Raadsinformatiebrief Bewindvoering vebeteren samenwerking of in eigen beheer

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00064 Dossiernummer 22.06.302 B&W beslisdatum 08 februari 2022

Raadsinformatiebrief Onderwerp: Bewindvoering: verbeteren samenwerking of in eigen beheer Inleiding Met deze brief informeren wij u over de keuzes en afwegingen rondom bewindvoering in eigen beheer die wij in de collegevergadering van 08 februari 2022 hebben gemaakt. Op basis van het coalitieakkoord “Evenwicht & Energie” (2018-2022) is onderzocht of we bewindvoering in het kader van schuldhulpverlening zelf kunnen uitvoeren om Eindhovenaren met financiële problemen beter te kunnen ondersteunen. In Eindhoven staan 2.378 inwoners met een minimuminkomen onder beschermingsbewind.1 Voor 1.033 inwoners is de grondslag hiervan problematische schulden. Daarvan staan 400 inwoners al langer dan vijf jaar onder schuldenbewind. Als gemeente hebben we te maken met bijna 250 verschillende bewindvoerders. Dit aantal bestaat uit grote kantoren met bijvoorbeeld een caseload van 50 Eindhovenaren. Maar ook kleine kantoren of familieleden voeren deze taak uit. De afgelopen twee jaar hebben veel gemeenten dezelfde vraag onderzocht. Een aantal daarvan voert bewind nu zelf uit. Dat zijn onder andere ’s-Hertogenbosch en Groningen. De aanleiding voor de onderzoeken is de landelijke discussie over de kosten en kwaliteit van bewindvoering.

Door de toevoeging van problematische schulden als grond voor onderbewindstelling zijn sinds 2014 de kosten voor bijzondere bijstand, waaruit bewind wordt vergoed, landelijk gestegen. Ook in Eindhoven is deze toename zichtbaar. \

 Coalitieafspraak Opgenomen in Coaltieakkoord 2018-2022 Evenwicht en Energie, "Tot slot gaan we onderzoeken of we de bewindvoering in het kader van schuldhulpverlening in huis kunnen halen" p.13. en het beleidsplan Armoede en Schulden 2020-2024, doel 7: “Bewindvoering wordt ingezet voor de inwoner die het nodig heeft, p.21. Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. Akkoord te gaan om bewindvoering niet in eigen beheer uit te voeren; 2. Akkoord te gaan om in te zetten op samenwerking met bewindvoerders door het vastleggen van afspraken.

1

Peildatum 30-04-2021

Inboeknummer

22bst00064

Argumenten/kanttekeningen We gaan bewindvoering niet in eigen beheer uitvoeren In het coalitieakkoord staat de afspraak om te onderzoeken of we bewindvoering in het kader van schuldhulpverlening in huis kunnen halen. De verwachting hierbij was dat we meer kwaliteit en effectiviteit kunnen bieden tegen aanzienlijk lagere kosten. Er kleven echter juridische risico’s aan het zelf uitvoeren van bewind. Ook is de afname van kosten niet zeker. Afname van kosten bij bewindvoering in eigen beheer is niet aannemelijk In de praktijk zal de kostprijs niet lager uitkomen dan de landelijke tarieven omdat gemeenteambtenaren hoger ingeschaald worden dan werknemers van bewindvoerderskantoren. Wanneer we daarnaast de organisatie- en personeelskosten voor het opzetten van een nieuwe interne afdeling meerekenen dan nemen over de breedte genomen de kosten toe. Op grond van de wet markt en overheid dienen de integrale kosten volledig in rekening te worden gebracht bij de klant. Het zelf uitvoeren van bewindvoering is juridisch omstreden Als de gemeente niet alle integrale kosten in rekening brengt en onder de kostprijs wil leveren, dan maakt zij gebruik van de algemene middelen. Omdat commerciële partijen dat niet kunnen, levert dat concurrentievervalsing en marktverstoring op. Dit is alleen mogelijk als bewindvoering door de gemeenteraad wordt aangemerkt als essentiële overheidstaak.

De gemeenteraad moet dan verklaren dat de vrije markt voor bewind aan minima in Eindhoven faalt. Het is echter zeer moeilijk om aan te tonen dat de totale markt voor bewindvoering niet goed functioneert. Bij bewindvoerders in Eindhoven zijn er altijd bewindvoerderskantoren actief die de inwoner goed ondersteunen en voldoen aan kwaliteitseisen vanuit de branchevereniging voor bewindvoerders. Op basis van deze juridische onzekerheid heeft het college besloten om bewindvoering niet zelf uit te gaan voeren. Het besluit van de gemeente ’s-Hertogenbosch om bewind in eigen beheer uit te voeren heeft geleid tot een rechtszaak. Op 14 oktober 2021 heeft de bestuursrechter in Rotterdam geoordeeld dat het besluit van de gemeenteraad om bewindvoering als essentiële overheidstaak aan te merken onvoldoende zorgvuldig is voorbereid en niet draadkrachtig is gemotiveerd. Ook het besluit van de gemeente Deventer om bewindvoering zelf uit te voeren heeft geleid tot juridische procedures, waaronder een uitspraak van de Autoriteit Consument en Markt, een schadeclaim van een particuliere bewindvoerder en de twee sancties van de kantonrechter. Het is aannemelijk dat ook bewindvoerders actief in de gemeente Eindhoven een besluit om bewind in eigen beheer te nemen aan zullen vechten.

Door samenwerking met bewindvoerders kunnen we de ambitie bereiken om de kwaliteit en effectiviteit van bewindvoering te verhogen en de kosten te verlagen Samenwerkingsafspraken kunnen onder andere bestaan uit afspraken over instroom, doorstroom en uitstroom in bewindvoering. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over termijnen voor het opstarten van een schuldregeling voor inwoners onder bewind. Of over de wijze waarop inwoners onder bewind worden begeleid naar meer zelfstandigheid. Door op de onderwerpen instroom, doorstroom en uitstroom afspraken vast te leggen krijgen we grip

2

Inboeknummer

22bst00064

op het hele ketenproces bewindvoering en zorgen we voor de meest passende ondersteuning voor de inwoner. Inwoners hebben behoefte aan duidelijk advies over bewindvoering Uit het onderzoek naar armoede en schulden in Eindhoven is gebleken dat inwoners behoefte hebben aan concreet advies wat betreft een bewindvoerder. Onder inwoners leeft het beeld, mede door ervaring van inwoners zelf, dat er onbetrouwbare bewindvoerders zijn waarbij het schuldenprobleem niet wordt aangepakt. Een samenwerking met bewindvoerders met afspraken over kwaliteit en resultaten kan hierbij helpen. Bewindvoerders zijn niet verplicht tot samenwerking Als gemeente kunnen we bewindvoerders niet verplichten tot samenwerking. Uit gesprekken met een aantal bewindvoerders werkzaam in Eindhoven blijkt dat zij bereid zijn tot samenwerking. Ook brancheverenigingen van bewindvoerders zien graag meer samenwerking tussen bewindvoerders en gemeenten. Kosten en dekking De kosten die mogelijk voortvloeien uit samenwerkingsafspraken vallen binnen de vastgestelde activiteiten en de daarbij beschikbaar gestelde middelen van het uitvoeringsplan Armoede & Schulden.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3