Raadsvoorstel Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029 GRWRE Ergon

gemeente Eindhoven Inboeknummer 7909978_03 Dossiernummer 25.15.651 B&W beslisdatum 08 april 2025

Raadsvoorstel Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029 GRWRE Ergon

Inleiding We nemen, naast vier regiogemeenten, deel aan de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningsschap Regio Eindhoven (GRWRE). De uitvoeringsorganisatie hiervan is Ergon. Ergon voert voor de deelnemende gemeenten de voormalige Wsw en werkplekken met loonkostensubsidie en beschut werk uit. Daarnaast worden re-integratietaken in het kader van de Participatiewet uitgevoerd. Het bestuur van de GRWRE heeft conform de gebruikelijke procedure besloten om de Ontwerpbegroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2029 (zie bijlage 1) voor zienswijze aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten voor te leggen. In dit voorstel wordt ingegaan op deze begroting en wordt een voorstel aan uw raad voorgelegd over deze zienswijze. Daarnaast wordt aan uw raad een voorstel gedaan hoe we omgaan met de tekorten in onze begroting en over de indexeringssystematiek.  Wettelijke taak: uitvoering van Wsw en Participatiewet.  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk

Doelstelling De GRWRE hecht eraan dat de raad goed betrokken wordt in de besluitvorming over de begroting 2026. Met het vaststellen van de Ontwerpbegroting GRWRE kan Ergon ook in 2026 aan onze inwoners met een arbeidsbeperking betaald werk bieden en inwoners met een ondersteuningsvraag naar regulier betaald werk helpen. Voorstel

Inboeknummer 7909978_03 1. Onder voorbehoud van goedkeuring van onze begroting 2026 door uw raad als zienswijze kenbaar te maken dat de gemeenteraad van Eindhoven: a. geen opmerkingen plaatst bij de Ontwerpbegroting 2026 GRWRE. b. geen opmerkingen plaatst bij de meerjarenbegroting 2027-2029 GRWRE. 2. Het structureel tekort van € 2,4 miljoen voor 2026 en verder (niveau 2026) in onze gemeentebegroting mee te nemen in de integrale afwegingen bij onze begrotingsbehandeling 2026. 3. De Rijksmiddelen die een-op-een bestemd zijn voor de uitvoering van gesubsidieerde arbeid (Wsw, loonkostensubsidie en beschut werk) en delen van re-integratie die bij Ergon zijn belegd ter beschikking te stellen aan Ergon, voor zover deze specifiek herleidbaar zijn voor deze activiteiten. 4. Bij de uitwerking van de strategische koers, de vereenvoudiging Sociaal Domein en het transformatieplan infrastructuur Ergon te onderzoeken hoe de overige meerjarige tekorten 2027 t/m 2029 gedempt kunnen worden. 5. Met ingang van 1-1-2026 de indexeringsmethodiek die toegepast wordt bij de 4 Gemeenschappelijke regelingen eveneens van toepassing te verklaren op de GRWRE. Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting en meerjarenbegroting sluiten aan bij de vastgestelde strategische koers 2022 t/m 2026. Vanaf 2022 zijn stappen gezet in de vastgestelde strategische koers 2022 t/m 2026.

Deze begroting borduurt verder op die vastgestelde strategische koers. Er wordt verder gewerkt aan het professionaliseren van de (begeleidings)organisatie en de verbetering van de dienstverlening aan inwoners op het gebied van werk waarbij het investeren in maatwerktrajecten belangrijker wordt om beter in te kunnen spelen op psychische kwetsbaarheid, taal, cultuur en schuldenproblematiek. Er wordt in 2026 verder geïnvesteerd in duurzame plaatsingen en het beperken van het ziekteverzuim. Daarnaast gaat Ergon door met verhogen van opbrengsten, het verlagen van de kosten en hogere instroom vanuit de gemeenten. 1.2 Met deze begroting kunnen we inwoners aan het werk helpen. We hebben daarover een aantal kpi’s vastgelegd. Er zijn afgelopen jaren belangrijke verbeteringen doorgevoerd in de re-integratietrajecten bij Ergon. Met iedere deelnemer wordt een maatwerktraject ontwikkeld ‘mijn weg naar werk’ waarin verschillende leervormen en modulaire workshops toegepast worden. Ook zet Ergon private re-integratietrajecten in voor onder meer jongeren, zelfstandigen en inwoners met psychische kwetsbaarheid. Daarnaast zijn er prestatieafspraken opgenomen over onder meer het aantal trajecten en plaatsingen, stijging op de werkladder en het ziekteverzuim. Deze prestatieafspraken sluiten aan op de afspraken uit de strategische koers.

Zo is in de begroting opgenomen dat we in 2026 totaal 1.494 aanmeldingen doen bij Ergon waarvan 1.242 voor een regulier traject (gericht op betaald werk zonder ondersteuning) en 252 voor een traject waarbij inzet van loonkostensubsidie of beschut

2

Inboeknummer 7909978_03 werk aan de orde is. Ultimo 2026 is de ambitie om 960 inwoners werkzaam te laten zijn via loonkostensubsidie of beschut werk. De 1.242 inwoners met ondersteuningsvraag kunnen een traject volgen bij Ergon Participatiebedrijf om de afstand tot de arbeidsmarkt te overbruggen via onder meer trainingen en het opdoen van vaardigheden. Vervolgens kunnen deelnemers bemiddeld worden naar regulier betaald werk in samenspraak met het Werkgelegenheidsteam (sector Economie & Cultuur). Daarnaast is in 2026 de doelstelling om 188 inwoners met een arbeidsbeperking te plaatsen via loonkostensubsidie of beschut werken. Daarbij is het doel om deze inwoners zo regulier mogelijk te plaatsen (regulier met inzet van loonkostensubsidie waar mogelijk, anders via detachering, werken op locatie of beschermd werken). Ook is de doelstelling opgenomen dat er 5% groei op de werkladder plaatsvindt, dus werken in een zo regulier mogelijke setting. Van groei op de werkladder is bijvoorbeeld sprake als iemand een ontwikkeling doormaakt van bijvoorbeeld ‘beschermd werken’ naar ‘detachering’. 1.3 Ergon gaat door met het verder verbeteren van de dienstverlening. Eind 2023 is het rapport van onderzoeksbureau van Kwiz ontvangen waarin aanbevelingen gedaan zijn over de toegankelijkheid van rechten, plichten en procedures bij Ergon.

Naar aanleiding hiervan is een taskforce aan de slag gegaan om de nodige verbeteringen in de organisatie door te voeren. Deze zijn inmiddels allemaal geïmplementeerd. Daarbij wordt ieder halfjaar een medewerkers- en klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd om tijdig bij te kunnen sturen. Ook wordt alle kandidaten bij aanvang, tijdens en na afloop van het traject ‘Mijn weg naar werk’ gevraagd naar de tevredenheid van de dienstverlening. Daarnaast wordt er veel geïnvesteerd in het Ergon Fit programma om medewerkers te ondersteunen bij onder meer geldzaken, welzijn, gezond leven en werkplezier. Voor het kaderpersoneel wordt in 2026 verder ingezet op talentontwikkeling en persoonlijk leiderschap. Tenslotte wordt in 2026 een separaat transformatieplan opgeleverd om de infrastructuur van Ergon toekomstbestendig te maken. Het beperken van het ziekteverzuim en het verbeteren van de duurzaamheid van de plaatsingen wordt hierin ook opgenomen. 2.1 Begroting Eindhoven in overeenstemming met raming GRWRE (2026). Onze eigen meerjarenbegroting 2026 sluit niet aan op de Ergon-begroting 2026. Onze begroting laat een tekort zien van ongeveer € 2,4 miljoen in 2026. Dit tekort loopt bij ongewijzigd beleid in de komende jaren verder op. Deze discrepantie tussen beide begrotingen was ook zichtbaar bij de begroting 2025 en toen is dit voor 2025 opgelost bij de Kadernota 2025/Begroting 2025.

De oorzaak hiervan is dat de meerjarenbegroting van Ergon nog niet verwerkt was in onze meerjarenbegroting. Er was daardoor nog geen rekening gehouden met de forse

3

Inboeknummer 7909978_03 prijsstijgingen door de nieuwe cao’s Wsw en Aan de Slag, de stijging van het wettelijk minimumloon (ruim 23% in de afgelopen jaren) en de volumestijging van inwoners die werken met loonkostensubsidie en beschut werken (de Wsw bouwt af en er vindt een opbouw in volume plaats van inwoners die werken met loonkostensubsidie en beschut werk). Daarnaast zien we dat de afbouw van de Wsw sneller verloopt dan werd verwacht, dit is ook een landelijke tendens. Ergon bespaart structureel € 3,5 miljoen door verhoging van de instroom, opbrengsten te verhogen door kleine en onrendabele klanten af te stoten en kosten te verlagen, met name voor de inhuur van personeel. Deze kostenbesparing is al in de onderliggende begroting van Ergon verwerkt. Desondanks zien we dat er in 2026 een tekort is in onze begroting van € 2,4 miljoen. Daarom is ons voorstel om het tekort van € 2,4 miljoen voor 2026 en verder (niveau 2026) mee te nemen in de integrale afwegingen bij onze begrotingsbehandeling 2026. 3.1 We stellen de middelen vanuit het Rijk beschikbaar die voor Ergon bedoeld zijn. De begroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029 van Ergon zijn de uitwerking van de vastgestelde Strategische koers 2022-2026. Voor Eindhoven zijn in deze begroting de volgende bedragen opgenomen, zie tabel 1. Tabel 1: overzicht budgetten 2026 Eindhoven t.b.v. Ergon. Budget Wsw subsidie

€ (x milj.) 32,6

Participatiebedrijf

3,7

Loonkostensubsidies

12,5

Begeleidingsvergoeding LKS

6,7

Aanvullende financiering

2,6

Totaal

58,1

- Het Wsw-deel van de 'Integratie-uitkering Sociaal Domein’ (IUSD) van € 32,6 miljoen wordt zoals gebruikelijk één op één aan het bestuur van de GRWRE ter beschikking gesteld. Bijstelling volgt via de circulaires in 2025. - De kosten van het Participatiebedrijf worden vergoed op basis van een open boek systeem (facturatie van de werkelijke kosten). - De loonkostensubsidie wordt op basis van de loonwaarde van de individuele medewerker één-op-één vergoed aan Ergon. - De begeleidingsvergoeding en de aanvullende financiering worden lumpsum uitbetaald waarbij de verdeling van de kosten gebaseerd is op de verwachte ontwikkeling van de aantallen. Vanuit het Rijk zijn de middelen voor de Wsw en de loonkostensubsidie direct herleidbaar (gemeentefonds-uitkering en de BUIG) omdat ze als zodanig zichtbaar zijn. We stellen deze middelen één-op-één beschikbaar aan Ergon vanuit het uitgangspunt ‘wat we krijgen, geven we door’.

4

Inboeknummer 7909978_03

4.1 We gaan aan de slag met onder meer de Strategische koers. Daarna wordt inzichtelijk hoe hoog de meerjarige tekorten vanaf 2027 in onze begroting zijn. Zoals bij 2.1 is aangegeven, zien we ook meerjarig tekorten in onze begroting voor Ergon. Een aantal zaken zijn van invloed op de meerjarige tekorten: - We gaan dit jaar een nieuwe Strategische koers vanaf 2027 voor Ergon ontwikkelen waarin we nieuwe meerjarige afspraken maken tussen de gemeenten en Ergon over onder meer de doelen, het aantal te plaatsen inwoners, kpi’s, financiën etc. Dit wordt eind dit jaar aan uw raad voorgelegd; - Daarnaast willen we de tekorten dempen via het transformatieplan voor de infrastructuur van Ergon om deze toekomstbestendig en dus rendabeler te maken waarbij ook het beperken van het ziekteverzuim en het bevorderen van de duurzaamheid van de plaatsingen opgenomen wordt; - Tenslotte zal de vereenvoudiging van het Sociaal Domein financiële consequenties hebben omdat we processen gaan versimpelen en willen komen tot een effectievere en efficiëntere dienstverlening op het gebied van Werk en Geld. We weten dus nog niet exact wat de discrepantie tussen de begroting van Ergon en onze begroting vanwege bovenstaande ontwikkelingen. Daar zal de komende periode meer duidelijkheid over komen. Zo nodig komen we daarop terug met een separaat dossier. 5.1 Gelijke indexeringsmethodiek GR-en.

Voor vier gemeenschappelijke regelingen is er samenwerking gezocht op het gebied van planning en control, zodanig dat gemeenteraden eenduidiger regie kunnen voeren. Dit heeft o.a. geleid tot een gelijke indexeringsmethodiek. Het voorstel is om de GRWRE hierbij aan te laten sluiten zodat we efficiënter kunnen werken en de jaarlijkse discussie rondom dit onderwerp voorkomen. Kanttekeningen 1.1 Eventuele financiële risico’s zijn voor rekening van de gemeenten die onderdeel uitmaken van de GRWRE. In 2018 is er een evaluatie uitgevoerd van het reservebeleid. Daarin heeft het bestuur vastgesteld dat het reëel weerstandsvermogen tussen de € 13,8 en € 16,8 miljoen ligt. Begin 2025 is het weerstandsvermogen opnieuw intern geëvalueerd waaruit blijkt dat het benodigde weerstandsvermogen minimaal € 9,9 miljoen is met een streefwaarde van € 12,4 miljoen. De algemene reserve per ultimo 2024 bedraagt na concept resultaatbestemming € 8,9 miljoen. De risico’s liggen onder meer in lage instroom waardoor extra personeel ingehuurd moet worden, loon/kostenstijgingen voor bijvoorbeeld de gestegen CAO’s die niet gecompenseerd worden door het Rijk, hoger ziekteverzuim en het wegvallen van opdrachtgevers. De genoemde risico’s zullen zich normaliter niet allemaal tegelijk en niet

5

Inboeknummer 7909978_03 in dezelfde mate voordoen. We verwachten dat er geen aanmerkelijke aanspraak op dit weerstandsvermogen in 2026 nodig is. Het bestuur van Ergon acht bijstorten op dit moment niet nodig. Financiële consequenties Extra aanvullende Rijksmiddelen. In de begroting van Ergon 2026 is opgenomen dat Ergon een beroep doet op de aanvullende financiële middelen van het Rijk die in/vanaf 2026 beschikbaar komen en die aan de gemeente beschikbaar gesteld worden. Deze zijn als inkomsten in de begroting van Ergon ingeboekt. Te weten: - extra budget beschut werk (voor het jaar 2025 hadden we dit al beschikbaar gesteld aan Ergon); - compensatie lager inkomensvoordeel (compensatie fiscale maatregel, idem voor 2025 beschikbaar gesteld); - extra budget voor extra banen infrastructuur; - transformatiebudget infrastructuur Ergon. Totaal is dit een indicatief bedrag van € 2,3 miljoen (voor alle 5 gemeenten) in 2026 waarover voorlopige afspraken gemaakt zijn. De exacte omvang van deze bedragen is nog niet bekend en zal gepubliceerd worden in de circulaires van het gemeentefonds. We hebben met Ergon afgesproken dat deze middelen van het Rijk nog indicatief zijn en dat er, voor wat betreft de transformatiebudget, in 2026 in samenspraak tussen de gemeenten en Ergon een transformatieplan opgesteld wordt. Dit transformatieplan loopt vooruit op de nieuwe Strategische koers vanaf 2027.

Deze strategische koers voor de jaren 2027 en verder gaan we in 2025 opstellen en wordt, zoals eerder is vermeld, in het najaar 2025 aan uw raad voorgelegd. Communicatie De begroting kan, nadat deze door het bestuur is vastgesteld, via de GRWRE aan de pers en derden beschikbaar gesteld worden. Dit raadsvoorstel is besproken in de vergadering van de cliëntenraad op 15 april 2025. De raad kan zich vinden in het voorstel. Planning en uitvoering De uitvoering zal ter hand genomen worden na vaststelling. In de statuten van de GRWRE is opgenomen dat de begroting en meerjarenbegroting na zienswijze vastgesteld moet worden door het Algemeen Bestuur van de GRWRE. Vervolgens dient het Dagelijks Bestuur vóór 15 september 2025 de begroting en meerjarenbegroting naar Gedeputeerde Staten van de provincie te zenden. Evaluatie Na afloop van het jaar biedt het bestuur van de GRWRE de jaarrekening en het jaarverslag aan.

6

Inboeknummer 7909978_03 Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Ontwerpbegroting 2026 en Meerjarenbegroting 2027-2029 GRWRE. • Brief aan het dagelijks bestuur van de GRWRE met de zienswijze.

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

Inboeknummer 7909978_03

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 15 april 2025; 1. Onder voorbehoud van goedkeuring van onze begroting 2026 door uw raad als zienswijze kenbaar te maken dat de gemeenteraad van Eindhoven: a. geen opmerkingen plaatst bij de Ontwerpbegroting 2026 GRWRE. b. geen opmerkingen plaatst bij de meerjarenbegroting 2027-2029 GRWRE. 2. Het structureel tekort van € 2,4 miljoen voor 2026 en verder (niveau 2026) in onze gemeentebegroting mee te nemen in de integrale afwegingen bij onze begrotingsbehandeling 2026. 3. De Rijksmiddelen die een-op-een bestemd zijn voor de uitvoering van gesubsidieerde arbeid (Wsw, loonkostensubsidie en beschut werk) en delen van re-integratie die bij Ergon zijn belegd ter beschikking te stellen aan Ergon, voor zover deze specifiek herleidbaar zijn voor deze activiteiten. 4. Bij de uitwerking van de strategische koers, de vereenvoudiging Sociaal Domein en het transformatieplan infrastructuur Ergon te onderzoeken hoe de overige meerjarige tekorten 2027 t/m 2029 gedempt kunnen worden. 5. Met ingang van 1-1-2026 de indexeringsmethodiek die toegepast wordt bij de 4 Gemeenschappelijke regelingen eveneens van toepassing te verklaren op de GRWRE.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

8