Raadsvoorstel Mandatering grex-complexen VHF

gemeente Eindhoven Inboeknummer 8103599_02 Dossiernummer 26.03.253 B&W beslisdatum 13 januari 2026

Raadsvoorstel Mandatering grondexploitatiecomplexen Volkshuisvestingsfonds Inleiding De gemeente Eindhoven heeft in 2021 een specifieke uitkering ontvangen in het kader van de Regeling Specifieke uitkering herstructureren Volkshuisvesting. Met het raadsbesluit van 21 juni 2022 (22bst00554) heeft uw raad ingestemd met het begroten van de door het Ministerie van BZK toegekende subsidie uit het Volkshuisvestingsfonds en met de inzet van gemeentelijke cofinanciering voor de Volkshuisvestingsfondsprojecten in Woensel Zuid. Onderdeel daarvan is het deelproject Herstructurering van kwetsbaar particulier bezit. Daarmee wordt gewerkt aan structurele verbetering van woonkwaliteit, leefbaarheid en veiligheid. Deze middelen zijn door het rijk toegekend voor een periode van 10 jaar (8 juli 2021 t/m 31 december 2031). Binnen dit deelproject worden panden gericht verworven en herstructureerd, om de woonkwaliteit en leefbaarheid duurzaam te verbeteren. Voor de uitvoering is per locatie een grondexploitatie nodig om kosten, opbrengsten, dekking en risico’s vast te leggen en daarop te kunnen sturen. Deze grondexploitaties zullen een negatief resultaat kennen. De dekking daarvoor is binnen het Volkshuisvestingsfonds-kader geregeld via de rijksbijdrage en de gemeentelijke cofinanciering.

Momenteel spelen er een aantal verwervingen in Woensel Zuid die in aanmerking komen om te dekken uit de middelen uit het Volkshuisvestingsfonds (hierna VHF). Voor deze verwervingen zullen telkens grondexploitaties moeten worden vastgesteld en dit leidt tot het volgende knelpunt: voor het vaststellen van een negatieve grondexploitatie is een raadsbesluit nodig. Dit vraagt per locatie aanzienlijk meer tijd, wat de handelingssnelheid in verwerving en start van de aanpak beperkt. Dit is extra relevant omdat de VHF-subsidie uiterlijk tot en met 31 december 2031 kan worden ingezet. Met dit raadsvoorstel vragen wij uw raad om het college van B&W mandaat te verlenen om nieuwe (grond)exploitatiecomplexen inclusief (grond)exploitatiebegroting vast te stellen en daarbij binnen strikte kaders af te mogen wijken van ons financieel beleid. Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Tegengaan van ondermijning, overlast en onveiligheid. De woonkwaliteit en -omgeving verbeteren en de leefbaarheid en veiligheid verduurzamen.

Inboeknummer 8103599_02 Doelstelling Na realisatie draagt dit voorstel bij aan het realiseren van het Bestuursakkoord, programma 3a. Woningbouw en fijne wijken, taakvelden 8.1 Ruimte en leefomgeving en tv 8.2 Grondexploitaties, niet-bedrijventerreinen. Uw raad voor te stellen: 1 Aan het college van B&W mandaat te verlenen om nieuwe (grond)exploitatiecomplexen inclusief (grond)exploitatiebegroting vast te stellen waarbij onder strikte voorwaarden afgeweken mag worden van hieronder genoemde criteria uit artikel 5 lid 9 sub b van de ‘Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 gemeente Eindhoven’, dat dit enkel mogelijk is als de (grond)exploitatie een omvang kent die over de gehele looptijd: a. kleiner is dan €1 miljoen (totale kosten en/of opbrengsten) b. minimaal budgettair neutraal is (met een 0-resultaat of positief) c. het risico geen negatieve gevolgen heeft voor het benodigd gemeentelijk weerstandsvermogen 2 De strikte voorwaarden voor afwijking van deze criteria vast te stellen, zijnde: a. De aankoop moet passen binnen Volkshuisvestingsfondskaders b. De verliesvoorziening wordt gedekt uit Volkshuisvestingsfonds-cofinanciering (1/3 tekort) c. De subsidie wordt ingerekend in de Grondexploitatie (2/3 tekort) d. De Grondexploitatie wordt jaarlijks herijkt en verantwoording volgt via de P&Ccyclus.

Argumenten 1.1 Snelheid is nodig om locaties op tijd te kunnen aanpakken Locaties komen niet op een vast moment beschikbaar. Als er een kans is om een pand te verwerven, moet de gemeente snel kunnen besluiten. Wanneer voor elke negatieve grondexploitatie eerst een apart raadsbesluit nodig is, kost dat tijd en kan dit de start van de aanpak vertragen. Het uitgangspunt is daarbij dat per verwerving vooraf een grondexploitatie wordt geopend, zodat kosten, dekking en risico’s direct goed kunnen worden vastgelegd en gevolgd. 1.2 De VHF-middelen hebben een einddatum en dat zet druk op de planning De VHF-subsidie kan uiterlijk tot en met 31 december 2031 worden ingezet. Dat betekent dat vertraging in besluitvorming direct invloed kan hebben op de mogelijkheid om het deelproject binnen de beschikbare termijn uit te voeren. Het mandaat is daarom ook begrensd tot de looptijd van de VHF-middelen. 1.3 De dekking is al geregeld binnen subsidie en cofinanciering De grondexploitaties in dit deelproject zijn technisch gezien negatief. Dat betekent dat de kosten hoger zijn dan de opbrengsten. De dekking voor dit negatieve resultaat is echter al

2

Inboeknummer 8103599_02 geregeld binnen het VHF-kader via de eerder verkregen rijksbijdrage en de gemeentelijke cofinanciering. Het mandaat helpt vooral om sneller te kunnen handelen per locatie, binnen de kaders die uw raad al heeft vastgesteld. 1.4 Uw raad houdt zicht op kaders, voortgang en risico’s via de P&C-cyclus Het mandaat geldt uitsluitend voor het vaststellen van (grond)exploitaties binnen het deelproject ‘Herstructurering van kwetsbaar particulier bezit’ en alleen onder de voorwaarden uit dit raadsvoorstel. Per locatie worden kosten, opbrengsten, dekking en risico’s vastgelegd in de (grond)exploitatie en deze wordt jaarlijks herijkt. De raad wordt over de voortgang, de financiële stand van zaken en de belangrijkste risico’s geïnformeerd via de reguliere Planning & Control-cyclus, zodat inzicht en sturing op hoofdlijnen geborgd blijven binnen de door uw raad vastgestelde kaders. 1.5 Strategische verwerving als tussenstap blijft mogelijk bij extra ruimtelijke afweging In principe is het wenselijk om voorafgaand aan een verwerving een grondexploitatie te openen. Bij specifieke locaties kan echter sprake zijn van een zwaardere ruimtelijke afweging, bijvoorbeeld door onzekerheid over de gewenste programmatische invulling, planologische randvoorwaarden of omgevingseffecten.

In die gevallen kan het verstandiger zijn om de verwerving onder voorwaarden eerst als strategische verwerving aan te merken, zodat de kans tot verwerving wel wordt benut, maar er vervolgens nog ruimte is om de planvorming zorgvuldig te starten en de ruimtelijke keuzes te maken voordat de grondexploitatie wordt geopend. Kanttekeningen 1.1 We vragen af te wijken van de voorwaarden uit onze financiële verordening In de financiële verordening is in artikel 5 lid 9 sub b een mandateringsmogelijkheid opgenomen voor het college om nieuwe (grond)exploitatiecomplexen vast te stellen wanneer wordt voldaan aan vooraf bepaalde criteria, waaronder (i) een beperkte omvang, (ii) minimaal budgettaire neutraliteit en (iii) geen negatieve gevolgen voor het benodigd gemeentelijk weerstandsvermogen. Dit raadsvoorstel vraagt om, onder strikte voorwaarden, af te wijken van deze criteria voor het deelproject ‘Herstructurering van kwetsbaar particulier bezit’ binnen het VHF. Juist daarom is het belangrijk het mandaat strikt te begrenzen tot dit deelproject en de voorwaarden uit dit raadsvoorstel, zodat helder is waarvoor het mandaat wel en niet geldt. 1.2 Dekking blijft een harde voorwaarde Het college kan alleen besluiten nemen zolang het tekort en de risico’s binnen de beschikbare VHF-dekking en cofinanciering passen.

Dit vraagt om blijvende aandacht voor de volledigheid en actualiteit van ramingen per locatie, en voor de optelsom van tekorten en risico’s binnen het totale deelproject. De jaarlijkse herijking helpt om tijdig bij te sturen en om inzicht te houden in de resterende ruimte binnen de beschikbare dekking.

3

Inboeknummer 8103599_02 1.3 Risico blijft dat tekort niet meer binnen de VHF-dekking opgevangen kan worden Richting het einde van de looptijd kan de volledige VHF-dekking en cofinanciering al zijn verwerkt in vastgestelde grondexploitaties. Als een locatie daarna na vaststelling negatiever uitvalt, is er geen VHF-budget beschikbaar om dit op te vangen. In dit geval geldt de reguliere lijn dat het aanvullende tekort via de verliesvoorziening en daarmee uiteindelijk via de algemene middelen wordt afgedekt. Dit raakt niet de vaststelling onder mandaat (beslispunt 2b), omdat daarbij VHF-middelen beschikbaar moeten zijn. Personele consequenties De uitvoering van dit raadsvoorstel vindt plaats binnen de bestaande capaciteit. Er zijn geen aanvullende structurele personele consequenties. Financiële consequenties Dit raadsvoorstel vraagt geen aanvullend budget of extra middelen. De negatieve resultaten van de (grond)exploitaties binnen dit deelproject worden gedekt binnen de beschikbare VHF-dekking en gemeentelijke cofinanciering, zoals door de raad eerder beschikbaar gesteld. De financiële voortgang en verantwoording worden opgenomen in de reguliere P&C-cyclus. Communicatie Over dit raadsvoorstel wordt geen separate externe communicatie gevoerd. Communicatie richting bewoners en belanghebbenden vindt per locatie plaats, afhankelijk van de fase van verwerving en uitvoering.

Uw raad wordt geïnformeerd via de reguliere P&C-cyclus. Planning en uitvoering Na vaststelling van dit raadsvoorstel kan het college, wanneer zich een locatie aandient, per locatie de (grond)exploitatiecomplexen inclusief (grond)exploitatiebegroting vaststellen binnen de in dit raadsvoorstel opgenomen voorwaarden. Uw raad wordt hierover geïnformeerd via de reguliere P&C-cyclus. Het mandaat geldt gedurende de looptijd van de VHF-subsidie en kan uiterlijk tot en met 31 december 2031 worden ingezet. Evaluatie De evaluatie vindt plaats via de reguliere P&C-cyclus.

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

4

Inboeknummer 8103599_02

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 januari 2026; besluit: 1 Aan het college van B&W mandaat te verlenen om nieuwe (grond)exploitatiecomplexen inclusief (grond)exploitatiebegroting vast te stellen waarbij onder strikte voorwaarden afgeweken mag worden van hieronder genoemde criteria uit artikel 5 lid 9 sub b van de ‘Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 gemeente Eindhoven’, dat dit enkel mogelijk is als de (grond)exploitatie een omvang kent die over de gehele looptijd: a. kleiner is dan €1 miljoen (totale kosten en/of opbrengsten) b. minimaal budgettair neutraal is (met een 0-resultaat of positief) c. het risico geen negatieve gevolgen heeft voor het benodigd gemeentelijk weerstandsvermogen 2 De strikte voorwaarden voor afwijking van deze criteria vast te stellen, zijnde: a. De aankoop moet passen binnen Volkshuisvestingsfonds-kaders b. De verliesvoorziening wordt gedekt uit Volkshuisvestingsfonds-cofinanciering (1/3 tekort) c. De subsidie wordt ingerekend in de Grondexploitatie (2/3 tekort) d. De Grondexploitatie wordt jaarlijks herijkt en verantwoording volgt via de P&Ccyclus. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 10 maart 2026

, griffier.

5