Bijlage bij beantwoording technische vragen over Raadsvoorstel Vaststelling bestemmingsplan 'Buitengebied (Eikenburg)’ (VVD)

maart 2013 1

Visie Eikenburg

2

Toelichting In 2006 is het bestemmingsplan voor het plangebied Eikenburg vernieuwd op basis van de bestaande grenzen van het bos en pensionaat. Omdat het bestemmingsplan andere dan de huidige activiteiten (onderwijs, welzijn, zorg) op het terrein onmogelijk maakte, is de bestemmingscontour na bezwaar van de broeders aangepast. De nieuwe contour onderscheidt de groene hoofdstructuur (het bos) van de directe omgeving rond de bestaande bebouwing. Bouwen binnen het bos wordt hiermee goeddeels uitgesloten, tenzij het zwaarwegende maatschappelijke belangen tegemoet komt. Op het eerste oog biedt ook de nieuwe contour dus weinig mogelijkheden om het bebouwingspercentage aan te passen of functieverandering in het gebied door te voeren. Het plan consolideert de huidige status quo en houdt weinig rekening met de toekomst van zowel de broeders als de ruimtelijke kwaliteit van de plek. Het huidige bestemmingsplan beperkt waardevolle ontwikkelingskansen voor Eikenburg. In opdracht van woningstichting Trudo en de Broeders van de Liefde heeft Buro Lubbers daarom een strategische visie opgesteld voor een toekomstbestendige ontwikkeling van Eikenburg. De strategie laat zien dat behoud en versterking van cultuurhistorische en landschappelijke waarden hand in hand kunnen gaan met het realiseren van nieuwe functies en programma’s.

De bijzondere groenstructuur kan bijdragen aan de bebouwing en vice versa. Door een intelligente en gefaseerde ontwikkeling kan het saldo natuur behouden blijven of zelfs toenemen, terwijl Eikenburg ook nieuwe functies en gebouwen in zich opneemt. Voor iedereen een win-winsituatie. We bereiken dit resultaat door de kansen die blijken uit de analyse optimaal te benutten. Productiebos met afwisselend open en besloten plekken Oorspronkelijk bevond het plangebied zich op behoorlijke afstand van Eindhoven, vlakbij de hei. Op de plaats van het huidige Eikenburg stond een heide-ontginningshoeve. Naarmate de heide verder werd ontgonnen, nam het bos ten behoeve van de mijnbouw toe. Ook breidde de bebouwing gestaag uit. Voor de Tweede Wereldoorlog is Eikenburg nog een bebouwde enclave te midden van het groene productiebos. De stedelijke expansie van Eindhoven vanaf de jaren vijftig sluit Eikenburg steeds meer in. Bossen worden gekapt en de bebouwing rukt op. In de nabijheid van Eikenburg verschijnen de eerste sportvoorzieningen, een ziekenhuis, een woonwijk en later een begraafplaats, scholen en een hotel. Ook op Eikenburg zelf wordt gebouwd, een zwembad, diverse paviljoens en recent het Broederhuis en een kinderdagverblijf. Het gevolg van deze ontwikkelingen is dat de landschappelijke structuur steeds meer versnipperd raakt. De recreatieve relatie

3

met de hei is mede als gevolg van grote infrabundels (A2 en Aalsterweg) afgesneden. De ontsluitingsstructuur van het terrein zelf is ook onoverzichtelijk. Waar vroeger langs de ontginningsassen werd gebouwd, zijn later ook gebouwen in het bos verschenen. De ingang van het hoofdgebouw bevindt zich aan de achterkant, het parkeren is verspreid over het terrein en er lijkt een surplus aan verharding. De bakermat van Eikenburg is evenwel het productiebos met in de kern een lege plek, eerst voor de hoeve en later voor het hoofdgebouw. Door de eeuwen heen is het bos continu veranderd. Er zijn lege plekken ontstaan door kap, die later weer zijn vol gebouwd of gegroeid met nieuw productiehout. Deze cultuurhistorische dynamiek karakteriseert Eikenburg en bepaalt zijn bijzondere identiteit tot op de dag van vandaag. Het huidige bos bestaat uit een patchwork van verschillende monoculturele bosvakken, gescheiden door stevige lanen. Hoewel de diversiteit aan bosvakken een aantrekkelijke kwaliteit is, vormt hun monocultuur, eenzijdige leeftijdsopbouw en dichtheid een knelpunt voor zowel de vitaliteit als de belevingswaarde van het bos. Bouwen in het bos mag vanuit bepaalde perspectieven enigszins discutabel zijn, het volgt wel de historische logica inherent aan de geest van het productiebos. Deze logica kan ook de bakermat zijn Eikenburgs toekomst.

Vaste kern met groene schillen Die toekomst heeft vier belangrijke aanknopingspunten: zorg, onderwijs, sport en recreatie. Voorzieningen voor sport en onderwijs zijn van oudsher op en rond Eikenburg aanwezig en kunnen in functionaliteit en samenwerkingsverbanden een positieve bijdrage leveren aan de (positie)verbetering van Eikenburg. Dat geldt ook voor sport en recreatie. Naast de voorzieningen in de omgeving, bevinden zich rond en door Eikenburg een mooie fietsroute en een langeafstandswandelroute. Deze aanleiding en de ruimtelijke kansen van het terrein leiden tot het volgende concept. Eikenburg wordt een gebied met drie schillen: een open plek in het midden, omzoomd door een parkbos en daaromheen het bos.Van het hart naar de randen verloopt de sfeer van cultuur naar natuur. Het hoofdgebouw ligt in de centrale open plek. De bestaande en mogelijk nieuwe paviljoens liggen er als satellieten omheen. De structuur van het (park)bos wordt versterkt, zodat de paviljoens ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw en opgaan in de groene parkbosrand. De aanwezige ontsluiting wordt eenvoudig getransformeerd tot een ring, die op de grens ligt van de kern en de rand van het parkbos. Alle paviljoens zijn hiermee op eenduidige wijze te bereiken. Het hoofdgebouw komt vrijer te liggen in de open plek en krijgt daardoor haar monumentale status terug.

De deels aanwezige route door het bos wordt aangevuld tot

een rondgaande, dolende route. Aan deze route kan bestaand en nieuw kleinschalig programma worden toegevoegd, zoals follies in de Engelse landschapsstijl. Bouwen en planten, slopen en verplaatsen Het concept kan gefaseerd worden ontwikkeld met overzichtelijke en haalbare ingrepen. Een mogelijke denkrichting is de volgende.We kunnen beginnen met het verwijderen en/of verplaatsen van bebouwing in de buitenste schil naar het hoofdgebouw of de dolende route. Op de lege plekken kunnen we bos terugplanten of kleinschalig programma realiseren. Denk bijvoorbeeld aan een moestuin ten behoeve van de Robin Hood restaurants of een schildersatelier voor de artistieke broeders. Deze kleine ingrepen sluiten goed aan op het boslandschap en staan hoog op de welzijnsagenda. In een tweede stap kunnen we een deel van de ontsluitingsring aanleggen. In lijn met de bebouwing aan de vroegere heideontginningsassen kunnen aan de nieuwe ring woningen worden voorzien, bijvoorbeeld voor starters, zorg of sporters. Tegelijkertijd vullen we elders op Eikenburg lege plekken aan met bos. In een derde fase kunnen we de ontsluitingsring met woningbouw vervolledigen. Binnen de ring transformeren we de huidige wegen tot aangename langzaamverkeerroutes en waarderen we de tuinen op tot een aantrekkelijk parkbos. Nog later komt sloop van het zwembad in aanmerking.

De lege plek kan bestemd worden voor woningbouw of worden aangevuld met bos. Nu maken we ook de dolende route af. Langs de route geven kleinschalige bospaviljoens, gericht op bijvoorbeeld sport en recreatie, kunst en cultuur, bezinning en ontspanning, natuur, streek en landschap, Eikenburg een bijzondere meerwaarde, ook voor bezoekers. In een laatste, optionele fase is het denkbaar paviljoens in de parkzone te vervangen door nieuw programma en architectuur. Ook nu wordt het omringende bos aangevuld. Zoals het productiebos voortdurend in beweging was, zo rijst ook het nieuwe Eikenburg tussen de bomen op. Hier is altijd gebouwd en gesloopt, geplant en gekapt. Deze dynamiek maakte Eikenburg vroeger landschappelijk, cultureel en economisch succesvol. De visie laat zien dat dynamische ontwikkeling ook de motor kan zijn voor een zinvolle toekomst.

Bestemmingsplan buitengebied 2006

Bestemmingsplan Eikenburg 2009 invloedszone Aalsterweg

Rijksmonument

bos en natuur (GHS) gebied met historische verkaveling

Bestemming ‘Pensionaat’ blokkeert overige aanwezige functies. De Broeders hebben zich hiertegen verzet, waarop een aangepast bestemmingsplan is gemaakt. In de legenda-eenheid ‘Bos en Natuur’ zijn verstedelijking of andere ingrepen niet aan de orde, tenzij het een zwaarwegende maatschappelijk belang betreft waarvoor alternatieven ontbreken. In dat geval dient tevens compensatie plaats te vinden.

4

invloedszone A2

Het bestemmingsplan uit 2009 is consoliderend, het legt de huidige situatie vast: pensionaat, onderwijs, welzijn, zorg. Beperkte uitbreiding is mogelijk door naar boven afgerond bebouwingspercentage plus 10% ontheffingsmogelijkheid. Het bestemmingsplan biedt de ruimte om binnen bestaande gebouwen 1500m2 functieverandering naar kantoorruimte te realiseren. Stelling: het huidige bestemmingsplan is niet het beste voor de plek!

Verordening ruimte - stedelijke ontwikkeling

Gebied integratie stad-land Stedelijke ontwikkeling is mogelijk mits dit in samenhang en evenredigheid met groene en blauwe landschapsontwikkeling is. De externe uitstraling is dus beperkt en de groene setting draagt bij aan de kwaliteit van de (gebouwde) functie.

5

EHS

Groenblauwe mantel

Doel van de EHS is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van gebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Plannen zijn niet toegestaan indien zij de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied significant aantasten (“nee, tenzij”regime) Groenblauwe mantel: het beleid is gericht op het behoud en vooral de ontwikkeling van natuur, watersysteem en landschap. Het biedt ruimte voor ontwikkeling van gebruiksfuncties zoals landbouw en recreatie mits deze bijdragen aan de kwaliteiten van natuur, water en landschap (“ja,mits”-benadering). Geen ruimte voor stedelijke ontwikkeling of kapitaalintensieve vormen van recreatie en landbouw.

Aanknopingspunt Zorg & Onderwijs

Basisschool De Zevensprong Brede School De Talisman Vitalis Woonzorggroep Spilcentrum Floralaan

Fontys Sporthogeschool

St Joriscollege

Eikenburg Maxima Medisch Centrum

Nutsschool

Broeders van Liefde Vereniging de Zonnebloem Stichting Sint Annaklooster Stichting Caraes Nederland Stichting Koninklijke Kentalis Stichting Lunetzorg De Welten Groep B.V. Ir. Essaidi Project Rentree

6

Sint Joriscollege Sint Annaklooster, project Rentree dagbesteding in het kader van resocialisatie Reclassering

Basisschool Ekenrooi

Spilcentrum De Regenboog

Aanknopingspunt Sport & Recreatie

7

Historische reeks

Eindhoven

Eindhoven

Gender

Eindhoven

Gender

Gestel

Gender

Gestel

Dommel

Oude Barrier

Dommel

De Barriere

Dommel

Roosten

IJsbaan Tongelreep Sint Jozefziekenhuis Tongelreep

Heihoef

weg naar Leende

sportveld

Tongelreep

Heihoef

weg naar Leende

Eikenburg heide

heide

heide

Leenenoef Beekhoef

Beekhoef

Aalst

Aalst

Aalst

Philipsdorp

Ekenrooi De Aalster Hut

1850 Ontginning van de heide Op de locatie van het huidige Eikenburg staat een ontginngingsboerderij, de Heihoef. De boerderij staat op een logische plek, vlakbij de heide, die ontgonnen wordt en ingeplant wordt met naaldbossen voor de mijnen. De hoofdontsluiting ligt aan de Aalsterweg. De ontginningsassen staan dwars op de ontsluitingsweg. Aan de oostzijde van het gebied loopt de huidige Roostenlaan.

De Aalster Hut

1912 Enclave in het groen De heide wordt verder ontgonnen, er onstaat steeds meer bos. De locatie van Eikenburg staat nog op de kaart als Heihoef, hoewel het in 1880 verkocht wordt aan de Franse Paters Redemptoristen. De bebouwing wordt uitgebreid. Als afsluiting van de oorspronkelijke ontsluingsweg komt een groot landhuis te staan. Er komt een tweede ontsluiting aan de Aalsterweg. Aan de achterzijde van het gebied komt een verbinding met de weg naar Leende en de heide.

De Aalster Hut

1953 In de wederopbouwperiode groeit Eindhoven hard. De bebouwing rukt op richting het eens zo geisoleerde Eikenburg. Direct ten noorden van Eikenburg komt het Sint Jozefziekenhuis, net buiten de stad. Aan de westzijde, aan de overzijde van de Aalsterweg, komen de eerste sportvoorzieningen, een ijsbaan en een sportveld. Rondom Eikenburg worden veel bossen gekapt. De heide wordt verder ontgonnen ten behoeve van agrarische gronden of nieuwbouw. Eikenburg grenst daardoor niet meer direct aan de heide. De bebouwing op Eikenburg wordt deels gesloopt en nieuw gebouwd. De noordelijke entree wordt het meest belangrijk, de bebouwing en het voorplein worden in de zichtas geplaatst.

8

Historische reeks

Eindhoven

Eindhoven

Eindhoven

Tongelreep

Tongelreep Dommel

zorg IJsbaan

Tongelreep

Dommel

St. Jozefziekenhuis

school

Animali

sportveld

Dommel sportcomplex

school

sportcomplex

Animali sport

Eikenburg

heide

golf

hotel

Eikenburg

sport golf

begraafplaats

hotel

manege

begraafplaats manege

heide Aalst

Eikenburg

heide Aalst

heide Aalst

De Aalster Hut De Aalster Hut

1963 Eindhoven groeit verder. Rondom het Sint Jozefziekenhuis verrijst een woonwijk. De ontginningsboerderij ten oosten van Eikenburg maakt plaats voor dierenpark Animali. Rondom Eikenburg worden nog meer bossen gekapt en door de komst van de snelweg raakt Eikenburg afgesneden van de heide, die recreatief gebruikt wordt.

9

De Aalster Hut

1991 Rondom Eikenburg ontstaan diverse functies: sport aan de west-, oost- en zuidzijde, een begraafplaats, een middelbare school, woningen en een hotel. De landschappelijke structuur raakt steeds meer versnipperd.

2012 De situatie verandert minimaal. Voor dierenpark Animali zijn vergevorderde plannen voor een woningen in het bos. De sportvelden breiden verder uit, hotel Van der Valk wordt gerenoveerd en uitgebreid en de snelweg krijgt een extra randweg.

Op het terrein zelf worden nieuwe paviljoens en een zwembad gebouwd. De logica van bouwen aan de ontginningsas wordt verlaten, het zwembad en enkele verspreid staande gebouwen liggen los in het bos.

De nieuwste bebouwing op Eikenburg zijn het Broederhuis en een kinderdagverblijf achter het zwembad.

Historische reeks

1850

HEIDEONTGINNINGSBOERDERIJ

1912

1953

ONTGINNINGHOEVE ‘HEIHOEF’ - PRODUCTIEBOS

BROEDERS VAN LIEFDE - MONUMENTALE ENTREE 1932

10

Historische reeks

1963

1991

INFRASTRUCTUUR - GEISOLEERDE ENCLAVE 1960

11

> 2012

MONUMENTALE ONTSLUITING VERTROEBELT 1975

TOEKOMST: KERN - RAND - BOS 1975

Verandering bos

1850

12

1912

1953

Verandering bos

1963

2012

2012 + 1963 + 1953 + 1912 Op deze kaart is wit wat altijd een open plek is geweest, is donkergrijs wat in 1912 bos was en is zwart wat er na 1912 aan bos is bijgekomen.

De locatie eikenburg wordt gekenmerkt door een continue verandering van het bos en de open plekken. Bos wordt aangeplant en vervolgens weer gekapt voor de houtopbrengst. De open plek rondom het hoofgebouw is de enige stabiele factor door de jaren heen. De rest van het bos is dynamisch. er zijn voortdurend wisselingen van open plekken en beboste vakken. De dynamiek hoort bij de plek en is inherent aan een productiebos en kan ook in de toekomst aanleiding zijn om in te spelen op veranderende behoeften en de eisen van een vitaal bos.

13

bebouwing eikenburg

bebouwing bebouwing eikenburg bebouwing bebouwing eikenburg bebouwing bebouwing eikenburg eikenburg bebouwing eikenburg eikenburg

Huidige gebouwen en hun functies

1. Hoofdgebouw (1922-1925) is in bezit van de broeders. Bestaat uit een kapel, provincialaat, keuken en school. School staat leeg, Het gebouw is een monument.

6. Overbeek (2009) Tijdelijk gebouw, niet in bestemmingsplan opgenomen. Stichting Koninklijke Kentalis (voorheen Sint Marie). Deze stichting onderzoekt en behandelt kinderen en jongeren die problemen hebben met de communicatie, vanwege een ernstige spraak- of taalbeperking, een sterk verminderd gehoor of een vorm van autisme.

eikenburg

1. hoofdgebouw

7. Naastbeek (2004) Dit paviljoen is voor onderwijs in gebruik door 6. sporthal en zwembad het St.-Joriscollege

1. hoofdgebouw 1. hoofdgebouw 2. Broederhuis (2001) 1. hoofdgebouw 1. hoofdgebouw 20 appartementen, 1. hoofdgebouw 1. hoofdgebouw verzorgingshuis voor oude broeders, er leven hier 1. hoofdgebouw nog 4 broeders, Momenteel wonen er ook reli-

6. sporthal en zwembad 6. sporthal en zwembad 6. sporthal en zwembad 6. sporthal en zwembad 6. sporthal en zwembad 6. sporthal en zwembad

gieuzen die niet behoren tot de eigen congregatie.

2

2. broederhuis 2. broederhuis 2. broederhuis 2. broederhuis 2. broederhuis 3. Heihoef en Oase (1961, 1972, 1985) 2. broederhuis 2. broederhuis In de Heihoef worden vakanties georganiseerd 2. broederhuis

door de “Vereniging De Zonnebloem”. In het logeerhuis in de Oase wordt door de Stichting Sint Annaklooster zorg verleend aan mensen 3. heihoefdie entijdelijk oase hulp nodig hebben. Stichting CaraesNederland is hier gevestgd, door de Broeders van Liefde opgericht v ter ondersteuning van hun 3. heihoef en oase projecten in ontwikkelingslanden.

10

‘68

‘68 ‘68 ‘68 ‘68 ‘68

10 10 10 ‘69 10 ‘69 9 10 9

‘69

‘69 9

‘67 ‘67 ‘67

9

10

‘68

11‘69

8 8 8 8 8

‘67 ‘67

Indertijd heeft Henry Van Abbe de grond aan Roostenlaan 300 verkregen van de Broeders van Liefde. Hij heeft daarop toen dit mausoleum laten 4. mausoleum bouwen. Er zijn nu 9 personen bijgezet, het biedt ruimte aan totaal 18 personen.

14

‘228

‘69 ‘67 9

‘23 ‘22

9 ‘23 ‘23 ‘23 ‘23

‘67 ‘67

‘22 ‘22 ‘22

8 7 8 7 7 7 7

1 1 1 1 10 1 ‘68 ‘68 ‘04 ‘68 ‘049 ‘68 ‘04 ‘68 ‘04 ‘04

2 ‘61 43 2 ‘22 ‘25 2 2 4 2‘61 ‘22 2 2 1 ‘72 ’85 4 ‘61 3 ‘22 ‘22 2 ‘72 ’85 4 ‘25 ‘61 3 ‘22 ‘61 ‘23 4 5 ‘22 ‘72‘61 ’85 ‘25 ‘61 3 3 ‘25‘72 ’85 3 ‘71 ‘25 ‘61 3 6‘72 ’85 ‘25 31‘68 5‘25 ‘22 1 1 ‘71 5‘25‘22 ‘23 7 ‘04 5 56 ‘71 ‘23 5 56 ‘71 ‘71 56 65 ‘71 ‘71 ‘68 6 6 ‘68‘71 76 ‘04 7 ‘04 8 7

4. mausoleum 4. mausoleum 4. mausoleum 4. mausoleum 4. mausoleum 4. mausoleum 4. mausoleum

5. kleedlokalen5. kleedlokalen 5. kleedlokalen5. kleedlokalen 5. kleedlokalen

9

12 10

‘68

‘69

‘69 9

3. heihoef en oase 3. heihoef en oase 3. heihoef en oase 3. heihoef en oase 3. heihoef en oase 3. heihoef en oase 4. Mausoleum (1935. Kropholler)

5. Sporthal en zwembad en kleedlokalen (1968, 1971) In de jaren 1968 resp. 1970 zijn de sporthal en 5. kleedlokalen het zwembad gebouwd, destijds, ten behoeve van het pensionaat. Momenteel zijn beide gebouwen verhuurd aan de Stichting Trudo die beide gebou5. kleedlokalen wen doorverhuurd ter exploitatie aan Zwem- en 5. kleedlokalen Sportcentrum Eikenburg B.V.

6. sporthal en zwembad

8 Moerbeek Bij Tuinbedrijf Moerbeek wordt via project Rentree een aantal jongeren dagbesteding aangeboden door Stichting St. Sint-Annaklooster, in het kader van resocialisatie 7. naastbeek

4

‘22 ‘72 ’85

4 4

‘22 ‘22 ‘72 ’85 ‘72 ’85

3

6

4

7. naastbeek

7. naastbeek 7. naastbeek 7. naastbeek 9. Bij- Schoon- en Voorbeek 7. naastbeek 7. naastbeek (1967, later gerenoveerd) 7. naastbeek Bijbeek: In dit paviljoen is op de begane grond het inloophuis voor mensen met kanker en hun naasten “De Eik” gevestigd. Op verdieping stichting 8. bij-, schoon- en voorbeek Sint-Annaklooster. Schoonbeek: In dit paviljoen is “Hospice de Regenboog” (palliatieve terminale zorg ) gevestigd Voorbeek: in gebruik door het St. Joriscollege voor en voorbeek 8. bij-, schoononderwijs aan leerlingen met een storing in het 8. bij-, schoon- en voorbeek autistisch spectrum

schoon- en voorbeek 8. bij-, schoon-8.enbij-, voorbeek schoon- en voorbeek 8. bij-, schoon-8.enbij-, voorbeek 10. Pannen- en leemerhoef (1969) 8. bij-, schoon- en voorbeek Pannenhoef: de stichting “Lunetzorg”: dagbesteding voor licht verstandelijk gehandicapten. En de Welten groep B.V. voor o.a. hun project “De 9. pannen- en leenderhoef Oudste Zoon Leemerhoef: b.g Ir. Essaïdi met een behandelcentrum voor neurologie, urologie, virussen en 9. pannenkanker. De bovenverdieping is in gebruik door en leenderhoef Stichting St. Sint-Annaklooster 9. pannen- en leenderhoef

9. pannen- en leenderhoef 9. pannen- en leenderhoef 9. pannen- en leenderhoef 9. pannen- en leenderhoef 9. pannen- en leenderhoef 11. Technische dienst (1968)

religie zorg zorg met verblijf/wonen onderwijs sport maatschappelijke functies

10. technische dienst 12. Achterbeek Dit gebouwtje is op de begane grond in gebruik 10. technische dienst door het project Rentree (zie hiervoor) De verdieping is in gebruik door een afdeling van 10. technische dienst de reclassering

technische dienst 10. technische10. dienst technische dienst 10. technische10. dienst 10. technische dienst

Gebouwen - bouwjaar

De historische kern ligt centraal, nieuwe bebouwing ligt daar als satellieten omheen. De nieuwste bebouwing is ten koste gegaan van bos en de relatie met het hoofdgebouw.

rond 1900 jaren ‘20/’30 jaren ‘60 jaren ‘70 laatste 15 jaar

2001 1935 1961

1968

1972

1925 1969

1925

1925

1922

1895

1910 1971

1967 recent gerenoveerd

1968

2004

1925 1910

15

1895

1925

2009

Bijzondere functies Op de locatie zijn diverse bijzondere functies aanwezig (of gepland zoals de moestuin), die aantrekkelijk (kunnen) zijn voor recreatief medegebruik van de plek.

Begraafplaats

Kapelletje in bos Mausoleum

Vijver bij hoofdgebouw Hertenparkje

Tuinbedrijf Moerbeek

Voormalig voetbalveld, toekomstige moestuin

Vijver, voormalig buitenzwembad

16

Infrastructuur De infrastructuur is onduidelijk. gebouwen en entrees zijn moeilijk te vinden. een heldere ontsluitings- en parkeerstructuur ontbreekt. Door het bos lopen verschillende paden voor langzaam verkeer. in potentie is een rondgang aanwezig, waarvan aan de noordzijde een kleine schakel ontbreekt.

ontbrekende schakel

Begraafplaats is los gebied zonder samenhang met context

Verborgen parkeerplaatsen Broederhuis en -tuin is los gebied zonder samenhang met context

Beukenbos als vreemde eend in de bijt Onduidelijke zij- en achterkanten

Onduidelijk gebied Kijkgroen is anders bij de verschillende gebouwen: veel losse tuintjes

Los veldje

17

Groenstructuur inventarisatie Het bos bestaat uit een patchwork van bosvakken, gescheiden door stevige lanen. Kenmerkend is dat de bosvakken duidelijk van elkaar verschillen. De diversiteit aan aanwezige bosvakken is een aantrekkelijke kwaliteit. Anderzijds is de monocultuur, de eenzijdige leeftijdsopbouw en de dichtheid van sommige bosvakken een knelpunt voor zowel de vitaliteit als de belevingswaarde. De lanen volgen de oorspronkelijke verkaveling en geven structuur aan het gebied. Er wordt geadviseerd om de lanen van Amerikaanse eiken langzaam om te vormen naar lanen van inheems eiken. Voor een uitgebreide inventarisatie en toekomstadvies van de bosvakken en de lanen verwijzen wij naar de bijlage.

lanen

bosvakken patchwork

18

Bosvakken patchwork van soorten

14 gemengd 10% - 80%

01 eiken

02 gemengd 80%-20%

03 eiken

03 fijnsparren

10 beuken

12 fijnsparren

16 gemengd 50% - 50%

22 gemengd 75% - 25%

17 Amerikaanse eiken

19

Bosvakken patchwork van soorten

L1a Am. eiken

L1b Zomereiken

L4 Zomereiken

L6 Am. Eiken

L7 Zomereiken

L8 Zomereiken

L8 Am. eiken

L8 Am. eiken

L10 Douglassparren

L11 Platanen

20

Concept gebied De analyse van de locatie leidt tot het volgende concept. 1. We beschouwen de locatie als een gebied met drie schillen: de open plek in het midden, omzoomd door een parkbos en daaromheen het bos. Van het hart naar de randen verloopt de sfeer van cultuurlijk naar natuurlijk. 2. Het hoofdgebouw ligt in de centrale open plek. De bestaande en mogelijk nieuwe paviljoens liggen als satellieten daaromheen. De structuur van het (park)bos wordt in deze zone versterkt, zodat de paviljoens ondergeschikt zijn aan het hoofgebouw en opgaan in de groene parkrand. 3. De aanwezige ontsluiting is eenvoudig te transformeren tot een ring, die op de grens ligt van de kern en de parkbosrand. Alle paviljoens zijn hiermee op eenduidige wijze te bereiken. Het hoofdgebouw komt meer vrij te liggen in de open plek en krijgt daardoor haar monumentale status terug. 4. De deels aanwezige route door het bos wordt aangevuld tot een rondgaande, dolende route. Aan deze route krijgen kan bestaand en nieuw kleinschalig programma worden toegevoegd, zoals follies in de Engelse landschapsstijl.

kern

parkbos

bos

Schilsgewijze opbouw

21

Kernbebouwing vs randbebouwing

Ontsluiting: heldere ringstructuur

Dolende route met kleinschalig programma

Concept bosvakken Sommige bosvakken bestaan uit één boomsoort, met een eenzijdige leeftijdsopbouw. De bomen staan dicht op elkaar, waardoor de belevingswaarde gering is en er geen natuurlijke verjonging plaatsvindt. Wij pleiten voor een geleidelijke omvorming van de vakken, naar een aantrekkelijk en vitaal bosvak. Voor de omvorming zijn twee scenario’s denkbaar: omvorming naar gemengd bos of omvorming naar een bos, waarbij de oorspronkelijke soort de overhand blijft houden. Wij pleiten voor de laatste variant, waarbij het patchwork van verschillende bosvakken in stand blijft. Dit doet het meest recht aan de cultuurhistorische kwaliteiten.

BEELD PER VAK

BEELD OP TERREIN

Gemengd bos, waarbij oorspronkelijk soort de overhand heeft (90% - 10%). Elk vak behoudt zijn eigen ‘kleur’ > patchwork.

Bos: patchwork

OMVORMINGSSTRATEGIE

Doet het meest recht aan cultuurhistorie.

Bestaand naaldbos: - monocultuur - eenzijdige leeftijdsopbouw - dicht, donker, weinig belevingswaarde

Selectief dunnen

Gemengd bos, met evenwichtige menging in vak. Elk vak krijgt dezelfde menging (50% - 50%).

22

Bos: gemengd bos

Fase1 Voornoemd concept kan leiden tot de volgende mogelijke fasering. N.B.: de fasering en de invulling zijn indicatief! - Verwijderen en/of verplaatsen bebouwing buitenste rand naar hoofdgebouw of dolende route - Overbodige ontsluiting opruimen - Moestuin aanleggen - Follies aan dolende route bouwen

23

Fase 2 - Deel van de ring aanleggen - 6 woningen bouwen, omringend bos aanvullen

24

Fase 3 - Deel van de ring aanleggen, wegen binnen de ring omvormen tot langzaamverkeersroutes - Gebied binnen de ring (tuin) opwaarderen - 12 woningen bouwen, omringend bos aanvullen

25

Fase 4 - Sloop zwembad - Vervangen zwembad of bouw van 9 woningen, omringend bos aanvullen - Dolende route afmaken - Follies aan dolende route bouwen

26

Fase 5 - Sloop paviljoen - Vervangende nieuwbouw, omringend bos aanvullen - Parkeren paviljoen verplaatsen

27

Mogelijk eindbeeld

28

Dolende route met kleinschalige bospaviljoens Mogelijke thema´s van de route

Sport en recreatie

Kunst en cultuur

Zorg en onderwijs

Bezinning en ontspanning

Natuur, streek en landschap

29

Sport en recreatie

30

Kunst en cultuur

Zorg en onderwijs

Bezinning en ontspanning

Natuur, streek en landschap

Huidige vijver

31

Vijver met trekkershut, galerie of bezinningsruimte

32

Huidig Sparrenbos

33

Sparrenbos met eenvoudige boshut

34

Voormalig voetbalveld

35

Voetbalveld wordt moestuin. Leverancier voor restaurants Stichting Robin Hood en tevens pleisterplaats langs recratieve route

36

Huidig sportveld bij St. Joriscollege

37

Kleinschalige sportvoorziening bij sportveld

38

Huidige entreeweg naar Hoofdgebouw

39

Entreeweg wordt langzaamverkeersroute en het Hoofdgebouw krijgt weer een groene voorruimte met verblijfskwaliteit

40

Huidige ruimte rond Hoofdgebouw heeft geen functie door ontbreken entrees

41

Opwaarderen tuin van het Hoofdgebouw met verblijfskwaliteit

42