Inspreekbijdrage mevrouw de Vries (2 delen) - Vrije kruising Tongelre

Inspreekbijdrage Ellen de Vries

Deel 1

Eindhoven, 23 februari 2026 Beste voorzitter en raadsleden, Als bewoners hebben we experts geraadpleegd over de kosten van een ondergrondse kruising. Wat blijkt is dat het prijs kaartje voor een dive-under helemaal geen 700-800 mio euro hoeft te zijn, zoals de uitkomst van de onderzoeken afgelopen jaar van ProRail die met ons gedeeld heeft. Naast een algemeen kostenplaatje is er in dit verband gekeken naar referentieprojecten in Arnhem. In een raadsbrief over de vrije spoorkruising Arnhem-Oost worden drie oplossingsrichtingen genoemd (fly-over en twee dive-under-varianten). Daarbij staat een eerste investeringsinschatting tot € 107 miljoen (prijspeil 2025), afhankelijk van de varianten. Dat staat in een erg groot contrast met de opgave van kosten voor de Vrije kruising in Tongerle. Voor het algemene kostenplaatje hanteert ProRail de leidraad voor een werkbare bandbreedte (prijspeil 2025/2026) voor een standaard spoorsplitsing met dive-under (spoor onder spoor door, incl. toeritten/hellingen) welke aansluit op de SSK systematiek (Standaard Systematiek Kostenramingen), met o.a. bouwkosten, vastgoedkosten, overige bijkomende kosten, projectmanagement & engineering (PEAT) en reserveringen.

Daarnaast geeft ProRail aan dat probabilistische ramingen worden gebaseerd op kostenkengetallen en risico-inventarisaties in de RailCaseBase plus een €/km-kengetal dat dient voor eerste orde ramingen. De totale projectkosten in een standaardberekening zijn: Bandbreedte (2025-niveau): € 85 – € 120 miljoen per dive-under-kruising inclusief toeritten. Omgerekend naar prijspeil 2026 €89 - €125 miljoen euro. Onderbouwing wat hierin valt: • • • • •

Indirecte bouwkosten (ABK, uitvoeringskosten, algemene kosten, winst & risico, etc.). Engineering & projectmanagement (ProRail noemt PEAT expliciet als standaardcategorie). Risicoreservering: expliciet onderdeel van SSK-opbouw (geïnventariseerd + onbenoemd). Marktspanning/capaciteit: EIB (Europese Investeringdbank) signaleert aanhoudende capaciteitsdruk (relevant voor opslagen en aanbestedingsrisico). Stikstofmaatregelen: vaak in praktijk als mix van extra onderzoek/vergunninglast, (emissie-)beperkingen in uitvoering en/of reservering in risico/indirect (projectafhankelijk; vooral nabij Natura-2000 en bij grote bouwlogistiek).

Beste Gemeenteraardsleden, 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Hoe zijn de verschillen te verklaren ten opzichte van de door ProRail genoemde bedragen? Welke complexiteit is in deze situatie aanwezig waardoor een hogere prijs gerechtvaardigd is? Hoe is de berekening tot stand gekomen? Welke aannames wijken af van bovenstaande aannames? Is de leefbaarheid vertaalt naar een prijs/ kwaliteit verhouding? Is de ruimte om te bouwen vertaald naar een economische waarde? Is de toegenomen of afgenomen waarde van de woningen in de buurten Busselke, Doornakkers-West, Muschberg en t Hofke meegenomen in de totale berekening van kosten en opbrengsten?

Wij vragen u om deze vragen mee te geven aan het college. Wij hebben als buurt behoefte aan een leefbare woonomgeving. Dat kan alleen als er antwoorden op deze vragen zijn. Wij zijn erg bezorgd dat het Beethoven adagium “ronkende economie” en hiervoor in hoog tempo bouwen en ontsluiten doorslaan naar kwantiteit in plaats van kwaliteit voor onze fijn stad Eindhoven. Namens bewoners Kalverstraat en omgeving, Ellen de Vries – Jan Martens

Inspreekbijdrage Ellen de Vries

Deel 2

Eindhoven, 23 februari Inspreken raad namens bewoners kalverstraat en omstreken Goedenavond voorzitter, goedenavond raadsleden, Ik spreek in namens omwonenden van het spoor aan de Kalverstraat en omgeving. Voor ons gaat dit niet alleen over “hinder”, maar over slaap—en slaap is geen luxe. Slaapverstoring door nachtelijk spoorlawaai en trillingen is wetenschappelijk onderbouwd nadelig voor zowel fysieke als psychische gezondheid. De World Health Organization wijst er in haar richtlijnen op dat omgevingsgeluid slaap verstoort en samenhangt met gezondheidseffecten zoals stressreacties, hart- en vaatziekten en effecten op welzijn. In Nederland beschrijft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu hetzelfde mechanisme: herhaalde slaaponderbrekingen en stressreacties (zoals verhoogde cortisol en bloeddruk) verhogen op termijn het risico op hart- en vaatziekten en hangen ook samen met psychische klachten. En specifiek voor spoortrillingen laat RIVM-onderzoek zien dat een relevante groep omwonenden ernstige slaapverstoring rapporteert door trillingen van passerende treinen, vooral bij goederenverkeer.

Daarom wil ik u vragen: bij de keuze voor een oplossing met kruisende sporen—zoals een fly-over niet alleen te kijken naar kosten, maar naar meetbare effecten op slaap en gezondheid, zowel in de bouwfase als in de gebruiksfase. Een dive-under kán in gebruik gunstiger zijn dan een fly-over, omdat de trein lager ligt en wanden/grond afschermen. Maar er zijn ook risico’s: extra geluid en “bonk”-effecten bij portalen en overgangen, mogelijk laagfrequent dreunen, en trillingen die niet automatisch verdwijnen als je het spoor ondergronds brengt. Wat wij als bewoners zoeken is naar onderbouwing van gemaakte keuzes en te maken keuzes. Het kan er bij ons niet in dat er enkel beslist wordt grond van euro’s. Dat zijn de enige getallen en onderbouwing die we krijgen als antwoord op onze vragen. Daarnaast stellen we vraagtekens bij deze getallen, omdat door ons geraadpleegde experts met afwijkende getallen en beduidend lagere getallen komen, dan de gepresenteerde getallen door ProRail en gemeente Eindhoven. Ik vraag u dus om als gemeenteraad harde randvoorwaarden te stellen richting ProRail en partners: niet “we gaan ons best doen” en “we zullen transparant zijn”, maar verplicht onderzoek, nulmeting, continue monitoring en een maatregelpakket dat automatisch ingaat als waarden overschreden worden.

Dat is de enige manier waarop bewoners niet met de rekening—en de slapeloze nachten—blijven zitten. Onze vragen aan u: 1. 2.

3.

4.

5.

Verplicht u per gevel inzicht in Lnight/Lden én ook piekgeluid (LAmax/SEL) + aantal nachtpassages, voor de situatie nu en straks? Verplicht u voor de bouwfase een trillings- en geluidsplan met nulmeting, meetpunten in woningen, duidelijke drempels en directe stop/aanpakprocedures bij overschrijding? Verplicht u onafhankelijke onderbouwing van risico’s bij portalen/overgangen (bonk, laagfrequent) en dat maatregelen daar ontwerpvast in worden opgenomen—niet “misschien later”? Legt u vast dat de nachtrust niet mag verslechteren (geen toename van ernstig slaapverstoorden), en dat er een helder, vooraf gefinancierd pakket klaarstaat als monitoring laat zien dat het toch misgaat? En: hoe borgt u transparantie—dat bewoners alle meet- en rekenresultaten begrijpelijk en tijdig krijgen, en dat er één loket is dat daadwerkelijk kan besluiten tot extra maatregelen?

Dank u wel. Namens bewoners Kalverstraat en omgeving, Ellen de Vries – Jan Martens – Leo Ronken – Marleen Plet