Raadsvoorstel Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek 2025-2035

gemeente Eindhoven Inboeknummer 7941785_03 Dossiernummer 25.23.651 B&W beslisdatum 03 juni 2025

Raadsvoorstel Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek 2025-2035 Inleiding Al meer dan 100 jaar vinden Eindhovenaren hun weg naar de bibliotheek, een vertrouwde plek die niet meer weg te denken is uit onze stad. Eindhoven is niet meer de stad van 100 jaren geleden, maar ontwikkelt zich in een hoog tempo. Dat betekent iets voor onze ambitie om een stad te zijn waarin iedereen mee mag doen en erbij hoort, waar men omkijkt naar elkaar en waar iedereen zich thuis voelt. Dit heeft invloed op de bibliotheekvoorziening die de Bibliotheek Eindhoven (BE) nu en in de toekomst biedt. Met dit meerjarenplan geven we een integrale visie voor de BE. Daarmee doen we niet alleen recht aan de bijdrage van de BE aan grote maatschappelijke vraagstukken, maar ook aan de samenwerking tussen de gemeente en de BE. Met het ‘Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek’ komen we met een richtinggevend plan voor de bibliotheek tot en met 2035. We presenteren hiermee heldere kaders en ambities van de BE van vandaag en in de toekomst. Dit meerjarenplan geeft de gemeente een inhoudelijk sturingskader voor de gesubsidieerde activiteiten van de BE. Tegelijkertijd geeft dit plan de BE een richtinggevend, helder en transparant meerjarenbeleidsperspectief om uitvoering te geven aan de gesubsidieerde activiteiten tot en met 2035.

In lijn met de Koers Sociaal (2)040 biedt dit meerjarenplan een kader waar vanuit onderbouwd keuzes gemaakt kunnen worden en focus kan worden aangebracht. Onvermijdelijk Met de aanpassing van de subsidierelatie, van de gemeente met de BE, is als doel gesteld zorg te dragen voor een betere integrale aansturing op de prestaties en inhoudelijke ambities.1 Dit meerjarenplan draagt bij aan de verbeterde aansturing van de gemeente richting de BE. Daarnaast komt er een verplichting voor een meerjarenplan in nieuwe nationale wetgeving, het exacte moment van inwerkingtreding is nog niet bekend.

Doelstelling 1 Raadsvoorstel Subsidierelatie Bibliotheek Gemeente Eindhoven

Inboeknummer

7941785_03

We hebben de ambitie die we met dit meerjarenplan voor de bibliotheek willen maken als volgt geformuleerd: “Alle Eindhovenaren weten hun weg naar de bibliotheek te vinden. De bibliotheek is een verbinder en ontwikkelaar van mensen en groeit en ontwikkelt mee met de behoeften van de stad, wijken en gemeenschappen. Hierdoor heeft de bibliotheek impact op het versterken van de sociale cohesie en het vergroten van kansengelijkheid.” Voorstel 1. Vaststellen van bijgevoegde ‘Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek 20252035’, met daarin als belangrijkste thema’s: a. Kansengelijkheid i. Ieder kind in Eindhoven heeft toegang tot boeken, lezen en verhalen ii. Samenwerken aan een gezinsaanpak iii. Stimuleren van taligheid iv. Leer- en studieplekken voor iedereen b. Verbinding i. De bibliotheek is van en voor iedereen ii. Stimuleren en faciliteren van dialoog en debat iii. Betrokkenheid van inwoners c. Meedoen i. Vergroten van basisvaardigheden ii. Digitale inclusie iii. Laagdrempelige kennismaking met kunst en cultuur d. Toekomstbestendige BE in een groeiende stad i. Volwaardige bibliotheekvoorzieningen dichtbij ii. Innovatief ankerpunt iii. Inwoners en gemeenschappen centraal Argumenten 1.1 Gezien de ontwikkeling van de stad en de bijdrage die de BE kan leveren aan deze maatschappelijke opgaven is het van belang om te blijven investeren in goed partnerschap met de BE.

De BE heeft laten zien niet stil te staan, maar open te staan voor ontwikkelingen, uitdagingen en transformatie. Dat doet de BE niet alleen, maar vanuit een krachtige samenwerking met anderen. Met overheidsinstellingen, (lokale) partners, het bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen en inwoners. De BE heeft een belangrijke brede maatschappelijke functie in de stad en draagt bij aan onderwijs, talentontwikkeling, ontmoeting, participatie, ontmoeting, kunst en cultuur en de digitale samenleving. De BE vernieuwt en is continue in ontwikkeling, maar blijft tegelijkertijd vertrouwd en een veilige haven voor onze inwoners. Als we kijken naar- en willen anticiperen op de toekomst en toekomstbestendigheid van onze stad en regio is de BE een belangrijke partner.

2

Inboeknummer

7941785_03

1.2 Dit meerjarenplan draagt bij aan een betere integrale aansturing op de BE. Op dit moment zijn er veel ontwikkelingen gaande wat betreft de bibliotheek. Denk hierbij aan ontwikkelingen vanuit het Rijk maar ook lokaal zoals de ontwikkeling naar een toekomstbestendige/moderne bibliotheek, de Bibliotopen en meer aandacht voor basisvaardigheden, ontmoeting en maatschappelijke vraagstukken. Doelstelling van de gemeente is om de subsidierelatie met de BE zo te beheren dat een betere integrale aansturing op de prestaties en inhoudelijke ambities mogelijk is. Dit meerjarenplan geeft invulling aan de integrale gemeentelijke visie op de BE. Zodat het een inhoudelijk sturingskader is voor de gesubsidieerde activiteiten tot en met 2035. 1.3 Met dit meerjarenplan wordt aangesloten op wettelijke en bestuurlijke kaders voor bibliotheken. In de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) zijn de wettelijke kaders voor de functie van de openbare bibliotheek vastgesteld met daarin de vijf kerntaken die zowel fysiek als digitaal mogen worden uitgevoerd. Deze kerntaken bestaan uit: 1. Ter beschikking stellen van kennis en informatie. 2. Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie. 3. Bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur. 4. Organiseren van ontmoeting en debat. 5. Laten kennis maken met kunst en cultuur.

De thema’s uit het meerjarenplan komen voort uit deze wettelijke kaders en leveren een bijdrage aan maatschappelijke opgaven. 1.4 De periode waarover dit meerjarenplan een kader meegeeft is 10 jaar, daarom worden uitgangspunten en ontwikkelperspectieven gehanteerd. Om koersvast te blijven, zijn per thema uitgangspunten omschreven met daarbij een ontwikkelperspectief. Hiermee wordt een stip op de horizon gezet en is het duidelijk wat de meerjarige opgaven zijn. Deze kunnen niet van vandaag op morgen gerealiseerd worden, maar geven wel aan welke kant we op willen met de BE. 1.5 De BE draagt bij aan oplossingen voor de opgaven uit de Koers Sociaal (2)040. De BE is een belangrijke partner in het aanpakken van opgaven uit de Koers Sociaal (2)040. De Koers dient als een afwegingskader in wat we als gemeente de komende jaren wel en niet meer doen. Daarom zijn de uitgangspunten in het meerjarenplan in lijn gebracht met de leidende principes vanuit de Koers Sociaal (2)040: o We gaan uit van de kansen en krachten van onze inwoners, onze wijken en onze stad; o We richten ons op het aanpakken van grondoorzaken; o We investeren ongelijk voor gelijke kansen.

3

Inboeknummer

7941785_03

Kanttekeningen 1.1 De inhoudelijke ambities in dit meerjarenplan zijn hoog, terwijl de verdere uitwerking in toekomstige dossiers bepalend is. De ambities wat betreft de BE zijn hoog. De BE speelt een belangrijke rol bij oplossingen van maatschappelijke opgaven waar de stad op dit moment voor staat. Dit komt terug in het meerjarenplan zoals deze nu voorligt. De doorontwikkeling van de BE is een doorlopend proces dat niet meteen van vandaag op morgen geregeld is. Zo zal de besluitvorming over de doorontwikkeling van de centrale bibliotheek later volgen en wordt ook nog gewerkt aan de verkenning van grotere Bibliotopen in de stadsharten Woensel en Kastelenplein. Onder andere deze verdere uitwerkingen, inclusief financiering ervan, zullen bepalend zijn in het waarmaken van de ambities uit dit meerjarenplan. We zijn ons ervan bewust dat er veel doelstellingen in het meerjarenplan zijn opgenomen. Of deze allemaal haalbaar gaan zijn hangt af van veel verschillende factoren. De meeste resultaten laten zich vanwege de complexe thema’s moeilijk alleen in cijfers of verhalen uitdrukken en zijn vaak pas over meerdere jaren zichtbaar. Daarom telt niet alleen het eindresultaat maar ook de weg ernaartoe. We maken gebruik van een lerende werkwijze (plan, do, check, act).

Op deze manier blijven we realistisch in onze verwachtingen richting de BE en kan tijdig worden geacteerd bij positieve en/of negatieve ontwikkelingen. 1.2 Met dit meerjarenplan wordt vooruit gelopen op de aanstaande wetswijziging van de Bibliotheekwet. Wij realiseren ons dat we met dit meerjarenplan vooruitlopen op de aanstaande wetswijziging van de Bibliotheekwet, die vanuit de zorgplicht een meerjarenplan van de gemeenten vereist. Toch is de keuze gemaakt om dit meerjarenplan nu alvast op te stellen zodat vanuit de gemeente richting gegeven kan worden aan de op te stellen meerjarige begrotingssubsidie 2026-2028. Daarbij is het de verwachting dat met dit meerjarenplan voldaan wordt aan de vereisten voor het meerjarenplan vanuit het Rijk. Personele consequenties Geen. De doelstellingen binnen dit meerjarenplan landen in bestaande subsidies en kunnen dus worden opgevangen binnen de beschikbare capaciteit. Besluitvorming over de doorontwikkeling van de centrale bibliotheek en grotere Bibliotopen volgt later, eventuele personele consequenties zullen in die dossiers worden meegenomen. Financiële consequenties De beschikbare financiële middelen zijn kaderstellend voor de uitvoering van dit meerjarenplan.

De BE ontvangt sinds 2025 een begrotingssubsidie vanuit de gemeente Eindhoven, deze bestaat uit de onderdelen: - Basisfunctie/exploitatie; - Bibliotheek op SPIL; en - Boekstartcoach.

4

Inboeknummer

7941785_03

Daarnaast zijn er structurele subsidies verleend voor de Bibliotopen en informatiepunten digitale overheid (IDO). Subsidie Begrotingssubsidie Basisfunctie/exploitatie

2025

2026*

Prijspeil 2025

Prijspeil 2025

Opmerkingen

€ 4.024.000

€ 4.212.000

In 2026 is het bedrag opgehoogd met € 188.000 zorgplichtmiddelen vanuit het Rijk. Deze worden ingezet voor de continuering van de uitbreiding van de openingsuren van de vestiging in de Witte Dame.

Bibliotheken op SPIL Boekstartcoach Collegebesluit Bibliotopen 1-6

€ 1.217.000 € 149.000

€ 1.217.000 € 149.000

-

€ 2.460.000

Tot en met 2025 zijn de Bibliotopen in verschillende fases los van elkaar gesubsidieerd. Vanaf 2026 is het voornemen om één beschikking op te stellen voor alle Bibliotopen samen.

Informatiepunt digitale overheid

€ 220.000

€ 198.000

De SPUK uitkering 2026 en verder is nog niet toegekend aan gemeente Eindhoven vanuit het Rijk. De intentie is om deze middelen 1-op-1 door te zetten aan de BE.

Tabel 1. Financiering BE * Bedragen zijn exclusief gemeentelijke indexeringen (eenmalige extra en jaarlijkse)

In de begroting 2025 zijn middelen opgenomen voor de ontwikkeling van de Moderne Bibliotheek. Het gaat hierbij om € 0,5 miljoen structureel en € 2,2 miljoen incidenteel (reserve strategische investeringen). Ook is de Kadernota 2026 nog niet verwerkt in deze tabel. In de Kadernota 2026 is aanvullend € 0,5 miljoen structureel vanaf 2026 beschikbaar gesteld. Hiervoor zijn nog geen subsidies verleend en daarom worden deze nog niet vermeld in tabel 1. Communicatie De inhoud van dit meerjarenplan is afgestemd met de BE. In het meerjarenplan wordt ook ingegaan op het opdrachtgeverschap. Een goede relatie en afstemming van gezamenlijke doelen van de BE en de gemeente is hierin cruciaal. De samenwerking met de BE zal structureler worden ingericht doormiddel van een heldere governance/overlegstructuur. Inwoners hebben een actieve rol in de ontwikkeling van de Bibliotopen.2 Behoeften zijn opgehaald en inwoners zijn betrokken bij de ontwikkeling van programmering en activiteiten. Deze input is tevens gebruikt voor het voorliggende meerjarenplan. Eén van 2 Welkom in de Bibliotoop | Eindhoven

5

Inboeknummer

7941785_03

de uitgangspunten in het meerjarenplan is “Inwoners en gemeenschappen centraal”. Inwoners zullen dus ook betrokken blijven bij de ontwikkelingen rondom de BE. Planning en uitvoering De BE is een plek die altijd in ontwikkeling is en niet stilstaat. 2025 is een overgangsjaar waarvoor de begrotingssubsidie voor één jaar is verleend. Met dit meerjarenplan kan de richting gegeven worden aan de op te stellen meerjarige begrotingssubsidie voor de periode 2026-2028. Evaluatie Voor de monitoring van het meerjarenplan zal worden aangesloten op de Monitor sociale basis.3 De meeste resultaten laten zich vanwege de complexe thema’s moeilijk alleen in cijfers of verhalen uitdrukken en zijn vaak pas over meerdere jaren zichtbaar. Daarom wordt er in de monitor gebruik gemaakt van een mix van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens en verschillende methodes. Deze bestaat uit de onderdelen: tellen, vertellen, ervaren en verklaren. Bijlage Als bijlagen bij dit voorstel behoren: 1. Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek 2. Advies Cliëntenraad Sociaal Domein (CRSD) 3. Reactiebrief op advies CRSD Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

3 Collegebrief aan de raad over Monitor sociale basis Gemeente Eindhoven

6

Inboeknummer

7941785_03

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 juni 2025; gehoord de Cliëntenraad van het Sociaal Domein; gehoord diverse betrokkenen bij de bibliotheek; besluit: 1. Vaststellen van bijgevoegde ‘Eindhovens meerjarenplan voor de bibliotheek’, met daarin als belangrijkste thema’s: a. Kansengelijkheid i. Ieder kind in Eindhoven heeft toegang tot boeken, lezen en verhalen ii. Samenwerken aan een gezinsaanpak iii. Stimuleren van taligheid iv. Leer- en studieplekken voor iedereen b. Verbinding i. De bibliotheek is van en voor iedereen ii. Stimuleren en faciliteren van dialoog en debat iii. Betrokkenheid van inwoners c. Meedoen i. Vergroten van basisvaardigheden ii. Digitale inclusie iii. Laagdrempelige kennismaking met kunst en cultuur d. Toekomstbestendige BE in een groeiende stad i. Volwaardige bibliotheekvoorzieningen dichtbij ii. Innovatief ankerpunt iii. Inwoners en gemeenschappen centraal Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

7