Bijstand vanuit Vertrouwen - Samenwonen op proef zonder bijstand in te leveren (Vrije motie VM1)

Vrije motie Bijstand vanuit Vertrouwen: Samenwonen op proef zonder bijstand in te leveren VM1 De indieners van deze motie stellen de gemeenteraad voor om in de vergadering van 20 februari 2024 een besluit te nemen over samenwonen op proef. De indieners hoorden dat: • Wanneer partners gaan samenwonen en één van hen (of allebei) een bijstandsuitkering ontvangt, zij direct gekort worden op hun inkomen; • Op proef samenwonen voor mensen in de bijstand daardoor niet altijd mogelijk is; o Hierdoor besloten kan worden om niet samen te wonen waardoor twee woningen nodig blijven; o Bij keuze om wel samen te wonen er na het uit elkaar gaan een risico op dakloosheid is; • Eindhoven al op allerlei manieren woningdelen stimuleert en zoekt naar manieren om de bestaande woningvoorraad beter te benutten1; • Gemeente Tilburg in 2021 een pilot is gestart waardoor mensen met een bijstandsuitkering een half jaar kunnen samenwonen op proef zonder dat er gekort wordt op de bijstandsuitkering; • De pilot in Tilburg goed is bevallen (zie bijlage): o Op proef samenwonen vaak leidde tot blijvend samenwonen en rust voor alle betrokkenen; o Bij een aantal succesvolle samenwoningen kon de uitkering worden beëindigd door voldoende inkomsten van de partner; o Medewerkers zien dat mensen geholpen zijn en dakloosheid mogelijk wordt voorkomen bij het niet slagen van samenwonen; De indieners vinden dat: •

Samenwonen best spannend kan zijn, al helemaal als je daardoor meteen een deel van je bijstandsuitkering verliest; • Iedereen de kans moet hebben om op proef samen te wonen; De raad roept het college van burgemeester en wethouders op om: 1. Te starten met een pilot Samenwonen op Proef van 1 jaar waardoor mensen met een bijstandsuitkering geleidelijk kunnen gaan samenwonen zonder dat ze gekort worden op hun uitkering; 2. Hierbij te leren van de pilot uit Tilburg door duidelijk te communiceren richting woningcorporaties en in de criteria voor de proef menselijk

maatwerk toe te passen (zie voorbeeld in de bijlage van de aanvraag van iemand die dakloos was); 3. Dekking hiervoor te vinden in het Transformatiefonds Sociaal Domein waarmee ingezet wordt op het voorkomen van zorgvragen; 4. De raad uiterlijk Q3 2024 te informeren over vormgeving van de pilot en de raad na afloop van de pilot van 1 jaar te informeren over de evaluatie. Eindhoven, 20 februari 2024 De leden van de raad, Lotte Meerhoff (GroenLinks), voorsteller Volkan Memiş (D66), voorsteller Tjeerd Ritmeester (PvdA), voorsteller Sanne Franssen (CDA) voorsteller Alex Paauw (SP), voorsteller Virginia Jonkers (PvdD), voorsteller Deze vrije motie is ingetrokken (toezegging wethouder) in de vergadering van 20 februari 2024. J. Jongbloed, griffier.

1

Collegebrief Stand van zaken woningbouwproductie

Bijlage: Terugkoppeling – Ervaringen pilot Samenwonen op proef in Tilburg Tijdens de raadswerkgroep bestaanszekerheid op 19 juni 2023 werd de (technische) vraag gesteld over wat de ervaringen zijn in Tilburg met de pilot Samenwonen op proef in Tilburg. Hierbij korte weergave vanuit Tilburg over deze pilot: Wat was het? Met de pilot Samenwonen op proef is het mogelijk gemaakt dat ook mensen met een bijstandsuitkering bij wijze van proef samen konden gaan wonen, zonder directe consequenties voor de uitkering en binnen de regels van de Participatiewet. Het ging hierbij om mensen die vanuit een affectieve relatie wilden gaan samenwonen en de ruimte nodig hadden om te onderzoeken of het duurzame samenwoning kon worden. In de proef zijn de volgende criteria gehanteerd: Voor wie is het: • Mensen die willen gaan samenwonen en; • Die vooraf aanvragen of ze op proef mogen samenwonen en; • Beide partners doen dit gezamenlijk, ook als de partner geen uitkering heeft en; • Aanvragers hebben nog geen voorbereidingen getroffen voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap, en • Beide aanvragers houden hun eigen woning en BRP inschrijving aan. Voor wie is het niet: • Mensen die vallen onder het rechtsvermoeden van de gezamenlijke huishouding (art.

3 lid 4 Pw); • Mensen die hun samenwoning niet vooraf hebben gemeld en waarbij we een gezamenlijke huishouding vaststellen vanuit een onderzoek hiernaar; • Mensen die hun eigen woning niet aangehouden hebben; • Ouder-kind en broer-zus relaties. Ervaringen Intern aanvragen SOP bij Werk & Inkomen: Tilburg is gestart met de pilot op 1 september 2021 en heeft dit breed gecommuniceerd. Er zijn gedurende de gehele looptijd (1 jaar) aanvragen binnen gekomen en toegekend. Maandelijks waren dit er 1 of 2. In totaal zijn 10 aanvragen toegekend. Er zijn geen aanvragen officieel afgewezen, maar er is wel informatie verstrekt dat samenwonen niet mogelijk was vanwege de criteria. Omdat het geen formele aanvragen waren, is dit niet vastgelegd. Uit de toegekende aanvragen blijkt dat hiervan slechts 2x de samenwoning voortijdig is beëindigd.

7 samenwoningen zijn succesvol voortgezet na afloop van de kennismakingsperiode en bij 1 liep de periode nog tijdens de evaluatie. Bij de 7 succesvolle samenwoningen is ook de uitkering beëindigd i.v.m. voldoende inkomsten van de partner. En 3 uitkeringsgerechtigden werkten zelf ook (parttime), waardoor ze niet direct volledig financieel afhankelijk zijn geworden van hun partner. De termijn van toekenning was echt maatwerk: sommigen hadden genoeg aan 3 maanden, anderen 6 maanden. De termijn is vastgesteld in goed overleg met alle betrokkenen vanuit de vraag: hoeveel tijd denken jullie nodig te hebben om definitief te kunnen besluiten over volledig samenwonen. Ervaringen medewerkers Tilburg De medewerkers geven aan dat het een prettig instrument is, waar ze mensen mee verder kunnen helpen. Mits natuurlijk wel voldaan is aan de voorwaarden, want als mensen hun huis al hebben opgegeven en daadwerkelijk al officieel samenwonen, dan is er geen sprake meer van ‘op proef’ samenwonen, waardoor inzetten van dit instrument niet meer kon. Aandachtspunten uit de pilot: Communicatie: • Bij de aanvang van de proef is verzuimd om de woningcorporaties mee te nemen, wat tot vragen vanuit deze organisaties heeft geleid. Zij waren bang dat woningen minimaal ½ jaar leeg stonden, wat in de huidige krapte op de woningmarkt niet te verklaren valt.

Na uitleg over het geleidelijk samenwonen, waardoor de woningen niet leeg staan, en dakloosheid wordt voorkomen bij het niet slagen van het samenwonen, kon men zich wel vinden in de pilot. • Medewerkers hadden het idee dat de mogelijkheid om op proef samen te wonen, ondanks de publiciteit hierover, onvoldoende bekend was bij de doelgroep. Bij het omzetten naar structureel beleid (beleidsregels) is hier nogmaals aandacht aan besteed en is op de website van gemeente hierover gecommuniceerd. • Al aan het begin van de proef kwam er een aanvraag van iemand die dakloos was. Strikt genomen voldeed deze niet aan de criteria, maar omdat de situatie bekend was én het juist ook voor deze doelgroep een mooie mogelijkheid is om uit de situatie te komen, is dit wel toegestaan. • De termijn van toekenning is echt maatwerk: uit de ervaringen blijkt dat sommigen al na 2 maanden een definitief besluit kunnen nemen, terwijl anderen hier langer voor nodig hebben. Een maximale termijn vasthouden is wel wenselijk, ook vanwege de begrijpelijke bezwaren vanuit de woningcorporaties (niet standaard ½ jaar lang een huis leeg laten staan in deze woningmarkt).