Extern advies inzake Toesting dashboard gebiedsontwikkeling Fellenoord

Van: Bureau voor Economische Argumentatie

Aan: Raadscommissie Knoop XL

Datum:

26 juni 2026

c.c. griffie gemeenteraad Eindhoven

Betreft:

Toetsing dashboard

Postbus 90150

gebiedsontwikkeling

5600 RB Eindhoven

Fellenoord Onze ref.:

BEA/dash_Fellenoord_1

Geachte Raadscommissie Knoop XL, Op verzoek van de Raadscommissie Knoop XL heeft Bureau voor Economische Argumentatie (BEA) kennisgenomen van het op 22 juni jl. gepresenteerde dashboard voor de gebiedsontwikkeling van Fellenoord en deze van een kritische beschouwing voorzien. Aanleiding en achtergrond Op 2 juni jl. heeft de directeur van Ontwikkelingsmaatschappij Fellenoord 2040 (ook: Fellenoord BV) tijdens de presentatie van het clusterpaspoort 2 in de Raadscommissie Knoop XL aangegeven dat het dashboard raadscommissievergadering is daarop besloten de bespreking van het clusterpaspoort uit te stellen tot na de presentatie van het dashboard op 22 juni en de bespreking op 23 juni van het in opdracht van Rekenkamer Eindhoven uitgevoerde onderzoek naar Knoop XL. De bespreking van clusterpaspoort 2 is verplaatst naar 29 juni 2026. De gevraagde kritische beschouwing van het dashboard dient daarom beschikbaar te zijn voorafgaand aan deze raadscommissievergadering. Een en ander heeft tot gevolg dat BEA de kritische beschouwing van het nu beschikbare dashboard heeft uitgevoerd in de periode van maandag 22 juni t/m donderdag 25 juni.

Geen betrokkenheid rekenkamer De ondersteuning door BEA van de Raadscommissie met een kritische beschouwing van het dashboard staat los van het eerder in opdracht van Rekenkamer Eindhoven uitgevoerde onderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van Knoop XL en doeltreffendheid en doelmatigheid van de specifiek voor dit project ingestelde Raadscommissie Knoop XL. Inhoudelijk zijn er uiteraard dwarsverbanden, maar de Rekenkamer Eindhoven is niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de voorliggende beschouwing en het daarop gebaseerde advies van BEA. Uitwerking vraagstelling Bij de kritische beschouwing van de nu beschikbare versie van het dashboard wordt aangesloten bij eerder door de Raadscommissie benoemde behoeften. Onder meer in een meningsvormende vergadering van de Raadscommissie Knoop XL van 10 december 2024 is aangegeven dat het dashboard met name de kaderstellende rol van de raad moet ondersteunen. Het dashboard dient voor zowel Fellenoord als geheel als voor de afzonderlijke clusters inzichtelijk te maken in welke mate de voor de ontwikkeling van Fellenoord geformuleerde Kritieke Prestatieweliswaar geformuleerd voor het gebied Fellenoord als geheel, maar de raad wil ook graag inzichtelijk hebben in welke mate afzonderlijke clusters bijdragen aan de realisatie van deze voor het gebied als geheel geformuleerde doelstellingen.

Verder heeft de Raadscommissie wensen geformuleerd ten aanzien van het

Stad van Cahen, Muurhuizen 104

m 06 - 43 03 51 16

e info@bea.nl

Bank NL08 ABNA 049 83 32 969

3811 EL Amersfoort

i www.bea.nl

KvK nr.:

BTW-nr:

50690744

50690744

op afzonderlijke clusters of elementen in het dashboard voor nadere informatie. Bij de kritische beschouwing van het dashboard heeft BEA de volgende criteria gehanteerd: 1. Het dashboard sluit aan bij door de raad vastgestelde kaders c.q. ambities voor Fellenoord. 2. Het dashboard maakt de voortgang in de gebiedsontwikkeling van Fellenoord als geheel inzichtelijk en van de voortgang van de ontwikkeling van individuele clusters daarbinnen. 3. De voortgang van de ontwikkeling wordt gemonitord met behulp van de voor Fellenoord geformuleerde

. dat deze samen optimaal inzicht bieden in de voortgang van de gebiedsontwikkeling en de daarmee te dienen doelen. 4. Het dashboard weerspiegelt opgeleverde bouwvolumes e.d.) maar ook de voortgang in de verschillende fases van de gebiedsontwikkeling (van studiefase tot en met oplevering). 5. Het dashboard is gebruiksvriendelijk qua vormgeving en toegankelijkheid. Navolgend worden deze criteria toegepast op de versie van het dashboard dat momenteel beschikbaar is. Deze versie betreft de versie die door de directeur van Fellenoord BV op 22 juni is gepresenteerd aan de Raadscommissie en die daarna door medewerkers nader is toegelicht aan BEA ten behoeve van de voorliggende rapportage. Ad 1. Dashboard sluit aan bij de door de raad vastgestelde kaders c.q. ambities voor Fellenoord Het nu beschikbare dashboard voldoet hieraan. De voortgang in de ontwikkeling van Fellenoord wordt 2021) geformuleerde ambities. De raad heeft op 21 juli 2022 het publieke belang van de belang gebiedsontwikkeling Fellenoord , met daarbij een uitwerking van ambities en doelen naar concrete Ontwikkeling van een gemixt gebied met wonen, werken en voorzieningen. Rol voor TDK (Technologie, Design, Kennis) voor de identiteit van het gebied. Actieve en duurzame vormen van mobiliteit en deeloplossingen voor de auto.

Klimaatadaptieve clusters en openbare ruimte met ruim aandacht voor water, groen, hittebestendigheid, circulariteit en biodiversiteit. Een zo energieneutraal mogelijk gebied. Een sociale en verbonden stad.

In het dashboard komen al indeling van het dashboard

. De navolgende thematische in totaal 24 specifieke

indicatoren c.q. KP

(hierna aangeduid als 2.a.1 t/m 2.f.5):

2

te wijzigen waarbij het niet raadzaam is om dit frequent te doen omdat de van de gebiedsontwikkeling.

3

sluiten zoals aangegeven aan bij de in de Ontwikkelvisie (2021) opgenomen ambities, die de grondslag vormen voor het Businessplan gebiedsontwikkeling Fellenoord (2023). van het businessplan, inclusief grondexploitatie (grex) wordt in september a.s. aangeleverd, inclusief Ruimtelijk Raamwerk. de volgende ontwikkelingen daarvoor aanleiding kunnen zijn: Fellenoord om deze verkeersluwer te maken. Dit kan consequenties hebben voor de relevantie van KPI 2.f.5, waarin wordt geformuleerd dat de Fellenoord wordt geherprofileerd tot een aantrekkelijke stadsboulevard met bijbehorende reductie van de verkeersintensiteit naar maximaal 12.500 voertuigen per etmaal. Het is aan de raad om eventueel te concluderen dat met dit besluit in het VCP deze KPI voldoende is geborgd en daarmee kan vervallen. In het Herzien Woonprogramma 2025-2030 is een uitzonderingsbepaling opgenomen op de hoofdregel dat de woningbouw in het stedelijk gebied moet bestaan uit 85 procent betaalbare woningen (waarvan 30 procent sociaal) als het woningbouwprojecten betreft die meer dan 70 meter hoog worden. Voor dergelijke hoogbouwprojecten geldt dan een doel van minimaal 72 procent betaalbaar. Voor een deel van de woningbouw in het gebied Fellenoord geldt dat deze hoger dan 70 meter wordt.

In het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 is de ambitie gelegd op 72 procent, onafhankelijk van de hoogte van woningbouwprojecten, met daarvan 30 procent sociaal. De KPI in het dashboard gaat voor Fellenoord nog uit van 85 procent. Het is aan de raad om deze KPI eventueel aan te passen aan de gewijzigde beleidskaders. Het Ruimtelijk Raamwerk dat in september wordt aangeleverd ter behandeling, mogelijk eerst als ontwerp, is de tweede integrale planuitwerking voor het gebied Fellenoord. De eerste integrale planuitwerking betrof de gediend a BEA redelijk1. Het biedt ook de mogelijkheid om halverwege een college- en raadsperiode de doelstellingen voor de gebiedsontwikkeling Fellenoord integraal te bezien en eventueel en desgewenst te herijken, waarbij het aan de raad is en blijft of dit ook daadwerkelijk gebeurt. Ad 2. Dashboard maakt voortgang inzichtelijk voor Fellenoord als geheel en voor afzonderlijke clusters Het nu beschikbare dashboard biedt zowel op het niveau van Fellenoord als geheel als voor de afzonderlijke clusters inzicht in de voorziene ontwikkeling en hoeveel de voorziene ontwikkeling naar verwachting bijdraagt aan de voor Fellenoord als geheel gefor Clusterspecifieke i De gebruiker van het dashboard kan met behulp van een heldere plattegrond van het gebied Fellenoord, met informatie.

Het is ook mogelijk om desgewenst meerdere clusters te selecteren en toegang te krijgen voor de

1 voor Knoop XL ingrijpende landelijke beleidsbijstellingen wat betreft de afstand tot spoorlijnen waarbinnen geen woningbouw wordt toegestaan. Als deze contour wordt verruimd van 30 meter naar 50 meter of meer heeft dit grote impact op het mogelijke bouwvolume. 4

informatie, bijvoorbeeld in de vorm van de bijdrage van de betreffende clusters, aan de voor Fellenoord als geheel geformuleerde ambities. Een en ander is als volgt vormgegeven:

Het dashboard biedt toegang tot relevante informatie op de volgende schaalniveaus: Fellenoord als geheel. Individuele clusters. Deelclusters (bijvoorbeeld clusters 1 A en 1B of 9 A, B en C). Projectniveau. In principe kan voor alle (deel-)clusters informatie worden ontsloten over de mate waarin het betreffende (deelprojectniveau informatie beschikbaar (het gaat dan om projecten zoals bijvoorbeeld Brightlights in cluster 1A of Vierlander in cluster 1B). Ad 3.

5

Onderste staaf in het staafdiagram: deze representeert de score op de betreffende KPI na vaststelling van clusterpaspoort 2 c.q. met doorrekening van het in clusterpaspoort 2 opgenomen programma voor dit cluster. Bovenste staaf in het staafdiagram: deze representeert de score op de betreffende KPI vóór vaststelling van clusterpaspoort 2 en wel op het moment waarbij Fellenoord BV voor het laatst de scores op de

6

gebieden door Fellenoord BV verwerkt in het dashboard. Op die manier kan de extra bijdrage van de nieuwe invulling van in dit geval cluster 2 aan de overkoepelende doelstellingen voor Fellenoord worden afgelezen, namelijk als het verschil van de beide staafjes in het diagram.

verkrijgen. In het hiervoor getoonde voorbeeld betreft dit dan een nadere uitsplitsing van volume van het nieuwbouwprogramma naar de functies wonen, werken en voorzieningen. De optelsom daarvan telt niet op tot het aantal dat de staaf weerspiegelt omdat daarin ook de m 2 bvo voor de functie parkeren is meegenomen. nog worden verholpen.

De in het dashboard opgenomen staafdiagr percentages. Bijvoorbeeld percentage wonen van totale bouwvolume, aandeel sociale woningen, enzovoort. beeld te opgenomen in het dashboard. Navolgend een voorbeeld van een factsheet dat gericht is op het bouwprogramma voor Fellenoord. Aangegeven is het verwachte bouwprogramma na vaststelling van clusterpaspoort 2 voor Fellenoord als geheel (afgezet tegen de daarvoor meest actuele verwachting, te weten die van 27 mei jl.):

doelen voor Fellenoord als geheel te bekijken voor wat betreft de volumes wonen, werken en voorzieningen.

7

Het dashboard biedt daarbij ook de mogelijkheid om het bouwvolume van cluster 2 alleen te bekijken,

Het dashboard biedt op deze manier dezelfde informatie op verschillende manieren aan. Met behulp van diagrammen naar achterliggende cijfers voor de gebruike

Voor een zo energieneutraal mogelijke stad (thema 2.e) en in mindere mate het thema klimaatadaptatie (thema 2.d) geldt dat Thema 2.d, klimaatadaptatie

2.e, energieneutraal

2.f, sociaal en verbindend

2.d.4. De afstand tot een koele plek bedraagt max. 300 meter. 2.d.5. Uitgangspunt is een ruimtelijke inrichting die zorgt voor afname van het hitte-effect of voorkomt dat het effect toeneemt. 2.d.6. Aanleg van een stads- en landschapspark (Dommeldal) voor natuur, sport en recreatie met ecologische verbindingszone (EVZ) van minimaal 50m breed. 2.d.7. Inzetten op het vergroten van het bewustzijn bij ontwikkelaars en gebruikers op dit thema en (innovatieve) oplossingen stimuleren. 2.e.1. Uitgangspunt is een zo laag mogelijk energieverbruik en 100% voeding vanuit duurzame bronnen. 2.e.2. Uitgaan van een collectief warmtenet. 2.e.3. Maximaal opwek van duurzame energie in het gebied zelf. 2.e.4. Inzetten op het vergroten van het bewustzijn bij ontwikkelaars en gebruikers en (innovatieve) oplossingen stimuleren. 2.f.1. Uitgangspunt is goed bereikbare maatschappelijke voorzieningen (7,5% totale programma, waaronder 1 basisschool en 1 a 2 8

gezondheidscentra), die bewoners van Knoop XL en omliggende wijken zoals Woensel Zuid bedienen. 2.f.2. Uitgangspunt is in totaal 9 plekken (speelpleinen voor diverse doelgroepen en interessante verblijfsplekken) voor dagelijkse gebruikers van het gebied. 2.f.3. De bestaande noord-zuid verbindingen zoals de Kruisstraat/Lardinoisstraat worden opgewaardeerd en zorgen voor optimale doorwaadbaarheid van het gebied en verbinding met omliggende wijken. 2.f.4. Toevoegen van een loopbrug over het spoor tussen 't Eindje en de politiekavel. 2.f.5. Herprofilering van de Fellenoord tot aantrekkelijke stadsboulevard conform de ambitie uit de Ontwikkelvisie, met bijbehorende reductie van de verkeersintensiteit waarbij uitgangspunt is maximaal 12.500 voertuigen per etmaal en dat de hiertoe noodzakelijke buitenplanse maatregelen randvoorwaardelijke zijn. Dat een deel van de doelstellingen voor Fellenoord niet vertaald is in een gekwantificeerde KPI betekent niet dat deze doelen niet belangrijk zijn of worden gevonden. De doelen lenen zich alleen minder voor thema aantal keren dat Fellenoord BV deze onderwerpen in een gesprek met een ontwikkelaar of gebruiker heeft aangekaart.

keling Veel van de niet gekwantificeerde doelen betreffen verder zaken die de gemeente met haar ruimtelijk beleidsinstrumentarium of anderszins beleidsmatig kan voorschrijven of stimuleren, ook in samenwerking met Fellenoord BV en overige partners. Dit betreft bijvoorbeeld doelen als: Uitgangspunt van 60 mm waterberging per m 2 verhard oppervlak Aanwezigheid van voldoende koele plekken. Aanleg van een stads- en landschapspark Dommeldal van minimaal 50 meter breed. Bestaande noord-zuidverbindingen zoals Kruisstraat/Lardinoisstraat worden opgewaardeerd. Herprofilering van de Fellenoord tot aantrekkelijke stadsboulevard met reductie van de verkeersintensiteit tot maximaal 12.500 voertuigbewegingen per etmaal. Het is niet per se logisch om voor deze doelen een kwantitatieve KPI te formuleren. De gemeente dient hier in haar ruimtelijk beleid op te sturen en bij de ontwikkeling van de verschillende clusters toe te zien dat aan deze beleidsmatige uitgangspunten bij de verdere inrichting en ontwikkeling wordt voldaan. Een goed voorbeeld hiervan is de herprofilering van de Fellenoord en de daarmee beoogde reductie van de wordt, wordt de verkeersintensiteit teruggebracht tot dat van bestemmingsverkeer. Het beoogde collectieve warmtenet kan de gemeente voor het gebied voorschrijven.

De beoogde aanleg van het Dommeldal-park kan gemeente mee dient te geven aan de ontwikkelaars van de verschillende deelgebieden. 9

Daarbij dient de gemeente, in samenspraak met Fellenoord BV, ook keuzes te maken. Bijvoorbeeld ten aanzien van het doel om maximale opwek van duurzame energie in het gebied zelf (doel 2.e.2) te stimuleren. Dit kan door middel van zonnepanelen. De gemeente wil echter tegelijkertijd ook voldoende groen in het gebied en heeft daarvoor ook een KPI geformuleerd (2.d.1 en 2.d.2). De keuze wordt dan ofwel daken vooral benutten voor zonnepanelen ofwel de daken vooral groen aankleden.

van duurzame energie in het gebied. Sturen op 70 procent van het bouwvolume voor wonen, 15 procent voor werken en 15 procent voor voorzieningen. Als het beoogde percentage voor wonen wordt overschreden betekent dit per definitie dat het percentage voor werken en/of voorzieningen lager ligt dan beoogd. Sturen op een MXI (mixed use index, waarbij deze is gedefinieerd als bruto vloeroppervlakte wonen gedeeld door totale bruto vloeroppervlakte) van 0,8, wat neerkomt op 80 procent van het totale oppervlakte voor wonen en tegelijkertijd sturen op 70 procent van bouwvolume ten behoeve van wonen. Doel om één basisschool in het gebied te realiseren en tegelijkertijd sturen op grote aantallen woningen in met name de categorieën betaalbaar en sociaal. Een groot deel van deze woningen zal worden benut door studenten en een- en tweepersoonshuishoudens.

Een FSI van minimaal 1,0 betekent praktisch dat het bruto vloeroppervlak van de gebouwen gedeeld door het terreinoppervlak 1,0 is. Met de in het gebied voorziene aantallen woningen en het overige bouwprogramma is hoogbouw onvermijdelijk, waardoor deze KPI (2.b.2) makkelijk zal worden gehaald en eigenlijk overbodig is. Een MXI van minder dan 0,8 betekent dat het aandeel wonen in het vloeroppervlak voor wonen minder dan 80 procent is van het totale vloeroppervlak (KPI 2.b.2). Dit doel wordt ook gediend met KPI 2.a.1, waarin is vastgelegd dat het nieuwbouwprogramma bestaat uit 70 procent wonen (en 15 procent programma wijken daarbij ook van elkaar af en zijn dus niet volledig consistent. Ad 4. Dashboard weerspiegelt voortgang in termen van realisatie en ook van planvoorbereiding & -uitvoering De stand van zaken in de ontwikkeling van de gebiedsontwikkeling Fellenoord is dat het grootste deel van de clusters zich nog in de fase van planvorming en uitvoering bevindt. Voor een zinvol dashboard is het daarom belangrijk dat ook de voortgang in de fases vóór realisatie in beeld wordt gebracht. De nu beschikbare versie van het dashboard Fellenoord doet dit. Het onderscheidT de volgende fases: In studie: nadere uitwerking van de Ontwikkelvisie, die eindigt bij het in procedure brengen van het betreffende clusterpaspoort.

In voorbereiding: fase start na vaststelling van het clusterpaspoort en eindigt bij de onherroepelijke omgevingsvergunning. In aanbouw: fase van start bouw tot realisatie. Gereed, indien volledig opgeleverd. 10

Deze indeling in fasen sluit aan bij de Woningbouwmonitor2 van de gemeente Eindhoven en biedt een goed inzicht in de procedurele voortgang van de gebiedsontwikkeling. In de navolgende weergave van het dashboard is te zien hoe de vaststelling van clusterpaspoort 2 zal bijdragen aan de voortgang in de ontwikkeling van Fellenoord, namelijk doordat een aanzienlijk deel van het nieuwbouwprogramma doorschuift van de studiefase naar de voorbereidingsfase:

Ad 5. Het dashboard is gebruiksvriendelijk qua vormgeving en toegankelijkheid Een belangrijke vereiste voor het dashboard Fellenoord is dat deze naast informatief ook gebruiksvriendelijk is wat betreft vormgeving en toegankelijkheid. Toegankelijkheid Op dit moment is de toegankelijkheid nog niet optimaal. Met name is het dashboard momenteel alleen nog maar toegankelijk voor medewerkers van Fellenoord BV. Het is nog niet mogelijk om geïnteresseerden een link toe te sturen voor toegang tot het dashboard. Het is uiteraard wel de bedoeling om het dashboard op een openbare website publiek toegankelijk te maken voor geïnteresseerden, net zoals bijvoorbeeld nu het geval is met de woningbouwkaart van de gemeente Eindhoven. Verder kan het vanuit het oogpunt van toegankelijkheid positief worden gewaardeerd dat informatie vaak op ambities voor Fellenoord als geheel en de bijdrage van de afzonderlijke clusters daaraan worden afgelezen 2 Zie https://woningbouwkaart.eindhoven.nl/dashboard. 11

met behulp van diagrammen. Dezelfde informatie wordt daarnaast ook vaak ontsloten met behulp van factsheets. Er wordt zo ingespeeld op verschillende typen gebruikers met afwijken voorkeuren over de presentatie van informatie.

Ten aanzien van het optimaal ontsluiten van informatie over een complex project als Knoop XL, of daarbinnen de gebiedsontwikkeling Fellenoord, wordt vaak gevraagd om een zodanige presentatie dat de an worden. Dit veronderstelt in het geval van de

onderscheiden waarop de voortgang van de gebiedsontwikkeling wordt gemonitord en bijvoorbeeld elkaar. Waar het ene raadslid de woningbouwopgaven het belangrijkste vindt, hecht een ander raadslid vooral aan klimaatadaptatie en duurzaamheid. En ook ten aanzien van bijvoorbeeld de woningbouwopgaven zijn er uiteenlopende interesses. Waar het ene raadslid vooral geïnteresseerd is in het aantal gerealiseerde woningen en de snelheid waarmee die worden ontwikkeld, hecht een ander raadslid vooral belang aan de betaalbaarheid van woningen en het aandeel van sociale huur. In de optiek van BEA is het belangrijker om de beschikbare informatie op een goed gestructureerde manier te ontsluiten, zodanig dat geïnteresseerden de informatie die zij zoeken c.q. de waardering van de voor hun meest relevante

Een mogelijke manier om de toegankelijkheid van informatie, in dit geval de weergave van de voortgang bij , te vergroten, is het gebruik van zogenoemde rood als de KPI naar verwachting niet gehaald wordt. Het gebruik van stoplichten heeft als nadeel dat de waardering in enige mate arbitrair is. De scheidslijn De KPI voor het aantal te realiseren woningen bedraagt bijvoorbeeld 6.000 tot 7.000. kleuren omdat de target toch vrijwel gerealiseerd volledig het geval is.

wachting niet

Vormgeving Wat de vormgeving betreft kan worden geconcludeerd dat deze in de huidige versie van het dashboard in vergelijking met bijvoorbeeld de vormgeving van de woningbouwmonitor en de daarvoor geconstrueerde woningbouwkaart maar wel functioneel. Er kan overwogen worden om de huidige basisversie van het dashboard met behulp van een vormgever verder te verfraaien. De rijkdom van de verzamelde informatie rechtvaardigt op dit vlak een extra inspanning, zeker als dit ten goede komt aan de toegankelijkheid van het dashboard Fellenoord voor relevante gebruikersgroepen zoals onder meer de gemeenteraad.

12

Tot slot: conclusies en advies De inhoudelijke uitwerking en vormgeving van de nu beschikbare versie van het dashboard Fellenoord beoordeelt BEA positief. Er is zichtbaar een grote inspanning gepleegd om tegemoet te komen aan de door raadsleden c.q. de Raadscommissie Knoop XL verwoorde behoeften en aan eisen die in zijn algemeenheid aan dashboards gesteld kunnen worden. De voorgaande kritische beschouwing levert echter ook aanknopingspunten op om het dashboard verder te verbeteren. Navolgend worden achtereenvolgens de belangrijkste conclusies en aanbevelingen samengevat. Conclusies BEA vat de conclusies als volgt samen: ambities en die door de raad zijn vastgesteld. Met behulp van het dashboard kan de voortgang van de gebiedsontwikkeling Fellenoord op adequate

noodzakelijk of gewenst: betreft doelen die de gemeente in belangrijke mate zelf kan borgen, bijvoorbeeld door deze doelen uit te werken in het ruimtelijk en planologisch beleidskader voor het gebied Fellenoord. De gemeente kan bijvoorbeeld voorschrijven dat in het gebied gebruik moet worden gemaakt van een collectief warmtenet. De gemeente kan bepalen dat in een bepaald cluster ruimte gereserveerd moet worden voor een basisschool. Voor een ander deel is kwantificering van de KPI niet nuttig. Bijvoorbeeld betreft dit een KPI waarin bepaald is dat er moet worden ingezet op het vergroten van het bewustzijn van ontwikkelaars en gebruikers wat betreft het belang van energieneutraal en klimaatadaptief werken. Met het dashboard kan zowel de voortgang worden gemonitord wat betreft de verwachte realisatie van de voor Fellenoord als geheel geformuleerde doelen als de bijdrage daaraan van de individuele clusters. Het dashboard maakt het zo mogelijk voor raadsleden om clusterpaspoorten, en de daarin opgenomen programmering, te beoordelen op basis van hun bijdrage aan de overkoepelende doelen voor de gebiedsontwikkeling Fellenoord als geheel.

dubbelen qua strekking space index (FSI) de mixed use index (MXI). Het nu beschikbare dashboard biedt goede mogelijkheden om de voortgang in de ontwikkeling van Fellenoord niet alleen te monitoren in termen van realisatie maar ook wat betreft de daaraan voorafgaande fases van studie, voorbereiding en uitvoering. Verder blijft het belangrijk om over de voortgang van de gebiedsontwikkeling Fellenoord niet alleen te communiceren en daarover als raad, college en Fellenoord BV met elkaar in gesprek te blijven. In theorie is denten en expats en een- of tweepersoonshuishoudens. De leerlingen voor de beoogde basisschool komen dan

13

requent aan te passen omdat het dashboard dan te weinig houvast biedt voor het beoordelen van de voortgang van de gebiedsontwikkeling Fellenoord. Advies BEA adviseert om de nu beschikbare versie van het dashboard gebiedsontwikkeling Fellenoord na een finetunings-slag te hanteren voor het monitoren van de voortgang van deze gebiedsontwikkeling en de bijdrage daaraan van de verschillende clusters in dit gebied. Deze finetunings-slag kan ingaan op de inhoudelijke uitwerking van het dashboard en de vormgeving daarvan om de toegankelijkheid verder te verbeteren: Inhoudelijk in aanleiding kunnen zijn voor een bijstelling. Wat betreft vormgeving en toegankelijkheid overwegen om de huidige basisversie van het dashboard met behulp van een vormgever verder te verfraaien. De rijkdom van de verzamelde informatie rechtvaardigt op dit vlak een extra in spanning. Bij deze finetunings-slag kan er inbreng zijn vanuit de Raadscommissie Knoop XL c.q. enkele leden daarvan. Zij zouden een klankbord kunnen vormen voor Fellenoord BV bij de verdere finetuning van het nu beschikbare dashboard.

businessplan uitgewerkte doelen, die beide zijn vastgesteld door de raad. Het Ruimtelijk Raamwerk dat is aangekondigd voor september 2026 (mogelijk eerst als ontwerp) te actualiseren. Dit kan plaatsvinden bij de vaststelling van een definitief Ruimtelijk Raamwerk. Aanleiding voor herijking van KPI s kan bijvoorbeeld zijn vanwege de gewijzigde beleidscontext na vaststelling van het VCP (van belang voor de KPI ten aanzien van de verkeersintensiteit van de Fellenoord) en het Herziene Woonprogramma en de ambities uit het coalitieakkoord 2026-2030 (van belang voor het door de gemeente nagestreefde aandeel betaalbare woningen). bieden voor het sturen op de voortgang van de gebiedsontwikkeling Fellenoord. Een eventuele actualisatie zou bijvoorbeeld eens in de twee jaar kunnen worden overwogen (bij aanvang van een college- en raadsperiode en halverwege) of indien er bijvoorbeeld vanuit het rijk majeure beleidswijzigingen worden doorgevoerd die ingrijpende gevolgen hebben voor de ontwikkeling van Fellenoord (bijvoorbeeld als de contour rondom spoorlijnen waarbinnen geen woningbouw mag worden woningbouw neerwaarts bij te stellen). BEA vertrouwt erop dat voorgaande kritische beschouwing en daarop gebaseerde conclusies en advisering bijdragen aan een verdere optimalisering van het dashboard voor de gebiedsontwikkeling Fellenoord.

Bureau voor Economische Argumentatie namens deze Herbert ter Beek.

14