Collegebrief aan de raad met collegereactie over 'Rekenkameronderzoek GR Cure ‘Beter sturen op Cure’

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00455 Dossiernummer 23.14.103_2.2.1. B&W beslisdatum 04 april 2023

Aan de leden van de raad

Betreft: Rekenkameronderzoek GR Cure ‘Beter sturen op Cure’

Geachte leden van de raad, Op 14 maart 2023 is u het rekenkameronderzoek ‘Beter sturen op Cure’ aangeboden. Het college heeft met belangstelling kennisgenomen van dit rapport. De GR Cure vervult een belangrijke taak in onze gemeentelijke dienstverlening en het is in onze ogen waardevol dat vanuit een onafhankelijk perspectief is gekeken naar het functioneren van Cure. Veel elementen uit het rapport zijn herkenbaar. Een aantal bevindingen herkennen we niet of zijn in onze ogen inmiddels achterhaald. Via deze weg willen we specifiek op die zaken ingaan aan de hand van de conclusies en aanbevelingen uit het rapport. 1.

De drie Cure gemeenten hebben ieder hun eigen beleid en werkwijzen. Synergie van het beleid zou efficiency winst kunnen opleveren voor de gemeenten bij de deelname aan Cure.

Wij onderschrijven dat er verschillen per gemeente zijn en dat ieder op onderdelen zijn eigen beleid heeft. Dit heeft onder andere te maken met verschillen in schaalgrootte en karakteristiek en soms ook simpelweg door andere beleidskeuzes. Met betrekking tot de technische inzameling zelf zijn er echter weinig verschillen: in alle drie de gemeenten worden grotendeels dezelfde middelen en systemen ingezet en de samenwerking tussen de gemeenten is de afgelopen jaren verder versterkt. Wij zijn het met de Rekenkamer eens dat de samenwerking op punten verder geoptimaliseerd kan worden. 2.

De ambities en doelen van de gemeenten als opdrachtgevers zijn niet eenduidig voor Cure als opdrachtnemer. Er is geen strategisch meerjarenplan voor Cure, een dienstverleningsovereenkomst ontbreekt, er is geen eenduidigheid over de technische advisering door Cure. Er is een tegenstelling tussen het gemeentelijke beleid op korte termijn (bronscheiding) en Cure projecten op lange termijn (nascheiding).

De ambities en doelen zijn per gemeente verschillend. Dit hangt samen met de positie die de gemeenten hebben ten aanzien van de VANG-doelstellingen. Eindhoven heeft in dit kader een duidelijke door uw raad in 2021 vastgestelde afvalstrategie waar voor zowel de middellange als de langere termijn doelen zijn geformuleerd. De implementatie hiervan is in volle gang (zie o.a. RIB 22bst01428 inzake uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening). Cure informeert de raad hierover via de tussentijdse rapportages. Daarnaast wordt naar aanleiding van de evaluatie GR Cure 2017-2022 gewerkt aan een strategisch meerjarenplan. Dit wordt nog dit jaar voorgelegd aan uw raad. Wij zijn het met de rekenkamer eens dat een dienstverleningsovereenkomst wenselijk is. Aandachtspunt daarbij is het gewenste detailniveau. De DVO moet ruimte voldoende ruimte laten voor gemeentelijke beleidsvrijheid. De conclusie dat er verschil van mening is over de adviserende rol van Cure is in onze ogen achterhaald. Valkenswaard had

Inboeknummer

23bst00455

hierover in het verleden een afwijkend standpunt, maar werkt inmiddels, in navolging van de andere gemeenten, samen met Cure aan een afvalplan. 3.

De afvalprestaties van de gemeenten zijn slechter dan vergelijkbare gemeenten.

Beëindiging van het REnescienceproject heeft Eindhoven op achterstand gezet ten aanzien van de toenmalige VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar. Met de Afvalstrategie is weer een duidelijke koers voorwaarts ingezet. Desondanks blijft de VANG-doelstelling voor Eindhoven nog buiten bereik. In het algemeen geldt dat het voor gemeenten met een hogere verstedelijkingsgraad lastig is om aan de VANGdoelstelling te kunnen voldoen. De grafiek op pagina 39 van het rekenkameronderzoek (restafval per inwoner 2021) laat dat duidelijk zien. Ten aanzien van de Vier grootste steden scoort Eindhoven goed, ten aanzien van de overige grote gemeenten scoort Eindhoven gemiddeld. In de Herijkte VANG-strategie is deze doelstelling ook komen te vervallen en wordt de nadruk meer gelegd op betere scheiding van afvalstromen. 4.

Het afvalverwerkingscontract loopt binnen een paar jaar af. Dit is een financieel risico.

Deze conclusie onderschrijven wij. Cure heeft al de verwachting aangegeven dat de tarieven in nieuwe verbrandingscontracten na 2028 twee keer zo hoog zullen zijn. Het belang om de stroom restafval verder te reduceren blijft dan ook onverminderd hoog, bijvoorbeeld door in te zetten op het Brabantse nascheidingsinitiatief. 5.

Cure is toekomstbestendig, de schaalgrootte is voldoende om kostenefficiënt en duurzaam het afval op te halen en gemeenten volwaardig te adviseren.

We onderschrijven deze conclusie en zien hierin bevestigd dat er nu geen nut of noodzaak is de omvang van Cure te vergroten. Wel vragen we Cure om alert te blijven op ontwikkelingen waarbij samenwerking met andere organisaties kan leiden tot een slagvaardiger opereren van Cure. 6.

Hoe het nascheidingsplan van Cure bijdraagt aan de VANG-ambities van de gemeenten is onduidelijk.

Deze conclusie bevreemd ons enigszins. In de afvalstrategie is aangegeven op de korte en middellange termijn de hoeveelheid restafval zo veel mogelijk te reduceren via bronscheiding. Ook is in de afvalstrategie berekend hoeveel PBD er met nascheiding nog uit het restafval gehaald kan worden. De ontwikkelingen ten aanzien van rendementen en vergoedingen bij nascheiding zijn sterk aan verandering onderhevig. Vanwege de verkenning naar vervroegde invoering van nascheiding van PBD is deze berekening onlangs geactualiseerd. Deze berekening is overigens van zeer recente datum, dus het is te begrijpen dat de Rekenkamercommissie hiermee geen rekening mee heeft kunnen houden. 7.

De kaderstelling door de gemeenteraden is vooral financieel gericht en beleidsarm zonder inzicht in impact voor de inwoners. Op basis van de geleverde informatie kunnen de raden slecht de prestaties beoordelen.

De raad wordt via de begrotingscyclus en via de kwartaalrapportages geïnformeerd over de voortgang van afspraken en prestaties. De raad kan deze kwartaalrapportages desgewenst agenderen. Desalniettemin onderschrijven we dat de betrokkenheid en invloed van uw raad verder vergroot kan worden. Als gevolg van de wijziging van de Wgr

2

Inboeknummer

23bst00455

wordt thans gewerkt aan de aanpassing van de GR Cure. Het vergroten van de invloed van de raden op de GR maakt daar onderdeel van uit. Ten aanzien van de aanbevelingen in het rekenkamerrapport, stellen wij voor hier als volgt invulling aan te geven. i.

De ambities en doelen van de gemeenten voor Cure vast te leggen in een strategische agenda. Bovenstaande punten worden meegenomen in het bovengenoemde strategisch meerjarenplan dat wordt opgesteld naar aanleiding van de evaluatie GR Cure 20172022 en waar nodig ook bij de aanpassing van de GR Cure.

ii.

Als opdrachtgever scherper en gezamenlijk te sturen, afspraken vastleggen in een dienstverleningsovereenkomst of service level agreement, organiseren en verankeren van een opdrachtgeversplatform en periodiek deelnemen aan de Benchmark Huishoudelijk Afval. We nemen de aanbeveling met betrekking tot het opstellen van een DVO over. De aanbeveling over het instellen van een opdrachtgeversplatform betrekken we bij de aanpassing van de GR. De aanbeveling over de benchmark kunnen we in principe onderschrijven. Wel merken we op dat de huidige NVRD-Benchmark geen volledig beeld geeft over marktconformiteit en serviceniveau. Het bestuur van de GR Cure heeft in 2022 besloten op zoek te gaan naar een Benchmark die beter aansluit.

iii.

Bestendig de ingezette weg van de afvalstrategie, de expertise en het netwerk van Cure. Monitor de voortgang en bereid tijdig de nieuwe contractering van de afvalverwerking voor. Wij nemen deze aanbeveling onverkort over.

iv.

Benut bij de reguliere P&C momenten om naast de sturing op financiën, ook op inhoud en resultaten te sturen. Wij betrekken de Raad bij kwartaalrapportages en de begrotingsbehandeling. Daarnaast werken we aan de aanpassing van de GR, waarin de rol en een grotere betrokkenheid van de gemeenteraden expliciet aan de orde komt.

Ten aanzien van het door de rekenkamer aan uw raad voorgelegde raadsbesluit, adviseren wij u om voor het opstellen van een plan van aanpak voor de strategische agenda, inclusief afspraken over bijbehorende sturing, monitoring en evaluatie, meer tijd te gunnen dan de gestelde termijn van drie maanden. Wij willen de bovengenoemde aanbevelingen ter hand nemen in relatie tot de trajecten rondom het strategisch meerjarenplan en de herziening van de gemeenschappelijke regeling ten einde de integraliteit van de verschillende vraagstukken te bewaken. We willen U verder voorstellen de voortgang op deze aanbevelingen via de reguliere rapportages aan uw raad te rapporteren.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris

3