Raadsvoorstel Omgevingsvisie Eindhoven

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst01157 Dossiernummer 24.41.451 B&W beslisdatum 08 oktober 2024

Raadsvoorstel Omgevingsvisie Eindhoven Inleiding Eindhoven staat voor grote ambities en opgaven. We hebben te maken met een groeiende stad met een forse woningbouwopgave, de energie- en mobiliteitstransitie en het veranderende klimaat. De omgevingsvisie 2.0 helpt te bepalen hoe we deze ambities en opgaven een plaats kunnen geven binnen Eindhoven. Het is een integrale visie die de hoofdrichting van de ruimtelijke ontwikkeling van Eindhoven voor de lange termijn bepaalt en die doorwerking krijgt in diverse omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. De omgevingsvisie richt zich op het jaar 2040. Parallel aan het traject om te komen tot een nieuwe omgevingsvisie is een Omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Wij hebben op 21 maart 2023 de uitgangpunten voor het OER vastgesteld middels een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (23bst00315). Op 30 mei 2023 heeft uw raad de kaders voor het samenspraaktraject alsmede de hoofdambitie, de deelambities en de stedelijke opgaven voor de omgevingsvisie vastgesteld (23.13.453). Deze stedelijke opgaven en (deel)ambitie(s) zijn uitgewerkt in de concept omgevingsvisie. Tussen september 2023 en januari 2024 heeft een uitgebreid samenspraakproces plaatsgevonden over de ambities en stedelijke opgaven.

De uitkomsten uit dit samenspraakproces, nieuw vastgesteld beleid en de effectbeoordeling van het Omgevingseffectrapport zijn als input gebruikt voor het verwerken van de ambities en opgaven in zogeheten verstedelijkingsprincipes. Deze verstedelijkingsprincipes geven aan hoe we de stad moeten ontwikkelen om onze hoofd- en deelambities te bereiken. Op 16 april zijn de concept omgevingsvisie en de daarin opgenomen concept verstedelijkingsprincipes besproken in de meningsvorming (24.11.452). De vragen en opmerkingen zijn waar mogelijk verwerkt in de ontwerp omgevingsvisie.

Inboeknummer

24bst01157

De ontwerp omgevingsvisie 2.0 heeft samen met het ontwerp OER gedurende acht weken (van maandag 24 juni tot en met zondag 18 augustus 2024) ter inzage gelegen. U bent hierover geïnformeerd middels de raadsinformatiebrief van 11 juni 2024 (24.24.402). Tijdens de periode van terinzagelegging heeft eenieder schriftelijk en mondeling een zienswijze kunnen indienen. Wettelijke taak Het hebben van een omgevingsvisie is verplicht vanuit de Omgevingswet. De bestaande omgevingsvisie (vastgesteld in 2020) voldoet nog niet aan de vereisten van de wet en moet daarom gewijzigd worden. Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Door vaststelling van de omgevingsvisie wordt een aantal voorkeursrechten bestendigd. Doelstelling Komen tot een breed gedragen omgevingsvisie voor Eindhoven die een strategisch afwegingskader biedt waarmee sturing wordt gegeven aan de grote opgaven in de fysieke leefomgeving van de gemeente Eindhoven. Voorstel 1. De nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen omgevingsvisie Eindhoven 2.0 en het Omgevingseffectrapport omgevingsvisie Eindhoven 2.0 vast te stellen 2. De omgevingsvisie Eindhoven vast te stellen. 3. Het Omgevingseffectrapport (OER) omgevingsvisie Eindhoven vast te stellen. 4. Met vaststelling van de omgevingsvisie Eindhoven het volgende gemeentelijk beleid in te trekken a. Interim structuurvisie 2009, vastgesteld 20 oktober 2009 b.

Omgevingsvisie Eindhoven kloppend hart van Brainport, vastgesteld 16 juni 2020 c. Integrale visie erfgoed, vastgesteld 24 september 2001 d. Nota Vitaal Verleden, vastgesteld 10 april 2012. 5. Vast te stellen dat het hoogbouwbeleid 2008 vervangen moet worden door nieuw verdichtingsbeleid en dat tot vaststelling daarvan het college in voorkomende gevallen gemotiveerd mag afwijken van het hoogbouwbeleid 2008. Argumenten 1. 1 De ontwerp omgevingsvisie Eindhoven heeft samen met het Omgevingseffectrapport gedurende acht weken ter inzage gelegen. Om te voorkomen dat het gemeentelijke voorkeursrecht voor het gebied Knoop XL vervalt moet de omgevingsvisie vastgesteld zijn vóór januari 2025. Om deze planning te kunnen halen was het niet mogelijk om de ontwerp omgevingsvisie en het ontwerp OER buiten de vakantieperiode ter inzage te leggen. Om toch iedereen de mogelijkheid te bieden om te reageren op de ontwerp omgevingsvisie en het ontwerp OER, is de terinzagelegging verlengd van zes naar acht weken, van maandag 24 juni tot en met zondag 18 augustus.

2

Inboeknummer

24bst01157

1. 2 Er zijn tien zienswijzen binnengekomen deze zijn verwerkt in de nota zienswijzen. Binnen de periode terinzagelegging zijn er negen schriftelijke zienswijzen en een mondelinge zienswijze binnengekomen. Deze zijn verwerkt in de nota zienswijzen (bijlage 1). Hierin is per zienswijze opgenomen of en hoe deze is verwerkt in de omgevingsvisie Eindhoven. 1. 3 Het Omgevingseffectrapport is beoordeeld door de Commissie m.e.r. Het aanbieden van het Omgevingseffectrapport aan de Commissie voor de m.e.r. is een wettelijke verplichting. De Commissie heeft in de periode terinzagelegging het OER beoordeeld. Zij heeft haar complimenten uitgesproken over het Omgevingseffectrapport. Daarnaast heeft zij een aantal adviezen gegeven waarmee zij denkt het Omgevingseffectrapport omgevingsvisie Eindhoven of opvolgende Omgevingseffectrapporten of milieueffectrapporten te verbeteren. De beoordeling van de Commissie voor de m.e.r. is verwerkt in de nota zienswijzen en ambtshalve wijzigingen (bijlage 1). Hierin is opgenomen hoe met de adviezen van de Commissie wordt omgegaan en of en hoe het advies van de Commissie verwerkt is in het OER. Daarnaast is opgenomen hoe het advies van de Commissie meegenomen wordt in toekomstige Omgevingseffectrapportages en milieueffectrapportages. 1.

4 Onlangs genomen besluiten en beleidsstukken (in voorbereiding) geven aanleiding voor een aantal ambtshalve wijzigingen. De ontwikkeling van de omgevingsvisie loopt parallel aan de ontwikkeling van ander beleid over de fysieke leefomgeving. Om de integraliteit te waarborgen wordt het nieuwe beleid dat parallel loopt aan de ontwikkeling van de omgevingsvisie, indien noodzakelijk, verwerkt in de omgevingsvisie. Deze aanpassingen zijn opgenomen in ‘de nota zienswijzen en ambtshalve wijzigingen’ (bijlage 1) en ‘de lijst met wijzigingen ten opzichte van de ontwerp omgevingsvisie’ (bijlage 3). 2. 1 De ingekomen zienswijzen zijn waar mogelijk verwerkt In de omgevingsvisie Eindhoven. Een aantal ingekomen zienswijzen biedt een goede aanvulling op de ontwerp omgevingsvisie. Deze opmerkingen zijn verwerkt in de omgevingsvisie. Een aantal gemaakte opmerkingen heeft echter betrekking op opvolgend beleid. Daar waar mogelijk zullen deze zienswijzen daarbij betrokken worden. De manier waarop de zienswijzen meegenomen zijn, is opgenomen in de bijgevoegde nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen (bijlage 1) en in de lijst met wijzigingen ten opzichte van de ontwerp omgevingsvisie (bijlage 3).

2. 2 Het doorlopen participatie- en inspraaktraject zorgt voor een breed gedragen omgevingsvisie Eindhoven. Voor de omgevingsvisie is een uitgebreid participatietraject doorlopen. Tijdens deze participatie is heel duidelijk uitgelegd welke uitgangspunten vaststonden, doordat

3

Inboeknummer

24bst01157

deze vastgesteld zijn in eerder beleid, en op welke uitgangspunten participatie mogelijk was. Het traject betrof een aantal participatiesessies waarvoor belangengroeperingen uitgenodigd zijn en daarnaast een aantal straatgesprekken en een schriftelijke enquête. Verder heeft de omgevingsvisie samen met het Omgevingseffectrapport acht weken ter inzage gelegen. Het participatietraject is door vele partijen als positief en uitgebreid ervaren. 2. 3 De omgevingsvisie Eindhoven biedt op deze manier een goed strategisch afwegingskader waarmee sturing wordt gegeven aan de grote opgaven in de fysieke leefomgeving van Eindhoven. De omgevingsvisie is onder de Omgevingswet een instrument van de gemeenteraad en stelt de hoofdrichting vast voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Het is een richtinggevend document voor de gemeente, maar niet juridisch bindend voor de inwoners. De beleidsrichting en keuzes uit de omgevingsvisie worden uitgewerkt in omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Op deze manier wordt de door de gemeenteraad aangegeven hoofdrichting uitgewerkt in het overige beleid met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Dat geldt ook voor de economische opgaven: in de omgevingsvisie staat de hoofdrichting. Via een omgevingsprogramma economie is nadere uitwerking en maatwerk (bijvoorbeeld per bedrijventerrein) mogelijk. 3.

1 Het OER biedt een goede basis voor verdere uitwerking van milieueffecten in programma's en het omgevingsplan. Het OER biedt niet alleen een onderbouwing voor de omgevingsvisie, maar biedt ook een basis voor Omgevingseffectrapporten die noodzakelijk zijn bij de uitwerking van het strategisch beleid in andere beleidsstukken zoals omgevingsprogramma's en wijzigingen van het omgevingsplan. 4. 1 Met het vaststellen van de omgevingsvisie Eindhoven is het strategisch beleid van verschillende beleidsstukken geborgd in de omgevingsvisie Eindhoven. De Omgevingswet heeft een duidelijke opbouw waarbij het strategisch beleid opgenomen is in de omgevingsvisie. Tactisch en uitvoerend beleid worden opgenomen in omgevingsprogramma’s en wijzigingen van het Omgevingsplan. Het bestaande strategisch beleid uit de onderstaande beleidstukken is opgenomen in de omgevingsvisie. Het tactisch en uitvoerend beleid is opgenomen in andere gemeentelijke beleidsstukken (zie onderstaand schema). Hiermee is het mogelijk om deze beleidsstukken in te trekken. In te trekken beleidsstuk Interim structuurvisie 2009 Omgevingsvisie 1.0 Eindhoven kloppend hart van Brainport, juni 2020

Strategisch beleid opgenomen in: Omgevingsvisie Eindhoven Omgevingsvisie Eindhoven

4

Tactisch beleid opgenomen in: n.v.t. n.v.t.

Inboeknummer Integrale visie Erfgoed 2012

Omgevingsvisie Eindhoven

Vitaal Verleden

Omgevingsvisie Eindhoven

24bst01157

- Erfgoeddoelen 2021-2022, vastgesteld door de raad, januari 2021 - Uitvoeringsagenda Erfgoed 2023-2026, vastgesteld door het college op 30 mei 2023 - Erfgoeddoelen 2021-2022, vastgesteld door de raad, januari 2021 - Uitvoeringsagenda Erfgoed 2023-2026, vastgesteld door het college op 30 mei 2023

5. 1 Het hoogbouwbeleid uit 2008 is verouderd en moet worden vervangen door actueel verdichtingsbeleid. In december 2008 heeft uw raad de beleidsnota “Hoogbouwbeleid gemeente Eindhoven - de derde dimensie van een laagbouwstad” vastgesteld (kortweg het hoogbouwbeleid 2008). Dit is inmiddels sterk verouderd en regelmatig passen nieuwe ontwikkelingen niet meer in de toen vastgestelde kaders. Wij gaan werken aan nieuw verdichtingsbeleid, omdat alleen ‘hoogbouw’ de lading niet meer dekt, op een wijze die uitvoering geeft aan de inhoud en geest van de omgevingsvisie. Het college mag in voorkomende gevallen gemotiveerd afwijken van het hoogbouwbeleid 2008, tot het moment dat uw raad het nieuwe verdichtingsbeleid vaststelt. We verwachten dat het opstellen van het nieuwe beleid ongeveer een jaar zal duren. Uw raad blijft intussen in de positie om invloed uit te oefenen op bouwontwikkelingen. Voor belangrijke gebiedsontwikkelingen in de stad kan uw raad wensen en bedenkingen aan de voorkant meegeven in gebiedskaders. Daarnaast is uw raad bevoegd gezag bij het wijzigen van het omgevingsplan. Op dat moment staat de hoogte niet meer ter discussie, maar kan uw raad opdragen om bij de planuitwerking extra aandacht te besteden aan bijvoorbeeld omgevingswaarden of sociale aspecten van wonen in hoogbouw.

Bovendien heeft uw raad een bindend adviesrecht bij de vergunningaanvraag voor een project met meer dan 120 woningen (wat bij hoogbouw snel het geval is).

Kanttekeningen 1. 1 Het is niet mogelijk alle ingekomen opmerkingen te verwerken in de omgevingsvisie Eindhoven of het bijbehorend OER. Niet alle zienswijzen hebben (geheel) betrekking op de omgevingsvisie. Een aantal opmerkingen hebben betrekking op opvolgend beleid of programma's. Daar waar mogelijk zullen deze betrokken worden bij het opstellen van dit opvolgend beleid en programma's. Daarnaast zijn een aantal zienswijzen niet relevant voor Eindhoven

5

Inboeknummer

24bst01157

en/of is hierover al eerder besloten in andere, eerdere beleidsstukken. Dit is onderbouwd verwerkt in de bijgevoegde nota van zienswijzen en ambtshalve wijzingen (bijlage 1). 2. 1 Indien de omgevingsvisie niet tijdig (vóór 25 januari 2025) wordt vastgesteld vervalt het voorkeursrecht voor het gebied KnoopXL Eindhoven heeft zeven voorkeursrechten gevestigd. De voorkeursrechten zijn met uitzondering van het voorkeursrecht op GDC-Noord gevestigd zonder planologische grondslag. Een voorkeursrecht zonder planologische grondslag heeft een looptijd van drie jaar. Om het voorkeursrecht hierna te behouden dient het voorkeursrecht planologisch bestendigd te worden. Dit gebeurt met vaststelling van de omgevingsvisie. Het oudste nu geldende voorkeursrecht is op 25 januari 2022 gevestigd voor het gebied KnoopXL. Om dit voorkeursrecht te behouden dient de omgevingsvisie vóór 25 januari 2025 vastgesteld te worden. Indien de omgevingsvisie niet tijdig vastgesteld wordt, vervalt het voorkeursrecht op KnoopXL en is de kans op speculatie in dit gebied groot. 2. 2 Om de ambitie van Eindhoven in 2040 te behalen moet de omgevingsvisie consequent uitgewerkt worden in opvolgende beleidsstukken. De omgevingsvisie biedt strategisch beleid op hoofdlijnen. Realisatie van de visie is alleen mogelijk door een consequente uitwerking daarvan.

Uit de beoordeling van het voorkeursalternatief in het OER blijkt dat met gebruik van de verstedelijkingsprincipes het mogelijk is de ambitie van Eindhoven in 2040 te behalen. Hiervoor is het belangrijk dat de keuzes uit de omgevingsvisie consequent verwerkt worden in opvolgend beleid. Dit wordt geborgd door de keuzes uit de omgevingsvisie te verwerken in het Ontwikkelperspectief Eindhoven (OPE), in gebiedsgerichte en thematische programma’s en in wijzigingen van het omgevingsplan. Personele consequenties Het opvolgen en uitwerken van het strategisch beleid uit de omgevingsvisie in opvolgend beleid zoals de omgevingsprogramma en het omgevingsplan brengt personele kosten met zich mee. De benodigde personele inzet kan geleverd worden vanuit de bestaande formatie.

Financiële consequenties Voor het opstellen van de omgevingsvisie 2.0 is een projectbudget beschikbaar gesteld. Van dit budget zijn de onderzoekskosten en personele kosten gedekt. Van dit budget is nog ongeveer €170.000,00 beschikbaar. Dit budget zal benut worden voor het verwerken van de vaststelling van de omgevingsvisie en de publicatie van de omgevingsvisie op het DSO.

6

Inboeknummer

24bst01157

Voor het opstellen van het OER en de beoordeling daarvan door de commissie voor de m.e.r. is een budget van € 200.000,00 beschikbaar gesteld. Dit budget is nagenoeg geheel besteed. Voor het OER zijn geen additionele kosten te verwachten. Opvolgend beleid valt binnen de normale beleidscyclus en wordt uit andere middelen gedekt. Communicatie Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten bekendmakingen gepubliceerd worden via de Landelijke voorziening bekendmaken en beschikbaar stellen (LVBB). Op deze manier wordt het document gepubliceerd op officielebekendmakingen.nl en toonbaar en raadpleegbaar in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De kennisgeving van de vaststelling van de Omgevingsvisie Eindhoven en het bijbehorende OER wordt via de LVBB gepubliceerd bij officielebekendmakingen.nl. Op de website van de gemeente Eindhoven is tevens een pagina voor de omgevingsvisie 2.0 aanwezig. Hier wordt een link opgenomen naar www.officielebekendmakingen.nl en het DSO. Het proces om te komen tot een omgevingsvisie 2.0 is hierin opgenomen. Daarnaast is het voor belangstellenden mogelijk om periodiek een nieuwsbrief te ontvangen. Indieners van de zienswijzen zijn schriftelijk op de hoogte gebracht van de nota van zienswijzen en uitgenodigd voor een toelichting van het gemeentelijk standpunt.

Tevens zijn zij in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze in een raadsavond toe te lichten. Na vaststelling van de omgevingsvisie worden de indieners schriftelijk op de hoogte gebracht. Planning en uitvoering De omgevingsvisie moet vastgesteld zijn vóór 25 januari 2025 om de gevestigde voorkeursrechten te bestendigen. Na vaststelling van de omgevingsvisie Eindhoven en het bijbehorend OER zal het strategisch beleid verder uitgewerkt worden in opvolgend beleid. Op deze manier worden de keuzes uit de omgevingsvisie binnen de gemeente verankerd. Evaluatie Evaluatie is onderdeel van het proces rondom de omgevingsvisie, zie ook hoofdstuk 7. Na vaststelling van de omgevingsvisie monitoren we de ontwikkeling van de stad en de omgevingswaarden. We bekijken regelmatig of we nog op de juiste weg zitten en of aanpassingen in beleid op opgaven nodig zijn. Dit koppelen we dan via de reguliere P&C cyclus terug.

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren:

7

Inboeknummer

24bst01157

1.

Nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen omgevingsvisie 2.0 en het Omgevingseffectrapport omgevingsvisie 2.0 (registratie nr. 7784561)

2.

Lijst met wijzigingen ten opzichte van de ontwerp omgevingsvisie (registratie nr. 7784581)

3. Omgevingsvisie Eindhoven 2040 (registratie nr. 7784858) 3a. Omgevingsvisie Eindhoven 2040 wijzigingen in geel bijgehouden 4.

Omgevingseffectrapport omgevingsvisie Eindhoven (registratie nr. 7784585)

5.

Toetsingsadvies commissie m.e.r. (registratie nr. 7784594)

6.

VERTROUWELIJKE BIJLAGE 6.1 t/m 6.10 alle complete zienswijzen niet geanonimiseerd (registratienr. 7765518)

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

8

Inboeknummer

24bst01157

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ; besluit: 1. 2. 3. 4.

5.

De nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen omgevingsvisie Eindhoven 2.0 en het Omgevingseffectrapport omgevingsvisie Eindhoven 2.0 vast te stellen. De omgevingsvisie Eindhoven vast te stellen. Het Omgevingseffectrapport (OER) omgevingsvisie Eindhoven vast te stellen. Met vaststelling van de omgevingsvisie Eindhoven het volgende gemeentelijk beleid in te trekken a. Interim structuurvisie 2009, vastgesteld 20 oktober 2009 b. Omgevingsvisie Eindhoven kloppend hart van Brainport, vastgesteld 16 juni 2020 c. Integrale visie erfgoed, vastgesteld 24 september 2001 d. Nota Vitaal Verleden, vastgesteld 10 april 2012. Vast te stellen dat het hoogbouwbeleid 2008 vervangen moet worden door nieuw verdichtingsbeleid en dat tot vaststelling daarvan het college in voorkomende gevallen gemotiveerd mag afwijken van het hoogbouwbeleid 2008.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

9