Raadsinformatiebrief Kandidatuur EU Missie klimaat neutrale steden

gemeente Eindhoven Inboeknummer Dossiernummer B&W beslisdatum

22bst00032 21.04.702 25 januari 2022

Raadsinformatiebrief Onderwerp: kandidatuur EU Missie klimaat neutrale steden. Inleiding We zien de gevolgen van klimaatverandering meer en vaker om ons heen. Vanwege deze urgentie zetten EU en ook nationale overheden steeds meer in op het tegengaan van klimaat verandering. Omdat Europa sterk verstedelijkt is en die trend de komende jaren enkel nog versterkt zal worden, gaat er veel aandacht naar steden. De EU Missie voor klimaat neutrale en slimme steden (vanaf hier: EU Missie) is een nieuw EU samenwerkingsinstrument om haar klimaatdoelstellingen te realiseren via samenwerking tussen Europa, de lidstaten en steden om te komen tot klimaat neutraliteit. De EU Missie wil dit doen via een, niet juridisch bindend, ‘Stedelijk Klimaat Contract” (vanaf hier SKC) waarin investeringen, regulering, monitoring, organisatie en thematische/gebiedsgerichte acties benoemd zullen worden. Eindhoven en Helmond hebben besloten samen de kandidatuur te stellen vanwege de complementariteit binnen de al bestaande krachtige samenwerking in de Brainport regio. De Europese Commissie vraagt geïnteresseerde steden om een duidelijk streven van de stad om een ambitieus traject naar klimaatneutraliteit in te zetten. Er wordt bewust niet gevraagd om zich vandaag te committeren aan de resultaatverplichting van klimaatneutraliteit in 2030.

Europa zet daar toegang tot extra middelen tegenover, zowel via bestaande subsidieprogramma’s als via op maat gemaakt advies/steun rond de ontwikkeling van investeringsprogramma’s. Naast de financiële aspecten gaat ook veel aandacht naar innovatie opschaling, burger participatie en draagvlak, governance en economie. De EU Missie wordt, voor de betrokken steden een op maat gemaakt traject van samenwerking met de EU en met de Nederlandse overheid, maar ook met private en kennispartners. De uitvraag naar kandidaten is op 25 november 2021 gepubliceerd. Steden stellen zich kandidaat als voorloperstad door: •

•

het presenteren van een bestuurlijke verklaring waarin de stad zich verbindt de doelstellingen van de EU Missie rond klimaat neutraliteit in 2030 na te streven, én het invullen van een gedetailleerde inhoudelijke online vragenlijst over de mate waarin de stad klaar is om actie te ondernemen.

De deadline voor kandidaatstelling is 31 januari 2022. Een selectie van +/- 100 voorloper steden zal bekend worden gemaakt voor eind maart 2022. Selectie geeft Eindhoven de

Inboeknummer 22bst00032

kans om een SKC uit te werken. De figuur op pagina 2 geeft een overzicht van de stappen en betrokkenheid van zowel college als raad.

 Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem Besluit van college van burgemeester en wethouders Het college van Burgemeester en wethouders heeft besloten om akkoord te gaan: 1.

met indiening van de kandidatuur van Eindhoven, i.s.m. Helmond, om voorloper stad te worden binnen de EU Missie; 2. met de Engelstalige kandidatuurbrief, bijgevoegd bij deze adviesnota in annex; 3. met de ondertekening van de kandidatuurbrief door de burgemeester; 4. met het informeren van de Raad over de indiening van de kandidatuur via een RIB; Argumenten/kanttekeningen 1.1

1.2

Op 31 maart 2020 besloot (20bst00389) het college om in te stemmen met het voorbereiden van de Eindhovense kandidatuur als voorloperstad in de EU Missie, samen met de gemeente Helmond. De samenwerking met Helmond is gebaseerd op de complementariteit tussen de twee steden, en de bestaande krachtige samenwerking onder de paraplu van Brainport en, meer recent binnen het Urban Development Initiative (UDI) wat is gericht op het ontwikkelen en opschalen van oplossingen rond complexe stedelijke opgaven zoals de energie transitie en klimaat verandering. Deelname aan deze missie als één van de 100 voorloper steden zet een significante extra ambitie neer. Europa vereist een breed gedragen ambitie. waar naast de gemeente vele partijen meehelpen en bijdragen. De missie kan een belangrijke katalysator zijn om klimaat- en energietransitie-ambities te realiseren en ook te versnellen. Verder helpt ze om de gemeente om belangrijke stappen vooruit te maken in het krijgen en houden van breed maatschappelijk draagvlak om de klimaatuitdaging aan te pakken.

2

Inboeknummer 22bst00032

1.3

1.4

1.5

Het uitspreken van de ambitie en uitwerken van een SKC stelt de gemeente in staat om, met steun en expertise van de Europese Commissie, een uitgebreid en grootschalig programma van investeringen te ontwikkelen voor de stad en betrokken partners om de ambities te realiseren. Dit pakket zal worden ontwikkeld in de uitwerkingsfase van het SKC. De thematieken zijn niet beperkt en kunnen alle mogelijke thema’s bevatten die impact hebben op de klimaatopgave. De afstemming over initiatieven en de inhoud ervan zal met de betrokken collega’s afgestemd worden na selectie in maart 2022. Deelname geeft kansen om reguliere EU projectkansen ten volle te gaan benutten. Via de uitgifte van een Mission label geeft de EU Missie ook een preferente positie bij indiening van bestaande EU subsidietrajecten. Dit label zal kunnen worden verzilverd in reguliere programma’s zoals LIFE, INTERREG en HORIZON Europe. Het succesvol verkrijgen van een SKC geeft Eindhoven goede PR en positioneert ons ook centraal ten opzichte van de nationale overheid. We hebben inmiddels een steunbrief vanuit het ministerie BZK, die als bijlage bij deze Raadsinformatiebrief zit.

Kanttekeningen 1.1

De ambitie om klimaatneutraal te worden in 2030 is, hoewel noodzakelijk als we de opwarming willen beperken, een erg hoge ambitie die op dit moment nog niet formeel door College of Raad gedragen wordt. Het college gaat akkoord met de verdere voorbereidingen voor de kandidaatstelling, en de daadwerkelijke indiening, wetende dat dit op zichzelf geen verbintenis is. De uiteindelijke beslissing om klimaatneutraliteit na te streven in 2030 wordt genomen nadat het SKC is uitgewerkt. Het is belangrijk te benadrukken dat die beslissing zal worden genomen, door de raad, op basis van een raadsvoorstel met daarin een evaluatie over de toegevoegde financiële en andere waarde van het dan op tafel liggend pakket. Deze Raadsinformatiebrief is de eerste uitleg over de EU Missie. Om de raad in de loop van 2022 in voldoende mate op de hoogte te houden van de ontwikkelingen met het SKC zullen we zo snel mogelijk na de installatie van de nieuwe raad een vervolg Raadsinformatiebrief over de Missie delen met de raad met een update over de kandidatuur en een voorstel over de volgende stappen.

Kosten en dekking Voor de periode tot de beslissing over het succes van de kandidatuur eind maart 2022 zijn er geen extra financiële consequenties te verwachten. Tevens gaan we er vanuit dat in de lente van 2022 meer duidelijkheid is over de eventuele middelen uit Europa en van het nieuwe Nederlandse kabinet voor klimaat voor het lokale niveau, wat ons een totaalbeeld zal geven over de mogelijkheden. Bijlagen: Brief kandidatuur Ministerie BZK, Letter of support EU mission 100 Climate Neutral and Smart Cities Burgemeester en wethouders van Eindhoven, secretaris

3