Raadsvoorstel Ambulante handel in Eindhoven

gemeente Eindhoven Inboeknummer Dossiernummer B&W beslisdatum

21bst00796 21.20.651 18 mei 2021

Raadsvoorstel Ambulante handel in Eindhoven Inleiding De afgelopen jaren constateren we samen met de leden Beleidsadviescommissie Markten, dat de behoefte van de stad met betrekking tot markten aan het veranderen is. Het aantal kooplieden neemt af en vaste standplaatsen buiten de weekmarkten om kunnen onvoldoende in de behoefte voorzien omdat het gebruik van de plekken niet flexibel is. Daardoor zien we een toename van het aantal niet-legale verkooppunten. Daarnaast zien we nog zgn. specialiteitenmarkten en komen er zo nu en dan verzoeken uit de stadsdelen voor markten zoals recent het burgerinitiatief uit Acht. Binnen ons huidige marktbeleid, de huidige marktverordening en de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) hebben we onvoldoende mogelijkheden om in te spelen op deze ontwikkelingen. En we zien dat er sprake is van verandering van (Europese) wetgeving, de komst van de omgevingswet en de gemeente heeft een structureel tekort op de begroting van de markten. Dit alles vraagt om een herijking van onze visie op markten met bijpassende beleidskaders en verordeningen. Dit voorstel heeft dan ook een koppeling met het dossier 6e wijziging APV.

 Wettelijke taak Marktverordening en APV en Europese dienstenrichtlijn  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Artikel 160 Gemeentewet stelt dat het college bevoegd is om jaarmarkten of gewone marktdagen in te stellen, af te schaffen of te veranderen.  Onvermijdelijk Marktontwikkeling Doelstelling Op basis van een gedragen nieuwe visie op de ambulante handel in Eindhoven wijzigingen doorvoeren in de benodigde verordeningen en reglementen om de ambulante handel in Eindhoven (financieel) toekomstbestendig te maken. Voorstel 1. Kennis te nemen van, en in te stemmen met, de inhoud van de nieuwe gedeelde visie op markten en standplaatsen “De ambulante handel in Eindhoven” waarin we volgende centrale doelstellingen onderscheiden: • Ambitie om de 4 grootste markten van Eindhoven ter versterken; • Introductie van een zgn. Markt-Light categorie voor kleinere markten;

Inboeknummer 21bst00796

•

2.

Flexibilisering van de standplaatsen in Eindhoven, waarvoor ook de APV dient te worden aangepast (6e wijziging APV); • Voornemen aanpassing voorwaarden van de promotiestandplaatsen. De wijziging van de Marktverordening 2012 vast te stellen:

Argumenten 1.1. De ambulante handel is van toegevoegde waarde voor de detailhandelsstructuur van Eindhoven. De raad van de gemeente Eindhoven heeft op 15 december 2015 “Wie kiest, wordt gekozen - Detailhandelsnota Gemeente Eindhoven” vastgesteld. Deze nota heeft als ondertitel ‘Er gebeurt steeds meer op steeds minder plekken’. Dit motto geldt voor alle plekken waar consumenten naar toe gaan om diensten en/of producten af te nemen. Dus ook voor de detailhandel, standplaatsen en de warenmarkten. Van oudsher is de markt een ontmoetingsplek en van grote maatschappelijke waarde. 1.2. Goede warenmarkten passen bij de ambitie van de stad In de visie van de Beleidsadviescommissie Markten is het evenals bij winkelgebieden, wenselijk om in te zetten op de perspectiefrijke warenmarkten. Om dit te kunnen realiseren brengen we de focus terug naar de vier grotere warenmarkten waarbij we tegelijkertijd de ambitie formuleren om voor deze markten te streven naar de titel “Beste makt van Nederland”. Behalve dat Eindhoven een innovatieve stad is en vooruitstrevend als het gaat om Technologie, Design en Kennis hechten we daarbij ook aan het behoud van de authentieke stad, met verschillende gebieden ieder met eigen stedelijke en dorpse kwaliteiten. Markten passen perfect in deze ambitie. Samen met de marktkooplieden willen we in die geest de weekmarkten nieuw elan geven.

De introductie van een nieuwe categorie Markt-Light kan hier invulling aan geven. De gemeentelijke betrokkenheid wordt weliswaar op termijn minder maar de ervaringen met vitalere kleine markten tonen dat betrokkenheid (eigenaarschap) en initiatief van de kooplieden hierdoor toeneemt. 1.3. Flexibilisering van de standplaatsen biedt ruimte voor (ver)nieuw(end) ondernemerschap Met een systeem van flexibele standplaatsen, is het eenvoudiger om ad hoc en stadsbreed in te spelen op lokale behoeften in wijken en buurten. Daarbij kunnen we b.v. ook standplaatsen toevoegen als een locatie heel populair blijkt te zijn of schrappen als er geen of weinig gebruik van wordt gemaakt. We kunnen ook volledig nieuwe locaties toevoegen als er voldoende vraag voor is. En daarbij kunnen we ook steeds bepalen of dit bijvoorbeeld maar voor enkele momenten / dagen in de week is of voor een hele week of bepaalde dagen uitgezonderd etc. Verder wordt bij de ondernemersverenigingen in de verschillende centrumgebieden gepolst of het toevoegen van flexibele standplaatsen gewenst is en waar en wanneer deze dan een plek zouden kunnen krijgen. Hiermee beginnen we bij de prioritaire gebieden van het Transformatie Team Centrumgebieden1 waar nog geen weekmarkten en standplaatsen zijn. 1

binnenstad, WoensXL, Kruisstraat – Woenselse Markt, de Geldropseweg, de Aalsterweg, Kastelenplein en Meerrijk

2

Inboeknummer 21bst00796

1.4. De ontwikkelingen in de stad vragen om aandacht voor de promotiestandplaatsen. Naast het actuele aspect dat vanwege de bouwwerkzaamheden op het Stationsplein de hier aangewezen promotiestandplaats moet verdwijnen, willen we ook de aard van het gebruik en de commerciële waarde van deze plaatsen relateren aan de ontwikkelingen in de stad. Vanwege het succes van en daarmee gepaard gaande drukte in het centrum van Eindhoven, is het een gewilde plek om promotie te maken voor nieuwe producten. Als we meer plaatsen zouden hebben, zouden we die zeker kunnen vullen. Daarnaast ontstaat regelmatig ongewenste concurrentie met onze gevestigde ondernemers en willen we ook betrekken wat we als stad willen uitstralen. Tot slot speelt het aspect van veiligheid en aansprakelijkheid steeds vaker een rol waarin ons huidige beleid niet in voorziet. 2.1. Om de voorgestelde veranderingen mogelijk te maken, dient de Marktverordening te worden aangepast. De Marktverordening 2012 is geschreven vanuit de achtergrond van de klassieke markt, zijnde markten met vaste standplaatsen en dagplaatsen met vergunningen voor onbepaalde tijd. Gelet op de Europese Dienstenrichtlijn vallen deze vergunningen voor standplaatsen onder “schaarse vergunningen” en kunnen zij niet meer voor onbepaalde tijd worden verleend. De Marktverordening wordt op dit punt aangepast. 2.2.

Om flexibele standplaatsen mogelijk te maken, moet de APV worden aangepast. Voor het mogelijk maken van de flexibele standplaats is een wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) noodzakelijk. Hiervoor wordt artikel 5:18 aangepast. En op basis hiervan mag het college flexibele standplaatsen aanwijzen en nadere regels stellen. Voor deze wijziging van de APV is een separaat dossier opgesteld dat tegelijkertijd aan u wordt aangeboden. Kanttekeningen 1.1. Veranderingen bij markten hebben een direct en rechtstreeks effect bij / voor marktkooplieden. De kooplieden op de markt hebben logischerwijs het meest direct te maken met de consumenten. Veel factoren zijn dan ook direct van invloed op het functioneren van de markten. Zaken als het weer, werkzaamheden, feestdagen, maar ook aanpassingen in de regels. Dit laatste betekent dat het onvermijdelijk is dat er bij elke verandering vooren tegenstanders zijn. 1.2. De voorgestelde wijzigingen zijn volledig nieuw en succes is niet gegarandeerd. Dit voorstel is het resultaat van een gedegen voorbereiding in samenwerking met de leden van Beleidsadviescommissie Markten. Hoewel hier vanuit de verschillende kanten (kooplieden, winkeliers, handhaving, marktmeesteres, economische zaken, vergunningen, juridische zaken) aan gewerkt is, gaan we een traject in waarbij we ook veel gaan leren.

Vooralsnog gaan we er dan ook van uit dat het eerste jaar na de

3

Inboeknummer 21bst00796

wijzigingen de nodige aandacht zal vragen en wellicht ook aanpassingen. Zie verder ook bij onderdeel Evaluatie. Kosten Doordat de inzet op kleinere markten op termijn kan worden beperkt (zoals geen marktwagen meer aanwezig en indien mogelijk ook geen toiletwagen, geen permanente aanwezigheid marktmeester) ontstaat er ruimte voor meer aandacht voor de 4 grotere markten welke nodig is voor de gestelde ambitie om toe te werken naar “Beste markt van Nederland”. Daarnaast verwachten we het eerste (test)jaar dat niet iedereen direct aan de nieuwe situatie gewend zal zijn. Daardoor verwachten we dat gedurende dit eerste jaar inzet vanuit de marktmeesters, toezicht en handhaving nodig zal blijven. Dit kan binnen de huidige capaciteit. De flexibele standplaatsen maken nog geen onderdeel uit van de Verordening op de heffing en de invordering van de precariobelasting. Daarom is een aanpassing van de verordening op dit punt noodzakelijk om vanaf 2022 precario te heffen voor het in gebruik nemen van een flexibele standplaats. Uitgaande van een bezetting van 30% houden we vanaf 2022 rekening met een financieel voordeel van € 100.000,-. Om de overstap mogelijk te maken is er in 2021 een uitgave nodig van € 30.000,- ten behoeve van het reserveringssysteem en het introduceren van de nieuwe werkwijze zonder dat er in 2021 baten tegenover staan.

Dit bedrag wordt geboekt op bestaand budget Handhaving – markten (kostenplaatsnummer 63434, boekingsnummer 43101). Het financiële voordeel van de overstap op flexibele standplaatsen kan vanaf 2022 ingezet worden om het tekort van € 200.000,- op de begroting van de weekmarkten op te vangen. Uit de evaluatie (verwachting medio 2023) moet blijken of er voldoende belangstelling is voor de opvolgende jaren en het verder faciliteren van de standplaatsen en of uitbreiden van het aantal flexibele standplaatsen. Hierbij wordt dus ook bezien in hoeverre dit het huidige tekort bij de begroting voor de markten beïnvloedt. Communicatie Met betrekking tot de warenmarkten is in de Marktverordening geregeld dat dat er een Marktadviescommissie en een Beleidsadviescommissie markten zijn, die het college adviseren inzake de markten. In de Marktadviescommissie vindt frequent reguliere afstemming plaats op basis van de ‘vulling’ van de markt. In de Marktadviescommissie zitten vertegenwoordigers van de kooplieden / ambulante handel en (het hoofd van) de marktmeesters. In de Beleidsadviescommissie Markten zitten vertegenwoordigers van de kooplieden / ambulante handel en de gevestigde detailhandel alsmede een vertegenwoordiger van Eindhoven365, Economische Zaken van de gemeente Eindhoven en het hoofd van de marktmeesters.

De inhoud van de voorliggende visie is samen met de leden van leden van de Beleidsadviescommissie Markten opgesteld. Op 8 en 12 april 2021 hebben we digitale bijeenkomsten georganiseerd met betrekking tot de nieuwe visie. Alle standplaatshouders met vergunning en bekende belangstellenden voor een standplaats in Eindhoven zijn hierbij uitgenodigd (ruim 200 in totaal). In totaal hebben bijna 50 personen deelgenomen. Over het algemeen is men

4

Inboeknummer 21bst00796

positief over de voorgestelde veranderingen. Met betrekking tot de markten gingen de vragen vooral over wat het in de praktijk kan gaan betekenen als je op een Markt-Light staat en wat gebeurt er als de termijn van 5+15 jaar verloopt. Met betrekking tot de flexibele standplaatsen gingen de vragen vooral over hoe het boekingssysteem gaat werken en waar de deze plaatsen kunnen gaan komen. Alle vragen zijn ingenomen en in een Vraag-Antwoord-Lijst verwerkt (bijlage) die vervolgens ook naar alle genodigden en deelnemers is gestuurd. Planning en uitvoering Bij de uitvoering van het burgerinitiatief van de warenmarkt in Acht zijn al de eerste ervaringen opgedaan met een mogelijk Markt-Light aanpak. De daadwerkelijke Implementatie van de voorliggende visie volgt in 4de kwartaal van 2021 nadat in samenspraak met belanghebbenden het nieuwe Marktreglement, Branchebesluit en de nadere regels voor de flexibele standplaatsen zijn uitgewerkt en door uw college zijn vastgesteld en het reserveringssysteem is getest.

5

Inboeknummer 21bst00796

Evaluatie Zoals ook aangegeven bij de kanttekeningen, gaan we een traject in waarbij we veel gaan leren. Het eerste jaar na de wijzigingen gaan we de ontwikkelingen goed volgen. Dit geldt zowel voor de flexibilisering van de standplaatsen als ook voor de zgn. MarktLight. Hoewel we op termijn uitgaan van mindere rechtstreekse betrokkenheid bij de Markt-Light, blijven we hier voorlopig aandacht voor houden. Sowieso gaan we het eventuele verloop van de kooplieden monitoren evenals een goede inschatting van de bezoekersaantallen. Hierop bevragen we de kooplieden zelf en de marktmeesters. Dit wordt in de Marktadviescommissie besproken en ook halfjaarlijks in de Beleidsadviescommissie Markten. De flexibilisering van de standplaatsen is sowieso helemaal nieuw en gaan we constant monitoren. Een reserveringssysteem biedt immers inzicht in het gebruik (aantal ‘reserveringen’ en waar ed.). Het gaat dan zowel om het gebruiksgemak van de methode (zowel voor ons als voor de ondernemers) als het gebruik van de locaties. Hiervoor vragen we de kooplieden om feedback. Een jaar na de veranderingen als gevolg van deze besluitvorming (verwachting medio 2023), stellen we een samenvattende evaluatie op. Hierbij wordt dus ook bezien in hoeverre dit het huidige tekort bij de begroting voor de markten beïnvloedt.

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Visie Ambulante Handel Eindhoven • Vraag-Antwoord-Lijst informatiebijeenkomsten  

De bijlagen worden meegestuurd De bijlagen liggen ter inzage in de leeskamer

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 21bst00796

Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 mei 2021; gelet op artikel 149 van de Gemeentewet; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 14 september 2021; besluit: 1. Kennis te nemen van en in te stemmen met de inhoud van een nieuwe visie op de ambulante handel in Eindhoven waarin we het volgende wordt onderscheiden: • Ambitie om de 4 grootste markten van Eindhoven ter versterken; • Introductie van een zgn. Markt-Light categorie voor kleinere markten; • Flexibilisering van de standplaatsen in Eindhoven; • Voornemen aanpassing voorwaarden van de promotiestandplaatsen. 2. De wijziging van de Marktverordening 2012 vast te stellen.

Artikel I De Marktverordening Eindhoven 2012 wordt als volgt gewijzigd:

A Artikel 1, onderdeel j, komt te luiden: j. vaste standplaats: de standplaats die voor bepaalde tijd ter beschikking is gesteld aan een vergunninghouder;. B Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd: 1. Voor de tekst wordt de aanduiding ‘1.’ geplaatst. 2. Er wordt een lid toegevoegd, luidende: 2. De vergunning voor een vaste standplaats wordt verleend voor de duur van maximaal vijftien jaren. C Artikel 13, derde lid, komt te luiden: 3. Een vergunning voor een vaste standplaats verleend op grond van de Marktverordening 2012, die op het moment van inwerkingtreding van deze verordening geldig is, geldt als vergunning als bedoeld in artikel 3, tweede lid, waarvan de geldigheid afloopt na vijf jaar na inwerkingtreding van deze verordening.

7

Inboeknummer 21bst00796

Artikel II Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het Gemeenteblad waarin het wordt geplaatst. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 22 september 2021.

J. Verbruggen, griffier.

8