Raadsinformatiebrief Aanpassing Uitvoeringsplan Proeftuin t Ven-Lievendaal

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00080 Dossiernummer 22.05.701 B&W beslisdatum 01 februari 2022

Raadsinformatiebrief Onderwerp: Aanpassing Uitvoeringsplan Proeftuin 't Ven-Lievendaal. Inleiding Op 15 december 2020 heeft de raad ingestemd met de uitvoering van fase 1 van de Proeftuin ’t Ven-Lievendaal (20bst01343) en is investeringsbedrag beschikbaar gesteld van € 5.756.000. Het betreft de uitbreiding van het gemeentelijke warmtenet vanuit Meerhoven naar de buurten 't Ven en Lievendaal voor de aansluiting van de eerste 359 woningen. De raad is afgelopen december middels een collegebrief (21bst02086) nader geïnformeerd. Het investeringsbedrag is bepaald op basis van het schetsontwerp van het beoogde warmtenet. Adviesbureau DWA heeft voor de raming van dit schetsontwerp de landelijk kengetallen voor aanleg van warmtenetten gebruikt. Deze is middels een second opinion door adviesbureau Fakton getoetst. Deze hernieuwde kostenraming komt op een investeringsbedrag uit van ongeveer € 8,7 miljoen euro. Dit is een ruime overschrijding van de eerdere raming van 5,8 miljoen waardoor het Uitvoeringsplan dat de gemeente samen met de woningcorporaties, bewoners en netbeheerder heeft opgesteld helaas niet realiseerbaar blijkt.

In december 2020 is een overeenkomst met de woningcorporaties ondertekend waarin is afgesproken dat zij in Q2 2023 de eerste 359 woningen op het warmtenet aansluiten bij een positieve uitkomst van het gemeentelijk onderzoek naar de haalbaarheid, en betaalbaarheid van het warmtenet. Omdat het Uitvoeringsplan financieel nu niet haalbaar blijkt, is de gemeente genoodzaakt om uiterlijk vóór 15 februari 2022 de overeenkomst te ontbinden. We stoppen met het huidige Uitvoeringsplan maar de proeftuin gaat door. We starten met een nieuw haalbaarheidsonderzoek naar een alternatief financieel en technisch haalbaar Uitvoeringsplan. Want de proeftuin is bedoeld om te leren. Dankzij onze ervaringen in de proeftuin leren we wat nodig is en wat de kosten zijn om bestaande buurten aardgasvrij te maken. Maar ook dat door prijsstijgingen de uitvoering van plannen financieel niet meer haalbaar blijkt. Deze ontwikkelingen zien we ook terug in andere proeftuinen. Wij zijn in gesprek met het Rijk over onze ervaringen, de noodzaak van financieringsmiddelen en de benodigde landelijke wet- en regelgeving. Alleen als we dit in gezamenlijkheid oppakken kunnen we als gemeenten invulling geven aan de E-transitie en daarin ook naast onze inwoners staan.

 Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem  Coalitieafspraak Besluit van college van burgemeester en wethouders 1. Instemmen met: a. het stopzetten van het huidige Uitvoeringsplan proeftuin ’t Ven-Lievendaal

Inboeknummer

2. 3. 4.

5.

22bst00080

b. en hiertoe later, als de resterende middelen bekend zijn, de Raad een besluit voor te leggen om de eerder vastgestelde investerings- en exploitatiemiddelen terug te draaien. Instemmen met de ontbinding van de overeenkomst met de woningcorporaties. De Burgemeester verzoeken om de wethouder klimaat & energie, openbare ruimte & groen te machtigen om de overeenkomst met de woningcorporaties te ontbinden. Instemmen met: a. het starten van een nieuw onderzoek naar een alternatief financieel en technisch haalbaar Uitvoeringsplan proeftuin ’t Ven-Lievendaal. b. hiertoe een voorbereidingsbudget van € 250.000 in te zetten vanuit de eerder vastgestelde projectmiddelen ‘Project Proeftuin ’t Ven-Lievendaal'. De Raad informeren door middel van bijgevoegde Raadsinformatiebrief.

Argumenten/kanttekeningen 1.1 Het verschil tussen het beschikbaar gestelde budget en de uitgewerkte investeringsraming is niet te overbruggen Onze bevindingen in de proeftuin laten helaas nog duidelijker zien dat het aardgasvrij maken van bestaande buurten ingewikkeld is. Door het ontbreken van landelijke wet- en regelgeving en de bijbehorende financieringsmiddelen ligt het zogenaamde vollooprisico geheel bij de gemeente, de woningcorporaties en de bewoners. Deze constatering bevestigt dat voor realisatie van warmtenetten in bestaande buurten landelijke garanties nodig zijn om het vollooprisico af te dekken. Zoal via een landelijk waarborgfonds. 1.2 De aanleg van een warmtenet in een bestaande wijk blijkt in de praktijk ingrijpender en duurder dan gedacht. Het verschil tussen de initiële investeringsraming en de uitgewerkte investeringsraming is door de betrokken adviesbureaus (resp. DWA en Sweco) onderzocht. De overschrijding heeft voor een belangrijk deel te maken met de hogere aanlegkosten door ruimtelijke belemmeringen. Waaronder de drukte in de ondergrond en de benodigde boringen onder de A2 en het Beatrixkanaal. In 2021 is ook sprake geweest van een aanzienlijke materiaalkostenstijging wat we in meerdere projecten terug zien komen. Zie tevens de Nadere toelichting bij het raadsvoorstel Septembercirculaire (21bst01848).

1.3 Aanvullend onderzoek naar de haalbaarheid van het huidige Uitvoeringsplan is geen optie omdat de renovatie en nieuwebouw van woningen niet uitgesteld kan worden. Voorwaarde voor de haalbaarheid van fase 1 is de samenhang met de renovatie- en nieuwbouwplanning van de woningcorporaties. Nu de afgesproken aansluiting op het warmtenet vanuit Meerhoven in uiterlijk 2023 niet haalbaar blijkt zijn de woningcorporaties aangewezen op alternatieven en is de uitbreiding van het warmtenet naar de rest van de buurt (fase 2) ook niet meer uitvoerbaar. 2.1 Door de substantieel hogere initiële investering kan de gemeente het warmtenet niet realiseren en dient de overeenkomst met de woningcorporaties te worden ontbonden. In de overeenkomst is een ontbindende voorwaarde opgenomen die inhoudt dat als het beschikbaar gestelde budget voor de realisatie van fase 1 ontoereikend blijkt, de gemeente de mogelijkheid heeft de overeenkomst te ontbinden. 4.1 De opgave om CO2-uitstoot te verminderen en aardgas uit te faseren blijft onverminderd van belang.

2

Inboeknummer

22bst00080

Op 30 november 2021 is de Transitievisie Warmte (21bst01448) door de raad vastgesteld. Daarin is opgenomen dat de energietransitie om een aanpak vraagt waarbij per buurt én per woning gekeken wordt wanneer en op welke nieuwe warmtevoorziening wordt overgestapt. De buurten ’t Ven en Lievendaal zijn gekozen als de zogenaamde ‘startbuurten’. De ervaringen die we in deze buurten opdoen gebruiken we om op te schalen naar de rest van de stad. In het Raadsvoorstel van vorig jaar is in totaal € 900.000 vastgesteld om onder andere een projectplan te kunnen ontwikkelen voor fase 2 van het Uitvoeringsplan. Omdat ook fase 2 niet door kan gaan, wordt € 250.000 vanuit deze projectmiddelen ingezet voor nieuw onderzoek naar een alternatief financieel en technisch haalbaar Uitvoeringsplan. 4.2 We hebben geleerd dat we in samenwerking met de betrokken partijen tot een technisch uitvoerbaar ontwerp kunnen komen. Het huidige Uitvoeringsplan blijkt financieel niet haalbaar. Maar de proeftuin gaat door en de samenwerking met de woningcorporaties blijft. De proeftuin is bedoeld om met elkaar te leren. De komende maanden gaan we met het meedenkteam (groep actieve bewoners), de woningcorporaties en de betrokkenen de kaders en vervolgstappen voor een nieuw Uitvoeringsplan verkennen. We nemen de opgedane kennis en ervaring mee.

Denk bijvoorbeeld aan een ander tracéontwerp of onttrekking van warmte uit het Beatrixkanaal (aquathermie) in plaats van de biomassacentrale. 4.3 In het convenant met het Rijk is afgesproken dat we ons inspannen om te leren. In het Convenant is afgesproken dat de gemeente zich inspant vanuit haar rol als regisseur ervaring op te doen met het aardgasvrij maken van bestaande woningen. Het proactief delen van haar kennis en ervaring maakt daar deel van uit. Onze bevindingen worden meegenomen in de Reflectieve Monitor van het PAW. Betaalbaarheid blijft een randvoorwaarde voor de energietransitie. We blijven pleiten voor voldoende middelen vanuit het Rijk en landelijke projectoverstijgende oplossingen voor het vollooprisico om warmtenetten in bestaande buurten te kunnen aanleggen. 4.4 Nieuwe landelijke financieringsinstrumenten voor warmtenetten is in de maak. In het recent overeengekomen Regeerakkoord is opgenomen dat er nationale subsidieregeling voor huishoudens en voor de duurzame energie-infrastructuur komen die noodzakelijk zijn voor de energietransitie. Deze afspraken vergroten de kans op een financieel haalbaar alternatief plan voor de proeftuin ’t Ven-Lievendaal. We nodigen de minister voor Klimaat en Energie uit om met ons in gesprek te gaan over onze ervaringen en de noodzaak van landelijk beleid voor de energietransitie.

Kosten en dekking Aanpassing van Uitvoeringsplan Proeftuin ’t Ven-Lievendaal heeft geen gevolgen voor de toegekende Rijksbijdrage. Het convenant met het Rijk loopt tot 2030 maar de Raad gaat over de besteding van de Rijksbijdrage. De toekenning wordt niet teruggedraaid. In een aanvullende adviesnota wordt de Raad geadviseerd om alle eerder vastgestelde middelen, na verrekening lasten en benodigde projectmiddelen voor een alternatief Uitvoeringsplan, te ontmantelen. Burgemeester en wethouders van Eindhoven, secretaris

3