Raadsvoorstel Koers Sociaal (2)040

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00856 Dossiernummer 24.26.652 B&W beslisdatum 28 juni 2024

Raadsvoorstel Koers Sociaal (2)040

Inleiding Er staat veel te gebeuren de komende jaren in Eindhoven. Door het grote succes van het hightech bedrijfsleven ontwikkelt Eindhoven en de regio eromheen zich razendsnel. Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan profiteren van deze ontwikkeling wordt er gewerkt aan ‘Project Beethoven’. Het aantal inwoners groeit in een hoog tempo en we weten dat een groot gedeelte van de groei komt door een positief buitenlandsmigratiesaldo. Dit betekent dat de culturele diversiteit van inwoners de komende jaren flink zal toenemen. Daarnaast zien we dat er, tussen nu en 2040, steeds meer eenpersoonshuishoudens zijn en er een steeds groter deel van de Eindhovenaren ouder is dan 60 jaar. Naast dat we een stijging verwachten in het aantal ondersteuningsvragen in het sociaal domein vanwege de groei van de stad, verwachten we ook een stijging door de ontwikkeling van de samenleving. Uit onderzoek weten we dat de toename van verschillen tussen inwoners de kans op maatschappelijke tegenstellingen vergroot en sociale cohesie onder druk zet. Ook weten we dat demografische kenmerken invloed hebben op de toegang tot hulpbronnen en daarmee op kansengelijkheid. De ontwikkelingen waar Eindhoven voor staat zijn niet uniek. De snelheid van de veranderingen is wel opvallend, ook vergeleken met andere grote steden. Tegelijkertijd verandert de context van het sociaal domein.

De krapte op de arbeidsmarkt stijgt, met name in de zorg, en de inkomsten in het sociaal domein nemen af. We lopen nu al tegen grenzen aan en voelen urgentie om tijdig in te spelen op deze veranderingen. Eindhoven is een stad voor iedereen en we willen ervoor zorgen dat dat zo blijft. Onze inwoners voelen zich thuis, kunnen meedoen, kijken naar elkaar om en voor de mensen die niet vanzelfsprekend mee kunnen doen, is en blijft er passende hulp en ondersteuning beschikbaar. Om in deze snel veranderende wereld met verschillende snelheden van groei en complexiteit aan transformaties te komen tot een toekomstbestendig en houdbaar sociaal domein is er een nieuwe koers nodig – een visie op welzijn, zorg, ondersteuning

Inboeknummer 24bst00856 en naar elkaar omkijken – waar balans gevonden wordt tussen groei en welzijn en richting geeft aan wat ons tot 2040 te doen staat. Om de kwaliteit van leven in Eindhoven voor iedereen op een blijvend goed niveau te houden, richt de Koers Sociaal (2)040 zich op behoud en het verstevigen van de sociale cohesie en het bevorderen van de kansengelijkheid. Doelstelling Koers Sociaal (2)040 schetst de maatschappelijke opgaven waar we als Eindhoven voor staan. Trends en ontwikkelingen – landelijk en lokaal –zijn bepalend voor deze opgaven. De opgaven hebben betrekking op het brede sociaal domein en raken aan andere domeinen zoals het ruimtelijk domein, economisch domein en veiligheidsdomein. Deze koers is richtinggevend voor gemeentelijk beleid, inzet van gemeentelijke middelen, positionering van de gemeentelijke inzet en de opgaven die we samen met de onze partners uitvoering geven. Het dient als een afwegingskader in wat we de komende jaren wel en niet meer doen.

2

Inboeknummer 24bst00856 Voorstel 1. De Koers Sociaal (2)040 vast te stellen waarbij: a. Een sterke sociale basis dichtbij het fundament is van het sociaal domein. Waarbij 3 opgaven centraal staan: i. De kracht van inwoners en sociale netwerken centraal; ii. Versterken van de institutionele sociale basis; iii. Sociaal bouwen & inrichten van de fysieke leefomgeving. b. Met een ‘plus’ voor inwoners en buurten waar een samenloop is van problemen. Waarbij 3 opgaven centraal staan: i. Kansrijk opgroeien; ii. Een financieel zeker bestaan; iii. Eerst een thuis. Argumenten 1.1 De Koers Sociaal (2)040 bouwt voort op bestaand beleid en het bestuursakkoord 2022-2026: Samen morgen mooier maken In het bestuursakkoord Samen morgen mooier maken stelt het college het volgende: “Een innovatieve, ondernemende en sociale stad waar iedereen profiteert van de vooruitgang … Het bieden van gelijke kansen heeft voor ons topprioriteit. We zetten vol in op gezondheid en preventie.” De voorgestelde koers en opgaven zetten in op deze ambitie. Daarnaast is bij het opstellen van de koers ook gekeken naar huidige beleidsstukken. De koers brengt deze beleidsstukken samen en brengt focus aan.

1.2 De Koers Sociaal (2)040 benut de kansen en kracht van Eindhoven De Koers Sociaal (2)040 zet in op zes opgaven om een stad te zijn en te blijven waar verschillende leefwerelden bestaan, maar inwoners elkaar ook ontmoeten en naar elkaar omkijken en waar inwoners die de gemeentelijke ondersteuning het hardste nodig hebben, ook in de toekomst nog steeds tijdige en passende ondersteuning krijgen. De toenemende (culturele) diversiteit is daarbij een belangrijk aandachtspunt. De zes opgaven zijn geclusterd naar twee pijlers: een sterke sociale basis dichtbij als stevig fundament, met een ‘plus’ voor inwoners en wijken met een samenloop van problemen. Om samen met inwoners te komen tot een sterke sociale basis hebben we drie opgaven geformuleerd: de kracht van inwoners en sociale netwerken centraal, het versterken van de institutionele sociale basis en sociaal bouwen & inrichten van de fysieke leefomgeving. Een stevige sociale basis versterkt het dagelijkse leven van eenieder en is hét fundament van onze stad. Het zorgdragen voor dit stevig fundament stelt ons vervolgens instaat om aanvullende (individuele) dienstverlening in het sociaal domein in te zetten voor de inwoners die dat het hardste nodig hebben. Ook hiervoor hebben we een drietal opgaven geformuleerd: kansrijk opgroeien, een financieel zeker bestaan en eerst een thuis.

1.3 De Koers Sociaal (2)040 brengt focus aan in het sociaal domein in tijden van schaarste en biedt richting voor de scherpe keuzes in de toekomst De Koers Sociaal (2)040 heeft als ambitie dat in 2040 alle Eindhovenaren zich thuis voelen in onze stad, dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving, dat iedereen zich

3

Inboeknummer 24bst00856 kan ontwikkelen en dat we een stad zijn waarin we naar elkaar omkijken. We zijn ons ervan bewust dat we deze ambitie stellen in een veranderende samenleving waarin de vraag naar ondersteuning stijgt en we tegelijkertijd te maken hebben met arbeidsmarkttekorten en afnemende inkomsten in het sociaal domein. We realiseren ons dat dit kan leiden tot nog hogere en spanning op de (financiële) houdbaarheid van het zorgstelsel en het sociaal domein. We willen dit voorkomen door het tijdig maken van keuzes en het aanbrengen van prioritering. De Koers Sociaal (2)040 gaat hierbij uit van drie leidende principes1, namelijk: de kansen en krachten van onze inwoners, onze wijken en onze stad, we richten ons op het aanpakken van grondoorzaken en we investeren ongelijk voor gelijke kansen. De Koers Sociaal (2)040 gebruikt de drie leidende principes om koersvast te blijven en weloverwogen keuzes te maken. 1.4 De Koers Sociaal (2)040 is een breed gedragen toekomstperspectief De Koers Sociaal (2)040 is tot stand gekomen middels een uitvoerig proces. Allereerst is er een data-analyse en literatuuronderzoek gedaan. Daarna is er met diverse partners en inwonersvertegenwoordigers betekenis gegeven aan de data en de onderzoeken op basis van ervaringen uit de praktijk. In verdiepende werkgroepen is toegewerkt naar de formulering van opgaven.

Aan deze werkgroepen heeft een diverse afspiegeling van partners deelgenomen. Voor een volledig overzicht van de betrokken partners zie bijlage 3 bij dit raadsvoorstel. We beseffen ons dat deze koers impact heeft op onze rol en positie en de verhouding tot partners. We gaan duidelijker onderscheid maken tussen een faciliterende en regisserende rol en zullen ook ons opdrachtgeverschap daartoe inrichten. Daarom zetten we de voorgenoemde werkwijze voort om gezamenlijk tot een nadere uitwerking van de koers te komen middels een ontwikkelagenda. Kanttekeningen 1.1 Het financiële meerjarenperspectief zet de Koers Sociaal (2)040 onder druk De Koers Sociaal (2)040 is opgesteld in tijden waar de financiële druk tot nu toe beperkt voelbaar is. Het financiële meerjarenperspectief laat echter zien dat deze tijden veranderen en we op korte termijn te maken krijgen met een afname aan inkomsten, waardoor vooralsnog de tekorten structureel oplopen tot tientallen miljoenen. De koers zet in op een inhoudelijke focus. Binnen het transformatieprogramma wordt gewerkt aan een financiële meerjaren strategie. De koers dient hierbij als inhoudelijke input en afwegingskader. De besluitvorming rondom het transformatieprogramma vindt plaats in de eerste helft van 2025. 1.2 De Koers Sociaal (2)040 geldt tot 2040, terwijl de context van het sociaal domein onzeker en onvoorspelbaar is.

De Koers Sociaal (2)040 is het strategisch kader voor het sociaal domein en geeft inhoudelijk richting aan de verschillende beleidsthema’s en programma’s van het sociaal domein. De Koers Sociaal (2)040 bevat een beschrijving van trends en ontwikkelingen waarbij een prognose tot 2040 wordt aangenomen. Deze koers in staat in verbinding met 1 Vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 11 juni 2024 (inboeknummer: 24bst00529)

4

Inboeknummer 24bst00856 de verschillende beleidsthema’s en programma’s en is geformuleerd met een blik op en tot 2040. Om te zorgen dat we ook in de toekomst de juiste koers varen, wordt de trendverkenning sociaal domein periodiek vernieuwd. Ook blijven we in gesprek met partners en andere domeinen binnen de gemeente om deze data gezamenlijk te duiden. Daarnaast is lastig om de politieke tendens in het land te voorspellen evenals geopolitieke ontwikkelingen. Hier houden we rekening mee in onze lobbystrategie. Personele consequenties Uit het vaststellen van de koers vloeien op dit moment geen personele consequenties voort. De nadere uitwerking van de koers wordt opgenomen in een ontwikkelagenda. Financiële consequenties Uit het vaststellen van de koers vloeien op dit moment geen financiële consequenties voort. De nadere uitwerking van de koers wordt opgenomen in een ontwikkelagenda. Eventuele financiële consequenties worden hierin en in de financiële meerjaren strategie verwerkt. Indien de financiële consequenties om een begrotingswijziging vragen worden deze aan u voorgelegd. Communicatie De concept eindversie van de koers is aan de partijen die input hebben geleverd gecommuniceerd.

Omdat de koers de leidraad is voor ons sociale beleid van de komende jaren, zal de koers in de vorm van een toegankelijke publieksversie ook breed gedeeld worden en inzichtelijk zijn via onze website. De koers is daarnaast beschikbaar als uitgebreid rapport. Planning en uitvoering Nadat de koers is vastgesteld door de raad, is deze richtinggevend voor gemeentelijk beleid, inzet van middelen en opdrachten een partijen in de stad. Het is een afwegingskader voor wat we de komende jaren wel en niet meer doen. De koers wordt verder uitgewerkt in een ontwikkelagenda en opgenomen in de verschillende beleidsvisies van het sociaal domein en aanpalende domeinen. We maken daarbij gebruik van natuurlijk verloop van beleidsvisies. Evaluatie Het proces om tot de koers te komen hebben we als zeer waardevol ervaren. Daarom blijven we in gesprek met partners en houden we de ontwikkelingen van onze stad (via data, onderzoek en ervaringen) in de gaten. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Bijlage 1: Koers Sociaal (2)040 • Bijlage 2: Publieksversie Koers Sociaal (2)040 • Bijlage 3: Lijst betrokkenen

5

Inboeknummer 24bst00856 • •

Bijlage 4: Advies cliëntenraad Koers Sociaal (2)040 Bijlage 5: Reactie college advies CRSD Koers Sociaal (2)040

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 24bst00856

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. De Koers Sociaal (2)040 vast te stellen waarbij: a. Een sterke sociale basis dichtbij het fundament is van het sociaal domein. Waarbij 3 opgaven centraal staan: i. De kracht van inwoners en sociale netwerken centraal; ii. Versterken van de institutionele sociale basis; iii. Sociaal bouwen & inrichten van de fysieke leefomgeving. b. Met een ‘plus’ voor inwoners en buurten waar een samenloop is van problemen. Waarbij 3 opgaven centraal staan: i. Kansrijk opgroeien; ii. Een financieel zeker bestaan; iii. Eerst een thuis.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

7