Raadsvoorstel Aanw. van gronden obv de art 2 en 5 Wet voorkeursrecht gemeenten

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00293 Dossiernummer 23.19.251 B&W beslisdatum 09 mei 2023

Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied Raadsvoorstel WoensXL

Inleiding Winkelcentrum Woensel was in de jaren ’60 één van de modernste winkelcentra van Nederland. Opgezet volgens de inzichten van die tijd: winkels waren gesitueerd aan een afgesloten voetgangersdomein en parkeren gebeurde aan de buitenzijde van het centrum. Het winkelgebied is, ook na de renovatie omstreeks 2005, geheel naar binnen gericht en nodigt anno 2023 niet uit om te bezoeken en te verblijven, wat uiteindelijk heeft geleid tot veel leegstand. Het ondernemersklimaat voor de winkeliers is tanende en om teloorgang tegen te gaan is een serieuze kwaliteitsimpuls nodig. Het gebied heeft veel potentie aangezien er sprake is van voldoende beschikbare ruimte om te komen tot een kwaliteitsimpuls met onder andere woningbouwontwikkeling op grote schaal. Iets wat goed aansluit bij de woningbouwambitie van de stad. Met een transformatie van het gebied, waarbij nieuwe functies worden toegevoegd, waaronder wonen, retail, bedrijven, horeca, maatschappelijke functies, educatie, zorgvoorzieningen, sport en leisure (samengevat een gemengd stedelijk milieu), zal een toekomstbestendige leefomgeving ontstaan. Er kunnen circa 2.500 woningen (voornamelijk appartementen) in het gebied worden gerealiseerd.

Om de transformatie van het gebied vorm te geven, heeft ons college op 7 februari 2023 besloten in te stemmen met de ‘‘Ontwikkelvisie Stads-hart Woensel’’ en is deze vervolgens ter vaststelling voorgelegd aan uw gemeenteraad. Uw raad heeft in de raadsvergadering van 4 april 2023 deze ontwikkelvisie vastgesteld. In verband met deze gebiedsontwikkeling hebben wij op 28 maart 2023 besloten tot het vestigen van het voorkeursrecht op basis van artikel 6 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) op percelen grond gelegen in het gebied WoensXL. Met de invoering van de Wvg heeft de wetgever beoogd om de positie van gemeenten bij de grondverwerving ten behoeve van de verwezenlijking van het ruimtelijk beleid te versterken door het college en de raad een middel te geven waarmee speculatie kan worden tegengegaan en de regie bij de verwezenlijking van de voorgestane ruimtelijke ontwikkelingen kan worden behouden.

Inboeknummer 23bst00293

Gemeenten verkrijgen bij de te koop aanbieding van onroerend goed door eigenaren een voorkeurspositie. De wet verschaft hiermee in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke plannen een passief verwervingsinstrument. Gedurende het planproces dient het voorkeursrecht tevens als beschermingsinstrument, waardoor ongewenste verkopen kunnen worden tegengegaan. Het voorkomt prijsopdrijving van tegen elkaar opbiedende marktpartijen waardoor de financieel economische uitvoerbaarheid van plannen nadelig wordt beïnvloed. Het voorkeursrecht geeft de gemeente het recht van eerste koop met betrekking tot de percelen waarop het voorkeursrecht is gevestigd. Het op basis van artikel 6 Wvg door ons college gevestigde voorkeursrecht, heeft een werkingsduur van maximaal drie maanden. Om het gevestigde voorkeursrecht op basis van artikel 6 Wvg te laten voortduren (te bestendigen) dient uw raad binnen drie maanden een openbaar raadsbesluit te nemen op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wvg. Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit heeft met ingang van 31 maart 2023 gedurende twee weken ter inzage gelegen bij het Inwonersplein in het stadhuis. Gedurende de termijn van terinzagelegging zijn belanghebbenden ingevolge artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in de gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk hun zienswijzen bij uw raad naar voren te brengen.

Van deze mogelijkheid is door één belanghebbende gebruik gemaakt. In de “Nota van zienswijzen” is deze zienswijzen samengevat en van een standpunt voorzien. Ten aanzien van de ingebrachte zienswijze hebben wij overwogen dat deze ongegrond is en geen aanleiding heeft gegeven om het raadsvoorstel en ontwerp raadsbesluit aan te passen.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Uitvoering Woondeal en Verstedelijkingsakkoord

 Onvermijdelijk

Doelstelling Door toepassing van de Wvg kan de gemeente een betere regierol vervullen bij de verwezenlijking van het gemeentelijke ruimtelijke beleid in het gebied WoensXL, zoals onder andere is opgenomen in de ‘‘Ontwikkelvisie Stads-hart Woensel’’ en worden ongewenste verkopen en grondspeculaties tegen gegaan.

2

Inboeknummer 23bst00293

Voorstel 1. De zienswijzen overeenkomstig het gemeentelijk standpunt als verwoord in de Nota van zienswijzen ‘Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied WoensXL’ ongegrond te verklaren; 2.

Op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) overeenkomstig bijgaand ontwerp raadsbesluit te besluiten tot aanwijzing van percelen grond waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, één en ander zoals aangegeven op het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht met nummer GRB-20230034 en de bijbehorende perceellijst, vermeldende de kadastrale aanduidingen, de perceelgrootte en de namen van de eigenaren en beperkt gerechtigden, één en ander volgens de openbare registers van het Kadaster naar de stand per 20 april 2023;

3.

Te bepalen dat aan deze gronden gelegen in het gebied WoensXL van de gemeente Eindhoven, alsmede gelet op de door de gemeenteraad op 4 april 2023 vastgestelde ‘‘Ontwikkelvisie Stads-hart Woensel’’, in de toekomst een andere dan een agrarische bestemming wordt toegedacht, te weten een gebruik met de bestemmingen wonen, retail, bedrijven, horeca, maatschappelijke functies, educatie, zorgvoorzieningen, sport en leisure (samengevat een gemengd stedelijk milieu) en de daarbij behorende voorzieningen, en derhalve van een afwijkend gebruik (intensiever) dan het huidige gebruik kan worden gesproken;

4.

Dat voor afloop van de werkingsduur van het voorkeursrecht – indien de ruimtelijke planvorming nog niet zover is dat voor het gebied WoensXL een bestemmingsplan (onder de Omgevingswet: omgevingsplan) is vastgesteld – zal worden overgegaan tot vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingswet: omgevingsvisie) als grondslag voor de continuering van het voorkeursrecht;

5.

Dit raadsbesluit te publiceren in het Gemeenteblad en in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb) alsmede de eigenaren en rechthebbenden per aangetekende brief van dit besluit in kennis te stellen, opdat het rechtsgevolg als bedoeld in artikel 5 van de Wvg ontstaat;

6.

De uitvoering van dit besluit op te dragen aan het college van burgemeester en wethouders.

Argumenten 1.1. Er is één zienswijze ingediend. Van 31 maart 2023 tot en met 13 april 2023 bestond voor belanghebbenden de gelegenheid om zienswijzen in te dienen tegen het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit ‘Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied WoensXL’. Van één belanghebbende is een zienswijze ontvangen. Deze zienswijze is in de “Nota van zienswijzen” samengevat en van een standpunt voorzien.

3

Inboeknummer 23bst00293

1.2. De zienswijze heeft niet geleid tot gewijzigde inzichten. De ingekomen zienswijze heeft niet geleid tot gewijzigde inzichten met betrekking tot het raadsvoorstel en ontwerp raadsbesluit inzake het te vestigen voorkeursrecht. De zienswijze wordt om de redenen zoals verwoord in de Nota van zienswijzen ongegrond verklaard. 2.1. De Wvg geeft de gemeente een wettelijk kader om een eerste recht van koop te krijgen. De wetgever heeft met het voorkeursrecht beoogd de regierol van gemeenten bij de verwezenlijking van ruimtelijk beleid te behouden en te versterken. Het is derhalve een logische stap om voor het gebied WoensXL van dit instrumentarium gebruik te maken. Voor het gebied WoensXL is door uw raad op 4 april 2023 de ‘‘Ontwikkelvisie Stads-hart Woensel’’ vastgesteld. Met deze gebiedsontwikkeling wordt voorzien in de grote vraag naar onder andere binnenstedelijk wonen en transformeert dit gebied naar een gemengd stuk stad met een hoge mate van functiemenging en hoogwaardige openbare ruimte. Mede in verband met deze gebiedsontwikkeling hebben wij op 28 maart 2023 besloten tot het vestigen van een voorlopig voorkeursrecht (artikel 6 Wvg) op gronden gelegen in het gebied WoensXL. In artikel 2 van de Wvg is opgenomen dat de gemeenteraad gronden kan aanwijzen waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn.

In artikel 5 van de Wvg is de besluitvorming door de raad en de vestigingsgrondslag vastgelegd. 2.2. De Wvg is een beschermingsinstrument. Gedurende het ontwikkelingsproces is het voorkeursrecht een ondersteunend instrument. De wet verschaft hiermee in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke plannen op lange en/of middellange termijn een passief verwervingsinstrument, naast de mogelijkheid van onteigening. Daarnaast dient het voorkeursrecht tevens als beschermingsinstrument, waardoor ongewenste verkopen, al dan niet bedoeld als speculatie, kunnen worden tegengegaan. 3.1. De vestiging van het voorkeursrecht moet voldoen aan de wettelijke vereisten. Een voorkeursrecht kan gevestigd worden indien er aan de gronden een niet-agrarische bestemming wordt toegedacht en het gebruik afwijkt van de toegedachte toekomstige bestemming. Dit volgt uit de vereisten van artikel 5 van de Wvg. Aangezien de toekomstige ruimtelijke invulling, namelijk een gemengd stedelijk milieu met de bestemmingen wonen, retail, bedrijven, horeca, maatschappelijke functies, educatie, zorgvoorzieningen, sport en leisure en de daarbij behorende voorzieningen, afwijkend (intensiever) is dan het huidige gebruik, wordt voldaan aan de wettelijke vereisten.

4

Inboeknummer 23bst00293

4.1. De wettelijke verplichting opgenomen in artikel 5 Wvg. In artikel 5 van de Wvg is opgenomen dat in het besluit tot aanwijzing wordt aangegeven of nadien nog zal worden overgegaan tot het vaststellen van een structuurvisie (in de toekomstige Omgevingswet: omgevingsvisie). Aan deze wettelijke verplichting wordt voldaan. 5.1. Een besluit tot het vestigen van een voorkeursrecht moet worden gepubliceerd. Het rechtsgevolg (vestiging voorkeursrecht) van artikel 5 Wvg treedt in werking nadat het besluit is gepubliceerd in het Gemeenteblad. Verder moeten de eigenaren en beperkt gerechtigden een kennisgeving (brief) ontvangen. Dit volgt uit artikel 7 van de Wvg. 6.1. Uitvoering opdragen aan het college van burgemeester en wethouders. Omwille van de werkbaarheid is het raadzaam om de uitvoering van het raadsbesluit op te dragen aan ons college. Kanttekeningen 1.1. Het ongegrond verklaren van zienswijzen kan leiden tot bezwaar- en beroepsprocedures. De indiener van de zienswijze heeft de mogelijkheid een bezwaarschrift in te dienen tegen het collegebesluit dan wel raadsbesluit. Dit is een wettelijke mogelijkheid voor belanghebbenden die in de Algemene wet bestuursrecht is opgenomen. Dit is geen reden om het voorkeursrecht niet te vestigen. 3.1. Werkingsduur collegebesluit op grond van artikel 6 Wvg is beperkt. Het collegebesluit d.d.

28 maart 2023 is op 31 maart 2023 in werking getreden en heeft een werkingsduur van maximaal drie maanden. Binnen deze termijn zal uw raad een besluit moeten nemen om het voorkeursrecht te bestendigen. Indien uw raad niet besluit tot het vestigen van het voorkeursrecht kan de eigenaar het perceel vervreemden. Dit kan leiden tot grondspeculaties en prijsopdrijvingen, waardoor het realiseren van de ambities uit onder andere de Ontwikkelvisie onder druk komen te staan. 5.1. Binnen drie jaar moet een structuurvisie, bestemmingsplan of inpassingplan zijn vastgesteld. Het besluit van uw raad om gronden aan te wijzen op grond van artikelen 2 en 5 Wvg, waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, heeft ingevolge artikel 9, lid 3 van de Wvg een maximale werkingsduur van drie jaar tenzij binnen die termijn een structuurvisie, bestemmingsplan of inpassingsplan (onder de toekomstige Omgevingswet: omgevingsvisie, omgevingsprogramma of omgevingsplan) is vastgesteld. In dat geval blijft het voorkeursrecht voortduren. Bij tussentijdse vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingswet: omgevingsvisie) wordt de werkingsduur met drie jaar verlengd. Na de vaststelling van een bestemmingsplan (onder de Omgevingswet: omgevingsplan) geldt het voorkeursrecht tot maximaal tien jaar na de inwerkingtreding daarvan.

5

Inboeknummer 23bst00293

Financiële consequenties In het geval van een mogelijke aanbieding van gronden waarop een voorkeursrecht rust, zal het college moeten besluiten of de gemeente de gronden in beginsel wenst aan te kopen. Indien het college daartoe besluit en zij bereikt geen overeenstemming met de grondeigenaar is het mogelijk dat de grondeigenaar de gemeente verzoekt om de prijs door de rechtbank te laten vaststellen. Indien de gemeente met de grondeigenaar tot overeenstemming komt, zullen daarvoor middelen moeten worden gealloceerd (bijvoorbeeld uit het krediet strategische verwervingen, een nog nader te open grondexploitatie of een vast te stellen investeringskrediet). Communicatie Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit is gelijktijdig met het collegebesluit d.d. 28 maart 2023 aan de in de openbare registers van het Kadaster vermelde eigenaren en rechthebbenden toegezonden. De belanghebbenden kunnen bezwaar maken tegen de voorlopige aanwijzing. Bij de voorbereiding van een aanwijzing speelt in beginsel artikel 4:8 van de Awb een rol.

Dit artikel verplicht een gemeente om, voordat zij een beschikking geeft waartegen een belanghebbende, die de beschikking níet heeft aangevraagd, naar verwachting bedenkingen zal hebben, die belanghebbende in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze naar voren te brengen, indien de beschikking zou steunen op gegevens over feiten en belangen die de belanghebbende betreffen en die gegevens niet door de belanghebbende zijn verstrekt. Nu in ons collegebesluit tot het vestigen van het voorkeursrecht op basis van artikel 6 van de Wet voorkeursrecht gemeenten d.d. 28 maart 2023, al gebruik is gemaakt van artikel 4:11, onder a en c van de Awb, en ons besluit door publicatie in het Gemeenteblad al openbaar is, hebben wij de eigenaren en beperkt gerechtigden in de gelegenheid gesteld om zienswijzen tegen het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit naar voren te brengen. Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit tot bestendiging van het voorkeursrecht heeft met ingang van 31 maart 2023 gedurende twee weken ter inzage gelegen bij het Inwonersplein in het stadhuis. Gedurende de termijn van terinzagelegging zijn belanghebbenden ingevolge artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in de gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk hun zienswijzen bij uw raad naar voren te brengen. Van deze mogelijkheid is door één belanghebbende gebruik gemaakt.

In de “Nota van zienswijzen” is de zienswijze samengevat en van een standpunt voorzien. Ten aanzien van de ingebrachte zienswijze hebben wij overwogen dat deze ongegrond is en geen aanleiding geeft om dit raadsvoorstel en ontwerp raadsbesluit aan te passen. Nadat uw raad het besluit heeft genomen, zal het raadsbesluit worden gepubliceerd in het Gemeenteblad. Daags na publicatie in het Gemeenteblad heeft het besluit rechtsgevolg. Het raadsbesluit wordt ter inzage gelegd op het Inwonersplein in het stadhuis.

6

Inboeknummer 23bst00293

Verder moet ingevolge artikel 7 van de Wvg een kennisgeving worden gezonden aan de in het besluit vermelde eigenaren en beperkt gerechtigden. Tevens moet een registratie plaatsvinden in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb-register). Dit raadsbesluit betreft een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit. Indien bezwaar of beroep aanhangig is tegen het collegebesluit d.d. 28 maart 2023 tot voorlopige aanwijzing en dit besluit vervalt omdat een besluit van de gemeenteraad tot aanwijzing in werking is getreden, wordt het bezwaar of beroep geacht te zijn gericht tegen het raadsbesluit (artikel 6, lid 3 Wvg). Gedurende 6 weken, ingaande op de dag nadat het raadsbesluit is gepubliceerd in het Gemeenteblad, is het mogelijk dat belanghebbenden bezwaar maken. Planning en uitvoering Het raadsdossier wordt geagendeerd voor de meningsvormende raadsvergadering(en) van 6 juni 2023 en/of 13 juni 2023 en de besluitvormende raadsvergadering van 20 juni 2023. Evaluatie Niet van toepassing. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Collegebesluit d.d. 28 maart 2023; • Ingekomen zienswijzen; • Nota van zienswijzen ‘Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied WoensXL’; • Kadastraal overzicht met nummer GRB-20230034; • Perceellijst; • Publicatie Gemeenteblad; • Voorbeeld brief aan eigenaar / beperkt gerechtigde.  

De bijlagen worden meegestuurd De bijlagen liggen ter inzage in de leeskamer

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

Inboeknummer 23bst00293

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 mei 2023; besluit: 1.

De zienswijzen overeenkomstig het gemeentelijk standpunt als verwoord in de Nota van zienswijzen ‘Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied WoensXL’ ongegrond verklaren;

2.

Op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) besluiten tot aanwijzing van percelen grond waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, één en ander zoals aangegeven op het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht met nummer GRB-20230034 en de bijbehorende perceellijst, vermeldende de kadastrale aanduidingen, de perceelgrootte en de namen van de eigenaren en beperkt gerechtigden, één en ander volgens de openbare registers van het Kadaster naar de stand per 20 april 2023;

3.

Bepalen dat aan deze gronden gelegen in het gebied WoensXL van de gemeente Eindhoven, alsmede gelet op de door de gemeenteraad op 4 april 2023 vastgestelde ‘‘Ontwikkelvisie Stads-hart Woensel’’, in de toekomst een andere dan een agrarische bestemming wordt toegedacht, te weten een gebruik met de bestemmingen wonen, retail, bedrijven, horeca, maatschappelijke functies, educatie, zorgvoorzieningen, sport en leisure (samengevat een gemengd stedelijk milieu) en de daarbij behorende voorzieningen, en derhalve van een afwijkend gebruik (intensiever) dan het huidige gebruik kan worden gesproken;

4.

Dat voor afloop van de werkingsduur van het voorkeursrecht – indien de ruimtelijke planvorming nog niet zover is dat voor het gebied WoensXL een bestemmingsplan (onder de Omgevingswet: omgevingsplan) is vastgesteld – wordt overgegaan tot vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingswet: omgevingsvisie) als grondslag voor de continuering van het voorkeursrecht;

5.

Dit raadsbesluit publiceren in het Gemeenteblad en in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb) alsmede de eigenaren en rechthebbenden per aangetekende brief van dit besluit in kennis stellen, opdat het rechtsgevolg als bedoeld in artikel 5 van de Wvg ontstaat;

8

Inboeknummer 23bst00293

6.

De uitvoering van dit besluit opdragen aan het college van burgemeester en wethouders.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 juni 2023

, griffier.

9