Raadsvoorstel Geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00761 Dossiernummer 22.20.751 B&W beslisdatum 17 mei 2022

Actualisatie archeologische verwachtingen- en Raadsvoorstel waardenkaart gemeente Eindhoven Inleiding Op 23 februari 2021 heeft u ingestemd met de Erfgoeddoelen 2021-2022. Bij onderdeel A ‘Basis op Orde’ wordt onder andere de actualisatie van de archeologische verwachtingen- en waardenkaart in het vooruitzicht gesteld. De huidige archeologische waardenkaart is uit 2008 en is inmiddels sterk verouderd. Nieuwe ontwikkelingen en inzichten vragen enerzijds om een geactualiseerde kaart en anderzijds om een kaart die volgens landelijke richtlijnen en regionaal gangbare wetenschappelijke werkwijzen is opgesteld. Het archeologisch onderzoek van de afgelopen decennia heeft aangetoond dat archeologie in Eindhoven een bijzondere omgevingskwaliteit is. We zorgen er met deze actualisatie voor dat de actuele gegevens, in de vorm van de verwachtingen- en waardenkaart, beschikbaar komen en raadpleegbaar worden. Op deze manier bepalen we onze ambities ten aanzien van archeologie in Eindhoven en maken we bij ruimtelijke opgaven en initiatieven tijdig de juiste afwegingen. Ook sorteren we hiermee voor op de Omgevingswet. We vinden het belangrijk dat ons erfgoedbeleid breed gedragen wordt door de samenleving. Daarom is de verwachtingen- en waardenkaart besproken met de erfgoedpartners in onze stad en afgestemd op het beleid van onze buurgemeenten. Samen vertellen we de historie van onze regio.

Het onderdeel ‘ondergronds militair erfgoed’ is zelfs in co-creatie met lokale erfgoedpartners tot stand gekomen. De eerste versie van de kaart is binnen de ambtelijke organisatie gepresenteerd en gedurende ruim een jaar getest op bruikbaarheid en volledigheid en op basis daarvan aangevuld. Een ieder is in de gelegenheid gesteld om te reageren op het ontwerp van de kaart. Daarom heeft de kaart vanaf 28 februari gedurende zes weken ter inzage gelegen. Daarop zijn geen zienswijzen ingediend.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk

Inboeknummer

22bst00761

Doelstelling - Invulling geven aan de Erfgoeddoelen A.2 en 3, B 6, 7 en 8 en C 10, zoals vastgesteld op 23 februari 2021. - Bijdragen aan de bouwversnelling door kennis over archeologische (verwachtings)waarden zo vroeg als mogelijk in de planvorming en het ontwikkelproces mee te nemen. - Bijdragen aan het herkenbaar houden van de historische ontwikkeling van de stad om daarmee de identiteit en de kwaliteit van de leefomgeving te versterken (omgevingskwaliteit). - Voldoen aan landelijke richtlijnen en regionale werkwijzen voor het opstellen van archeologische verwachtingen- en waardenkaarten. Voorstel De raad voor te stellen om: 1.

In te stemmen met de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart.

Argumenten 1.1 Met de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart geeft de gemeente invulling aan de wettelijke taak als bevoegd gezag voor het aspect archeologie. De Erfgoedwet en de toekomstige Omgevingswet vragen dat gemeenten in bestemmingsplannen en het toekomstig omgevingsplan rekening houden met het behoud van erfgoed, waaronder bekende of aantoonbaar te verwachten archeologische waarden. Met de actualisatie en herziening is het mogelijk om een onderbouwde belangenafweging te kunnen maken in het proces van de ruimtelijke ordening. Met deze nieuwe kaart kunnen we beter voorspellen waar archeologische resten in de bodem kunnen zitten. Dit helpt bij het procesmanagement van nieuwe ontwikkelingen en onze bouwopgave. 1.2 De kaart 2008 is sterk verouderd en voldoet niet meer aan de landelijke richtlijnen. In de huidige archeologische waardenkaart is onvoldoende rekening gehouden met verwachtingswaarden en uit voortschrijdend inzicht blijkt dat onder andere archeologische resten in (voormalige) waterbodems en resten van ondergronds militair erfgoed nog onvoldoende in beeld zijn gebracht. Door het uitvoeren van archeologisch onderzoek in de afgelopen jaren is bovendien veel informatie over onze stad verkregen en deze kenniswinst is nog niet in de kaart verwerkt.

Het amendement Ronnes bij de Omgevingswet vraagt via een aanscherping van artikel 2.28 dat in het Omgevingsplan regels worden gesteld aan bekende én aan aantoonbaar te verwachten archeologische waarden. Met de nieuwe kaart is nu wél een gemeente dekkend beeld hiervan verkregen, daar waar dat eerst niet zo was. 1.3 De raad heeft met de vaststelling van de Erfgoeddoelen 2021-2022 aangegeven de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart vast te willen stellen.

2

Inboeknummer

22bst00761

Door de vaststelling van de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart maakt de raad zowel een inhoudelijke als een maatschappelijke belangenafweging. Hiermee geeft de raad een onderbouwde invulling aan haar taak als het bevoegd gezag voor het aspect archeologie binnen het proces van de ruimtelijke ordening. 1.4 Door de gevoerde samenspraak en de terinzagelegging is aan eenieder de gelegenheid geboden om te reageren op de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart. De geactualiseerde verwachtingen- en waardenkaart is tot stand gekomen in samenspraak en deels in co-creatie met onze erfgoedpartners. De kaart is opgesteld door de regio archeoloog van de Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB). De ODZOB heeft voor veel gemeenten in onze regio de archeologische verwachtingen- en waardenkaart opgesteld. Bij het opstellen van de kaart voor Eindhoven is, aangesloten bij de methodiek van werken bij het opstellen van de archeologische kaarten van onze buurgemeenten. Iedere belangstellende of belanghebbende is bovendien de mogelijkheid tot inspraak geboden over de omgang met ons gezamenlijk erfgoed. 1.5 De ontwikkeling van Eindhoven staat hiermee niet op slot Het is niet zo dat altijd archeologisch onderzoek gedaan moet worden.

In de kaart is namelijk een indeling gemaakt in categorieën van waarden en aantoonbaar te verwachten archeologische waarden. Voor deze categorieën gelden verschillende vrijstellingsgrenzen van oppervlakte én diepte. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke eisen en landelijke en regionale richtlijnen, waarbij een zorgvuldige afweging wordt gemaakt, die mede recht doet aan andere belangen en ontwikkelopgaven. Kanttekeningen 1.1. De uitgangspunten van de oude en de nieuwe kaart wijken sterk van elkaar af, waardoor vaker onderzoekseisen moeten worden gesteld. Het amendement Ronnes bij de Omgevingswet vraagt via een aanscherping van artikel 2.28 dat in het Omgevingsplan regels worden gesteld aan bekende én aan aantoonbaar te verwachten archeologische waarden. Met de nieuwe kaart is nu wél een gemeente dekkend beeld hiervan verkregen, daar waar dat eerst niet zo was. Daaruit blijkt dat per saldo een grotere inspanning gedaan moet worden om ons erfgoed adequaat te kunnen beschermen bij de ruimtelijke opgaven. Kosten en dekking De actualisatie is binnen de huidige begroting tot stand gekomen. Bij het uitvoeren van archeologisch onderzoek geldt het ‘de veroorzaker betaalt- principe’. De kosten liggen dus bij de partij die de bodem gaat verstoren. De ambtelijke inzet wordt bekostigd uit de individuele projectbudgetten en de heffing van leges.

Communicatie De kaart is in samenspraak en deels in co-creatie met de erfgoedpartners tot stand gekomen.

3

Inboeknummer

22bst00761

De geactualiseerde verwachtingen- en waardenkaart heeft gedurende zes weken ter inzage gelegen. Hierop zijn geen zienswijzen ingediend. Het procesverslag van de samenspraak is in de bijlagen opgenomen. De kaart zal onder andere digitaal ontsloten worden via het open dataportaal van de gemeente. Planning en uitvoering De geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart geldt na vaststelling door de raad als het beleidskader voor nieuwe bestemmingsplannen en het omgevingsplan onder de toekomstige Omgevingswet. Evaluatie In de archeologische monumentenzorg-cyclus van waardering en selectie (AMZ-cyclus) is het gebruikelijk om de archeologische verwachtingen- en waardenkaart elke vier jaar te actualiseren. Op basis van het verkregen voortschrijdende inzicht worden dan eventuele noodzakelijke aanpassingen gedaan. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: 1

Geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart, bestaande uit: 1.1 Rapport met toelichting (met daarin kaartbijlagen 1 t/m 3) 1.2 Kaartbijlage 4 - Archeologische basiskaart 1.3 Kaartbijlage 5 - Verstoringenkaart 1.4 Kaartbijlage 6 - Archeologische verwachtingen- en waardenkaart

2



Procesverslag samenspraak en inspraak

De bijlagen worden meegestuurd

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

4

Inboeknummer

22bst00761

Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 mei 2022; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 7 juni 2022;

1.

In te stemmen met de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart, als nadere uitwerking van onze erfgoeddoelen 2021-2022.

besluit: 1.

In te stemmen met de geactualiseerde archeologische verwachtingen- en waardenkaart, als nadere uitwerking van onze erfgoeddoelen 2021-2022.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 21 juni 2022.

J. Jongbloed, griffier.

5