Nadere toelichting raadsvoorstel Begroting 2024 over beschikb. middelen om te zorgen dat maatsch. infrastr. voldoende en eerlijke manier gecomp. wordt

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01580 Dossiernummer 23.44.103_7.7.1. B&W beslisdatum 03 november 2023

Nadere toelichting bij raadsvoorstel Onderwerp: Vaststellen Begroting 2024 Tijdens de raadsavond op 31 oktober 2023 over de Begroting 2024 heeft wethouder van Lanschot toegezegd (notulering griffie) het volgende te leveren: “Nadere toelichting over welke middelen beschikbaar zijn om te zorgen dat de maatschappelijke infrastructuur voldoende en op een eerlijke manier gecompenseerd wordt.” Bijgaand ontvangt u deze informatie. In de Begroting 2024 balanceren we het opvangen van gestegen kosten en risico’s, het intensiveren op ambities en het in toom houden van de lasten voor onze inwoners en bedrijven. Onze lijn in de huidige Begroting 2023: ‘we willen er zijn voor inwoners die moeilijk kunnen rondkomen en zetten in op het overeind houden van de maatschappelijke infrastructuur’ staat onverkort. We hebben de oproepen vanuit uw raad en het maatschappelijk middenveld hier ook op gehoord en hebben daar begrip voor. In financiële termen betekent dit het volgende voor 2024: 1. De basis is 5,2%, we geven door wat we van het Rijk krijgen; 2. Het weerstandsvermogen dient als vangnet voor partijen in nood (dit is een steunpakket met voorwaarden) waarbij het belang van de inwoner voorop staat; 3. Net als in de afgelopen jaren zetten we extra incidentele middelen in de vorm van o.a.

het transformatiefonds sociaal domein (>10 miljoen) en het herstelfonds post-corona voor cultuur (1 miljoen); 4. Daarnaast staat in de begroting een nog te verdelen stelpost, bestaande uit een structureel deel en een incidenteel deel. Het incidentele deel van de stelpost hogen we nu op. Dit werken we onderstaand nader uit. In de Begroting 2024 staat een stelpost van 4,2 miljoen structureel en 1 miljoen incidenteel. We verwachten dit bedrag volledig nodig te hebben. De stelpost is gemeentebreed en dus o.a. ook voor het onderhoud van de openbare ruimte. De prijsstijgingen bij deze contracten zijn hoog (vaak >15%) en mogelijk al groter dan dit budget.

Inboeknummer 23bst01580 Voor de inzet van de stelpost gaan we als volgt te werk: a) we brengen het probleem scherper in kaart (exacte stijgingen, ruimte in begroting, onderhandelen, etc.); b) we stellen criteria op; c) we wegen de verdeling integraal af. De planning voor deze afweging zullen we versnellen van turap-1 2024 naar zo veel mogelijk per einde jaar 2023. En we zullen de betrokken partijen hierover dan zo snel mogelijk informeren. Uit de septembercirculaire 2023 blijkt een positief saldo in de jaarschijf 2024 van 7,6 miljoen (zie de RIB daarover: https://eindhoven.raadsinformatie.nl/document/13408622/2/23bst01393+ Raadsinformatiebrief+Septembercirculaire+Gemeentefonds+2023). Dit bedrag kunnen we alleen incidenteel inzetten, omdat de jaarschijf 2027 vanwege het ravijnjaar negatief is. In het saldo van 2024 zien we ruimte om de stelpost op te hogen met 3 tot 5 miljoen incidenteel. Deze bandbreedte vinden we verantwoord gegeven de onzekerheid in de financiering van gemeenten door een nieuw kabinet (zowel op het gebied van gemeentefonds-systematiek als de mogelijkheid van bezuinigingen door het Rijk). Het beeld van de septembercirculaire wijzigt als hiermee volgt:

a. b. c. d. d. e. f. f.

g.

(x € 1 mln.) Saldo Begroting 2024 Incidenteel Meicirculaire (in Turap-1) Actualisering verdeelmaatstaven BCF-plafond 2023 LPO accressen 2024-2027 aanpassing Volume accres 2027 Niet inzetten volume accres 2027 Vrijval/aanvulling behoedzaamheidsmarge Taakmutaties Taakmutaties: 1 op 1 doorgeven Financiële ruimte Septembercirculaire Mei en Septembercirculaire (in Turap-2) Startpunt Kadernota 2025 Ophoging stelpost prijsstijgingen Saldo

2023

2024 2025 0,0 0,0 45,8

6,9 5,0 4,9

2026 0.0 7,4

2027 -5,0

2,5

2,9

2,7

2,8

7,4

7,5

6,4

3,1

3,2

-2,3

-1,3

-1,3

9,6 -9,6 -1,3

0,9 -0,9 13,1

2,2 -2,2 7,6

0,9 -0,9 9,2

0,9 -0,9 7,8

0,8 -0,8 4,6

7,6 -3,0 tot -5,0 2,6 tot 4,6

55,0

15,2

-0,4

20,0

2

Inboeknummer 23bst01580

Met de ophoging van de stelpost kunnen we de geuite zorgen van uw raad en het maatschappelijk veld deels adresseren. Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn dat voor een structurele oplossing van deze indexatieproblematiek het rijk primair aan de lat staat. Wij zetten ons onverkort in om in onder meer VNG verband hierover het rijk op haar verantwoordelijkheid aan te spreken. De ophoging van de stelpost is met name bedoeld voor het overeind houden van de maatschappelijke infrastructuur. Partijen die onder de maatschappelijke infrastructuur vallen zijn met name instellingen op het gebied van WMO, sociale basis, wijkteams, jeugd, cultuur, buurthuizen, opvang en sportaanbieders. De middelen zijn specifiek bedoeld om risico’s voor deze partijen op te vangen op het gebied van operationele kostenstijgingen in 2024 die niet gedekt worden door de gemeentelijke indexatie in 2024 of andere vorm van gemeentelijke steun. Met operationele structurele kostenstijgingen bedoelen we bijvoorbeeld personeelskosten die als gevolg van CAO afspraken gestegen zijn of een stijging verwacht wordt. Gestegen kosten als gevolg van investeringen, waarbij de lasten over meerdere jaren verspreid gaan worden, vallen hier niet onder. Voordat de stelpost wordt aangesproken wordt eerst nagegaan of een beroep kan worden gedaan op bestaande budgetten of reserves.

Doel is om op pragmatische wijze partijen zoveel mogelijk duidelijkheid te geven voor het einde van het jaar. Dit vraagt echter nog een nadere uitwerking. Naast het financiële aspect zijn er ook operationele en juridische (aanbestedingsrechtelijke) aspecten waar we rekening mee moeten houden. Na het proces van inventarisatie, analyse en integrale afweging informeren we de betrokken partijen zo spoedig mogelijk. De bijbehorende begrotingswijziging wordt vervolgens -conform de geldende spelregels- begin 2024 doorgevoerd.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3