Bijlage III - Memo steunpakket cultuur Covid-19 Eindhoven breed in 2021

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

Geadresseerde

Behandeld door

College van B&W Gemeente Eindhoven T.a.v. wethouder M. List Stadhuisplein 1 Eindhoven

Tanja Mlaker tanjamlaker@cultuureindhoven.nl +31 6 146 15 541 kenmerk 009CEM0121

Betreft: Steunpakket cultuur Covid-19 voor 2021 Eindhoven breed

MEMO

Geacht college,

Vanaf maart 2020 houdt Covid-19 de culturele sector in haar greep. 2021 kent dezelfde onzekerheid en beperkingen op het gebied van cultuur. Culturele organisaties kunnen nog niet verder kijken en plannen. Tijdens mijn presentatie van 22 september 2020 aan het college en de gemeenteraad heb ik aangegeven dat voor het steunpakket aan cultuur in 2021 moet worden gekeken naar het gehele culturele ecosysteem in de stad. Gesubsidieerde organisaties, individuele makers en niet gesubsidieerde organisaties vormen samen het culturele ecosysteem in de stad en zijn sterk verbonden: zonder makers die straks optreden heeft het weinig zin om podia overeind te houden. Aangezien de noodsteun in 2020 alleen beschikbaar was voor gesubsidieerde organisaties is het inmiddels noodzakelijk om de balans tussen gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde culturele spelers in de stad te herstellen. Alleen samen kunnen deze spelers voor een vitaal cultureel leven in de stad zorgen. Op verzoek van het college heeft Cultuur Eindhoven een voorstel voor een steunpakket voor cultuur uitgewerkt met daarin aandacht voor alle aspecten van cultuur in de stad, met in het bijzonder aandacht voor makers. Het is van belang om de middelen zo spoedig mogelijk beschikbaar te stellen vanwege hoge nood.

Voor de financiële dekking van dit voorstel ga ik uit van het bedrag dat de gemeente Eindhoven uit het tweede steunpakket van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van het Rijk heeft ontvangen: € 3.067.706.

Pagina 1 van 10

Bezoekadres: Designhuis 2e verdieping Stadhuisplein 3 Eindhoven www.cultuureindhoven.nl

Postadres: Cultuur Eindhoven Postbus 90150 5600 RB Eindhoven

NL855358063B01 IBAN NL22RABO0318023083 KvK 63694956

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

Het tweede steunpakket van het ministerie is bedoeld voor de periode tot 1 juli 2021. Onze werkwijze Cultuur Eindhoven heeft de afgelopen maanden een verkenning gedaan en daarbij zo breed mogelijk gesprekken gevoerd met de makers en culturele organisaties in de stad. Er vonden gesprekken plaats met de vertegenwoordiging van BIS-instellingen, twee open (digitale) bijeenkomsten met makers (ca. 50 mensen in totaal) en overleg met individuele nietgesubsidieerde culturele organisaties, zoals Lab-1, DAF Museum en private aanbieders van muzieklessen. Naar aanleiding van een brief van de directeur van het CKE en de besturen van BEM en EKF over de problematiek bij de amateurkunstverenigingen, is er uitgebreid overleg geweest over de knelpunten bij verenigingen en is in samenspraak met hen een voorstel geformuleerd voor extra steun aan amateurkunst in 2021. Tevens is er via onze reguliere communicatiekanalen, zoals de mail en social media, input uit de sector verkregen. Uit veel concrete gevallen blijkt dat generieke steunmaatregelen onvoldoende zijn om te blijven creëren en ondernemen, zie de voorbeelden in de volgende alinea.

Bij het ontwikkelen van dit voorstel heeft Cultuur Eindhoven gekeken naar voorbeelden van andere grote steden en is er rekening gehouden met de steun die het Rijk rechtstreeks aan culturele organisaties gaat verstrekken uit het tweede steunpakket van de minister van OCW. Eindhovense culturele organisaties die een functie vervullen in de landelijke BIS en meerjarig gesubsidieerden bij de Rijksfondsen, ontvangen van het Rijk een aanvullende subsidie in 2021 die 22% van eigen inkomsten bedraagt. Dit geldt dus voor DDF, MU, philharmonie zuidnederland, BioArt, Emoves, Next Nature Network, Playgrounds, The Ruggeds en Afslag Eindhoven. Bij de uitwerking van dit voorstel heeft er overleg plaatsgevonden met juristen van de gemeente Eindhoven over de werkwijze. Omdat een deel van de steun beschikbaar moet zijn voor een bredere groep is het advies van Cultuur Eindhoven, na overleg met juridische zaken van de gemeente, om een deel van de middelen via een open subsidieregeling van het college te verlenen. De contouren voor deze subsidieregeling zijn reeds geformuleerd. De basiselementen staan beschreven in dit voorstel onder punten 2 en 4. Juridische zaken kan de regeling op korte termijn uitwerken. Het is van belang dat het steunpakket culturele makers en organisaties in Eindhoven helpt om in de crisis te blijven bestaan en tegelijkertijd in staat stelt

Pagina 2 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

om te vernieuwen en zich aan te passen aan de omstandigheden na versoepeling van de huidige maatregelen. Dit voorstel werkt complementair aan landelijke specifieke maatregelen voor cultuur. Probleemstelling en uitgangspunten Op basis van gesprekken en de verzamelde informatie is het duidelijk dat generieke steunmaatregelen vaak ontoereikend zijn en dat culturele organisaties vaak niet of onvoldoende worden geholpen. Een paar voorbeelden uit de praktijk: a) Voor zelfstandige makers/kunstenaars die een florerende beroepspraktijk hebben gehad biedt TOZO onvoldoende financiële armslag om te blijven investeren in hun beroepspraktijk, zoals huur atelierruimte, materiaalkosten e.d. Als ze niet in staat worden gesteld om nieuw werk te maken en te tonen aan potentiële kopers en/of opdrachtgevers, zijn er geen kansen om in de toekomst inkomsten te realiseren. Daarbij kunnen beeldende kunstenaars hun werk ook via digitale wegen blijven tonen en hebben vakspecialisten en uitvoerende artiesten in de podiumkunsten weinig kansen. Een regisseur of lichtontwerper heeft nu geen werk, maar deze mensen b)

c)

zijn hard nodig om de producties voor de podia weer op te starten. Voor culturele organisaties die hun medewerkers via een uitzendbureau inhuren is er geen NOW-bijdrage mogelijk, terwijl ze wel kosten moeten maken om activiteiten te organiseren. Een vergelijkbaar probleem heeft ook het DAF Museum dat met vrijwilligers werkt. Zonder steun voor personeelslasten wordt het mettertijd onmogelijk om te functioneren, vooral omdat de onzekerheid van publieksinkomsten blijft bestaan. De organisaties moeten eerst weer hun deuren openen en activiteiten aanbieden om inkomsten te genereren. Hiervoor is een gezonde financiële basis nodig. Bij het plannen en organiseren van activiteiten moet er meer risico worden genomen omdat de inkomsten nog erg onzeker zijn. De vermogenspositie van culturele organisaties is vaak onvoldoende om dat op te kunnen vangen. Het eventueel nog op te zetten landelijk garantiefonds voor festivals en evenementen waarover onlangs in de Tweede Kamer is gesproken is een oplossing voor grote landelijke evenementen, maar zal waarschijnlijk niet toegankelijk zijn voor kleine spelers in de steden. Bovendien speelt een dergelijk risico niet

Pagina 3 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

alleen voor evenementen, maar ook voor podia en d)

e)

presentatieplekken. Opdrachtgevers voor makers (met name een belangrijke inkomstenbron voor designers) en kopers van werk (bijvoorbeeld beeldende kunst) zijn vanwege de lockdown veelal ‘onbereikbaar’, waardoor de stroom van economisch verkeer onderbroken is. Uitvoerende artiesten hebben vaak een gecombineerde beroepspraktijk, zoals optreden en lesgeven of optreden en schrijven of programmeren. In praktijk blijkt dat generieke steunmaatregelen onvoldoende rekening houden met deze omstandigheden waardoor artiesten/makers geen inkomsten meer hebben, maar ook niet geholpen worden door generieke steunmaatregelen. Hiervoor is landelijk al aandacht voor gevraagd, maar dat heeft niet geleid tot aanpassing van generieke steunmaatregelen. Daardoor is het des te belangrijker dat steden oog hebben voor makers en uitvoerende artiesten.

Bij het formuleren van dit voorstel zijn algemene uitgangspunten van het college m.b.t. noodsteun in acht genomen: -

-

-

Steun is aanvullend op de generieke steunmaatregelen van het Rijk (TOZO, NOW, TVL) en specifieke mogelijkheden voor subsidies of leningen uit het tweede steunpakket van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap; Organisaties en makers hebben voor zover mogelijk gebruik gemaakt van de steun van het Rijk; Organisaties hebben zich voor zover mogelijk aangepast en kosten bespaard; Organisaties hebben een dermate zwakke vermogenspositie dat ze het risico voor opstarten van publieksactiviteiten na de lockdown niet zelf kunnen dragen; Organisaties hadden voor de uitbraak van de crisis in maart 2020 een duurzaam verdienmodel en gezonde financiële positie. Dat betekent dat extra steun niet wordt ingezet om financiële tekorten uit de periode voor maart 2020 te dekken of nieuwe organisaties op te laten starten.

Pagina 4 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

Voorstel steunpakket cultuur breed Na brede inventarisatie in de sector stellen we voor om de middelen die de gemeente Eindhoven van het Rijk heeft ontvangen voor steunpakket aan cultuur als volgt in te zetten:

Wat/waarom

Doelgroep

Hoe

Bedrag

Extra middelen voor makers t.b.v. presentatie en onderzoek (activiteiten)

Individuele makers cultuur breed

Budget Snelgeldregeling verhogen

€ 500.000

Tegemoetkoming werklasten/beroepspraktijk en garantiesubsidie voor opstarten activiteiten

Organisaties die geen reguliere jaarsubsidies ontvangen

Subsidieregeling nog uitwerken

€ 1.500.000

Amateurkunstverenigingen vitaal houden

Verenigingen die een basisbijdrage van CKE ontvangen

Aanvullende financiering via CKE (regeling voor verenigingen)

€ 200.000

Aanvullende steun voor organisaties die een 2- of 4- jarige subsidie ontvangen van Cultuur Eindhoven

Organisaties met jaarsubsidie die meer dan 30% eigen inkomsten hebben

Aanvullende subsidie verlenen indien nodig op basis van gelijke criteria (naar voorbeeld van de werkwijze in 2020)

€ 500.000

€ 65.000

Uitvoeringskosten

Pagina 5 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

Het resterende budget van € 302.706,- kan gereserveerd worden voor de Eindhovense Basis in de periode 1 juli – 31 december 2021. Het is vrijwel zeker dat het Parktheater in de tweede helft van het jaar ook een fors negatief exploitatieresultaat zal hebben. Bij de andere drie podia die 2020 met een positief exploitatieresultaat zullen eindigen moet blijken of hun verwachting voor de te realiseren activiteiten en inkomsten in het seizoen 2021-2022 mogelijk zal zijn. Over bestemming van dit resterende budget van € 302.706 kan het college dus het beste beslissen in mei of uiterlijk in juni 2021 met inachtneming van noodzaak van extra steun aan de Eindhovense Basis in 2021. We verwachten ook dat er extra inspanning en investering in publieksopbouw nodig zal zijn zodra de culturele organisaties weer vooruitzicht hebben op heropening en opschaling van het aantal bezoekers/deelnemers. Het resterende budget zou eventueel ook hiervoor ingezet kunnen worden. Mochten de middelen van één van de hierboven genoemde onderdelen niet volledig worden benut voor het geformuleerde doel, dan kunnen ze ingezet worden voor een andere doelstelling en doelgroep van dit steunpakket.

1.

Extra middelen voor makers t.b.v. presentatie en onderzoek (activiteiten)

Voor individuele makers is het van belang om bezig te blijven en nieuwe projecten te kunnen starten binnen de beperkingen en voorbereid te zijn om t.z.t. optimaal te functioneren na versoepeling van de maatregelen Covid-19. Snelgeld is een toegankelijke en goed bekende regeling die voorziet in de behoefte van de individuele makers in een budget voor een breed scala aan projecten; van onderzoek tot publieksactiviteiten. In de meerjarige financiële kaders van de Cultuurbrief 2021-2024 is voor het Snelgeld een jaarlijks budget van € 150.000 gereserveerd. De verwachting dat de provincie – net als afgelopen jaren – ook in 2021 voor € 50.000 zou matchen is niet realistisch gebleken vanwege beleidswijziging bij de provincie. Snelgeld is vanaf 1 januari open voor aanvragen en binnen 10 dagen zijn al 21 aanvragen ontvangen voor een totaalbedrag van € 82.000. Dit toont de grote behoefte bij makers die we in onze bijeenkomsten in november en december al hebben gesignaleerd. Het budget voor Snelgeld in 2021 verhogen met een bedrag van € 500.000, draagt bij aan continuering van culturele activiteiten en behoudt creatieve makers in de stad.

Pagina 6 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

2.

Tegemoetkoming werklasten/beroepspraktijk en garantiesubsidie voor opstarten activiteiten

Er zijn veel culturele ondernemers en organisaties in de stad die een succesvolle praktijk hebben op basis van eigen inkomsten en dus jarenlang zonder subsidie hebben kunnen functioneren. Denk bijvoorbeeld aan DAF Museum, Yksi, Lab-1, ontwerpstudio’s, galerieën, ongesubsidieerde aanbieders van muziek- of dans-/balletles etc.. Ze zijn van meerwaarde voor het culturele klimaat vanwege hun aanbod voor publiek en voor het vestigingsklimaat. Zonder hen zou Eindhoven minder culturele beleving en creatieve oplossingen in huis hebben. Op basis van gesprekken met de culturele sector concluderen we dat een aanzienlijk deel van deze organisaties bedreigd wordt. Daarom stellen we voor om de helft van de beschikbare bijdrage voor het steunpakket aan cultuur, te weten € 1.500.000, via een open subsidieregeling van het college beschikbaar te stellen aan culturele organisaties/spelers in de stad die tot maart 2020 een gezonde financiële positie hadden zonder subsidie en nu bedreigd worden in hun voortbestaan. Het doel van deze regeling is om het cultureel ecosysteem in de stad in evenwicht te houden en een breed cultureel aanbod voor de toekomst te behouden. Met deze regeling willen we professionele makers en culturele organisaties in staat stellen om te blijven investeren in hun beroepspraktijk en na versoepeling van maatregelen weer te kunnen ondernemen en opschalen.

De regeling dient behalve cultureel ook een sociaal en economisch doel. Een kunstenaar kan pas optreden of zijn werk presenteren nadat hij/zij daarin heeft kunnen investeren. Bij de TOZO-aanvragen blijkt dat culturele ondernemers de grootste groep vormen. Door ze in staat te stellen om hun creatieve praktijk te continueren en waar nodig te vernieuwen blijft de werkgelegenheid behouden. Daarnaast is een breed cultureel aanbod van belang voor het leefklimaat en vestigingsklimaat van Eindhoven. De contouren voor deze regeling zijn reeds geformuleerd en bestaan uit de volgende elementen: -

-

Er kan een aanvraag worden ingediend voor tegemoetkoming werklasten/beroepspraktijk en/of voor garantiesubsidie voor het opstarten van activiteiten; Regeling is toegankelijk voor rechtspersonen met hoofdvestiging in Eindhoven die geen jaarsubsidie ontvangen van de gemeente of van Pagina 7 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

-

-

-

Cultuur Eindhoven en kunnen aantonen dat ze culturele activiteiten zonder subsidie in de periode voor maart 2020 hebben uitgevoerd; Hoofdactiviteit van de aanvrager is het maken of presenteren van cultureel aanbod (dit blijkt b.v. uit uittreksel KvK of website/publicaties); Ook individuele makers zonder rechtspersoon (b.v. VOF en zzp’ers) kunnen in aanmerking komen voor tegemoetkoming werklasten/beroepspraktijk; Garantiesubsidie is bedoeld als ondersteuning van nietgesubsidieerde culturele organisaties die geen, of significant minder aanbod kunnen realiseren vanwege beperkende Covid-19 maatregelen die per periode kunnen verschillen. Vanwege wisselende maatregelen is het financiële risico cultureel aanbod te vervaardigen en/of presenteren te groot om te investeren in activiteiten. We willen stimuleren dat deze activiteiten toch worden ontplooid en geven daartoe de garantie dat een eventueel tekort tot ten hoogste € 30.000 wordt gedekt.

Om economisch verkeer in de culturele sector te stimuleren is het ook wenselijk dat opdrachtgeverschap en aankoop worden gestimuleerd. Hierbij kan de gemeente zelf een belangrijke rol spelen als aanjager, niet alleen als potentiële opdrachtgever, maar ook door andere partijen uit eigen netwerken te activeren.

3.

Amateurkunstverenigingen vitaal houden

Naar aanleiding van de noodkreet van de amateurkunstverenigingen, in het bijzonder de besturen van EKF en BEM, is er een analyse gemaakt van de financiële situatie van de verenigingen die een basisbijdrage ontvangen van CKE in het kader van financiering van de amateurkunst. Het gaat om 84 verenigingen. De financieringsmix van verenigingen bestaat veelal uit contributies van leden, subsidie en eigen inkomsten uit optredens en projecten. Om te blijven bestaan en vitaal door te gaan na de crisis is het van belang dat ze repetitieruimtes en artistieke begeleiding behouden. Deze kosten zien we als vaste lasten die cruciaal zijn voor het voortbestaan van verenigingen. Voor een groot deel van de verenigingen zijn de vaste inkomsten onvoldoende om de vaste lasten te kunnen dragen. Koren en orkesten hebben daarnaast ook te maken met hogere lasten omdat ze een grotere locatie nodig hebben om te kunnen repeteren met 1,5 meter afstand. Het totale jaarlijkse bedrag dat CKE aan amateurkunst besteed is € 390.000. Op basis van begrotingen van amateurkunstverenigingen en het gesprek over de actuele stand van zaken is het voorstel om aan CKE aanvullende subsidie

Pagina 8 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

te verstrekken van € 200.000, geoormerkt voor noodsteunfonds aan de amateurkunstverenigingen. Dit budget kan worden ingezet voor a) instandhouding verenigingen bij bewezen nood (extra dekking vaste lasten om te kunnen blijven functioneren) en b) het opstarten en realiseren van projecten en daarmee behouden van publieksbereik. In overleg met CKE en de besturen van EKF en BEM zijn de contouren voor een financieringsregeling reeds geformuleerd. Ons voorstel is om een geoormerkte subsidie aan CKE te verlenen voor de uitvoering van deze financieringsregeling. Verenigingen zullen bij de aanvraag onderbouwen dat/waarvoor ze een extra bijdrage nodig hebben.

4.

Aanvullende steun voor organisaties die een 2- of 4- jarige subsidie ontvangen van Cultuur Eindhoven

Cultuur Eindhoven heeft in 2020 aan 17 organisaties subsidie verleend voor de periode 2021-2024 en aan 12 organisaties voor de periode 2021-2022. Aan deze organisaties is door Cultuur Eindhoven jaarlijks een totaalbedrag van € 3.400.000 verleend. Het betreft producerende en presenterende instellingen, festivals, werkplaatsen en broedplaatsen. Een deel van de vierjarig gesubsidieerde organisaties ontvangt ook subsidie van de provincie en van het Rijk. Voor deze 29 organisaties willen we maatwerk toepassen op basis van dezelfde criteria die in 2020 zijn toegepast voor PLUSprogramma’s. Dit omdat zowel de financieringsmix als de mogelijkheden voor andere maatregelen (extra steun of kostenbesparing) sterk verschillen. Gezamenlijk hebben deze organisaties conform de begroting 2021 een omzet van bijna 16 miljoen euro en ze realiseren gezamenlijk bijna 6 miljoen euro eigen inkomsten. Naar verwachting zullen organisaties die in 2021 een aanvullende subsidie van het Rijk ontvangen (landelijke BIS en meerjarig gesubsidieerden bij de Rijksfondsen) hiermee voldoende worden geholpen. Aanvullende steun van de gemeente is wel hard nodig voor organisaties die alleen een subsidie van Cultuur Eindhoven ontvangen. Als directeurbestuurder zal ik coulance toepassen voor prestaties op basis van maatwerk.

Om voor aanvullende subsidie in aanmerking te komen, moeten de organisaties voldoen aan de volgende criteria: a) meer dan 30% eigen inkomsten per jaar realiseren (bewezen zowel met de resultaten in het verleden als in de begroting 2021); b) voor zover mogelijk gebruik maken van generieke steunmaatregelen van het Rijk (TVL en NOW); c) onvoldoende eigen vermogen en/of kostenbesparingen hebben in 2021 om te blijven bestaan of op minimaal niveau te functioneren. Pagina 9 van 10

Datum

19 januari 2021 Kenmerk

009CEM0121

Om gelijke behandeling toe te passen kan op basis van deze criteria een subsidieregeling door het college worden vastgesteld die Cultuur Eindhoven in mandaat gaat uitvoeren. Dit element kan worden meegenomen als separaat artikel/deelregeling in de subsidieregeling zoals bedoeld onder punt 2. Het voorstel is om een budget van € 500.000 hiervoor beschikbaar te stellen. Dat is een realistische inschatting op basis van de bij Cultuur Eindhoven bekende begrotingen 2021. Mocht een deel van het budget onbenut blijven, dan is het wenselijk om het te reserveren voor noodsteun aan Eindhovense Basis in de tweede helft van 2021.

5.

Uitvoeringskosten

Cultuur Eindhoven heeft de contouren van de (B&W-) regeling geformuleerd, uit te werken in samenwerking met juridische zaken van de gemeente en vast te stellen door het college. Cultuur Eindhoven kan en wil het in mandaat van het college uitvoeren, maar heeft hiervoor extra organisatiekosten, bestaande uit met name uitbreiding personeelscapaciteit en uitbreiding subsidiesysteem. Hiervoor is een eenmalige extra bijdrage aan Cultuur Eindhoven nodig van € 65.000, bestaande uit € 55.000 personeel en € 10.000 materieel.

Met vriendelijke groet, Tanja Mlaker Directeur- bestuurder stichting Cultuur Eindhoven

Pagina 10 van 10