Collegebrief aan de raad over Motie Kostendelersnorm

Leden van de raad

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00963 Dossiernummer 22.27.103_2.6.1. B&W beslisdatum 05 juli 2022

Betreft: inzichtelijk maken consequenties n.a.v. toezegging bij motie VM1 afschaffing kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar (29572)

Geachte leden van de raad, In de raad van 24 mei 2022 is de vrij motie VM1 ‘Afschaffing kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar’ behandeld. In deze motie wordt opgeroepen om de kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar per direct af te schaffen. Deze motie is ingetrokken onder toezegging dat de geest van de motie wordt omarmd, maar dat eerst inzichtelijk wordt gemaakt wat de financiële en administratieve consequenties van deze motie zijn. In deze brief gaan we eerst in op de huidige stand van zaken van de compensatieregeling die op grond van de motie van juli 2021 momenteel wordt uitgevoerd. Vervolgens zullen we inzichtelijk maken wat de consequenties zijn als de kostendelersnorm wordt afgeschaft voor jongeren tot 27 jaar en stellen we voor de afschaffing gelijk te laten lopen met de wetgeving (voorzien op 1 januari 2023). Huidige uitvoering van compensatieregeling. In juli 2021 is door de raad een motie aangenomen om te komen tot een compensatieregeling voor huishoudens met kostendelers in de leeftijd van 21 tot 27 jaar. Voor deze compensatieregeling is destijds € 250.000 vrijgemaakt. De compensatieregeling is inmiddels vastgesteld (via de Meedoenbijdrage) en wordt momenteel uitgevoerd. De betaling van Q1/Q2 heeft medio mei plaatsgevonden en de betaling van Q3/Q4 vindt in november as. plaats. De betaling betreft € 225 per kwartaal.

Consequenties van het afschaffen van de kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar. Allereerst zou de huidige compensatieregeling beëindigd moeten worden net zoals de hiermee samenhangende processen. De inwoners die voor de compensatieregeling (zoals hierboven benoemd) in aanmerking komen, hebben een brief ontvangen waarin uitgelegd is hoe en wanneer deze compensatie plaatsvindt. In deze brief, die begin mei jl. is verstuurd, is aangegeven dat in mei 2022 de betaling voor Q1 en Q2 plaatsvindt en in het najaar 2022 de betaling van Q3 en Q4. Er zou dus nieuwe communicatie moeten

Bezoekadres Stadhuisplein 1 5611 EM Eindhoven www.eindhoven.nl

Postadres Postbus 90150 5600 RB Eindhoven gemeente@eindhoven.nl Telefoon 14 040

Inboeknummer 22bst00963

plaatsvinden aan de betreffende inwoners waarin de wijzigingen zijn opgenomen. Eventuele vragen zouden beantwoord moeten worden. Juridisch De kostendelersnorm is verankerd in de Participatiewet. Voor een andere toepassing van de kostendelersnorm is een wetswijziging nodig. In het Regeerakkoord is opgenomen dat jongvolwassenen van 21 tot 27 jaar niet meer als kostendeler worden gerekend. Deze wetswijziging is voorzien per 1 januari 2023. Tot die tijd wordt van gemeenten verwacht dat ze de Participatiewet binnen de wettelijke kaders uitvoeren. De kostendelersnorm is dwingende wetgeving binnen de Participatiewet. Het Ministerie van SZW heeft ook niet opgeroepen om vooruit te gaan lopen op de komende wetswijziging. Als we besluiten om onrechtmatig beleid te voeren, dan zou dit gevolgen kunnen hebben voor de accountantsverklaring bij de jaarrekening. Op grond hiervan zou het Ministerie van SZW een aanwijzing kunnen geven en zou het uiteindelijk kunnen leiden tot een negatieve bijstelling van het bijstandsbudget dat we van het Rijk ontvangen. Financieel Het is lastig exact in te schatten wat de financiële consequenties zouden zijn. Dan zouden we per dossier een berekening moeten maken van het nieuwe bedrag aan bijstandsuitkering dat we zouden gaan verstrekken als de inwonende jongvolwassenen van 21 tot 27 jaar niet meer als kostendeler meetellen.

Onderstaand treft u een voorbeeld aan: In een huishouden met twee ouders en twee kinderen boven de 21 jaar, met alle vier een uitkering, zou de uitkeringshoogte zonder kostendelersnorm (exclusief vakantiegeld) als volgt zijn: € 1.481 + (2 x € 1.037) = € 3.555 per maand. Met toepassing van de kostendelersnorm wordt dit 4 x 40% (160% totaal) van de gehuwdennorm, te weten € 2.369. Dat is een verschil van € 1.186 per maand voor dit gezin.

Het Rijk heeft in een verkenning naar andere vormen van de kostendelersnorm berekend dat het € 68 miljoen per jaar extra aan bijstandslasten kost als inwonende jongvolwassenen van 21 tot 27 jaar niet meer meetellen als kostendeler. Het Eindhovense aandeel in het budget voor de bijstandsuitkeringen is momenteel 1,78%. Dus indicatief zou het Eindhoven € 1,2 miljoen aan extra bijstandslasten per jaar betekenen. Als we deze vanaf 1 juli as. zouden afschaffen zou dit extra bijstandslasten betekenen van € 0,6 miljoen. Dit is niet in de begroting opgenomen. Uitvoering Overgaan tot afschaffing van de kostendelersnorm zou een implementatietraject behoeven van een aantal maanden. Met name omdat ict-systemen momenteel ingericht zijn om binnen de wettelijke kaders te werken. Als hiervan afgeweken zou worden, zou eerst een nieuwe bestandsselectie gemaakt moeten worden. Het zou naar verwachting om ongeveer 250-300 dossiers gaan. Op basis van deze selectie zou vervolgens ieder dossier handmatig gewijzigd moeten worden ten aanzien van de huishoudsamenstelling. Tenslotte zouden aanpalende werkzaamheden uitgevoerd moeten worden zoals het aanpassen van werkprocessen en werkinstructies, beschikkingen en brieven.

2

Inboeknummer 22bst00963

Deze menskracht is momenteel niet in de planning opgenomen van het Sociaal Domein. De implementatie van de voorgenomen landelijke afschaffing van de kostendelersnorm voor jongvolwassenen tot 27 jaar is in onze planning voorzien in Q4 2022. Vroegtijdig starten met de afschaffing van de kostendelersnorm zou betekenen dat andere uitvoeringsprojecten en activiteiten getemporiseerd moeten worden. Het gaat dan onder meer de projecten in het kader van de implementatie van de omgekeerde toets, het verbeteren, vereenvoudigen en versnellen van het aanvraagproces bijstand en het verbeteren en implementeren van nazorg. Deze projecten gaan allemaal over het verbeteren van de dienstverlening en hebben een grote positieve impact op onze inwoners. Hierover is meer informatie opgenomen in de commissienotitie ‘Verbeteren dienstverlening Werk en Inkomen’ (21bst00288) en de collegebrieven over de stand van zaken hiervan (21bst01842 en 22bst00252). Samenvattend bereiken we een positievere impact op onze inwoners door onze verbetervoorstellen nu niet te temporiseren maar voort te zetten dan nu op stel en sprong de kostendelersnorm af te schaffen voor jongvolwassenen tot 27 jaar. Ons voorstel is derhalve om onze compensatieregeling te vervolgen en de afschaffing van de kostendelersnorm gelijk te laten lopen met de wetgeving zoals voorzien op 1 januari 2023.

Zoals al eerder aan uw raad is aangegeven, gaan we ruimhartig om met het bieden van maatwerk ten aanzien van de kostendelersnorm. Dat betekent dat we in individuele situaties de kostendelersnorm niet toepassen als er sprake is van een (dreigende) crisissituatie of huisuitzetting.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3