Raadsinformatiebrief Afronding pilot Inwonersbegroting Oud Woensel

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00278 Dossiernummer 22.07.402 B&W beslisdatum 15 februari 2022

Raadsinformatiebrief Onderwerp: Afronding pilot Inwonersbegroting Oud Woensel Inleiding Op 16 maart 2021 heeft het college van B en W ingestemd met de aanpak Pilot inwonersbegroting Oud-Woensel (Hemelrijken en Gildebuurt) waarbij inwoners van buurten aan het stuur zitten. Hiertoe is door het college een bedrag van € 50.000,- ter beschikking gesteld uit de Incidentele middelen voor levendige en leefbare wijken voor 2021 vanuit het thema Opgaven Woensel Zuid (16 maart 2021, 21bst00260). De aanleiding voor de pilot was een toezegging van wethouder Torunoglu n.a.v. de door de fractie van D66 en DENK ingediende motie “B. M01 Op naar een inwonersbegroting voor Eindhoven” om “samen met buurtbewoners en buurtprofessionals, op kleinschalig niveau, te bekijken hoe gebiedsgericht werken-gelden voor actiegebieden het meest effectief ingezet kunnen worden”. Het proces van de inwonersbegroting is vervolgens in mei 2021 begonnen met een innovatieve en speelse manier van straatgesprekken in Oud Woensel en is in oktober 2021 succesvol afgerond met een toegankelijke digitale én fysieke stemronde. De inwoners hebben het bedrag van € 50.000,verdeeld tussen de 35 eerder ingediende ideeën van hun buurtgenoten. De zes winnende ideeën zijn daarna door de gemeente samen met bewoners uitgewerkt en de evaluatie van het pilot proces is afgerond.

Met deze brief informeren we u over de uiteindelijke verdeling van de door het college beschikbaar gestelde middelen door de bewoners van Oud Woensel en delen we het evaluatierapport met de belangrijkste aanbevelingen en conclusies uit deze pilot.

   

Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem Coalitieafspraak Motie/amendement/toezegging Anders, namelijk

Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. 1.a. Kennis te nemen van de verdeling van € 50.000,- tussen de zes winnende ideeën: a. Meer prullenbakken en recycle-opties op de Kruisstraat en in de wijk €15.000,b. Zebrapad op de Kruisstraat voor schoolkinderen - €3.000 c. S.V. Oud Woensel! (Zaal)Voetbal - €4.000 d. Planten en sfeerverlichting op de Woenselse Markt - €4.000 e. 3D zebrapaden/Streetart Kruisstraat/Woenselse Markt - €7.600 f. Bakken met een boom/plant om verkeer af te remmen op Hemelrijken €15.000 g. De overige middelen van €1.400 terug te laten vloeien naar de incidentele middelen voor leefbare wijken.

Inboeknummer 22bst00278

2.

1.b. De gemeentelijke organisatie opdracht te geven om de ideeën tot realisatie te brengen; Kennis te nemen van de evaluatie en in te stemmen met de conclusies van het evaluatierapport Pilot Inwonersbegroting Oud Woensel.

Argumenten/kanttekeningen 1.a. Realisatie van de winnende ideeën draagt bij aan de oorspronkelijke doelstelling van de pilot om initiatiefkracht en eigenaarschap van de inwoners te bevorderen. Over alle ideeën zijn afspraken gemaakt met bewoners over de concrete uitvoering. Tijdens deze gesprekken is er ook meer duidelijkheid verkregen over de exacte duiding van hetgeen initiatiefnemers hebben ingediend. Dit is zeer waardevol geweest. Waar mogelijk hebben we de ideeën ook meteen in werking gezet. Zo staan de prullenbakken al op door de bewoners aangewezen plekken in de wijk en worden de middelen aan S.V. Oud Woensel! (Zaal)Voetbal beschikbaar gesteld. Andere ideeën die te maken hebben met verkeersmaatregelen of aanpassingen in de openbare ruimte kosten wat meer tijd om uit te voeren. We streven ernaar om de uitvoering hiervan voor de zomer van 2022 af te ronden. Tijdens (en na) de realisatie van de ideeën blijven we nauw samenwerken met de betrokken bewoners om ook op die manier de opgebouwde energie vast te houden en verder uit te bouwen. 2.a. Het doel van het evaluatierapport is om ervaringen vanuit verschillende perspectieven inwoners, gemeente, relevante inhoudsdeskundigen en betrokken partijen - vast te leggen als basis voor verdere dialoog over het gebruik van het instrument inwonersbegroting.

Een aantal vragen die bij aanvang van de pilot zijn gesteld worden in het rapport geadresseerd. We zien bijvoorbeeld dat we met gebruik van innovatieve methodes een brede, diverse groep inwoners hebben kunnen bereiken. Hiermee geven we uitwerking aan de nieuwe uitgangspunten van Inwoners en overheidsparticipatie (IOP): Doelgericht maatwerk, Bewust gesprek en Energie en vernieuwing. De inzet van digitale instrumenten leverde honderden reacties op en is overwegend als laagdrempelig ervaren. Met tientallen ideeën door verschillende inwoners ingediend, zien we ook dat het bevorderen van initiatiefkracht en eigenaarschap van de inwoners een mooie uitwerking heeft gekregen. Daar tegenover staat dat er veel trajecten tegelijk in Oud Woensel lopen waardoor een groep van bewoners, die al actief met ons samenwerkt, zich overvraagd voelde. De toegevoegde waarde van het instrument voor deze groep is daardoor relatief klein. Ook hebben corona-maatregelen tijdens het project roet in het eten gegooid waardoor fysieke gesprekken en contacten niet volledig tot uitvoering zijn gekomen. 2.b. Instrument inwonersbegroting vraagt om politiek-bestuurlijke aandacht en sturing omdat het een instrument van directe democratie is.

Als gemeente halen we in ieder geval een aantal aspecten uit de pilot die los van het instrument inwonersbegroting behulpzaam zijn om vervolgens bij actuele trajecten in Eindhovense buurten en wijken toe te passen. We gaan bijvoorbeeld verkennen of de toegankelijke manier van het indienen van ideeën ook bij het besteden van het groenbudget in groenarme wijken kan worden ingezet. De evaluatie laat wel zien dat inwonersbegroting nadrukkelijk een politiek-bestuurlijk instrument is. Het is aan de raad en het college om het gebruik van dit instrument te activeren. Hiervoor zijn tijdens deze pilot waardevolle ervaringen opgedaan. Uit de samenwerking met raadsleden, bestuurders en buurtbewoners zijn relevante dillema’s naar boven gekomen. We zien bijvoorbeeld dat er bij alle partijen behoefte is aan duidelijke grenzen vanuit de overheid, maar dat de beïnvloedingsruimte van de inwoners steeds kleiner wordt naarmate bestaand beleid strenger toegepast wordt. Nu hebben we bewust de randjes van het bestaand beleid opgezocht, zoals het bij een instrument van directe democratie hoort. Hierdoor konden veel inwoners laagdrempelig en

2

Inboeknummer 22bst00278

zonder te veel regels hun ideeën indienen en was de animo in de wijk groot, maar werd ook de druk op de interne organisatie onverwacht verhoogd. Ook zijn we later in het proces geconfronteerd met een belangenafweging tussen bestaand beleid en de inbreng van de inwoners, bijvoorbeeld op het gebied van verkeersmaatregelen. Door inwoners daadwerkelijk aan het stuur te zetten voelden onze eigen specialisten zich soms onder druk gezet en zijn we er tegen aan gelopen dat je als overheid sommige bevoegdheden, zoals verkeersveiligheid, niet aan anderen kunt overdragen. Een zorgvuldige kosten-baten analyse en een politiek-bestuurlijke dialoog aan de voorkant, om de grenzen te definiëren waar de regel-vrije ruimte in zit, is daarom een absolute randvoorwaarde als je dit instrument succesvol wilt inzetten. Ook moeten we als organisatie voldoende wendbaar zijn en bereid zijn om concessies te doen rondom interne procedures om te voorkomen dat uitvoering van ideeën vast loopt. Hiervoor is continuering en verbreding van de betrokkenheid van raadsleden, bestuurders, gemeentelijke organisatie en actieve buurtbewoners als noodzakelijk aangemerkt in de evaluatie. Kanttekeningen 1.1 Voor de realisatie van de winnende ideeën die te maken hebben met verkeersmaatregelen is mogelijk aanvullende besluitvorming nodig.

Op dit moment loopt een verkenning waarin onderzocht wordt op welke manier uitvoering aan de verkeer-gerelateerde ideeën gegeven kan worden. Ook speelt het proces rondom recent genomen verkeersbesluit hier een rol in. In het geval dat er aanvullende besluitvorming nodig is om deze ideeën uit te voeren (bijvoorbeeld een aanvullend verkeersbesluit) zullen het college en de buurt waar nodig op een passende wijze geïnformeerd worden. 2.1. De gegevens uit de evaluatie zijn niet voldoende om de doelstelling “verhogen vertrouwen van de buurt in de overheid” uit de pilot objectief te evalueren. Voor deze doelstelling is aan het begin van de pilot een 0-meting gedaan. Tijdens de pilot hebben de gemeente en de buurt ook in verschillende andere trajecten heel actief samenwerkt. We verwachten daarom dat het effect van het instrument inwonersbegroting niet te onderscheiden valt van het effect van de andere samenwerkingen. Bovendien zijn op het moment van het opstellen van dit dossier een aantal ideeën nog niet of maar deels uitgevoerd wat ook invloed heeft op het vertrouwen. Kosten en dekking Het ter beschikking gestelde bedrag van € 50.000 wordt gedekt uit de incidentele middelen voor levendige en leefbare wijken (kostenplaats 65377). De middelen worden deels uit het reserveringsbudget 2021 (€40.000) en deels uit de beschikbare incidentele middelen voor 2022 gedekt.

Drie van de zes winnende ideeën kunnen binnen het bestaand beleid en met het vooraf toegekende budget volledig uitgevoerd worden. De andere drie ideeën hebben (deels) te maken met verkeersmaatregelen waarvoor een verkenning nog loopt. In het geval dat voor de realisatie van deze ideeën aanvullende middelen nodig zijn die niet binnen bestaande budgetten passen, vraagt dit om separate besluitvorming over de uitvoering van de betreffende ideeën en de financiering daarvan. Bijlagen Evaluatierapport Pilot Inwonersbegroting Oud Woensel Burgemeester en wethouders van Eindhoven, secretaris

3