Collegebrief aan de raad over Rekenkamerrapport Luchtkwaliteit

Aan de leden van de raad

gemeente Eindhoven Inboeknummer

21bst00696

Dossiernummer

21.17.103_3.7.1.

B&W beslisdatum

28 april 2021

Betreft: Rekenkamerrapport Luchtkwaliteit: De lucht geklaard?

Geachte leden van de raad, Op 6 april jl. heeft u de rapportage “De Lucht geklaard” van de Rekenkamercommissie ontvangen. Wij hebben daarvan kennis genomen. Wij zijn verheugd met het verrichte onderzoek, de rapportage en de aangereikte conclusies en aanbevelingen. Het rapport vergroot het inzicht in de complexe materie en geeft het belang en samenhang aan tussen diverse programma’s en opgaven (ruimtelijk-economisch, bereikbaarheid, woondeal etc.) en luchtkwaliteit en de gezondheidsimpact daarvan. Daarmee draagt het bij aan gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Aan het college worden onderstaande aanbevelingen gedaan. 1. Veranker in ruimtelijke beleidsdossiers de integraliteit voor luchtkwaliteit en toets deze op consequenties voor de gezondheid van de inwoners. 2. Geef bij ruimtelijke dossiers alternatieven en maak daarbij de gezondheidswinst inzichtelijk. 3. Versterk het gezamenlijk optrekken in de regio in maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren (ook gezien de vliegbasis Eindhoven en de groei ambities van Eindhoven Airport). 4. Maak samenhangend met de schaalsprong van Eindhoven een schaalsprong in schone lucht maatregelen en -middelen, gebaseerd op de meetgegevens. 5. Stimuleer en faciliteer burgerinitiatieven ter bevordering van gezond gedrag. 6.

Versterk de lobby in Den Haag voor voldoende middelen om de ambities en de maatschappelijke opgaven te realiseren. Wij onderschrijven deze aanbevelingen en een aantal hiervan is reeds in gang gezet of zijn we voornemens te doen. Aanbeveling 1 en 2 De Omgevingswet vraagt om gezondheid bij relevante dossiers expliciet inzichtelijk te maken voor lokale afweging. Het sluit aan bij de doelstelling Gezond en toekomstbestendige ontwikkeling van de in juni 2020 vastgestelde Omgevingsvisie. We verkennen momenteel bij welk type plannen en ontwikkelingen een dergelijke uitwerking zinvol is en hoe we dat het beste kunnen doen. We richten ons daarbij op grotere gebiedsontwikkelingen en beleidsuitwerking, zoals KnoopXL, District E, MIRT, Regionale bereikbaarheidsagenda, uitwerking Ontwikkelperspectief Centrum, menukaart autoluw, 0-emissie zone Centrum 2030, ontwikkeling Eindhoven NW, ontwikkeling luchthaven, etc.

Inboeknummer 21bst00696

Aanbeveling 3 en 5 In regionaal verband worden momenteel ook al diverse maatregelen en acties uitgevoerd. De lokale monitoring wordt met ingang van volgend jaar uitgebreid met het Innovatieve meetnet luchtkwaliteit (ILM) AiREAS 2.0 (25 meetstations in de stad; 50-60 in de gehele regio). Het meetnet geeft realtime data en zal als een 24/7 open data service worden ontsloten op onder meer het dataplatform Samen meten van RIVM. Om zo ook burgerparticipatie te stimuleren en te faciliteren. De in 2021 geïnitieerde aanpak ten aanzien van integraal gezondheidsbeleid, waarbij we inzetten op gezond gedrag van inwoners, sluit hier goed op aan. Aanbeveling 4 en 6 Wij hebben het Schone Lucht Akkoord (SLA) ondertekend in januari 2020 met als ambitie de luchtkwaliteit en gezondheidsimpact in 2030 met 50% te verbeteren (op weg naar de normen van de WHO). Aanleiding hiervoor is mede ingegeven door de rapportage van CE Delft waarin een toelichting van de sociale kosten luchtkwaliteit in Eindhoven is beschreven. Tevens is recent een Bidbook luchtkwaliteit opgesteld waarin een aantal concrete, ook door de raad aangegeven, maatregelen zijn benoemd. De in het Bidbook aangegeven maatregelen gaan gepaard met additionele kosten, begroot op ca 7 miljoen euro. Aan het rijk en provincie is gevraagd om hier een financiële bijdrage te leveren.

Voor een aantal maatregelen is recent gebruik gemaakt van de per 1 april jl. opengestelde SPUK subsidieregeling (vier subsidieverzoeken van in totaal 1,4 miljoen). In juni volgt uitsluitsel of de aanvragen worden gehonoreerd. Er resteert echter nog een gat van ca. 6 miljoen. We hebben het Bidbook aangereikt aan het ministerie van IenW, met het verzoek tot nadere afstemming met de staatsecretaris. De lobby voor ondersteuning met voldoende financiële middelen ondersteunen wij. Luchtkwaliteit is bij uitstek een opgave die we niet alleen lokaal kunnen bewerkstelligen. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheidslagen deze opgave aan te pakken. Omdat belangen van veel gemeenten parallel lopen, en de vraagstukken vergelijkbaar zijn, is het voor wat betreft lobby logisch hierin gezamenlijk met andere gemeenten op te trekken, richting het Rijk en in ons geval eventueel provincie Noord-Brabant. We richten ons nu op de uitwerking van het Schone lucht akkoord, inclusief extra middelen voor uitvoering van het Bidbook, de koppeling met de uitwerking van het MIRT, ontwikkeling van de luchthaven en bezien constant de mogelijkheid deze opgave met partners op te pakken. Daarnaast beveelt de rekenkamercommissie aan de gemeenteraad aan: het college te vragen om periodieke rapportages over de voortgang en effecten van de luchtkwaliteitmaatregelen.

Het college te vragen bij ruimtelijke beleidskeuzes om de gevolgen voor leefbaarheid, gezondheid en luchtkwaliteit bij politieke keuzes te baseren. En stelt de rekencommissie de raad voor om het college op te dragen: De aanbevelingen 1 t/m 6 te verankeren in toekomstige beleidskeuzes; De raad hier eens per half jaar over te informeren; De aanpak en resultaten jaarlijks te evalueren.

2

Inboeknummer 21bst00696

Met betrekking tot meten en monitoren is het volgende van belang. De dynamiek van luchtkwaliteit en stedelijke ontwikkeling is relatief traag. De jaarlijkse verandering is ten opzichte van de bestaande situatie beperkt. Wij denken dat jaarlijks monitoren van de ontwikkelingen kan volstaan. Op dit moment gebeurt dit namelijk al en wordt hierover jaarlijks gerapporteerd. Daarbovenop komt met ingang van volgend jaar de monitoring met het Innovatieve meetnet luchtkwaliteit (ILM) AiREAS 2.0. Hier wordt ook jaarlijks over gerapporteerd. Daarmee kan het trendbeeld luchtkwaliteit voor de komende jaren worden gevolgd. Met de landelijke tool Milieugezondheidsrisico (MGR: instrument tbv de Omgevingswet; zie Kaarten | Atlas Leefomgeving onder Ruimte) kan de cumulatieve milieugezondheidslast worden gemonitord. Luchtkwaliteit draagt daar voor 70% in bij. Het rijk is voornemens het kaartbeeld elke twee jaar te vernieuwen. Wij zijn voornemens de MGR monitor toe te voegen aan de hiervoor beschreven monitoringsaanpak. Jaarlijks kan met de verschillende deelmonitoren een samenhangend beeld worden gemaakt/gevolgd op zowel luchtkwaliteit als gezondheid. Samenvattend onderschrijven wij de aanbevelingen 1 t/m 6. En stellen u voor te volstaan met jaarlijks één gebundelde monitoring/voortgangsrapportage op basis van bovengenoemde deelrapportages.

Wij verwachten in het 3e kwartaal deze jaarrapportage te kunnen aanleveren waarin de resultaten van de monitoringstool, ILM 2.0 en de geactualiseerde MilieuGezondheidsRisico-kaart in worden verwerkt. Wij volgen de behandeling van het Rekenkamerrapport in uw raad met belangstelling. Wij vertrouwen erop u hiermee op dit moment voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3