Initiatiefvoorstel Internationaal Beleid - Raadsvoorstel

gemeente Eindhoven Raadsnummer

Initiatiefvoorstel Internationale Strategie Eindhoven Inleiding Eindhoven heeft zich de afgelopen decennia ontwikkeld tot een internationale speler. Dit is mede dankzij de positie van Brainport als technologische en economische motor. In onze regio wordt een belangrijk deel van de economie van morgen gemaakt. De groei van Brainport is een gevolg van een toenemende internationale vraag naar hightech producten. Dat heeft ook voor Eindhoven grote gevolgen. Om met Brainport te kunnen meegroeien staat onze stad voor een schaalsprong die moet resulteren in duizenden nieuwe woningen, meer publieke voorzieningen, en grote investeringen in de infrastructuur. Deze internationale verwevenheid kan zowel positief als negatief uitpakken. Verstoringen in toeleveringsketens, geopolitieke druk op strategische sectoren (zoals halfgeleiders) en afhankelijkheid van buitenlandse investeringen met mogelijke veiligheidsrisico’s, kunnen de Eindhovense economie en samenleving onevenredig hard raken. Oplopende spanningen tussen Europa en China hebben bijvoorbeeld grote gevolgen voor Eindhovense bedrijven en daarmee ook onze stad en inwoners. Zulke risico’s moeten we op tijd zien aankomen. Een ander voorbeeld is onze positie in de Europese Unie. Door toegenomen internationale exposure zijn we afhankelijker van Europees beleid op bijvoorbeeld strategische autonomie, economische veiligheid en hightech.

Om hier effectief op in te spelen, moet de stad een actieve Europese houding aannemen, beleidsontwikkelingen tijdig signaleren en strategisch anticiperen. Tegelijkertijd biedt toegang tot de internationale arena nieuwe kansen voor lokale ambities en creëren van maatschappelijke impact door kennisdeling en samenwerking. Neem het thema wonen: via bestaande netwerken, EU-programma’s voor sociale en experimentele

Raadsnummer

woningbouw, en EU-fondsen kan Eindhoven concreet profiteren. Ook andere steden bieden waardevolle lessen. Wenen en Helsinki zijn toonaangevend in betaalbare woningbouw, Freiburg en Malmö in circulair bouwen. Door uitwisselingen, city labs en partnerschappen kunnen we die kennis benutten. Kansen benutten en risico’s tijdig signaleren vereisen echter wel een duidelijke strategie. Dat betekent niet dat Eindhoven op dit moment geen internationale activiteiten heeft, maar die strategische onderlegger is er op dit moment niet. Hierdoor zijn er nu vooral losse activiteiten die grotendeels economisch worden ingestoken. Europa biedt veel meer kansen dan alleen de hightech sector. Met een goed afgestemd internationaal beleid dat inzet op verschillende ambities kunnen we maatschappelijk nog veel meer kansen creëren op terreinen zoals duurzaamheid, mobiliteit, wonen, armoedebestrijding en cultuur. Kortom, er staat veel op het spel. Zonder een samenhangende internationale strategie blijft Eindhoven kwetsbaar voor risico’s en laat het waardevolle kansen liggen. Een strategisch kader biedt richting, versterkt samenwerking en zorgt dat Eindhoven op alle lokale ambities nog veel meer kan bereiken voor haar inwoners. De PvdA Eindhoven en Volt Eindhoven willen daarom dat de gemeente een internationale strategie ontwikkelt.

Doelstelling De gemeente Eindhoven wordt de opdracht gegeven een samenhangende en goed gecoördineerde internationale strategie op te zetten die de stad in staat stelt om haar sterke profiel optimaal te benutten en effectief in te spelen op mondiale ontwikkelingen. Deze strategie richt zich op het maximaal benutten van kansen die voortkomen uit internationale samenwerking en economische groei, in lijn met de lokale ambities op zowel economisch als maatschappelijk vlak. Daarnaast zorgt de strategie ervoor dat internationale trends en risico’s tijdig worden gesignaleerd en vertaald naar concrete beleidskeuzes, zodat Eindhoven haar concurrentiepositie kan versterken en veerkrachtig blijft in een snel veranderende wereld. Om deze kansen en risico’s goed te integreren in lokaal beleid, wordt bewustwording over globalisering vergroot binnen de gemeentelijke organisatie, de gemeenteraad en bij inwoners.

2

Raadsnummer

Eindhoven verstevigt haar internationale positionering en voorkomt versnippering van inspanningen door duidelijke prioriteiten te stellen, samenhang aan te brengen in bestaande en nieuwe initiatieven, en effectief samen te werken met partners zoals Brainport. Voorstel De raad besluit: 1. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om een internationaal beleid voor de gemeente Eindhoven te ontwikkelen; 2. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om, in lijn met het procesvoorstel uit bijlage 1, een exploratiefase te starten en op basis daarvan een conceptstrategie te ontwikkelen; 3. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om doelstellingen en randvoorwaarden, zoals uitgewerkt in bijlage 1, als uitgangspunten mee te nemen in de ontwikkeling van een conceptstrategie; 4. Het geraamde budget van €300.000 voor de uitvoering van bovenstaande punten bij de integrale afweging voor de conceptbegroting 2026 mee te nemen; 5. Aan te geven dat dit beleid drie hoofdambities kent: a) Het maximaal benutten van kansen, in lijn met onze lokale ambities, die ontstaan door toenemende internationale blootstelling; b) Beter zicht op ontwikkelingen in het buitenland die impact hebben op Eindhoven en onze lokale ambities; c) Het faciliteren van mondiale bewustwording in de gemeentelijke organisatie, de gemeenteraad en bij inwoners.

Argumenten 1. Eindhoven is internationaal actief maar heeft op dit moment geen internationale strategie o Eindhoven maakt gezien onze beperkte omvang relatief veel lawaai. Aan de huidige internationale activiteiten ligt echter geen eenduidige strategie of beleidsbasis ten grondslag. Het grootste deel van onze activiteiten wordt vanuit ons kantoor in Brussel uitgevoerd, waar we werken aan twee hoofdthema’s: de Brainport-pijler en stedelijke opgaven. Onze lobbyist en het strategieteam proberen zelfstandig een match te maken tussen Eindhovense prioriteiten, de belangen van de Europese Commissie en de kansen om invloed uit te oefenen, zoals het benutten van kansrijke fondsen. Via Brainport Development

3

Raadsnummer

werken we ook samen met andere gemeenten, maar deze samenwerking ligt volledig bij hen, zonder actieve betrokkenheid van de gemeente Eindhoven. Brainport Development heeft zelf wel een eigen internationale economische strategie. Andere internationale activiteiten van de gemeente Eindhoven vinden fragmentarisch plaats zoals deelname aan stedelijke netwerken, congressen, en andere vormen van samenwerking. 2. Een internationale strategie versterkt onze internationale activiteiten o Met een overkoepelende strategie kunnen we onze inspanningen beter coördineren, onze zichtbaarheid vergroten en onze effectiviteit versterken. De huidige focus ligt grotendeels op economische thema’s, terwijl de precieze rolverdeling met Brainport, dat haar eigen strategie heeft maar tegelijkertijd een deel van de Eindhovense agenda moet uitvoeren, niet altijd helder is. Hierdoor ontbreekt samenhang en effectiviteit in de internationale positionering van de stad. In het verleden had Eindhoven wel een internationale strategie. In 2011 nog voerde de gemeente Eindhoven een beleid gericht op mondiale bewustwording. Dit beleid had als doel het bevorderen van wereldwijde betrokkenheid en kennisdeling door steun te verlenen aan projecten van maatschappelijke organisaties binnen de stad.

Zo werden subsidies verstrekt aan rechtspersonen en stedenbandorganisaties die zich inzetten voor het vergroten van mondiaal bewustzijn. Ondanks deze inspanningen werd de strategie als beperkt ervaren vanwege het ontbreken van een overkoepelende visie en concrete actiepunten. De focus lag voornamelijk op het ondersteunen van lokale initiatieven zonder een duidelijke koppeling aan bredere economische en maatschappelijke doelstellingen. Dit resulteerde in een gebrek aan samenhang en effectiviteit in de internationale positionering van Eindhoven. Uiteindelijk werd de internationale strategie niet hernieuwd. De voorgestelde nieuwe strategie beoogt een meer strategische benadering door duidelijke prioriteiten te stellen op basis van al onze lokale ambities. Daarnaast wordt er gestreefd naar een heldere rolverdeling tussen

4

Raadsnummer

de gemeente en partners zoals Brainport, en wordt de focus gelegd op internationale samenwerkingen die de meeste impact hebben. Deze aanpak moet leiden tot een consistente en samenhangende internationale positionering van Eindhoven, waarbij versnippering van initiatieven wordt voorkomen en zowel economische als maatschappelijke winst wordt behaald. 3. We bouwen voort op wat er al is o Met de voorgestelde internationale strategie gaat Eindhoven niet het wiel opnieuw uitvinden, maar bouwt het voort op bestaande activiteiten en versterkt deze door meer samenhang en strategische richting aan te brengen. Veel initiatieven in Eindhoven hebben al een internationale dimensie, maar opereren versnipperd en zonder een overkoepelende visie. Door deze activiteiten te bundelen en beter op elkaar af te stemmen, ontstaat een krachtiger en effectiever internationaal beleid. Daarnaast helpt de strategie bij het stellen van duidelijke prioriteiten, waardoor middelen en inspanningen gericht worden ingezet op beleidsdoelen en thema’s die de meeste impact hebben. Dit voorkomt herhaling, vergroot de effectiviteit en maakt de internationale positionering van Eindhoven sterker en consistenter. In plaats van nieuwe structuren op te zetten, zorgt deze aanpak ervoor dat bestaande initiatieven beter op elkaar aansluiten en meer rendement opleveren. 4.

Het versterkt de aanpak van onze stedelijke opgaven o De groeiende internationale exposure van Eindhoven zorgt voor zowel risico’s als kansen. Een internationale strategie voor Eindhoven helpt die kansen optimaal te benutten. Zo’n strategie moet voortkomen uit een gezamenlijke prioriteitenlijst, waarbij verschillende gemeente-afdelingen samenwerken om focus aan te brengen in de buitenlandse activiteiten van de stad. De prioriteiten worden gebaseerd op onze stedelijke opgaven waarbij niet alleen naar economische uitdagingen wordt gekeken maar bijvoorbeeld ook woningbouw, mobiliteit, en welzijn. Door deze focus voorkomen we versnippering en zorgen we ervoor dat internationale inspanningen direct bijdragen aan onze lokale ambities en de gehele stedelijke ontwikkeling van Eindhoven. 5. Vergroten van internationale concurrentiekracht

5

Raadsnummer

o

De concurrentie tussen steden wereldwijd is intensief. Steden met een duidelijke internationale strategie trekken makkelijker buitenlandse investeringen, bedrijven, en talent aan. Eindhoven, als een centrum voor technologie en innovatie, heeft behoefte aan een krachtige strategie om te concurreren met andere Europese en internationale steden. Dit kan onder andere door het aangaan van strategische partnerschappen met wereldsteden, het aantrekken van internationale evenementen en het ontwikkelen van netwerken die Eindhoven in een gunstige positie plaatsen. Door expliciet te werken aan haar internationale relaties, kan de stad haar concurrentiepositie aanzienlijk verbeteren.

6. Eindhovens mondiale positie versterken o Eindhoven heeft zichzelf gepositioneerd als een toonaangevende stad op het gebied van technologie, innovatie en economische ontwikkeling, vooral dankzij Brainport Eindhoven. In een steeds globaler wordende wereld moeten steden niet alleen nationaal concurreren, maar zich ook sterk profileren op het wereldtoneel. Een internationale strategie zorgt ervoor dat Eindhoven actief en doelgericht blijft inspelen op globale trends, zodat de stad haar technologische en economische invloed kan behouden en verder uitbreiden. Het versterkt de stad als een belangrijke speler in internationale netwerken, zoals die op het gebied van smart cities, high-tech innovatie, en duurzaamheid. 7. Grip op geopolitieke en economische risico’s o In de huidige wereld zijn geopolitieke risico’s (zoals handelsconflicten, sancties, regionale spanningen) steeds meer van invloed op lokale economieën. Dit kan variëren van verstoorde handelsstromen tot strategische afhankelijkheden van buitenlandse technologieën of markten. Zonder een strategie loopt Eindhoven het risico om onvoorbereid te zijn op dergelijke veranderingen.

Door een internationaal beleid te ontwikkelen, kan de stad beter inspelen op geopolitieke verschuivingen, bijvoorbeeld door alternatieve samenwerkingen aan te gaan met steden en regio's die vergelijkbare technologische ambities hebben of beter voorbereid te zijn op veranderd beleid in bijvoorbeeld Brussel. Dit versterkt de veerkracht van de stad en helpt Eindhoven zich aan te passen aan een steeds veranderende

6

Raadsnummer

wereldorde. 8. Maximale benutting van kansen o Mondiale markten bieden grote kansen op het gebied van kennisdeling, internationale samenwerking, investeringen en cultuuruitwisseling. Zonder een samenhangend en goed afgestemd internationaal beleid dreigen deze kansen versnipperd te blijven of onbenut te raken. Een strategische aanpak stelt Eindhoven in staat om deze kansen gericht te benutten en te prioriteren. Zo versterken we niet alleen onze positie als technologisch en innovatief centrum, maar dragen we ook concreet bij aan het realiseren van lokale ambities op het gebied van wonen, klimaat en welzijn. 9. Draagkracht voor lokaal beleid o Mondiale bewustwording versterkt de draagkracht voor lokaal beleid doordat het inzicht creëert in hoe internationale ontwikkelingen direct of indirect invloed hebben op de stad. Wanneer bestuurders, bedrijven en inwoners begrijpen hoe mondiale trends, zoals technologische innovaties, geopolitieke verschuivingen of handelsverdragen, Eindhoven raken, ontstaat er meer begrip en steun voor strategische beleidskeuzes. Door globalisering als kans en uitdaging te zien, kunnen inwoners en lokale stakeholders zich beter identificeren met beleid dat gericht is op internationale samenwerking, economische groei en innovatie.

Dit vergroot niet alleen de acceptatie van maatregelen, maar stimuleert ook een proactieve houding bij bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties om bij te dragen aan de positie van Eindhoven in een internationale context. Daarnaast helpt mondiale bewustwording om beleidsbeslissingen beter te onderbouwen en te legitimeren. Als duidelijk is hoe een lokaal initiatief aansluit bij bredere wereldwijde ontwikkelingen, is er minder weerstand en meer draagvlak om strategische keuzes te maken die de stad economisch en maatschappelijk versterken.

10. Sociale cohesie en inclusiviteit o Globalisering kan leiden tot een versterking van ongelijkheden, waarbij sommige groepen profiteren van

7

Raadsnummer

mondiale ontwikkelingen, terwijl anderen buitengesloten raken. Door het ontwikkelen van een internationale strategie kan Eindhoven actief inzetten op het verbeteren van de sociale cohesie. Dit kan door te zorgen voor gelijke toegang tot de voordelen van globalisering voor alle inwoners en door beleid te ontwikkelen dat sociale ongelijkheid in de stad aanpakt. Het versterken van de betrokkenheid van inwoners bij internationale samenwerking draagt ook bij aan een bredere bewustwording van de sociale impact van globalisering en versterkt het gemeenschapsgevoel. Bovendien kunnen initiatieven die uit de internationale samenwerking voortkomen, zoals nieuwe werkgelegenheid of culturele uitwisselingen, ten goede komen aan een breed scala van stadsbewoners.

Waarom inwoners van Eindhoven baat hebben bij een internationale strategie: 1. Economische stabiliteit en groei o Eindhoven groeit snel, en daarmee neemt ook onze internationale verwevenheid toe. Dat brengt zowel kansen als risico’s met zich mee. Met een doordachte internationale strategie kunnen we risico’s eerder signaleren en er effectiever op inspelen. Tegelijkertijd benutten we beter de kansen die onze internationale positie biedt. Economische groei is pas echt succesvol als iedereen kan meedoen. Daarom is het essentieel om onze internationale inzet strategisch te verbinden met lokale opgaven. Zo gebruiken we onze internationale exposure niet alleen als motor voor groei, maar ook als instrument om die groei in goede banen te leiden en de economische veerkracht van onze stad te versterken. 2. Bescherming tegen risico’s o Geopolitieke en economische risico’s kunnen snel gevolgen hebben voor lokale gemeenschappen, bijvoorbeeld wanneer handelsoorlogen leiden tot economische stagnatie, wanneer de stad afhankelijk blijkt van instabiele buitenlandse markten, of door nieuw beleid in Brussel en Den Haag in reactie op geopolitieke ontwikkelingen. Een goed doordachte internationale strategie stelt de stad in staat deze risico’s proactief te volgen en te beheersen. Dit kan onder andere door diversificatie van internationale partners, het versterken

8

Raadsnummer

van veerkrachtige toeleveringsketens en het ontwikkelen van flexibele beleidsmaatregelen die de stad helpen snel te reageren op onverwachte mondiale gebeurtenissen. Door een goede voorbereiding zijn we ook weerbaarder. Dat is in het directe belang van onze inwoners. 3. Versterken lokale ambities o De internationale strategie is erop gericht om onze internationale positie doelgericht in te zetten voor het versterken van alle lokale ambities. Daarbij gaat het niet alleen om economische belangen, maar juist ook om opgaven op het gebied van woningbouw, klimaat en welzijn. Op al deze terreinen liggen internationaal kansen die we nog beter kunnen benutten. Door hier strategischer op in te spelen en actief nieuwe mogelijkheden te creëren, maken we onze stad toekomstbestendiger. Zo komt onze internationale inzet direct ten goede aan de mensen die in Eindhoven wonen, werken en leven. 4. Bewustwording en betrokkenheid o Inwoners van Eindhoven hebben baat bij een verhoogd bewustzijn van hoe wereldwijde ontwikkelingen hen direct of indirect beïnvloeden. Het ontwikkelen van een internationale strategie zorgt ervoor dat inwoners meer inzicht krijgen in de geopolitieke en economische factoren die de stad vormgeven. Actieve betrokkenheid via participatiepanels, dialoogavonden of educatieve programma’s stelt hen in staat een stem te geven in de internationale koers die de stad inslaat.

Dit bevordert niet alleen de betrokkenheid, maar ook de acceptatie van het beleid, omdat het samen met de inwoners wordt vormgegeven.

Waarom de voorgestelde stappen logisch zijn: De ontwikkeling van een internationale strategie voor Eindhoven vereist een systematische, participatieve en flexibele aanpak. Dit proces verloopt in vijf logische stappen: 1. Verkenning & Analyse Duur: 3-6 maanden o Eerst wordt de huidige situatie in kaart gebracht: welke internationale activiteiten zijn er al, waar zitten de

9

Raadsnummer

2.

3.

4.

5.

lacunes, en welke kansen en risico’s spelen een rol? Dit gebeurt via een inventarisatie, stakeholdergesprekken en een SWOT-analyse. Dit biedt een helder uitgangspunt en voorkomt dubbel werk. Ontwikkeling van Strategie & Actieplan Duur: 6 maanden o Vervolgens worden duidelijke prioriteiten en meetbare doelstellingen geformuleerd. Hierin worden bestaande initiatieven gebundeld, rollen verdeeld en benodigde middelen (zoals lobby en netwerken) vastgesteld. Dit zorgt voor focus en maakt het beleid uitvoerbaar. Voorlegging aan de Raad Duur: 3 maanden o De gemeenteraad beoordeelt de strategie, geeft input en keurt deze goed. Dit kan worden aangevuld met een consultatieavond voor experts en belanghebbenden. Dit vergroot draagvlak en zorgt voor democratische legitimiteit. Uitvoering & Coördinatie Duur: Doorlopend o De strategie wordt uitgerold met een duidelijke taakverdeling, een centraal coördinatiepunt binnen het team Strategie en een monitoringsysteem om internationale ontwikkelingen te volgen. Dit voorkomt versnippering en zorgt voor effectieve uitvoering. Evaluatie & Aanpassing Duur: Periodiek o Periodieke evaluaties zorgen ervoor dat de strategie upto-date blijft en kan worden aangepast aan nieuwe geopolitieke en economische ontwikkelingen. Gemeenteraadsleden en inwoners worden betrokken via transparante rapportages. Dit maakt het beleid wendbaar en toekomstbestendig.

Door deze stappen te volgen, versterkt Eindhoven haar internationale positie, benut zij kansen effectiever en blijft de stad voorbereid op mondiale ontwikkelingen.

Korte lijst met kanttekeningen: 1. Complexiteit van uitvoering o De uitvoering van een internationale strategie vraagt om intensieve coördinatie tussen verschillende betrokkenen (gemeente, bedrijven, inwoners, externe partners). Zonder sterke regie en expertise van buitenaf kan dit

10

Raadsnummer

leiden tot vertragingen of inefficiëntie. 2. Afhankelijkheid van budget o Het budget van €300.000 is ambtelijk afgestemd maar kan onvoldoende blijken als de kosten door onvoorziene omstandigheden oplopen. 3. Tastbare resultaten kunnen op zich laten wachten o De voordelen van een internationale strategie, zoals verhoogde samenwerking of buitenlandse investeringen, kunnen tijd kosten om zichtbaar te worden, wat kan leiden tot frustratie bij stakeholders als de impact niet onmiddellijk duidelijk is. 4. Risico van gevoeligheid in internationale samenwerking o Internationale relaties kunnen gevoelig liggen, vooral als partners uit landen met controversiële regimes of andere gevoeligheden betrokken zijn. Dit kan publieke kritiek opleveren, vooral als het beleid niet goed wordt gecommuniceerd naar de inwoners van Eindhoven. 5. Betrokkenheid van inwoners o Het betrekken van inwoners bij het proces kan lastig zijn, vooral als zij de meer indirecte voordelen van internationalisering niet direct ervaren. Er moet voldoende aandacht zijn voor effectieve communicatie en participatiekanalen. Kosten Het opstellen van een internationale strategie brengt kosten met zich mee, zoals ambtelijke ondersteuning, onderzoek en afstemming. De uiteindelijke kosten voor uitvoering en eventuele organisatorische aanpassingen hangen af van de keuzes en prioriteiten die uit deze strategie voortkomen.

Planning en uitvoering Het streven is om 9-12 maanden na start initiatiefase (Jan-2026) de concept strategie vast te stellen in de raad (Q4-2026 / Q1 -2027). Na vaststelling van de definitieve strategie zal deze direct worden uitgevoerd. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: 1. Initiatiefvoorstel Internationale Strategie

11

Raadsnummer

 De bijlagen worden meegestuurd

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De leden van de raad. Tjeerd Ritmeester, PvdA Robin Brokmann, Volt

12

Raadsnummer

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het initiatiefvoorstel Internationale Strategie van Tjeerd Ritmeester en Robin Brokmann;

besluit: De raad besluit: 1. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om een internationaal beleid voor de gemeente Eindhoven te ontwikkelen; 2. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om, in lijn met het procesvoorstel uit bijlage 1, een exploratiefase te starten en op basis daarvan een conceptstrategie te ontwikkelen; 3. Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven om doelstellingen en randvoorwaarden, zoals uitgewerkt in bijlage 1, als uitgangspunten mee te nemen in de ontwikkeling van een conceptstrategie; 4. Het geraamde budget van €300.000 voor de uitvoering van bovenstaande punten bij de integrale afweging voor de conceptbegroting 2026 mee te nemen; 5. Aan te geven dat dit beleid drie hoofdambities kent: d) Het maximaal benutten van kansen, in lijn met onze lokale ambities, die ontstaan door toenemende internationale blootstelling; e) Beter zicht op ontwikkelingen in het buitenland die impact hebben op Eindhoven en onze lokale ambities; Het faciliteren van mondiale bewustwording in de gemeentelijke organisatie, de gemeenteraad en bij inwoners Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

13

Raadsnummer

14