Raadsinformatiebrief Masterplan Bodemenergie Centrumgebied Eindhoven

gemeente Eindhoven Dossiernummer 22.04.701 Inboeknummer 22bst00120 B&W Beslisdatum 25 januari 2022

BLANCO

Raadsinformatiebrief Onderwerp: Masterplan Bodemenergie Centrumgebied Eindhoven

Inleiding Het aardgasvrij realiseren van nieuwbouw en het afkoppelen van het aardgas in meer dan 100.000 woningen in Eindhoven is een immense operatie. De nieuwbouwontwikkelingen in het centrum gaan erg snel. Een wildgroei van verschillende warmtevoorzieningen dreigt de inzet voor een rechtvaardige warmtevoorziening in te halen. We willen voorkómen dat de duurzame warmte in de toekomst “op” is of buitengewoon duur wordt. In het centrum van de stad zijn de eerste open bodemenergiesystemen (oftewel Warmte Koude Opslag, WKO) die bodemenergie voor de buurman onmogelijk maken al een feit. Door voorwaarden te stellen aan initiatieven is er genoeg warmte voor iedereen en worden kosten zo eerlijk mogelijk verdeeld. In deze raadsinformatiebrief wordt u op de hoogte gebracht van het Masterplan Bodemenergie Centrumgebieden Eindhoven (hierna Masterplan) die het college van burgemeester en wethouders 25 januari 2022 heeft vastgesteld. De provincie Brabant is bevoegd gezag voor open bodemenergiesystemen. De provincie zal vanaf nu vergunningen voor open bodemenergiesystemen toetsten aan het Masterplan.

   

Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem Coalitieafspraak Motie/amendement/toezegging Anders, namelijk informeren over nieuw beleid

Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. Het Masterplan Bodemenergie centrumgebied Eindhoven is vastgesteld, zodat de capaciteit voor bodemenergie maximaal wordt benut en het beheersen van de verspreiding van grondwaterverontreinigingen conform de kaders van het Gebiedsgericht Grondwater Beheer (GGB) verloopt. 2. De ontwikkelaars in het centrumgebied worden geïnformeerd over het Masterplan, in navolging op eerdere informatiemomenten. 3. De gedeputeerde staten van de provincie Brabant worden per brief geïnformeerd over het Masterplan.

Inboeknummer 22bst00120

Argumenten/kanttekeningen 1.1 Ordening op basis van een overkoepelend plan is nodig om voldoende duurzame energie te hebben voor het groeiende centrum, de aangrenzende gebieden en voor bescherming van het grondwater. Door de grote hoeveelheid nieuwbouw loopt het centrumgebied voorop in het ontsluiten en benutten van duurzame warmte en elektriciteit. Duurzame warmte- en koudebronnen en duurzame elektriciteit zijn schaars in Eindhoven. Een planmatig gebruik en ordening van de ondergrond volgens het Masterplan zorgt voor voldoende capaciteit voor bodemenergie. Hiermee voorkómen we dat een ongunstig gelegen WKO van de één, bodemenergie voor de buurman onmogelijk maakt. Daarnaast beheersen we middels het Masterplan de grootschalige aanwezige verontreinigingen in de ondergrond. 1.2 Door middel van het Masterplan kan de gemeente de warmteontwikkelingen in het centrumgebied sturen in lijn met de warmtevisie. De energieparagraaf in de Ontwikkelvisie Fellenoord en de Transitievisie Warmte voorzien in veel delen van het centrumgebied een lage temperatuur warmtenet of bronnet, waarin bodemenergie een grote rol speelt.

Deze oplossing heeft een gunstige verhouding tussen maatschappelijke kosten en baten (“laagste nationale kosten”) en biedt zoveel mogelijk zekerheid en flexibiliteit voor de stad: Er zijn lage temperatuur warmtebronnen in het gebied aanwezig en beschikbaar, waar in het gebied zelf of elders in Nederland veel ervaring mee is. We bewaren bronnen met hoge temperaturen voor delen van de stad waar deze harder nodig zijn. We gebruiken zo min mogelijk (duurzaam opgewekte) elektriciteit. Omdat het systeem modulair uit te breiden is, houden we de mogelijkheid om bij innovaties of nieuwe inzichten aanpassingen te doen. 1.3 Projectontwikkelaars zien nut en/of noodzaak van collectieve bodemenergie en vragen de gemeente ondersteuning bij de ruimtelijke ordening van leidingen en het uitwerken van een organisatiemodel voor warmtevoorzieningen. Projectontwikkelaars zijn sinds juni 2021 geïnformeerd over de komst en de inhoud van het Masterplan. In oktober is aan de projectontwikkelaars en in het gebied actieve warmtebedrijven in het kader van samenspraak gevraagd om aandachtspunten voor te dragen voor de implementatie van het Masterplan. Uit de reacties van de projectontwikkelaars blijkt dat zij noodzaak of nut van het plan onderschrijven en er aan mee te willen werken.

De projectontwikkelaars vragen daarbij om gemeentelijke regie op de ordening van de openbare ruimte voor leidingwerk en de uitwerking van de rolverdeling bij het aanleggen van warmtevoorzieningen. Het Masterplan maakt het mogelijk én eist dat de locaties van leidingtracé ’s en andere ruimtelijke functies vroegtijdig onderzocht en gepland worden. 1.4 Het Masterplan sorteert voor op verdere uitwerking van de gemeentelijke regie op de warmtetransitie. U, de raad, onderschrijft in het raadsbesluit sturing en eigendom van collectieve warmteen koudevoorzieningen (21bst00037) de regisseursrol van de gemeente, waarbij sturen op maximale toegang tot duurzame warmte en koude, tegen een minimale prijs voor bewoners en vastgoedeigenaren het uitgangspunt is. Om dit te kunnen doen maakt de gemeente financiële, technische en ruimtelijke (beleids)kaders, voor publieke, private en particuliere warmtevoorzieningen. Vaststelling van het Masterplan maakt onderdeel uit

2

Inboeknummer 22bst00120

van deze beleidskaders en stuurt op verantwoordelijk en efficiënt gebruik van bodemenergie, specifiek voor open bodemenergiesystemen (WKO’s). In het Masterplan is daarnaast een beleidsdeel opgenomen om vanuit de gemeente te kunnen sturen op ordening van gesloten bodemenergiesystemen (bodemlussen). In maart beoogt het college de raad te vragen een verordening interferentiegebied bodemenergie vast te stellen, die alle gesloten bodemenergiesystemen in het centrumgebied vergunningplichtig maakt. Het beleidskader in hoofdstuk 4 van het Masterplan geeft alvast invulling aan de weigeringsgronden voor deze vergunning. Het verlenen van de vergunningen is een bevoegdheid van het college. Communicatie De gedeputeerde staten van de provincie Brabant en projectontwikkelaars die actief zijn in het centrum van Eindhoven worden per brief over de vaststelling van het Masterplan geïnformeerd. Het Masterplan wordt gepubliceerd in het gemeenteblad en op de gemeentelijke website www.eindhovenduurzaam.nl. Kosten en dekking Er is een bodemspecialist/coördinator WKO nodig, die advisering aan projecten en de advisering van het bevoegd gezag van vergunningverlening onder het Masterplan verzorgt. Voor deze formatieplaats is dekking voorzien in de begroting van 2022 en deels uit de projectbegrotingen.

De uitvoering van het Masterplan vereist in uitzonderlijke gevallen specialistisch advies van externe bureaus, waarvoor we in 2022 en 2023 € 10.000,- reserveren uit de incidentele middelen van het programma Klimaat, Energie en Milieu. De kosten voor het maken van afspraken over het collectief realiseren van bodemenergie, de ordening van de openbare ruimte voor leidingwerk en om een propositie voor een publieke warmtevoorziening voor te bereiden moeten worden betaald uit (een combinatie van) de projectbegrotingen, gebiedsexploitaties of energieexploitaties. De toedeling van kosten en opbrengsten volgt uit de rolverdeling tussen de stakeholders in een gebied. Bijlagen Masterplan Bodemenergie Centrumgebied Eindhoven Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3