Raadsvoorstel Beleid buurtontmoeting Verbinding maak je samen

gemeente Eindhoven Inboeknummer 7876037_03 Dossiernummer 25.08.451 B&W beslisdatum 18 februari 2025

Raadsvoorstel Vaststellen beleid op (buurt)ontmoeting ‘Verbinding maak je samen’

Inleiding Eindhoven verandert in hoog tempo. De groei van de stad wordt steeds meer zichtbaar. In die context blijven we ons inzetten voor een stad waarin het fijn samenleven is en waarin inwoners zich gezien en gesteund voelen. Waarin we omkijken naar elkaar en elkaar helpen als het nodig is. Te midden van alle veranderingen vinden er (buurt)ontmoetingen plaats. De waarde van ontmoeting wordt door inwoners zelf gecreëerd, maar daar is wel ruimte voor nodig. In het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ (2023-2026) staat omschreven dat: “we ontmoeting en verbinding in de wijk willen stimuleren. Daarvoor zetten we vastgoed zoals buurthuizen en sportkantines slim in voor maatschappelijke doelen, waarbij functies vermengd worden (zoals een zorgfunctie, hulploket, bibliotheek en/of een plek voor makers). We verkennen mogelijkheden om de sociale opdracht aan buurthuizen te versterken”. De bestuursopdracht ‘Integraal Gebiedsgericht Werken” van Stadsgezant Bellemakers legde extra nadruk op het belang van buurtontmoeting door daarin een actielijn, met bijbehorende activiteiten, te omschrijven gericht op het faciliteren van buurtontmoeting. Tenslotte werd in de visie op de sociale basis ‘Eindhoven Goed Voor Elkaar’ (23bst01352) het faciliteren van (buurt)ontmoeting als prioriteit vastgelegd.

Dit werd bekrachtigd met het vaststellen van de Koers Sociaal (2)040 waarin (het faciliteren van) de sociale basis een fundamentele plek kreeg en gestuurd werd op een fysieke leefomgeving gericht op o.a. ontmoeting. Met onderhevig beleidsplan zoomen we in op het brede thema (buurt)ontmoeting. Voortbouwend op wat er in de stad was en is, en met het oog op de ontwikkelingen die op ons af komen. We zijn op diverse manieren met inwoners en partners rondom buurtontmoeting in gesprek gegaan. In dit voorstel presenteren we het resultaat daarvan: een nieuw beleid op (buurt)ontmoeting ‘Verbinding maak je samen’.

Inboeknummer 7876037_03 Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Het opleveren van beleid op buurtontmoeting is opgenomen in het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ (2023-2026) (hoofdstuk 5.1. Wijken en Buurten, p. 41) en de bestuursopdracht ‘Integraal Gebiedsgericht Werken’ van stadsgezant Bellemakers. Doelstelling We hebben de beoogde impact die we met dit beleid op buurtontmoeting willen maken, als volgt geformuleerd: “Alle Eindhovenaren vinden een geschikte en toegankelijke plek om elkaar te ontmoeten en verbinding te maken binnen hun stad. Dit versterkt de sociale cohesie, o.a. doordat inwoners van diverse achtergronden en met verschillende behoeften samenkomen. Bewoners weten elkaar gemakkelijk(er) te vinden en vormen samen een gemeenschap die is gebaseerd op wederzijds respect en begrip” Voorstel 1. Vaststellen van bijgevoegd ‘Beleid op (buurt)ontmoeting ‘Verbinding maak je samen’, met als belangrijkste ontwikkelprincipes: a. Impact Alle Eindhovenaren vinden een geschikte en toegankelijke plek om elkaar te ontmoeten en verbinding te maken binnen hun stad. Dit versterkt de sociale cohesie, o.a. doordat inwoners van diverse achtergronden en met verschillende behoeften samenkomen. Bewoners weten elkaar gemakkelijk(er) te vinden en vormen samen een gemeenschap die is gebaseerd op wederzijds respect en begrip.

In samenwerking met vrijwilligers, partners, ondernemers en de gemeente geven we vorm aan een (integrale) vertrouwensvolle aanpak die de basis legt voor duurzame en inclusieve ontmoetingen. b. Om hieraan te werken, handelen we als gemeente steeds op basis van 3 centrale uitgangspunten: 1. Maximaal benutten van wat er is 2. Maatwerk als basis 3. Samen realiseren we resultaten c. Op basis van die uitgangspunten, bouwen we de komende jaren aan een passend landschap van buurtontmoeting, met bijbehorende ambities: 1. Een huis van de wijk (streven is min. 1 per stadsdeel, aansluitend bij behoefte en draagvlak), vormgegeven o.b.v. 5 bouwstenen1 2. Diverse huizen van de buurt: we brengen de basis op orde met inachtneming van de 5 bouwstenen.

1 Uitnodigende en duurzame vormgeving (1), Inclusief en toegankelijk (2), Aantrekkelijke programmering (3),

Goed sociaal en zakelijk beheer (4), Vrijwillige inzet en energie (5)

2

Inboeknummer 7876037_03 3. Andere ontmoetingsplekken: bestaande of nieuwe plekken die we (waar wenselijk) behouden en faciliteren; 4. Ontmoetingsplekken in de openbare buitenruimte faciliteren; 5. Pop-up plekken; 6. Online plekken d. In lijn met de genoemde ambities (c) en bouwstenen voor het huis van de wijk/buurt continueren en verbreden we onze aanpak. We blijven in 2025 aan de slag met experimenten en geven op basis van de geleerde lessen steeds verder concreet inhoud en vorm aan buurtontmoeting. e. Voor Experimenten Buurtontmoeting ’25-‘26 een bedrag van in totaal €1.100.000,- beschikbaar te stellen en dit voor een bedrag van: • € 810.000,- te dekken uit het budget Leefbare Wijken • € 230.000,- te dekken uit het budget Innovatiemiddelen Sociaal Domein • € 60.000,- uit SPUK GALA f.

Voor de uitvoering van het lopende programma Leefbare Wijken in 2025 het budget Leefbare Wijken aan te vullen met een bedrag van € 404.000,zijnde de restantmiddelen 2024, en te dekken uit de reserve Samen Morgen Mooier Maken;

g. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te laten stellen (zie bijlage 3 t/m 5) Argumenten 1.1. Met het oog op de toekomst is het van belang om blijvend te investeren in (buurt)ontmoeting. Dit beleidsplan geeft richting voor het faciliterend handelen van de gemeente daarin. Eindhoven verandert aanzienlijk en snel. Dit heeft gevolgen voor de inrichting van de stad, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid. Ontmoeting en sociale verbinding ontstaan niet altijd (meer) even vanzelfsprekend en de sociale cohesie komt onder druk te staan. Zoals omschreven in de visie op de sociale basis ‘Eindhoven Goed voor Elkaar’ zijn ontmoetingsplekken de ‘linking pins’ van de sociale basis. De sociale basis kan niet zonder plekken waar mensen elkaar ontmoeten, initiatieven kunnen ontstaan en activiteiten/ondersteuning worden geboden. De gemeente kan bijdragen aan gemeenschapsvorming door (buurt)ontmoetingen te faciliteren en te stimuleren. Onderhevig beleidsplan geeft richting in het faciliterend handelen van de gemeente door 3 centrale uitgangspunten vast te stellen. Ook de benoeming van 5 bouwstenen voor de realisatie van het huis van de buurt/wijk zijn sturend (en daarmee helpend) voor ons handelen: 1. Uitnodigende en duurzame vormgeving 2. Inclusief en toegankelijk 3. Aantrekkelijke programmering 4. Goed sociaal en zakelijk beheer 5. Vrijwillige inzet en energie

3

Inboeknummer 7876037_03

1.2.

Met het beleidsplan geven we (verder) uitvoering aan de omarmde vrije motie ‘Buurthuis van en voor de buurt’ (VM1, 24 januari 2023) en amendement ‘Buurtontmoeting zonder uitstel’ (BA01, 5 november 2024). Middels de collegebrief Voortgang beleid buurtontmoeting en buurthuizen (23bst01496) is de gemeenteraad eerder geïnformeerd over voorgaande stappen die zijn genomen. Alle daarin genoemde aandachtspunten vormden het startpunt voor, en zijn meegenomen in het stuk dat er nu ligt. Ook de meer recente collegebrief (7814803_2.4.1.) vormt de basis van het stuk dat nu voorligt.

1.3.

Het beleidsplan biedt de (inhoudelijke) basis voor meerjarige, faciliterende, inzet m.b.t. (buurt)ontmoeting Tot op heden ontbrak een integraal beleid met betrekking tot het bevorderen van (buurt)ontmoeting. Voorliggend beleid schetst de kaders en ontwikkelprincipes voor de concrete uitvoering. Het beleidsplan geeft antwoord op de vragen wat de gewenste impact is, wat onze ambities zijn en wat de bijbehorende effecten zijn voor de wijk. Bovendien bieden we met het ‘landschap van buurtontmoeting’ een instrument om tot concrete (maatwerk)plannen per gebied te komen. De ambities zullen we waarmaken door in concrete acties aan de slag te gaan. Te beginnen met het doorzetten en verbreden van experimenten, gevolgd door meerjarige afspraken en plannen ter facilitering van (buurt)ontmoeting. De vertaling in concrete activiteiten en afspraken zal steeds plaatsvinden in nauwe samenwerking en afstemming met de betrokken inwoners en partners.

1.4.

Het beleidsplan is tot stand gekomen in een participatief proces, samen met betrokken partners en inwoners in de stad De waarde van ontmoeting en ontmoetingslocaties wordt door inwoners zelf gecreëerd. Dit thema kán dan ook alleen inhoud en richting krijgen op basis van de ervaringen en meningen van Eindhovenaren zelf. Om tot het stuk te komen dat er nu ligt is een uitvoering participatief ontwikkelproces doorlopen. Zo zijn we de wijken Meerhoven en Erp ingegaan voor het gesprek met inwoners en partners. Daarnaast zijn we in 3 buurthuizen gestart met experimenten m.b.t. onze faciliterende rol en hebben we in aanloop naar- en tijdens de Dutch Design Week 2024 een creatief onderzoek gedaan naar verbinding ‘Re-bubble’. De geleerde lessen zijn meegenomen in de eerste kaders van dit stuk, die vervolgens in een bijeenkomst zijn gedeeld met een afvaardiging van actieve buurtontmoetingsplekken en de Cliëntenraad Sociaal Domein.

1.5.

Er is integraal gekeken naar passende budgetten om de experimenten in ’25-‘26 waar te maken en voortvarend verder te kunnen met de directe uitvoering van de gestelde ambities. Met de middelen vanuit het budget leefbare wijken in combinatie met middelen vanuit het innovatiebudget sociaal domein kunnen we in 2025 aan de slag met de continuering en verbreding van experimenten. Met de hierbij voorgestelde

4

Inboeknummer 7876037_03 overheveling van middelen uit de reserve SMMM naar het budget leefbare wijken 2025 houden we ruim €350.000 over dat besteed kan worden voor andere activiteiten binnen Leefbare Wijken in 2025. 1.6.

Het thema (buurt)ontmoeting vraagt nu en in de toekomst om integrale financiering. Ook voor de structurele financiering kijken we slim naar mogelijkheden binnen de bestaande budgetten. Op dit moment wordt er vanuit diverse budgetten geïnvesteerd in (buurt)ontmoeting. Zo kennen we de subsidieverordening Vrijetijdsaccommodaties (VTA’s) en speeltuinen (€450.000,- t/m 2028) die wordt ingezet om VTA’s of speeltuin qua opzet en indeling beter wordt ingezet om VTA’s of speeltuin qua opzet en indeling beter geschikt te maken voor de activiteiten die erin worden uitgeoefend (excl. onderhoud). Ook kennen we de subsidieregeling Huurcompensatie (€267.000,- in 2025) om organisaties tegemoet te komen in de kosten die verband houden met huur van accommodaties. Op basis van de huur die voor gemeentelijk vastgoed wordt gevraagd, worden panden verzekerd en van (eigenaren)onderhoud voorzien. Daarnaast is er aandacht voor verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. Vanuit de subsidieregeling Versterken Sociale Basis en de Subsideregeling Gebiedsgericht werken worden (huisvesting/activiteiten-)subsidies verstrekt aan (bewoners)organisaties gericht op vormen van (buurt)ontmoeting.

Ook naar de toekomst toe zal steeds slim gekeken worden naar inzetten van bestaande middelen om vervolgacties mogelijk te maken, te denken valt aan: subsidieregeling VTA’s en speeltuinen, subsidieregelingen Versterken sociale basis, SPUK GALA middelen, maar bijvoorbeeld ook reguliere middelen openbare ruimte die o.a. worden ingezet voor investering in buitenmeubilair.

Kanttekeningen 1.1. Het beleidsplan geeft een doorkijk naar de uitvoering van diverse activiteiten (pilots/experimenten), maar is (logischerwijs) nog geen compleet antwoord op de vraag wat we (anders) gaan doen. Hoewel dit beleidsplan een concrete doorkijk geeft naar de uitvoering van diverse activiteiten in de vorm van de continuering en opstart van experimenten, is er meer nodig. In het stuk leggen we verschillende ambities neer die nog nadere concrete vertaling vragen. Niet alle ambities kunnen van de een op de andere dag gerealiseerd zijn. In de praktijk is gebleken dat we meer tijd en ruimte willen pakken om te leren door te doen. We zitten dus niet stil, maar pakken door om vervolgens onderbouwd tot (meerjarige) afspraken te komen. Met het vaststellen van dit beleidskader leggen we een basis om stap voor stap verder te bouwen aan een passend landschap van buurtontmoeting in (2)040. 1.2.

Het waarmaken van dit beleid vraagt nadrukkelijk om een integrale (gebiedsgerichte) aanpak binnen de gemeentelijke organisatie. Het thema (buurt)ontmoeting raakt diverse disciplines en afdelingen binnen de organisatie. Alleen samen kunnen we de benodigde stappen waarmaken. Zie ook

5

Inboeknummer 7876037_03 personele consequenties. De sector gebieden en wijken kan hier een bepalende rol in spelen, maar op dit moment is deze sector nog in oprichting. In navolging van het inrichtingsvoorstel van de sector, gaan we z.s.m. bouwen aan een integraal team om de gestelde ambities waar te maken. 1.3.

De inhoudelijke ambities zijn hoog, terwijl (integrale) budgetten onder druk staan De verwachtingen op het thema (buurt)ontmoeting zijn hoog. Op de eerste plaats bij de betrokken vrijwilligers. Dit beleidskader legt een basis voor de komende jaren en vraagt doorlopende inzet van diverse afdelingen binnen de gemeente. Het thema vraagt investeringen in tijd, aandacht en middelen. Maar ook een andere manier van samenwerken. Door de financiële druk die we binnen de gemeente, en meer specifiek binnen het Sociaal Domein kennen, kan dit thema onder druk komen te staan. Het vraagt de komende jaren een breed commitment, niet alleen binnen de ambtelijke organisatie, maar ook in de stad om met elkaar stappen te blijven zetten, ook in financieel uitdagende tijden.

1.4.

Bij de verdere uitvoering van het beleid zal tijdig (vóór de start) geïnventariseerd moeten worden wat de AVG verplichtingen zijn om hier op een passende manier invulling aan te geven. In het beleid noemen we diverse activiteiten die in de uitvoering persoonsgegevens (kunnen) raken. Het gaat dan bijvoorbeeld om het uitzetten van enquêtes, het analyseren van behoeften in een bepaald gebied, het analyseren van ervaringen van professionals / inwoners en het uitvoeren van clusteranalyses. Dit raakt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). We zullen bij de nadere uitvoering van het beleid tijdig (vóór de start) de AVG-verplichtingen inventariseren en hier invulling aan geven.

Personele consequenties Het, stap voor stap, vormgeven van het landschap van buurtontmoeting is een gezamenlijke opgave waarvoor diverse betrokken sectoren en afdelingen samen aan de lat staan. De uitvoering van onderhevig beleid vraagt dan ook om een integraal team dat erin slaagt om (samen) gebiedsgericht aan de slag te gaan. Sterker nog; er kán alleen gehandeld worden in lijn met de 3 centrale uitgangspunten als we samen gebiedsgericht handelen. Op dit moment zijn de volgende sectoren met afdelingen in meer of mindere mate betrokken: - Ruimtelijk economische opgaven: o Stadsbedrijf, Ruimtelijk beleid en ontwikkeling, Economie en cultuur (horeca, cultuur, programma Stedelijke en Maatschappelijke voorzieningen) - Sociaal Maatschappelijke opgaven: o Sociaal maatschappelijk Beleid (afd. Samenleven), Gebieden en wijken (Ruimtelijke expertise en gebiedsexpertise) De experimenten buurtontmoeting 2025 worden uitgevoerd binnen de bestaande formatie. Voor de nadere uitwerking en uitvoering van het beleid is het van belang om de

6

Inboeknummer 7876037_03 positionering van een integraal team te bevestigen en afspraken te maken over de rollen, taken en te leveren capaciteit per afdeling. Voorstel is om hierin het inrichtingsvoorstel van de sector Gebieden en Wijken te volgen. Financiële consequenties Onderstaande tabel is een weergave van de kosten en de dekking in 2025 (indien nodig doorloop in ’26). Kosten buurtontmoeting ’25 (-’26) Experimenten buurthuizen in het kader van dit beleid 1x huis van de wijk inclusief bibliotoop realiseren* a.d.h.v. 5 bouwstenen Eenmalige impuls voor Basis op orde bij alle buurthuizen Experimenteren met vijf verschillende type Pop-up voorzieningen Totaal Dekking Innovatiebudget Sociaal domein Budget Leefbare Wijken SPUK GALA – onderdeel ‘versterken sociale basis*

€ 120.000,€ 300.000,€ 580.000,€ 100.000,€ 1.100.000,€ 230.000,€ 810.0000,€ 60.000,-

Toelichting * de bestedingen t.b.v. experimenten buurtontmoeting 2025 op de SPUK GALA envelop Versterken Sociale Basis worden rechtstreeks op dit budget geboekt i.v.m. Sisaverantwoording. De SPUK GALA envelop Versterken Sociale Basis is reeds begroot en is derhalve niet meegenomen in de begrotingswijziging. Om het lopende programma 2025 Leefbare Wijken te kunnen uitvoeren wordt voorgesteld de restantmiddelen 2024 van € 404.000 die ultimo 2024 zijn teruggestort in de Reserve Samen Morgen Mooier Maken te beschikbaar te stellen voor 2025.

Verloopoverzicht Reserve Samen Morgen Mooier Maken onderdeel Wijkagenda, gebiedsgericht werken: Bestuursakkoord SMMM

Totaal € 5.000.000

Reeds besloten Wijk GGD Budget Leefbare Wijken

€ €

-214.000 € -4.572.000 €

Subtotaal

€

214.000

Terugstorting restantmiddelen

€

832.000 €

Restantmiddelen

€

1.046.000

Voorliggende claim

€

-404.000

Saldo na claim

€

642.000

2023

2024

2025

-107.000 € -593.000 €

-107.000 -1.693.000 €

428.000 €

404.000

€

7

-1.693.000 €

-404.000

2026

-593.000

Inboeknummer 7876037_03

Communicatie Zoals toegelicht onder argument 1.4. zijn diverse betrokkenen uit de stad op verschillende manieren en op verschillende momenten betrokken geweest bij de totstandkoming van het beleidsplan. De ideeën en adviezen zijn meegenomen in het uiteindelijke beleidsplan dat nu voorligt. Partners uit de stad zullen vanzelfsprekend ook betrokken worden bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma. We kiezen ervoor om het beleidsplan actief onder de aandacht te brengen middels een persmoment. Planning en uitvoering Na vaststelling van het beleidsplan gaan we in huidig jaar verder aan de slag met de genoemde experimenten. In Q1 van 2026 zullen we daarop terugblikken en vooruitblikken op de concrete activiteiten die volgen om uitvoering te geven aan de doelstellingen en ambities uit dit beleidsplan. Evaluatie In het uitvoeringsprogramma zal ingegaan worden op de vraagt welke effecten en resultaten den experimenten hebben gehad en wat de beoogde resultaten zijn in het vervolg. Met de jaarlijkse inwonersenquête houden we zicht op ontwikkelingen die samenhangen met het thema (buurt)ontmoeting zoals de ervaren sociale cohesie. Ook de monitor op de sociale basis (zie collegebrief) zal inzicht geven in dit thema. Hierover zal u in Q4 2025 geïnformeerd worden.

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • (1) Beleid op (buurt)ontmoeting ‘Verbinding maak je samen’ • (2) Onderzoeksverslag ontmoetingsbehoefte jongeren (bijlage 3 bij beleidsstuk) • (3) Begrotingswijziging beleid op (buurt)ontmoeting • (4) Bijlage bij begrotingswijziging • (5) Toelichting begrotingswijziging • (6) Advies CRSD over de nota (buurt)ontmoeting • (7) Reactiebrief CRSD Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

8

Inboeknummer 7876037_03

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 februari 2025; gehoord de Cliëntenraad Sociaal Domein; gehoord diverse inwoners en betrokkenen bij (buurt)ontmoeting; besluit: 1. Vaststellen van bijgevoegd ‘Beleid op (buurt)ontmoeting ‘Verbinding maak je samen’, met als belangrijkste ontwikkelprincipes: a. Impact Alle Eindhovenaren vinden een geschikte en toegankelijke plek om elkaar te ontmoeten en verbinding te maken binnen hun stad. Dit versterkt de sociale cohesie, o.a. doordat inwoners van diverse achtergronden en met verschillende behoeften samenkomen. Bewoners weten elkaar gemakkelijk(er) te vinden en vormen samen een gemeenschap die is gebaseerd op wederzijds respect en begrip. In samenwerking met vrijwilligers, partners, ondernemers en de gemeente geven we vorm aan een (integrale) vertrouwensvolle aanpak die de basis legt voor duurzame en inclusieve ontmoetingen. b. Om hieraan te werken, handelen we als gemeente steeds op basis van 3 centrale uitgangspunten: 1. Maximaal benutten van wat er is 2. Maatwerk als basis 3. Samen realiseren we resultaten c. Op basis van die uitgangspunten, bouwen we de komende jaren aan een passend landschap van buurtontmoeting, met bijbehorende ambities: 1. Een huis van de wijk (streven is min. 1 per stadsdeel, aansluitend bij behoefte en draagvlak), vormgegeven o.b.v.

5 bouwstenen2 2. Diverse huizen van de buurt: we brengen de basis op orde met inachtneming van de 5 bouwstenen. 3. Andere ontmoetingsplekken: bestaande of nieuwe plekken die we (waar wenselijk) behouden en faciliteren; 4. Ontmoetingsplekken in de openbare buitenruimte faciliteren; 5. Pop-up plekken; 6. Online plekken

2 Uitnodigende en duurzame vormgeving (1), Inclusief en toegankelijk (2), Aantrekkelijke

programmering (3), Goed sociaal en zakelijk beheer (4), Vrijwillige inzet en energie (5)

9

Inboeknummer 7876037_03 d. In lijn met de genoemde ambities (c) en bouwstenen voor het huis van de wijk/buurt continueren en verbreden we onze aanpak. We blijven in 2025 aan de slag met experimenten en geven op basis van de geleerde lessen steeds verder concreet inhoud en vorm aan buurtontmoeting. e. Voor Experimenten Buurtontmoeting ’25-‘26 een bedrag van in totaal €1.100.000,beschikbaar te stellen en dit voor een bedrag van: • € 810.000,- te dekken uit het budget Leefbare Wijken • € 230.000,- te dekken uit het budget Innovatiemiddelen Sociaal Domein • € 60.000,- uit SPUK GALA f.

Voor de uitvoering van het lopende programma Leefbare Wijken in 2025 het budget Leefbare Wijken aan te vullen met een bedrag van € 404.000,- zijnde de restantmiddelen 2024, en te dekken uit de reserve Samen Morgen Mooier Maken;

g. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te laten stellen (zie bijlage 3 t/m 5)

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van …..

, griffier.

10