Raadsvoorstel Effect & vereenvoudiging minimaregelingen

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00591 Dossiernummer 24.19.653 B&W beslisdatum 07 mei 2024

Raadsvoorstel Effect & vereenvoudiging minimaregelingen

Inleiding Als gevolg van de pandemie en de energiecrisis is de bestaanszekerheid voor mensen met een laag inkomen de afgelopen jaren onder druk komen te staan. In het bestuursakkoord is twee jaar geleden dan ook opgenomen om te onderzoeken of we de armoederegelingen moeten herijken of vereenvoudigen in relatie tot de levenskosten, zoals de stijgende huren en de energieprijzen. Afgelopen maanden voerden we dit onderzoek in samenwerking met bureau Purpose uit en is bijgaande rapportage opgemaakt (bijlage 1). De rapportage biedt inzicht in de opzet van en de achtergronden bij het onderzoek, en is een toelichting op de voorstellen die nu voorliggen. De door inwoners ervaren bestaanszekerheid, komt voor een groot deel op conto van rijksbeleid. Gemeenten kunnen bepaalde landelijke regelingen of maatregelen binnen kaders naar eigen inzicht toepassen, zoals bijvoorbeeld bij de energietoeslag is gedaan. Gemeenten stimuleren en faciliteren daarnaast middels het eigen minimabeleid dat ook inwoners met een laag inkomen bijvoorbeeld kunnen meedoen. Onze Meedoenbijdrage is een voorbeeld van zo’n lokale minimaregeling. Door het Rijk is inmiddels een aantal koopkracht verbeterende maatregelen doorgevoerd op lonen, uitkeringen en toeslagen. Dit blijkt onder andere uit de resultaten van de Minima effect-rapportage (MER) van het Nibud, maart 2024 (bijlage 2).

De MER toont aan dat het gecombineerde effect van rijks- en gemeentelijk beleid positief is op de maandbegroting van elf onderzochte huishoudtypen. Het is van belang om dit vast te houden, zodat inwoners mee kunnen blijven doen.

Inboeknummer

24bst00591

Het voorstel dat voorligt is daarom gericht op het vasthouden van een positieve maandbegroting, op vereenvoudiging van procedures en communicatie en op een duurzaam effect van ons minimabeleid. Daarbij maken we onszelf geen illusies: geldzorgen en armoede bestaan in vele gedaanten. Wat een inwoner nu nog net lukt, kan later ronduit problematisch worden én is mogelijk te voorkomen. We zien schaamte, wantrouwen en ook aarzeling om hulp te vragen. We willen ons met dit voorstel maximaal inspannen om die situaties te voorkomen.

  Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college. Bestuursakkoord Samen morgen mooier maken   Onvermijdelijk

Doelstelling Inwoners die (tijdelijk) een laag inkomen hebben, kunnen onze minimaregelingen goed vinden en aanvragen. Zij voelen zich ondersteund door de gemeente en onze samenwerkingspartners bij hun geldzorgen en ervaren hulp om financieel weerbaarder te worden. Als inwoners gebruikmaken van de landelijke en lokale regelingen kunnen zij rondkomen en meedoen in de stad. Voorstel 1. De richting van de ontwikkeling van het minimabeleid vaststellen, op basis van het onderzoek naar herijking van de minimaregelingen, en daaraan de volgende kaders verbinden: a Verdergaand vereenvoudigen van procedures en betere communicatie ten behoeve van de vindbaarheid en de uitvoering van onze minimaregelingen. b Bevorderen van duurzame financiële weerbaarheid van onze inwoners, middels informatie & advies, actief contact, inzet van bestaanszekerheid-adviseurs en met aandacht voor alle levensdomeinen die bestaanszekerheid vormen waaronder werk & inkomen. c Maatwerk blijven bieden voor inwoners die ondanks onze minimaregelingen niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien. d Behouden doel, hoogte en toepassing van onze huidige minimaregelingen waaronder de Meedoenbijdrage, Individuele Inkomenstoeslag en gemeentepolis. 2.

Kennis nemen van de dekking: de totale extra kosten van max €500.000,bestaande uit een tekort op de minimaregelingen van circa €350.000, en circa €150.000,- voor de inzet van bestaanszekerheid-adviseurs, te dekken uit de structurele middelen van armoede en schulden, vanuit het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’, dat jaarlijks € 500.000,- bedraagt.

2

Inboeknummer

24bst00591

Argumenten 1a.1 Onze communicatie en onze procedures bij de minimaregelingen moeten en kunnen eenvoudiger en duidelijker. Ondergebruik van regelingen waarop inwoners recht hebben, is in Nederland een hardnekkig fenomeen. In gesprek met inwoners, hulpverleners en belangenbehartigers stellen zij unaniem dat procedures en communicatie ook in onze gemeente eenvoudiger en duidelijker kunnen. Ook onze medewerkers doen suggesties voor een eenvoudigere uitvoering. Zo krijgen inwoners meerdere brieven per jaar met verschillende aanvraagprocedures voor voorzieningen binnen de Meedoenbijdrage. Er zijn al stappen gezet in onze vereenvoudiging, maar er zijn nog steeds veel verbeteringen mogelijk om aanvragen minder stressvol en minder foutgevoelig te maken. 1b.1 Financiële weerbaarheid betekent zoveel méér! We willen een goed vangnet bieden voor inwoners die problemen ervaren bij het maandelijks rondkomen. We willen daarnaast ook voorkómen dat regelingen nodig zijn en inwoners helpen bij een duurzame oplossing uit de armoede. Het verdient prioriteit om in dit verband intern en extern nog nauwer samen te werken met afdelingen en maatschappelijke partners die helpen bij de uitstroom naar werk of méér werk. Vaak ontstaan geldzorgen niet alleen door een lager inkomen, maar ook door de impact van levensgebeurtenissen.

Door steviger in te zetten op financiële weerbaarheid proberen we inwoners daarin te ondersteunen. Financiële weerbaarheid van de ene generatie helpt ook om de volgende generatie te behoeden voor een leven in armoede. Doordat we periodiek een geactualiseerde MER opvragen en zodoende weten welke risico’s huishoudtypes lopen, kunnen we onze acties nauwkeurig richten. Daarom zullen we het initiatief verder uitwerken om bestaanszekerheid-adviseurs in te zetten. Een proactieve, aanbodgerichte ondersteuning van inwoners met een laag inkomen, gericht op signaleren en verwijzen draagt bij aan een duurzaam perspectief (bijlage 1, pagina 31). Uiteraard stemmen we over aard en omvang van die acties af met WIJeindhoven vanwege de centrale rol die generalisten vervullen. 1c.1 Van sommige huishoudtypes is de maandbegroting positief maar nog steeds niet erg ruim. Niet elke situatie is te ondervangen met generieke minimaregelingen. Bovendien stelt het Nibud een aantal randvoorwaarden, zoals dat inwoners gebruik weten te maken van de landelijke en lokale regelingen, maar ook dat er geen hoge onvoorziene uitgaven zijn. We blijven inzetten op maatwerk bij uitzonderlijke situaties bijvoorbeeld via de bijzondere bijstand. In dit verband wijzen we ook op het regelmatig uitvoeren van proefprojecten waarmee maatwerk voor zeer specifieke groepen op een andere, innoverende manier wordt ingezet.

Zoals Het Bouwdepot.

3

Inboeknummer

24bst00591

1d.1 Onze minimaregelingen zijn een goede aanvulling op de Rijksregelingen en maken verschil. De positieve maandbegrotingen in de MER gaan uit van gebruik van alle regelingen waarop een inwoner recht heeft, ook onze gemeentelijke minimaregelingen. Kijkend naar de in een aantal gevallen beperkt positieve begrotingen, kunnen we stellen dat onze regelingen het aanvullende verschil maken. De Meedoenbijdrage bestaat uit een divers pakket en heeft een hoog bereik, wat we graag zo houden. We geven inwoners bovendien de autonomie om zelf te kiezen waaraan zij hun budget uitgeven. Dit vinden we belangrijk en we hopen dat inwoners daar een zekere waardigheid aan kunnen ontlenen. Kanttekeningen 1b.1 Sociaal-economische omstandigheden veranderen voortdurend, wat tot wijzigingen in ons minimabeleid kan leiden. We zijn voornemens periodiek de MER te hanteren als een kompas voor de aard van onze hulp- en dienstverlening. Vooral bij maatschappelijke trends of als gevolg van (koopkracht)maatregelen kan het zinvol zijn nieuwe accenten te leggen. We zullen proefondervindelijk moeten vaststellen hoe wendbaar we in onze gemeentelijke ondersteuning kunnen zijn. 1b.1 / 2.1 De inzet van bestaanszekerheid-adviseurs wordt nog verder uitgewerkt.

We hebben in andere gemeenten mooie vergelijkbare initiatieven gezien en we werken verder uit hoe we deze functie in Eindhoven kunnen invullen, met oog voor bestaande hulpen dienstverlening en de samenhang met andere ontwikkelingen en programma’s. Personele consequenties De vereenvoudiging en doorontwikkeling zullen personele consequenties hebben, waarbij we nu voor de uitvoerende afdelingen een investering voorzien (veranderen en implementeren) en ook een opbrengst voorzien (minder overhead). Ten aanzien van de inzet van bestaanszekerheid-adviseurs gaan we nu uit van circa 1,5 fte, gedurende een pilot van twee jaren. Financiële consequenties De totale kosten van het voorstel, max € 500.000,- bedragen structureel circa €350.000, als gevolg van het hoger bereik op de minimaregelingen en aanvullend voor 2025 en 2026 jaarlijks circa €150.000 voor het aanstellen van bestaanszekerheid-adviseurs. De dekking vindt plaats uit de structurele middelen van armoede en schulden, vanuit het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ (kostenplaats 66830) dat jaarlijks € 500.000,- bedraagt. Communicatie Voor verdieping van onze inzichten hebben we gesproken met inwoners en stakeholders. De Clientenraad Sociaal Domein (CRSD) is in gelegenheid gesteld te adviseren. Ook hebben we de strekking van de rapportage (bijlage 1) in een presentatie toegelicht.

Op het door de CRSD gegeven advies heeft het college een reactie geformuleerd.

4

Inboeknummer

24bst00591

Planning en uitvoering Omdat we relatief eenvoudige verandering en implementatie voorzien en tevens ingewikkelde, zullen resultaten zich volgordelijk en niet ineens aandienen. Zo wordt op dit moment bijvoorbeeld al vormgegeven aan het voornemen om de minimaregelingen en een aantal voorzieningen op de gemeentelijke website beter vindbaar te maken. De uitwerking daarentegen van bestaanszekerheid-adviseurs vraagt om meer tijd. We verwachten in ieder geval in Q4/Q1 de raad via de jaarlijkse collegebrief hierover te informeren. Evaluatie Periodiek beoordelen we op basis van de MER of onze ondersteuning van minima bijgesteld moet worden, bijvoorbeeld aan de hand van trends of (koopkracht)maatregelen van het Rijk. Ook gaan we tweemaal per jaar hierover zelf in gesprek met inwoners, zoals we ook in het kader van het onderzoek hebben gedaan. Tot slot evalueren we in 2025 aan de hand van onze nagestreefde bereikcijfers. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: Rapportage herijking & vereenvoudiging minimaregelingen, Purpose en de gemeente Eindhoven. Minima effect-rapportage van het NIBUD 2024. Vastgestelde reactie op advies CRSD.

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris.

5

Inboeknummer

24bst00591

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 07-05-2024

besluit: 1. De richting van de ontwikkeling van het minimabeleid vaststellen, op basis van de rapportage behorend bij het onderzoek naar herijking van de minimaregelingen, en daaraan de volgende kaders verbinden: a Verdergaand vereenvoudigen van procedures en betere communicatie ten behoeve van de vindbaarheid en de uitvoering van onze minimaregelingen. b Bevorderen van duurzame financiële weerbaarheid van onze inwoners, middels informatie & advies, actief contact, inzet van bestaanszekerheid-adviseurs en met aandacht voor alle levensdomeinen die bestaanszekerheid vormen waaronder werk & inkomen. c Maatwerk blijven bieden voor inwoners die ondanks onze minimaregelingen niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien. d Behouden doel, hoogte en toepassing van onze huidige minimaregelingen waaronder de Meedoenbijdrage, Individuele Inkomenstoeslag en gemeentepolis. 2.

Kennis nemen van de vastgestelde dekking van de totale kosten van max €500.000,- bestaande uit een tekort op de minimaregelingen van circa €350.000 en circa €150.000,- voor de inzet van bestaanszekerheid-adviseurs uit de structurele middelen van armoede en schulden, vanuit het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ dat jaarlijks € 500.000,- bedraagt.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

griffier.

6