamenlijke voorbereidingsbudget van Rijk, provincie en Eindhoven zijn bekostigd. Bij het BO MIRT is afgesproken hierop een actualisatie te verrichten, kosten hiervan bedragen € 123.000. Verstedelijkingsakkoord Dit gaat onder andere om de in het Verstedelijkingsakkoord opgenomen vervolgonderzoeken (energie en netwerkschaarste, groen, water, landschap, voorzieningen en sociaal maatschappelijke opgaven). In het Verstedelijkingsakkoord staan afspraken tussen regio en rijk om deze integrale opgave te realiseren. Hiervoor is een voorbereidingsbudget nodig van € 491.000. 6.3 Ook de Rijks- en regiopartners dragen bij aan de voorbereidingskosten. Tegenover de Eindhovense investering van € 2,6 miljoen. in de externe advieskosten staat een verwachte bijdrage van € 3,6 miljoen van deze partners. Hiervan is een deel reeds toegezegd (€ 2,0 miljoen.), over de verdeling van het resterende deel van € 1,6 mln. lopen momenteel nog gesprekken met Rijk, regio en provincie.

Dat is ook de reden dat we u nu een besluit kunnen vragen over in totaal € 8 miljoen (€ 6 miljoen Eindhovense bijdrage en € 2 miljoen. toegezegde Rijksbijdrage). Indien er meer bekend is over aanvullende bijdragen van derden aan de € 1,6 miljoen. brengen wij uw Raad hiervan op de hoogte. Naast deze bijdrage in de advieskosten hebben deze partners ook te zorgen voor dekking van de eigen interne kosten. Advieskosten 2023 & 2024

Eindhoven toegezegd Rijk (excl. interne verwacht uren) totaal Provincie Noord- toegezegd Brabant (excl. verwacht interne uren) totaal Totaal

Multimodale knoop

Ontwikkelas Zuid-West (HOV4)

HWN-OWN

1.000.000 2.000.000

1.043.000

2.000.000

0

1.000.000 1.000.000 4.000.000

0 1.043.000

Uitwerkingen Plan (verhouding afspraken voorbereidings- op totaal) verstedelijkings- kosten totaal akkoord 68.000 477.000 2.588.000 42% 2.000.000 280.000 280.000 0 280.000 2.280.000 37% 0 280.000 1.280.000 0 280.000 1.280.000 21% 68.000 1.037.000 6.148.000

Tabel 7: Overzicht toegezegde en verwachte externe bijdragen vanuit Rijk en PNB Kanttekeningen 2.1/3.1 Het proces van Verkenning(en) en nadere uitwerking(en) kan leiden tot nieuwe inzichten met betrekking tot het inhoudelijk ontwerp, de risico’s en de kosten. Tijdens het Verkennings- en het ontwerpproces wordt het project steeds gedetailleerder uitgewerkt. Wanneer het ontwerp verder uitgewerkt wordt en de verschillende varianten en mogelijkheden tegen elkaar afgewogen worden komt er meer zicht op de risico’s in de projecten en wat de gevolgen hiervan zijn. Voor het HOV traject geldt dat deze 7 Zie: Raadsbesluit BO MIRT afspraken 2020 Mobiliteit en Verstedelijking

11

Inboeknummer 23bst00384

risico’s gedurende de uitwerking van de tracé studie, het Voorlopig Ontwerp (VO) en Definitief Ontwerp (DO) verder en gedetailleerder in kaart worden gebracht. Wanneer de tracéstudie gereed is wordt dit samen met het Plan van Aanpak voor het VO voorgelegd aan Uw Raad. Na afronding van het VO wordt opnieuw een raadsdossier aangeboden. De Verkenning naar de OV Knoop Brainport regio Eindhoven moet leiden tot een integraal voorkeursalternatief. Dit proces zal, zo is de inschatting nu, ruim 2 jaar in beslag nemen (gerekend vanaf het besluit tot de Startbeslissing op 9 november ’22). Uw Raad wordt steeds meegenomen in de stappen die hierin zijn voorzien. Dit is uitgewerkt in bijlage 1. 2.2/3.2 Deze opgaven zijn voor onze organisatie en stad nieuw, zowel in aard als omvang. Deze opgaven zijn voor onze organisatie en stad nieuw, zowel in aard als omvang. Dat vraagt ook expertise in onze organisatie. Daarom is niet alleen het aantal uren inzet maar ook de kwalitatieve vraag in beeld gebracht. Hierbij constateren we dat naar verwachting twee expertises die meerjarige inzet vragen op dit moment niet in onze organisatie voorhanden zijn. Dit betreft de rol van Strategisch technisch manager en Strategisch omgevingsmanager. Met dit voorstel borgen we de dekking tot en met 2024 voor alle inzet en dus ook deze expertises.

We bekijken dit jaar of structurele formatie voor deze functies noodzakelijk is en hoe dit in te richten. 5.1/6.1 Het gevraagde voorbereidingsbudget is een groot bedrag Met dit voorstel brengen we integraal in beeld wat de komende twee jaar nodig is aan voorbereidingskosten op een zeer omvangrijk investeringspakket. Het betreft grote, complexe opgaven die veel, intensieve, afstemming vragen met meerdere partijen. Dat vraagt veel capaciteitsinzet. Waar mogelijk zullen we in latere instantie de gemaakte voorbereidingskosten verreken met de investeringsbudgetten of met derden. Soms mogen voorbereidingskosten met de investeringskosten van een project verrekend worden. Hoe en of dat mogelijk is, weten we pas in een vervolgfase. Voor de periode na 2024 verwachten we aanvullend nog een aantal voorbereidingsbudgetten nodig te hebben voor deze opgaven, met name de opvolging van de MIRT-verkenning - dat gebeurt na besluitvorming in uw Raad over het voorkeursalternatief- en de gebiedsontwikkeling Zuidwest-as. Personele consequenties Dit voorstel ziet toe op de dekking van financiële consequenties tot en met 2024. Het betreft mede de dekking van de inzet van personele uren. We gebruiken komend jaar om te bepalen of structurele formatie voor deze functies noodzakelijk is en hoe dit in te richten.

Financiële consequenties De financiële consequenties voor de bijdrage voor de gemeente Eindhoven van het toekennen van het voorbereidingsbudget voor 2023 en 2024, zoals benoemd onder beslispunt 4 en 5, bedragen € 6,0 miljoen. De opgaven van BO MIRT 2022 vallen onder de strategische investeringen (mobiliteitstransitie, KnoopXL, versterking OV)8. De benodigde voorbereidingskosten zijn daarom te dekken uit de reserve strategische 8

Zie o.a. Bestuursakkoord 2022 p. 60

12

Inboeknummer 23bst00384

investeringen. Deze voorbereidingskosten zijn immers noodzakelijk om te komen tot de strategische investeringen. Naast dit dossier ontvangt u ook via het reguliere begrotingsproces voorstellen die dekking vragen uit de reserve strategische investeringen. Het nu voorliggende dossier vraagt nu besluitvorming over zekerheid van inzet van voorbereidingskrediet voor 2023 en deels 2024, teneinde gemaakte afspraken na te komen. Dat is de reden dat we dit voorstel niet via het reguliere begrotingsproces inbrengen maar via een separaat dossier. Verwacht wordt dat een deel van deze kosten na 2024 deel uitgaan maken van de investeringskosten, de kosten die te relateren zijn aan de personele inzet zullen voor na 2024 opnieuw berekend worden. Dekking Van de totale voorbereidingskosten van € 8,0 miljoen wordt de Eindhovense bijdrage van € 6,0 miljoen gedekt uit de reserve strategische investeringen: Reserve Strategische Investeringen Stand eind 2022

24.190.659

Reeds onttrokken/begroot

-1.550.000

Ontrekkking volgens voorstel '23

-3.093.000

Stand eind 2023

19.547.659

Reeds onttrokken/begroot

-200.000

Ontrekkking volgens voorstel '24

-2.863.000

Stand eind 2024

16.484.659

Tabel 8: Interne bijdrage Eindhoven vanuit reserve strategische investeringen De overige dekking van € 2,0 miljoen volgt uit de rijksbijdrage specifiek bestemd voor de OV Knoop Brainport Eindhoven. Samenvattend geeft dit het volgende beeld op basis van tabel 6: bijdrage Eindhoven en toegezegde externe bijdragen uit tabel 7: Jaar

OV Knoop Brainport Eindhoven

Ontwikkelas Zuid-West (HOV4)

HWN-OWN

2023 2024 Totaal

2.050.000 2.468.000 4.518.000

1.430.000 1.394.000 2.824.000

123.000 0 123.000

Uitwerkingen Plan afspraken voorbereidingsverstedelijkings- kosten totaal akkoord 491.000 4.094.000 0 3.862.000 491.000 7.956.000

Tabel 9: samenvattend financieel overzicht Communicatie Communicatie met bewoners, belanghebbenden en andere geïnteresseerden is gekoppeld aan de informatievoorziening, participatie en samenspraak vanuit de verschillende deelopgaven en projecten.

13

Inboeknummer 23bst00384

Planning en uitvoering Met dit voorstel kunnen we de afspraken van het BOL en BO MIRT 2022 gedurende de periode 2023-2024 nakomen. Voor de deelopgave Ontwikkelas Zuidwest geldt dat de uitwerking van het VO en bijhorende participatietraject gedurende 2023 plaatsvindt. Eind 2023 wordt een raadsvoorstel inclusief VO voor de HOV verbinding Eindhoven CS-HTCE/De Run voorgelegd, wat in 2024 moet leiden tot de start maar ook afronding van het DO en in de jaren daarna aanbesteding en realisatie van het project. Dit wordt in samenhang uitgewerkt met de gebiedsvisie op de Ontwikkelas Zuidwest. Deze gebiedsvisie zal in conceptvorm voor de zomer ter informatie aan u worden voorgelegd en zal waarschijnlijk in kwartaal 4 van 2023 ter besluitvorming worden aangeboden. De gebiedsvisie wordt vervolgens uitgewerkt in een ontwikkelstrategie. Dit betreft de vervolgstap om tot uitvoering van de visie te komen. Voor de Verkenning van de Multimodale Knoop geldt een vastomlijnd Rijksproces wat ervoor zorgt dat dat deze naar verwachting in Q4 2024 ter besluitvorming aan uw raad wordt aangeboden. De stappen die hiertoe leiden zijn uitgewerkt in bijlage 1. Bij deze planning zijn we sterk afhankelijk zijn van de voortgang uitwerking Spoorknoop, die onder regie van IenW en Prorail wordt uitgewerkt, de opgenomen planning is daarom onder voorbehoud hiervan.

Evaluatie De opgaven die meelopen in het traject van het MIRT kennen een lange looptijd, richting 2030-2040. De stappen en opgaven worden voortdurend gemonitord in de jaarlijkse overlegmomenten tussen Rijk en Regio (BOL en BO MIRT). Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Samenwerking Raad MIRT Verkenning OV Knoop Brainport Eindhoven & Ontwikkelas Zuidwest • Begrotingswijziging 

De bijlagen worden meegestuurd De bijlagen liggen ter inzage in de leeskamer

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

14

Inboeknummer 23bst00384

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 maart 2023;

besluit: 1. Kennisnemen van de op 9 november 2022 gemaakte MIRT afspraken. 2. Instemmen met het starten van de MIRT Verkenning naar de “OV Knoop Brainport Eindhoven”. 3. Kennisnemen van de start van een regionale Verkenning Ontwikkelas Zuidwest (HOV4) en van de actualisatie van de netwerkstudie naar het hoofd- en onderliggend wegennet. 4. Instemmen met de betrokkenheid van de Raad, zoals uitgewerkt in bijlage 1, in de vervolguitwerkingen OV Knoop Brainport Eindhoven en Ontwikkelas Zuidwest, waarbij de Raad: a. Voor de MIRT-verkenning OV-knoop een voorstel ter besluit voorgelegd krijgt over het resultaat van de verkenning (vaststelling voorkeursalternatief) en tussentijds ter bespreking de resultaten van de analytische fase (de Notitie reikwijdte en detailniveau en de Nota Kansrijke alternatieven) en de beoordelingsfase (de effectrapportage en de MKBA) voorgelegd krijgt. b. Voor de regionale verkenning Ontwikkelas Zuidwest voor het deel HOV4 een voorstel ter besluit voorgelegd krijgt over het voorkeursalternatief (tracé) en het voorlopig ontwerp, en voor de gebiedsvisie een concept krijgt toegelicht en de definitieve versie ter vaststelling krijgt aangeboden. 5. Het beschikbaar stellen van een voorbereidingsbudget van € 7,5 miljoen voor de periode 2023 t/m 2024 planvoorbereidingsfase uitwerking BO MIRT 2022, te weten: c. € 4,5 miljoen voor de OV Knoop Brainport Eindhoven d.

€ 2,8 miljoen voor de regionale Verkenning Ontwikkelas Zuidwest e. € 123.000 voor de actualisatie van de netwerkstudie naar het over hoofd- en onderliggend wegennet. 6. Instemmen met het beschikbaar stellen van een voorbereidingsbudget van € 491.000 voor het in gang zetten van de verdere uitwerking van de afspraken uit het Verstedelijkingsakkoord, als opvolging van de afspraken uit het BO Leefomgeving 2022. 7. De kosten voor 5 en 6 van in totaal € 8,0 miljoen te dekken uit de reserve strategische investeringen voor een bedrag van € 6,0 miljoen en € 2,0 miljoen uit de rijksbijdrage voor de OV Knoop Brainport Eindhoven. 8. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te stellen

15

Inboeknummer 23bst00384

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

16