Brief auditcommissie aan raad over raadsvoorstel Jaarstukken 2025

Raads- en Commissieleden gemeente Eindhoven

gemeente Eindhoven Griffie Gemeenteraad 22 juni 2026

Betreft: raadsvoorstel Jaarstukken 2025

Beste raads- en commissieleden, Inleiding Op 9 juni jl. heeft wethouder Van Dooren de definitieve jaarstukken 2025 aan de raad aangeboden. In opdracht van de raad heeft Deloitte accountants de jaarstukken gecontroleerd. Deloitte heeft een goedkeurende verklaring afgegeven voor het getrouwe beeld van de jaarrekening inclusief de rechtmatigheids-verantwoording. In het accountantsverslag leest u de bevindingen en aanbevelingen van de accountant. Op hoofdlijnen zijn deze toegelicht in een presentatie. In deze brief vraagt de auditcommissie vooral aandacht voor de terugkerende boodschappen van de accountant en de speerpunten die de raad met het auditplan aan de accountant heeft meegeven: - Realiteitsgehalte begroting inclusief kwaliteit toelichtingen en analyses jaarstukken; - Beheersing en verantwoording verbonden partijen. Daarnaast vraagt de auditcommissie uw aandacht voor reserves. Controleproces De auditcommissie heeft van de ambtelijke organisatie en de accountant vernomen dat het controleproces volgens planning is verlopen. De ambtelijke organisatie verdient hiermee een compliment, omdat de jaarstukken voor het eerst met het nieuwe financieel systeem zijn gemaakt. Realiteitsgehalte begroting inclusief kwaliteit toelichtingen en analyses jaarstukken De accountant constateert voorzichtig dat het realiteitsgehalte van de begroting is verbeterd.

De begrote baten sluiten goed aan op de werkelijke baten. Het verschil tussen de begrote en werkelijke lasten is kleiner geworden, maar verbeteringen in de raming lijken mogelijk. De accountant wijst op het hoge ambitieniveau - 51% van de begrote investeringen wordt gerealiseerd - en benoemt de uitdaging om te

Bezoekadres Stadhuisplein 1 5611 EM Eindhoven www.eindhoven.nl

Postadres Postbus 90150 5600 RB Eindhoven gemeente@eindhoven.nl Telefoon 14 040

Ons kenmerk

komen tot een begroting die niet alleen ambitie toont, maar ook een realistisch sturingsinstrument is waarmee de raad effectief kan prioriteren. De totale investeringsruimte is van € 667,4 miljoen in 2024 gestegen naar € 1,3 miljard in 2025. In dat licht vraagt de auditcommissie opnieuw aandacht voor: - de kwaliteit en analyses in de jaarstukken, omdat hiermee de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse rapportages verbeterd kan worden. Volgens de accountant zijn meer begrijpelijke toelichtingen en analyses beschikbaar, maar landen deze maar deels in de jaarstukken; - budgetoverhevelingen (reserveringen), omdat overgehevelde budgetten toegevoegd worden aan de bestaande begroting. Hierdoor ontstaat een gestapelde raming. Er zou kritischer beoordeeld moeten worden of het aannemelijk is dat de reguliere en toegevoegde middelen besteed kunnen worden in dat boekjaar of dat het beter is deze (deels) door te faseren naar volgende jaren. Beheersing en verantwoording verbonden partijen De accountant merkt op dat de gemeente steeds vaker investeert via aparte vennootschappen, zoals bij de aankoop van de Brainport Industries Campus (BIC) en de ontwikkeling van Fellenoord. Dit creëert een spagaat tussen de rol van aandeelhouder (zakelijk belang) en overheid (publiek belang).

Deze belangen kunnen botsen, waardoor maatschappelijke keuzes onbedoeld de commerciële waarde van een deelneming kunnen uithollen. Belangrijk is de grenzen tussen commercieel en maatschappelijk rendement vast te leggen. De auditcommissie adviseert de raad hierop alert te zijn bij het oprichten of deelnemen in een verbonden partij en zienswijzen op ontwerpbesluiten. De opzet van paragraaf 3f Verbonden partijen is aangepast aan de Notitie Verbonden Partijen 2025 van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording. In een tabel wordt per partij weergegeven: de beleidsmatige relevantie, financiële betrokkenheid, risico’s en verwachte resultaten. De auditcommissie maakt de raad erop attent dat nog veel gegevens ontbreken. Sociaal Domein Volgens de accountant geven de gerapporteerde tekorten in het sociaal domein (€ 3,0 miljoen voor Jeugd en € 0,7 miljoen voor Wmo) een vertekend beeld. Dit resultaat wordt namelijk gemaskeerd door een incidentele nabetaling door het Rijk van €14,8 miljoen (van Arkmiddelen). De accountant waarschuwt voor een aanzienlijk risico in de toekomst. Voor de jaren vanaf 2027 is een forse bezuiniging ingeboekt die nog gerealiseerd moet worden door de ingezette transformatie. De accountant adviseert de impact van de transformatie nauwgezet te volgen.

Daarnaast adviseert de accountant te onderzoeken wat wettelijk minimaal verplicht is vanuit de Jeugdwet en Wet Maatschappelijke

2

Ons kenmerk

Ondersteuning om van daaruit tot weloverwogen keuzes te komen binnen het sociaal domein. De auditcommissie leest in het raadsvoorstel dat het college dit advies oppakt en uitwerkt in de financiële meerjarenstrategie sociaal domein. De auditcommissie adviseert de raad het college te vragen naar de termijn waarop dit plaatsvindt. De rente De accountant licht een technisch, maar belangrijk punt over rentekosten toe. Om te voorkomen dat de rentelasten van de gemeente jaarlijks sterk schommelen, wordt gewerkt met een gemiddeld rentepercentage (de 'omslagrente') dat aan alle projecten wordt doorberekend. Dit zorgt voor stabiliteit en voorspelbaarheid in de begroting. De groei van de stad gaat gepaard met grote investeringen zoals de aankoop van BIC en de strategische verwervingen binnen KnoopXL. Deze vragen in toenemende mate om het lenen van geld. De rentelasten die dit met zich meebrengt worden tot op heden toegevoegd aan de gezamenlijke 'pot' met rentelasten. Hierdoor stijgt naar verwachting in de toekomst het gemiddelde rentepercentage voor alle gemeentelijke investeringen. Dit leidt tot een vorm van kruissubsidiëring: andere projecten, zoals een nieuwe sporthal of de aanleg van wegen, dragen feitelijk mee aan de financieringslasten die het gevolg zijn van specifieke grote investeringen.

Dit kan het beeld vertroebelen op de werkelijke kosten per project en bemoeilijkt mogelijk een zuivere afweging bij toekomstige investeringsbeslissingen. De auditcommissie adviseert de raad het college de opdracht te geven om met de accountant te onderzoeken of het niet verstandig is om voor specifieke transacties in de toekomst te kiezen voor projectfinanciering. Daarmee worden de kosten direct toegerekend aan de investering die ze veroorzaakt, wat de financiële transparantie en de sturingsmogelijkheden van de raad mogelijk ten goede komt. Reserves Bij de begroting 2026 heeft de auditcommissie een advies uitgebracht over reserves. Door het aantal reserves, de omvang, de hoeveelheid mutaties (stortingen en onttrekkingen) en het ontbreken van bestedingsplannen zijn de reserves lastig navolgbaar voor de raad. Dit raakt de controlerende rol en het budgetrecht van de raad. De auditcommissie waardeert dat er meer informatie per reserve beschikbaar is in de Jaarstukken 2025 (p.199-220). In de auditcommissie van 15 juni jl. is afgesproken dat er ook digitaal gelinkt gaat worden naar de raadsbesluiten over instellen van reserves én wijzigingsbesluiten (voor zover deze documenten digitaal beschikbaar zijn). De auditcommissie kijkt uit naar de toevoeging van onttrekkingsschema’s (bestedingsplannen) bij de begroting, zoals aangekondigd in het coalitieakkoord.

3

Ons kenmerk

Verder is de auditcommissie verheugd over de aandacht in het coalitieakkoord voor de jaarlijkse doorlichting van de reserves op noodzaak, toereikendheid, actualiteit en realisme. De auditcommissie ziet graag gebundelde voorstellen voor onttrekking en/of opheffing. Mede op basis van het advies van de accountant, adviseert de auditcommissie daarbij egalisatiereserves (systeemreserves) terug te dringen, omdat automatische verrekeningen van de werkelijke baten en lasten met de reserves het resultaat het inzicht in baten en lasten niet ten goede komt. In het accountantsverslag merkt de accountant aanvullend op dat het aantal en de omvang van de egalisatiereserves de vraag oproepen of de gemeente niet te veel geld oppot voor toekomstige lasten en exploitatieresultaten. Van de 53 reserves hebben 32 reserves een egalisatiefunctie, de totale omvang van de egalisatiereserves is € 274,5 miljoen. De auditcommissie blijft het onderwerp reserves met aandacht volgen. Tot slot Met deze brief richt de auditcommissie zich op de financiële aspecten van de jaarstukken. De auditcommissie adviseert u om het debat vooral te voeren over de realisatie van doelen en activiteiten in relatie tot de bereikte effecten in de 9 programma’s. Tot slot wenst de auditcommissie u veel succes bij het voorbereiden van de behandeling van de jaarstukken.

Mocht u behoefte hebben aan ondersteuning van de auditcommissie en/of de accountant, dan kunt u dat bij mij of I.van.dijk@eindhoven.nl aangeven.

Met vriendelijke groet, Volkan Memis Voorzitter Auditcommissie.

4