Raadsvoorstel Begrotingswijziging Gezond Actief Leven Akkoord (GALA)

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01309 Dossiernummer 23.38.851 B&W beslisdatum 19 september 2023

Raadsvoorstel Begrotingswijziging Gezond Actief Leven Akkoord (GALA)

Inleiding Het ministerie van VWS heeft voor de periode van 2023 tot en met 2026 middelen beschikbaar gesteld voor gemeenten via een brede Specifieke Uitkering (SPUK). Deze SPUK is bedoeld om uitvoering te geven aan het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA1). In mei 2023 is deze brede SPUK voor Eindhoven toegekend op alle 15 vastgestelde onderdelen van het GALA, binnen de thema’s sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis. De VNG vraagt om een Plan GALA voor 2024 – 2026 ter onderbouwing en verantwoording van de middelen uit de SPUK. Het GALA is op zichzelf staand nieuw, maar sluit naadloos aan op het rijke gezondheidsbeleid dat Eindhoven al kent2 en uitvoert. Daarom kent ons GALA Plan veel overlap met eerder vastgestelde beleid door de gemeenteraad en het college. Daarnaast beschrijft het GALA wat we extra gaan doen met de extra middelen uit de brede SPUK. Om de beschikbare middelen vanuit de brede SPUK in te zetten voor het GALA is een begrotingswijziging opgesteld. De middelen worden met terugwerkende kracht vanaf 2023 ingezet om in Eindhoven te werken aan de positieve gezondheid van onze inwoners.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college   Onvermijdelijk

1 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-e8e739b2e77bf92b7bfed78d4569ae4ecbce8dac/pdf 2 Gezondheidsbeleid | Gemeente Eindhoven

Inboeknummer 23bst01309

Doelstelling Informeren over de middelen die beschikbaar zijn gesteld door het Ministerie van VWS middels de brede SPUK (specifieke uitkering) en het via begrotingswijziging verwerken van de middelen in de (meerjaren)begroting 2023. De middelen worden met terugwerkende kracht vanaf 2023 ingezet om in Eindhoven te werken aan de positieve gezondheid van onze inwoners. Voorstel 1) In te stemmen met bijgevoegde begrotingswijziging naar aanleiding van de van het ministerie VWS ontvangen beschikking ‘Verlening regeling Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (Brede SPUK regeling); 1. 2023: € 4.053.069; 2. 2024: € 4.011.035; 3. 2025: € 4.011.035 4. 2026:€ 3.179.809) 2) Kennis te nemen van het bijgevoegd Plan GALA 2024 – 2026 (bijlage 1) waarmee inzicht wordt gegeven in de activiteiten die uitgevoerd worden met de ontvangen brede SPUK middelen. Argumenten 1. De ontvangen SPUK GALA bedraagt een bedrag van > 1.000.000 per jaar waardoor een raadsbesluit nodig is Sinds 2021 wordt in Eindhoven integraal gewerkt aan gezondheidsbevordering en preventie. Daarvoor zijn middelen beschikbaar gesteld via de begroting. Naast de middelen die specifiek bestemd zijn voor uitvoering van het beleid wordt ook op andere manier gewerkt aan het bevorderen van de gezondheid van Eindhovenaren.

Dat doen we onder andere via de regeling Versterken Sociale Basis (mantelzorg, eenzaamheid, versterken sociale basis), het Eindhovens Preventieakkoord (gezond gewicht, mentale gezondheid, rookvrij, alcohol en drugs) en het preventief jeugdbeleid (kansrijke start, nu niet zwanger), gezonde verstedelijking (gezonde buurten, gezonde leefomgeving). 2. Het Plan GALA 2024 – 2026 omschrijft wat er in Eindhoven al gebeurt op gebied van (positieve) gezondheid en geeft weer waar we de GALA SPUK middelen voor in gaan zetten De belangrijkste boodschap van het Plan GALA is dat er in Eindhoven al ontzettend veel goede dingen gebeuren op gebied van (positieve en preventieve) gezondheid en bevorderen van een gezonde leefstijl in een gezonde leefomgeving. We zetten deze koers door met behulp van de Rijksmiddelen die met deze SPUK beschikbaar zijn gekomen. Het plan wordt ter kennisgeving voorgelegd aan de gemeenteraad omdat het duiding geeft aan de voorgestelde begrotingswijziging maar er geen sprake is van een wijziging van beleid.

2

Inboeknummer 23bst01309 Kanttekeningen 1. Het is niet zeker dat alle middelen die beschikbaar zijn in 2023 kunnen worden uitgegeven door de beperkte resterende tijd Medio 2023 zijn middelen beschikbaar gesteld door het ministerie van VWS. Tot die tijd was niet bekend om welk bedrag het precies zou gaan en onder welke voorwaarden de SPUK beschikbaar zou komen. Vanwege het gegeven dat het GALA ondersteunend is aan het ons vastgestelde gezondheidsbeleid, hebben we in 2023 zoveel mogelijk activiteiten uitgevoerd die passen bij de doelstellingen van het GALA. Toch is het niet zeker dat alle beschikbare middelen in 2023 kunnen worden uitgegeven, vanwege het feit dat de middelen zo laat in het jaar beschikbaar zijn gesteld. 20% van de SPUK GALA middelen 2023 kan worden meegenomen naar 2024, Het voorstel om dit te doen wordt uitgewerkt, zodat in 2024 zoveel mogelijk activiteiten uitgevoerd kunnen worden. 2. Hoewel de SPUK ogenschijnlijk laat zien dat er extra middelen beschikbaar worden gesteld, is een deel van de middelen een vervanging van andere regelingen De SPUK GALA laat op 15 enveloppen zien dat er middelen worden toegekend voor de verschillende thema’s. Zoals aangegeven doen we in Eindhoven al heel veel, en is in het verleden budget ontvangen om activiteiten uit te kunnen voeren.

Bijvoorbeeld is voor uitvoering van het Eindhovens Preventie Akkoord een SPUK ontvangen in de jaren 2022 en 2023. Deze SPUK is in 2024 niet meer beschikbaar. De middelen zijn vanaf 2024 ondergebracht in SPUK GALA, waardoor er geen sprake is van ‘nieuw’ geld, maar van een vervangende SPUK. In het Plan GALA is per thema aangegeven waar huidige activiteiten uit bekostigd zijn en waar sprake is van vervangend, nieuw of extra middelen. Daarbij stelt het ministerie van VWS eisen aan hoe de SPUK GALA wordt besteed. De gemeente kan niet zomaar middelen van de ene naar de andere enveloppe verplaatsen. Personele consequenties Het uitwerken van het integrale plan van aanpak in het kader van GALA is onderdeel van de werkzaamheden van het team integrale gezondheid en wordt binnen de capaciteit van de sector Sociaal Domein, Ruimtelijke Domein, Sport en Cultuur uitgevoerd. Het uitwerken van inhoudelijke plannen en het integraal sturen op de uitvoering is een extra taak, waar met gebruik van middelen uit de SPUK GALA uitvoering aan gegeven wordt.

Financiële consequenties De specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (brede SPUK) geldt voor de periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2026. Het door het ministerie van VWS verleende uitkeringsbedrag van maximaal €15.254.948 voor de jaren 2023, 2024, 2025, 2026 is als volgt opgebouwd:

3

Inboeknummer 23bst01309

Met bijgevoegde begrotingswijziging worden de middelen in de begroting van de gemeente Eindhoven verwerkt. Tot en met 2022 werd de rijksbijdrage voor de Brede Regeling Combinatiefuncties via de Algemene uitkering (decentralisatie-uitkering) versterkt. De aanpassing vanaf 2023 is bijgevoegde begrotingswijziging meegenomen. In de regeling is voor het onderdeel Brede Regeling Combinatiefuncties (rij 2 in de tabel) opgenomen dat gemeenten voor cofinanciering moeten zorgen. De bijdrage die de gemeente ontvangt is 40% van het totaalbedrag. Bij de inzet van deze middelen is/wordt hier rekening mee gehouden. Voor de overige (veertien) onderdelen is in de regeling geen (specifieke) cofinancieringsvoorwaarde opgenomen. De middelen worden aangewend voor de hierboven genoemde onderwerpen. Voor het overgrote deel is sprake van nieuwe Rijksmiddelen en in andere gevallen vervanging van tijdelijke middelen. Alleen het onderdeel Sportbeleid en activering kent een korting op de algemene uitkering gemeentefonds (betreft begrotingstechnische aanpassing van structureel €720.000). De nieuwe middelen die in de begroting zijn opgenomen zorgen niet automatisch voor nieuw geld. Communicatie We sluiten aan bij de communicatiestrategie zoals we die kennen uit het Integraal Gezondheidsbeleid: de STAP naar gezonder. Het GALA wordt beschouwd als een extra stap op weg naar een gezondere stad en regio.

De activiteiten die vallen onder de enveloppen worden als projecten opgezet en hiermee individueel gecommuniceerd naar stakeholders, partners en inwoners in de wijken.

4

Inboeknummer 23bst01309

Planning en uitvoering Het Plan GALA is grotendeels al in uitvoering. Voor enkele enveloppen geldt dat er nieuwe activiteiten te gebeuren staan. Deze worden nu opgezet en starten vanaf 2024. Het Plan GALA is vóór 30 september 2023 voorgelegd aan de VNG. Evaluatie Samen met de envelophouders wordt de voortgang op het GALA gemonitord. De inhoudelijke enveloppen worden door de envelophouders bijgehouden en geëvalueerd met de betrokken partners. Ook wordt er bij inwoners getoetst middels enquêtes en belevingsonderzoeken wat hun ervaringen zijn van de activiteiten die binnen de enveloppen vallen. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Plan GALA 2024 – 2026 • Begrotingswijziging • Toelichting op de begrotingswijziging Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

5

Inboeknummer 23bst01309

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. In te stemmen met bijgevoegde begrotingswijziging naar aanleiding van de van het ministerie VWS ontvangen beschikking ‘Verlening regeling Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (Brede SPUK regeling); 2023: € 4.053.069; 2024: € 4.011.035; 2025: € 4.011.035 2026:€ 3.179.809) 2. Kennis te nemen van het bijgevoegd Plan GALA 2024 – 2026 (bijlage 1) waarmee inzicht wordt gegeven in de activiteiten die uitgevoerd worden met de ontvangen brede SPUK middelen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

6