Raadsvoorstel Elfde wijziging van de APV Eindhoven inzake een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00453 Dossiernummer 23.19.151 B&W beslisdatum 09 mei 2023

Elfde wijziging van de APV Eindhoven inzake een verbod Raadsvoorstel op het afsteken van consumentenvuurwerk Inleiding De APV Eindhoven wordt jaarlijks aan het einde van het jaar geactualiseerd. Deze wijziging van artikel 2:73 APV Eindhoven kan niet wachten op de jaarlijkse aanpassing en wordt daarom eerder incidenteel voorgelegd. Met het invoeren van een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk bij de jaarwisseling 2023-2024 wordt uitvoering gegeven aan de motie de ‘Laatste klap op de vuurpijl’. In het Vuurwerkbesluit (landelijke regelgeving) is bepaald dat je in Nederland alleen tussen 31 december 18:00 uur en 1 januari 02:00 uur van het daaropvolgende jaar consumentenvuurwerk mag afsteken. Daar buiten geldt een verbod. Het afsteken van consumentenvuurwerk wordt op dat tijdstip toelaatbaar geacht vanwege de koppeling van het vuurwerkgebruik aan de feestelijkheden rondom de jaarwisseling en de inbedding daarvan in de Nederlandse cultuur. De gemeenteraad heeft op grond van zijn autonome verordende bevoegdheid op grond van artikel 149 van de Gemeentewet juridisch gezien de mogelijkheid om een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk in te voeren. Het kabinet heeft aangegeven dat het Vuurwerkbesluit niet in de weg staat om het gehele grondgebied van de gemeente vuurwerkvrij te maken.

De bevoegdheid om het gehele grondgebied van de gemeente vuurwerkvrij te maken, ontlenen gemeenten dus aan artikel 149 van de Gemeentewet.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk Doelstelling Dit raadsvoorstel heeft als doel de APV Eindhoven zodanig te wijzigen dat er binnen de gemeente Eindhoven een algeheel vuurwerkverbod gaat gelden voor het afsteken van consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling. Voorstel 1. Instemmen met het opnemen van een verbod op het gebruik van consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling in de APV Eindhoven conform het ontwerp-raadsbesluit. Argumenten 1.1 Het invoeren van een lokaal verbod op het afsteken van vuurwerk is conform de wens van de raad en de doelstelling van het college. In december 2021 heeft uw raad de motie 'De laatste klap op de vuurpijl’ ingediend waarin u ons oproept om over te gaan tot een verbod op het afsteken van vuurwerk indien de Tweede Kamer niet overgaat tot invoering van een landelijk vuurwerkverbod. Juni 2022 heeft de Tweede Kamer het initiatiefwetsvoorstel vuurwerkverbod voor een

Inboeknummer 23bst00453

eerste keer behandeld. Dit heeft tot op heden (nog) niet geleid tot een meerderheid voor invoering van de initiatiefwet. Opname van een lokaal verbod op het afsteken van vuurwerk in de APV Eindhoven ziet op de periode 31 december 18.00 uur en 1 januari 02.00 uur. Daar buiten is het sowieso niet toegestaan om vuurwerk af te steken. Een lokaal verbod verandert daar niets aan. Wel gaat van een verbod een nadrukkelijke signaalwerking uit. Waar dit buiten oud en nieuw al niet is toegestaan wordt het vanaf de jaarwisseling 2023 – 2024 helemaal niet meer toegestaan. Dit is een belangrijke stap richting een vuurwerkvrije stad zowel tijdens de jaarwisseling als in de periode voorafgaand aan en direct na oud en nieuw. Invoering van een lokaal verbod op het afsteken van vuurwerk past daarmee bij de nadrukkelijke wens van de raad en het college om toe te werken naar een vuurwerkvrij Eindhoven. 1.2 Tussentijdse wijziging van de APV Eindhoven is noodzakelijk. Voor inwoners en ondernemers is het van belang dat ze tijdig weten waar ze aan toe zijn de komende jaarwisseling. Dit pleit voor een tijdige tussentijdse wijziging van de APV Eindhoven in plaats van opname van het verbod op het afsteken van vuurwerk in de reguliere APV-wijziging die normaliter in december ter besluitvorming wordt voorgelegd aan uw raad. De reguliere wijziging komt te laat voor dit besluit.

Omdat uw raad beslist over (wijziging van) de APV Eindhoven ontvangt u dit raadsvoorstel voor een tussentijdse wijziging van de APV Eindhoven. 1.3 Een verbod op het afsteken van vuurwerk is een belangrijke stap naar het terugdringen van schade, hinder en overlast voor mens, dier en milieu. Ieder jaar weer is in de periode voorafgaand aan en tijdens de jaarwisseling sprake van veel overlast en schade als gevolg van het afsteken van vuurwerk. Voor een deel is dit het gevolg van het afsteken van zwaar en illegaal vuurwerk dat al verboden is. Opsporing hiervan is een prioriteit van politie en OM. Een verbod op het afsteken van vuurwerk is samen met de opsporing van (zwaar en illegaal) vuurwerk een belangrijke en noodzakelijke stap naar een vuurwerkvrij Eindhoven. Het afgelopen jaar bedroeg de schade aan gemeentelijke eigendommen € 93.000,- Ter vergelijking: het gemiddelde schadebedrag over de afgelopen vier jaarwisselingen (2019- 2020 tot en met 2022 - 2023) bedraagt € 94.000 met de jaarwisseling van 2021 – 2022 als dieptepunt. Destijds is voor € 142.000,- schade aangericht aan gemeentelijke eigendommen. Een verbod op het afsteken van vuurwerk beschermt dieren voor (geluids)overlast en hinder door het afsteken van vuurwerk. Een meerderheid van de Eindhovenaren is voor een verbod op het afsteken van vuurwerk in combinatie met een centrale show.

In 2019 is het draagvlak onder inwoners van Eindhoven gepolst voor een verbod op het afsteken van vuurwerk. Destijds heeft 55% van de Eindhovenaren aangegeven voorstander te zijn van een verbod op het afsteken van vuurwerk in combinatie met een georganiseerde vuurwerkshow.1 Voor 82% van de voorstanders van een verbod op het afsteken van vuurwerk was de overlast die vuurwerk veroorzaakt het belangrijkste motief voor een verbod. Er is sprake van een klein deel van de inwoners dat zelf vuurwerk afsteekt. De meerderheid van de inwoners (63%) steekt geen vuurwerk af tijdens de jaarwisseling zo blijkt uit een recent (maart 2023) gehouden enquête onder inwoners van Eindhoven. 2 Slechts 15% geeft aan altijd vuurwerk af te steken tijdens de jaarwisseling. Ieder jaar vallen slachtoffers door het afsteken van vuurwerk. Voor de hulpdiensten is het de drukste nacht van het jaar. De afgelopen jaarwisseling is weliswaar verlopen zonder excessen of grootschalige verstoringen van de openbare orde, toch heeft de politie tijdens oud op nieuw3 128 incidenten verwerkt die gerelateerd waren aan de jaarwisseling. Bij één incident was 1 2

Bron: enquête Digipanel 2019 Bron: enquête Digipanel februari/ maart 2023

3 De cijfers hebben betrekking op de periode tussen 31-12, 00:00 uur en 01-01, 08:00 uur.

2

Inboeknummer 23bst00453

-

sprake van geweld tegen politieambtenaren. Ook de brandweer is meerdere malen uit moeten rukken voor o.a. afval-, scooter- en autobranden. De afgelopen jaarwisseling hebben ziekenhuizen in de regio 12 vuurwerkslachtoffers opgevangen. Het is onbekend hoeveel daarvan zijn behandeld in de Eindhovense ziekenhuizen. Vuurwerk leidt tot luchtvervuiling en kan leiden tot luchtwegklachten. Ter vergelijking: de hoeveelheid uitstoot van fijnstof tijdens de jaarwisseling door vuurwerk bedraagt ongeveer 7 procent van de totale uitstoot van fijnstof op jaarbasis. Een hoge concentratie fijnstof in de lucht door vuurwerk kan, samen met andere vervuilende stoffen in de lucht, leiden tot een verminderde longfunctie en luchtwegklachten. Een verbod op het afsteken van vuurwerk heeft een positief effect op de luchtkwaliteit en draagt bij aan realisatie van de doelstellingen en ambities uit het Schone luchtakkoord.

Kanttekeningen 1.1 Handhaving van een verbod op het afsteken van vuurwerk is nauwelijks mogelijk. Om het illegaal afsteken van vuurwerk te kunnen handhaven en sanctioneren moeten handhavers of politieagenten de overtreding daadwerkelijk waarnemen. Dit betekent dat zij niet alleen het moment van afsteken moeten waarnemen maar ook moeten zien wie het vuurwerk afsteekt. Omdat handhavend optreden alleen mogelijk is bij een zogenaamde ‘heterdaadsituatie’ is de pakkans per definitie erg klein. Het daadwerkelijk handhaven van een lokaal afsteekverbod is daarom nagenoeg onmogelijk en voorbehouden aan situaties waar boa’s en politieagenten (vaak bij toeval) het daadwerkelijk afsteken van vuurwerk waarnemen en de betrokkene(n) staande kunnen houden. Ook geldt dat boa’s zijn opgeleid en toegerust voor het uitoefenen van toezicht en handhaving op de leefbaarheid in onze stad. Dit zijn situaties en feiten waar sprake is van een minimale gevaarzetting, zoals overlast (hondenpoep- en parkeeroverlast) in de openbare ruimte. Boa’s mogen niet worden ingezet in risicovolle situaties of, zoals in de landelijke beleidsregels is opgenomen: in situaties met een te verwachten gevaarzetting. Handhaving van vuurwerkoverlast heeft vaak betrekking op situaties waar sprake is van te verwachten gevaarzetting.

In het verleden heeft het aanspreken/verbaliseren geleid tot een grimmige sfeer en zelfs onveilige situaties. Boa’s beschikken niet over de wettelijke bevoegdheden en mogelijkheden om vuurwerk in beslag te nemen, te vervoeren en af te voeren. Daar komt bij dat de categorisering van vuurwerk complex is. Ter plaatse zal moeten worden vastgesteld of het vuurwerk legaal of illegaal is en of het in beslag kan worden genomen. Dit vergt specifieke kennis en expertise van de diverse categorieën vuurwerk die bij boa’s niet aanwezig is. Indien een vermoeden is van zwaar en illegaal vuurwerk moet proces-verbaal worden opgemaakt door de politie en is assistentie van politie nodig. Ook de politie mag vuurwerk niet zelf vervoeren of afvoeren en laat dit over aan een gespecialiseerd bedrijf. In afwachting hiervan is de politie eenheid niet beschikbaar voor andere meldingen. Het nauwelijks kunnen handhaven wordt vaak als tegenargument genoemd voor een verbod op het afsteken van vuurwerk. Maar een afsteekverbod staat niet op zichzelf. Het is nadrukkelijk ook onderdeel van de wens van uw raad en het college om te komen tot een vuurwerkvrij Eindhoven en een andere viering van oud en nieuw. Het college heeft in april besloten hiertoe een aantal aanvullende maatregelen en activiteiten te laten treffen. Hierover bent u eerder via een raadsinformatiebrief geïnformeerd.

1.2 De politie geeft prioriteit aan de handhaving van de openbare orde boven handhaven op meldingen van het illegaal afsteken van vuurwerk. Politie en het OM geven in de huidige aanpak prioriteit aan de opsporing en vervolging van de illegale handel in professioneel vuurwerk. Tijdens de jaarwisseling, maar ook in de aanloop- en nafase, richt de politie zich op het

3

Inboeknummer 23bst00453

-

handhaven van de openbare orde en rechtsorde, met nadrukkelijke aandacht voor agressie en/of geweld tegen werknemers met een publieke taak. Met name tijdens de jaarwisseling kost dit al veel extra politiecapaciteit. De politie zet geen extra capaciteit in op onrechtmatig vuurwerkgebruik, maar treedt wel op bij excessen en/ of hotspots waarbij sprake is van ernstige incidenten en/of overlast. Het tijdsblok waarbinnen het afsteekverbod geldt valt gelijk met de piekbelasting op de beschikbare politiecapaciteit ten behoeve van de handhaving van de openbare orde en rechtsorde. Wanneer door de politie nadrukkelijk wordt ingezet op de handhaving van het afsteekverbod kan er niet of minder worden ingezet op de handhaving van andere veiligheidsthema’s en prioriteiten, gedurende de dagen rondom en tijdens de jaarwisseling. Het uitgangspunt is niet om meer politiecapaciteit in te zetten maar na te denken over een ander inzetconcept. Inzet op handhaving en repressie sluit hier niet bij aan. Inzet op preventie en toezicht past wel bij dit uitgangspunt gecombineerd met ondersteunende activiteiten gericht op jongeren en intensivering van inzet van toezichthouders past wel binnen dit uitgangspunt. De inzet van politie en OM gericht op de opsporing en vervolging van illegaal vuurwerk draagt bij aan het voorkomen dat (zwaar en) illegaal vuurwerk afgestoken wordt tijdens de jaarwisseling.

Hiermee wordt de schade en hinder als gevolg van het afsteken van (zwaar en) illegaal vuurwerk zoveel als mogelijk ingeperkt.

1.3 Het afsteken van vuurwerk is een jarenlange traditie, een vuurwerkvrij Eindhoven vergt een cultuurverandering en is niet van het ene op het andere jaar gerealiseerd. Tijdens de jaarwisseling 2022 – 2023 was in 12 gemeenten sprake van een lokaal verbod op het afsteken van vuurwerk. In alle gemeenten is geconstateerd dat een deel van de inwoners zich niet aan het afsteekverbod heeft gehouden. In de meeste gemeenten is ondanks het verbod toch veel vuurwerk afgestoken. Het afsteken van vuurwerk is in Nederland een jarenlange traditie. Voor veel mensen is het afsteken van vuurwerk nog steeds één-op-één verbonden aan de jaarwisseling. Ondanks alle nadelen die eraan kleven voor milieu, mens en dier. Een vuurwerkvrije jaarwisseling vergt een verandering in het gedrag van inwoners. Gedragsverandering is over het algemeen een kwestie van lange adem. Het adequaat omgaan met strijdige belangen en emoties van betrokkenen voor het welslagen van de uitvoering van een afsteekverbod is van groot belang. We moeten rekening houden met weerstand. Deze gedragsverandering gaat namelijk niet zozeer over het niet kunnen stoppen van het gedrag, maar over het willen stoppen.

Daarom heeft het college eerder besloten om naast het voorstel tot opname van een verbod op het afsteken van vuurwerk door particulieren voor de komende jaarwisseling ook een aantal aanvullende maatregelen en activiteiten te laten treffen. Hierover bent u eerder via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Tot slot blijft het college zich via de lobby van het Veiligheidsberaad én de VNG inspannen voor een landelijk vuurwerkverbod waarmee niet alleen het afsteken maar ook de verkoop van consumentenvuurwerk verboden wordt. 1.4 Vuurwerkondernemers kunnen een beroep doen op nadeelcompensatie. Het is aannemelijk dat met het instellen van een afsteekverbod wordt voldaan aan de criteria voor nadeelcompensatie. Dit houdt in dat indien een ondernemer als gevolg van de voorgenomen maatregel meent schade te lijden een beroep kan doen op nadeelcompensatie. Op voorhand valt niet te zeggen of individuele vuurwerkondernemers daadwerkelijk in aanmerking komen voor nadeelcompensatie vanwege het afsteekverbod. Is er sprake van voorzienbaarheid van de schadeoorzaak op het moment van de investeringsbeslissing, dan komt de door de benadeelde gestelde schade niet voor vergoeding in aanmerking.

Daarom is het advies aan uw raad om in te stemmen met een tussentijdse wijziging van de APV zodat een het formeel opnemen van een verbod op het afsteken van vuurwerk in de APV Eindhoven tijdig kenbaar wordt gemaakt. Het college constateert dat het aantal inrichtingen waar vuurwerk is verkocht in Eindhoven de afgelopen jaren is afgenomen van 12 inrichtingen voor Corona naar 8 inrichtingen tijdens de afgelopen jaarwisseling. Uit de meest recente informatie van de

4

Inboeknummer 23bst00453

Omgevingsdienst Brabant-Zuidoost (maart 2023) blijkt dat 4 van de 8 ondernemers inmiddels is gestopt met de verkoop van vuurwerk. 2 ondernemers twijfelen of ze de komende jaarwisseling(en) nog vuurwerk verkopen en 2 ondernemers hebben aangegeven vuurwerk te blijven verkopen zolang dat mogelijk is. Hoewel een algeheel afsteekverbod gevolgen heeft voor de financiële belangen van individuele ondernemers, wegen deze belangen niet op tegen de bescherming van de openbare orde, het belang van veiligheid en de bescherming van woon- en leefklimaat dat met de voorgenomen wijziging gediend is. Financiële consequenties • Wijziging van de APV Eindhoven brengt geen directe financiële consequenties met zich mee. Indirect kan het mogelijk leiden tot aanspraak van vuurwerkondernemers op nadeelcompensatie. Alleen indien een claim wordt toegekend is sprake van een financiële consequentie als gevolg van dit besluit. Communicatie • Publicatie van de wijziging van de APV Eindhoven vindt plaats middels publicatie in het gemeenteblad en de geconsolideerde versie van de APV Eindhoven is te vinden op www.overheid.nl. • De wijziging wordt ook ter kennis gebracht aan de Officier van Justitie. Planning en uitvoering • Na besluit van uw raad wordt het afsteekverbod opgenomen in de APV Eindhoven.

• Het afsteekverbod is voor het eerst van kracht tijdens de komende jaarwisseling, specifiek tussen 31 december 2023 18.00 uur en 01 januari 2024 02.00 uur. Evaluatie Q1 2024 wordt het verloop van de jaarwisseling en de naleving van het verbod op het afsteken van vuurwerk geëvalueerd Bijlage(n) As bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Was-wordt-tabel wijziging APV Eindhoven. Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

5

Inboeknummer 23bst00453

Ontwerp Raadsbesluit tot elfde wijziging van de APV Eindhoven inzake een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 april 2023; gelet op artikel 149 van de Gemeentewet; gele op de behandeling in de meningsvormende vergadering van PM; besluit: Artikel I De APV Eindhoven wordt als volgt gewijzigd: A Artikel 2:71 komt te luiden: Artikel 2:71 Begripsbepaling In deze afdeling wordt onder consumentenvuurwerk en fop- en schertsvuurwerk verstaan hetgeen daaronder wordt verstaan in het Vuurwerkbesluit. B Artikel 2:73 komt te luiden: Artikel 2:73 Gebruik van consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling 1. Het is verboden om tussen 31 december 18:00 uur en 1 januari 02:00 uur van het daaropvolgende jaar consumentenvuurwerk met uitzondering van fop- en schertsvuurwerk, tot ontbranding te brengen. 2. Het verbod is niet van toepassing op situaties waarin wordt voorzien door artikel 429, aanhef en onder 1°, van het Wetboek van Strafrecht. Artikel II Dit besluit treedt in werking met ingang van de achtste dag na de datum van uitgifte van het gemeenteblad waarin het wordt geplaatst.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

6