Gedragscode raads- en commissieleden gemeente Eindhoven 2026

4 1

6 Regels rond de Vaststelling en handhaving van gedragscode

de de

4 2

Artikel 6 De raad stelt de gedragscode vast voor elk van de bestuursorganen – de raad, de wethouders en de burgemeester – en ziet toe op de naleving ervan. Artikel 6.1 De raad ziet erop toe dat de gedragscodes van raad, burgemeester en wethouders worden nageleefd. Artikel 6.2 De raad ziet er in het bijzonder op toe dat de raad, de fracties en de individuele raadsleden de eigen gedragscode van de raad naleven. De griffier ondersteunt de raad hierbij. Artikel 6.3 De fractievoorzitters evalueren minimaal één keer per bestuursperiode de gedragscode van de raadsleden op actualiteit, functioneren en de mate waarin de regels naar behoren worden nageleefd. Ze brengen hierover verslag uit aan de gemeenteraad. Artikel 6.4 Als een raadslid twijfelt aan een eigen handeling of die van een andere politieke ambtsdrager volgt hij de processtappen die in de Procesafspraken Integriteit staan

43

Toelichting per artikel Artikel 6 Vaststelling en handhaving van de gedragscode Minimaal één keer per bestuursperiode wordt de tekst van de drie gedragscodes van Eindhoven – voor raad, wethouders en burgemeester – tegen het licht gehouden: Voldoen de formuleringen nog? Over welke onderwerpen worden de meeste vragen gesteld? Zijn de praktijkvoorbeelden voldoende herkenbaar? Is er behoefte aan een themabijeenkomst of andere vormen van gesprek? Zo blijft de gedragscode een levend document. Belangrijk is dat erop wordt toegezien dat de gedragscodes daadwerkelijk worden nageleefd. Ze leggen immers de voorwaarden vast waaraan het handelen van politieke ambtsdragers minimaal moet voldoen. Een schending van de gedragscode is een schending van de integriteit van de politiek. Het toezien op de naleving van de gedragscodes is niet alleen een verantwoordelijkheid van de raad, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. Bijzondere rollen zijn weggelegd voor onder meer de burgemeester als voorzitter van college en raad, de fractievoorzitters, de raadsgriffier en de partij- c.q. afdelingsbesturen. Artikel 6.4 Procesafspraken Integriteit In Eindhoven zijn afspraken gemaakt over de processtappen die de raadsleden, wethouders en de burgemeester volgen bij het vermoeden van een integriteitsschending door een politieke ambtsdrager.

Deze staan in procesafspraken over de handhaving van de integriteit van het gemeentebestuur. De handhaving van de integriteit kent verschillende fases: • Bespreken van lastige integriteitkwesties. • Signaleren van vermoedens van schendingen van de gedragscode. • Eventueel onderzoeken van vermoedens van schendingen van de gedragscode. • Eventueel sanctioneren van schendingen van de gedragscode.

44

Hierbij worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • onpartijdigheid; • terughoudendheid met publiciteit; • zorgvuldigheid naar de vermeende schender en; • bescherming van het slachtoffer.

Praktijkvoorbeeld Voorbeeld Tijdens een privé-etentje verneemt een raadslid van de grootste coalitiepartij dat een lid van de oppositie nauwe banden heeft met een lokale ondernemer. Niet toevallig, zo lijkt het, dat precies dit raadslid een amendement indiende op een voorstel tot een verkeersaanpassing in het centrum dat deze ondernemer voordeel zou opleveren. Bij de eerstvolgende fractievergadering legt het raadslid de kwestie voor. Antwoord Het delen van een dergelijk vermoeden in de fractievergadering is onwenselijk en in strijd met het tweede integriteitsprincipe: terughoudendheid met publiciteit. Zolang niet is vastgesteld of er een integriteitsschending is, moet worden voorkomen dat beschuldigingen of verdenkingen ongefilterd rondgaan — ook binnen de politieke arena. Er is niets gewonnen bij het delen van het vermoeden in de fractie terwijl er tegelijkertijd een veel hoger risico ontstaat dat het vermoeden in de publiciteit komt. In plaats daarvan kan een raadslid een vermoeden van belangenverstrengeling of ander integriteitsrisico vertrouwelijk bespreken met de burgemeester en/of griffier die hierbij ondersteuning krijgt van de Adviseur Integriteit. Zij kunnen beoordelen of verdere stappen nodig zijn, bijvoorbeeld nader onderzoek of het starten van een integriteitstoets.

46

bijlage 1 Verwijzingen naar de wet per gedragscodeartikel Over zuiverheid van besluitvorming Inleiding • Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4

Over belangenverstrengeling Artikel 1.1 (toezicht op onafhankelijke besluitvorming) • Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4 Artikel 1.2 (onthouden van beraadslaging en stemming) • Gemeentewet artikel 28 Artikel 1.4 (verboden combinaties van functies) • Gemeentewet artikel 13, zie ook bijlage 2 Artikel 1.5 (verboden overeenkomsten/handelingen) • Gemeentewet artikel 15, zie ook bijlage 3 Artikel 1.6 (over andere functies) • Gemeentewet artikel 12 Artikel 1.8 (over financiële belangen) • Basisnorm 14, Modelaanpak basisnormen integriteit openbaar bestuur en politie

Over corruptie Artikel 2 (tekst van de eed) • Gemeentewet artikel 14

46

Over gebruik van gemeentelijke faciliteiten en middelen Artikel 3, 3.1 en 3.2 • Gemeentewet artikel 95-99 • Verordening voorzieningen raadsleden en commissieleden Eindhoven 2019, zie ook bijlage 5 • Verordening fractieondersteuning gemeente Eindhoven 2023, zie ook bijlage 5

Over informatie Artikel 4 (informatieverstrekking door bestuur) • Gemeentewet artikel 169 • Gemeentewet artikel 180 • Wet open overheid artikel 5.1 Artikel 4.2 (geheimhouding) • Algemene wet bestuursrecht artikel 2:5 • Gemeentewet artikel 23, 87-89 • Wetboek van Strafrecht artikel 272 • Zie ook bijlage 5

Over respectvolle omgang met elkaar Artikel 5.2 (gedrag tijdens de raadsvergadering) • Zie bijlage 5

Over de vaststelling en handhaving van de gedragscode Artikel 6 (vaststellen voor een gedragscode voor de raad, de wethouders en de burgemeester) • Raad: Gemeentewet artikel 15, lid 3 • Wethouders: Gemeentewet artikel 41c, lid 2 • Burgemeester: Gemeentewet artikel 69, lid 2 Artikel 6.1-6.3 (naleving van de code) • Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4 • Over de rol van de burgemeester: Gemeentewet artikel 170, lid 2 • Kieswet artikel X1, zie bijlage 4 • Kieswet artikel X8, zie bijlage 4 • Gemeentewet artikel 46, 47 en 49

4 7

• Gemeentewet artikel 61b en 62 • Schending van de gedragscode kan een strafbaar feit opleveren (bijvoorbeeld het schenden van de geheimhoudingsplicht Wetboek van Strafrecht artikel 272). Als de schending een misdrijf is, geldt een aangifteplicht (Wetboek van Strafrecht artikel 162).

48

bijlage 2 Specifiek uitgesloten combinaties van functies

Raadsleden (Gemeentewet, artikel 13) 1. Een lid van de raad is niet tevens: a. b. c. d. e. f.

minister; staatssecretaris; lid van de Raad van State; lid van de Algemene Rekenkamer; Nationale ombudsman; substituut-ombudsman als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Wet Nationale ombudsman; g. commissaris van de Koning; h. gedeputeerde; i. secretaris van de provincie; j. griffier van de provincie; k. burgemeester; l. wethouder; m. lid van de rekenkamer; n. ombudsman of lid van de ombudscommissie als bedoeld in artikel 81p, eerste lid; o. ambtenaar of ambtenaar van politie, in dienst van die gemeente of uit anderen hoofde aan het gemeentebestuur ondergeschikt of werkzaam ten behoeve van die gemeente.

49

2. In afwijking van het eerste lid, aanhef en onder l, kan een lid van de raad tevens wethouder zijn van de gemeente waar hij lid van de raad is gedurende het tijdvak dat: a. aanvangt op de dag van de stemming voor de verkiezing van de leden van de raad en eindigt op het tijdstip waarop de wethouders ingevolge artikel 42, eerste lid, aftreden, of b. aanvangt op het tijdstip van zijn benoeming tot wethouder en eindigt op het tijdstip waarop de goedkeuring van de geloofsbrief van zijn opvolger als lid van de raad onherroepelijk is geworden of waarop het centraal stembureau heeft beslist dat geen opvolger kan worden benoemd. Hij wordt geacht ontslag te nemen als lid van de raad met ingang van het tijdstip waarop hij zijn benoeming tot wethouder aanvaardt. Artikel X 6 van de Kieswet is van overeenkomstige toepassing. 3. In afwijking van het eerste lid, aanhef en onder o, kan een lid van de raad tevens zijn: a. ambtenaar van de burgerlijke stand; b. vrijwilliger of ander persoon die uit hoofde van een wettelijke verplichting niet bij wijze van beroep hulpdiensten verricht

50

bijlage 3 Specifiek verboden overeenkomsten/ handelingen Raadsleden (Gemeentewet, artikel 15) 1. Een lid van de raad mag niet: a. als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de gemeente of het gemeentebestuur dan wel ten behoeve van de wederpartij van de gemeente of het gemeentebestuur; b. als gemachtigde in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de wederpartij van de gemeente of het gemeentebestuur; c. als vertegenwoordiger of adviseur werkzaam zijn ten behoeve van derden tot het met de gemeente aangaan van: 1e. overeenkomsten als bedoeld in onderdeel d; 2e. overeenkomsten tot het leveren van onroerende zaken aan de gemeente; d. rechtstreeks of middellijk een overeenkomst aangaan betreffende: 1e. het aannemen van werk ten behoeve van de gemeente; 2e. het buiten dienstbetrekking tegen beloning verrichten van werkzaamheden ten behoeve van de gemeente; 3e. het leveren van roerende zaken anders dan om niet aan de gemeente; 4e. het verhuren van roerende zaken aan de gemeente; 5e. het verwerven van betwiste vorderingen ten laste van de gemeente; 6e. het van de gemeente onderhands verwerven van onroerende zaken of beperkte rechten waaraan deze zijn onderworpen; 7e. het onderhands huren of pachten van de gemeente. 2. Van het eerste lid, aanhef en onder d, kunnen gedeputeerde staten ontheffing verlenen. 3. De raad stelt voor zijn leden een gedragscode vast.

51

bijlage 4 Enkele formele sancties

Kieswet, artikel X1 1. Zodra onherroepelijk is komen vast te staan dat een lid van een vertegenwoordigend orgaan een van de vereisten voor het lidmaatschap niet bezit of dat hij een met het lidmaatschap onverenigbare betrekking vervult, houdt hij op lid te zijn. 2. De voorzitter van het vertegenwoordigend orgaan geeft hiervan onverwijld kennis aan de voorzitter van het centraal stembureau. 3. Een overeenkomstige kennisgeving vindt plaats, indien door het overlijden van een lid een plaats in het vertegenwoordigend orgaan is opengevallen.

Kieswet, artikel X8 1. Het lid van de gemeenteraad dat in strijd met artikel 15, eerste lid, van de Gemeentewet handelt, kan in zijn betrekking worden geschorst door de voorzitter van de gemeenteraad. De voorzitter onderwerpt de zaak aan het oordeel van de raad in zijn eerstvolgende vergadering. 2. De raad kan, na de geschorste in de gelegenheid te hebben gesteld zich mondeling te verdedigen, hem van zijn lidmaatschap vervallen verklaren. Indien hij daartoe geen aanleiding vindt, heft hij de schorsing op. 3. De raad kan ook ambtshalve het lid dat in strijd met artikel 15, eerste lid, van de Gemeentewet handelt, na hem in de gelegenheid te hebben gesteld zich mondeling te verdedigen, van zijn lidmaatschap vervallen verklaren. 4. Van de beslissing van de raad, bedoeld in het tweede en derde lid, wordt terstond aan de belanghebbende mededeling gedaan. 5. De werking van een besluit, inhoudende de vervallenverklaring, wordt opgeschort totdat de beroepstermijn is verstreken of, indien beroep is ingesteld, op het beroep is beslist. Ingeval de vervallenverklaring ambtshalve heeft plaatsgevonden, is het lid van de raad gedurende deze periode in zijn betrekking geschorst. 6. Indien een lid van de raad op grond van dit artikel onherroepelijk van zijn lidmaatschap vervallen is verklaard, doet de burgemeester daarvan mededeling aan 52

de voorzitter van het centraal stembureau.

53

bijlage 5 Relevante regelgeving gemeente Eindhoven

Over gebruik van gemeentelijke faciliteiten en middelen • Verordening rechtspositie raads- en commissieleden gemeenteraad Eindhoven 2024 • Verordening fractieondersteuning gemeente Eindhoven 2023

Over respectvolle omgang met elkaar • Reglement van Orde van de gemeenteraad van Eindhoven 2024 • Verordening op de voorbereidende bijeenkomst en de meningsvormende vergadering gemeente Eindhoven 2024

Over handhaving van de gedragscode • Procesafspraken over de handhaving van de integriteit van het gemeentebestuur van Eindhoven, vastgesteld door de gemeenteraad op 15 december 2020 Alle hier genoemde documenten zijn voor raads- en commissieleden te vinden op het besloten deel van het raadsinformatiesysteem onder het kopje ‘interne informatie’.

54