Bijlage 5 - Advies van cliëntenraad sociaal domein

Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven Onderwerp : Advies over de Woonzorgvisie Datum : 14 februari 2023 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding De rijksoverheid deed in 2020 een oproep aan alle gemeenten om de woonzorgopgave in beeld te brengen en hierop een visie te ontwikkelen. Daarna is in 2021 de nationale samenwerkingsagenda “Een thuis voor iedereen” opgesteld en werden middelen beschikbaar gesteld om deze opgave aan te pakken. In de landelijke prestatieafspraken staat de verplichting dat iedere gemeente in 2024 een woonzorgvisie heeft. In antwoord op dit verzoek heeft de gemeente Eindhoven met input van inwoners, woon- en zorgpartijen een woonzorgvisie opgesteld. Hiermee geven zij ook uitvoering aan het actieplan “Langer Thuis”. Daarnaast sluit het aan bij de uitgangspunten van het landelijke Integraal Zorgakkoord dat inzet op goede, toegankelijke en betaalbare zorg. In Eindhoven is de woonzorgvisie is opgesteld voor de periode 2023 tot en met 2030. Om uitvoering te kunnen geven aan deze visie wordt in 2023 een uitvoeringsprogramma opgesteld in samenspraak met partijen en bewoners uit de stad. Onderdeel van dit uitvoeringsprogramma is een planning van activiteiten en maatregelen, prioritering en budgettering.

De woonzorgvisie is tevens kaderstellend voor de prestatieafspraken met de woningcorporaties. In de huidige “Prestatieafspraken 2021 – 2025” tussen gemeente Eindhoven en de woningbouwcorporaties wordt in hoofdstuk 4 (Wonen en Zorg) vermeld dat er in het SGE (Stedelijk Gebied Eindhoven) een huisvestingsverordening van kracht is die de voorrang regelt voor specifieke urgente groepen woningzoekenden. De gemeente Eindhoven en de woningbouwcorporaties werken conform deze verordening als het gaat om plaatsing van mensen met een urgentieverklaring. De groep betreft inmiddels een groot deel van de totale woningzoekende populatie voor een sociale huurwoning. De nu voorliggende woonzorgvisie richt zich op twee doelgroepen te weten ouderen en mensen in een kwetsbare positie. Bij deze laatste moeten we denken aan onder meer: dak- en thuisloze mensen, mensen die uitstromen uit GGZ-instellingen of Beschermd Wonen, statushouders en exgedetineerden. Problematiek In Eindhoven neemt aanstaande jaren niet alleen de bevolking in omvang toe maar verandert ook de bevolkingssamenstelling. Het aantal ouderen en inwoners in een kwetsbare positie neemt toe. De stad staat dan ook voor een grote uitdaging ten aanzien van wonen en zorg. Het beschikbaar en betaalbaar houden van de juiste zorg en ondersteuning is hard nodig, maar door de schaarse huizen en aan zorgpersoneel is dit geen gemakkelijke opgave.

Er is een groot tekort aan (geschikte) woningen en dat heeft een direct negatief effect op de zorg. Ouderen kunnen niet in een passende woning terecht. Hierdoor kunnen zij minder lang zelfstandig blijven wonen. Ook remt dit de doorstroom op de woningmarkt. Kwetsbare inwoners die er, na verblijf uit een instelling, aan toe zijn een stap naar zelfstandig wonen te maken, kunnen niet uitstromen door een gebrek aan woningen. Hierdoor lopen wachtlijsten op, waardoor benodigde

zorg niet geleverd kan worden en blijven mensen onnodig lang in zorg wat de zelfstandigheid niet bevordert. Visie op wonen en zorg De gemeente Eindhoven formuleert haar visie, ambitie en outcome op wonen en zorg als volgt: Visie “Alle inwoner (ook ouderen en die in een kwetsbare positie) wonen fijn, veilig en betaalbaar in Eindhoven. Bewoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en hebben een goed formeel én informeel netwerk met sterke sociale contacten en verbondenheid. Iedereen kan meedoen naar vermogen. Inwoners ervaren een zinvol bestaan en hebben regie over hun leven. De woonomgeving is stimulerend en daagt uit tot een gezonde leefstijl. De woonomgeving is toegankelijk en leefbaar voor iedereen.” Ambitie “Alle inwoners, ook de ouderen en die in een kwetsbare positie, wonen zo zelfstandig mogelijk in hun eigen omgeving.” Outcome “Iedereen is welkom in de wijk. Een oudere met dementie kan zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Een geschikte woonplek voor de meest kwetsbaren in de wijk (zoveel mogelijk spreiding binnen de stad en over de regio). Voldoende betaalbare en passende woningen voor iedereen. Buurten zijn sterke community ‘s. Iedereen heeft een informeel en aanvullend waar nodig een formeel netwerk (zorg dichtbij).

Stimulerende en toegankelijk leefbare leefomgeving (ontmoeting, gezondheid, bewegen).” Uitwerking Uit een behoeftenonderzoek is gebleken wat de opgave voor de aanstaande periode is en waar de knelpunten zich voor zullen doen. Om de opgave te realiseren is er een plan van aanpak nodig. Deze aanpak wordt door de gemeente in het vervolgtraject uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma waarin concrete acties en maatregelen worden opgenomen. Bij de uitwerking zal verbinding worden gelegd met bestaand beleid op onderdelen zoals: het woonprogramma, versterking sociale basis, buurt in bloei, ambulantisering van de zorg, dementievriendelijke gemeente enz. Ook recente inzichten op het terrein van domotica, zorginnovaties en levensloopbestendig wonen zullen hierbij worden meegenomen. Bij de uitwerking wordt een groot aantal partners betrokken die op hiervoor vermelde beleidsonderdelen reeds actief zijn. Concrete uitwerking vindt dus plaats is een vervolgtraject. De CRSD wil hierbij alvast een aantal aspecten meegeven die van belang zijn bij de verdere uitwerking, te weten over duurzaamheid, woningaanpassing en domotica. Duurzaamheid De CRSD maakt zich al ruime tijd zorgen over de oplopende energiekosten en de impact die dat heeft voor inwoners. Energiearmoede neemt toe naarmate er sprake is van arme gezinnen met kinderen in slecht geïsoleerde en niet-verduurzaamde woningen.

Dit geldt ook voor mensen met een beperking die om medische redenen hoge energiekosten maken. De financiële compensatiemaatregelen heeft niet alle energiearmoede kunnen voorkomen. Bovendien zijn deze maatregelen van tijdelijke aard. Energiebesparing, door het zuiniger aan te doen, draagt ook onvoldoende bij aan het voorkomen van energiearmoede. Dat maakt het verduurzamen van woningen urgent. Maar voor de meeste

energiearme huishoudens is dat niet weggelegd. Ze hebben er het geld niet voor of hebben geen zeggenschap over hun huurwoning. Voor ons is dit een belangrijk punt van aandacht. Woningaanpassingen Inwoners kunnen gebruik maken van de mogelijkheid om hun woning aan te laten passen. Wanneer senioren inwoners slechter ter been raken dan kan de woning daarop aangepast worden. Deze woningaanpassingen kunnen onder andere zijn het plaatsen van een traplift, het aanpassen van de doucheruimte, het rolstoel toegankelijk maken door vloeren te verhogen. Deze mogelijkheid van woningaanpassingen bestaat ook voor huurwoningen. Echter op het moment dat een bewoner na verloop van tijd weer verhuist dan wordt de woning normaal gesproken helemaal gestript. De aanwezige woningaanpassingen worden dan verwijderd zodat de woning kaal opgeleverd wordt. De woning komt dan beschikbaar voor nieuwe inwoners. Bij deze werkwijze is er sprake van verspilling want woningaanpassingen zijn kostbaar. Een alternatief voor de huidige werkwijze kan eruit bestaan dat de woning herlabeld wordt naar een aangepaste seniorenwoning. Domotica Vanuit het cliëntperspectief is het belangrijk om te kijken naar hoe de nieuwe ontwikkelingen rondom domotica uitwerken in de praktijk voor cliënten die daarmee te maken krijgen.

Daarbij is het belangrijk om de belangen van de cliënt niet uit het oog te verliezen en ook de mogelijke nadelen van domotica niet te negeren. Er wordt bij domotica vaak als eerste gesproken over de voordelen van domotica en de oplossingen die voor kostenbesparing in de zorg zou opleveren. De nadelen worden dan in tweede instantie genoemd en komen maar beperkt aan bod. Daarnaast lopen nog veel experimentele onderzoeken en projecten waarvan de resultaten van de programma’s nog niet bekend zijn. Toch lijkt men zich in deze woonzorgvisie al wel een voorschot te nemen op de mogelijke kostenbesparingen of een mogelijke oplossing voor het tekort aan zorgpersoneel die deze opkomende technologie van domotica zou opleveren. Bij het voorbeeld van het onderzoek naar ‘de woning als mantelzorger’ zou het inderdaad mooi zijn als hiermee oudere inwoners geholpen kunnen worden. Echter de resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekend. Domotica kan niet altijd een passende oplossing zijn voor elke zorgvraag. Daarnaast kunnen cliënten ook andere bezwaren hebben bij het gebruik ervan. Deze bezwaren kunnen bestaan uit bijvoorbeeld privacy bezwaren of het gebrek aan menselijk contact. Vragen en opmerkingen De woonzorgvisie is nog erg algemeen en vooral in de uitwerking zal moeten blijken hoe we als stad omgaan met het chronisch te kort aan woningen en het tekort aan zorgpersoneel.

De urgentie is er: tussen 2020 en 2040 is er een toename van 50% ouderen en kwetsbaren. We hebben de volgende vragen en opmerkingen: • In de notitie wordt gesproken dat Eindhoven in 2030 300.000 inwoners heeft. Uit cijfers van CBS blijkt dat op dat moment Eindhoven ongeveer 270.000 inwoners heeft. • In de notitie wordt gesproken dat Eindhoven een veerkrachtige en leefbare stad moet zijn voor gezonde bewoners. Wij vinden dat we ook een stad moeten zijn voor mensen die minder gezond zijn (chronische zieken) en mensen met een beperking. • Wij missen bij de totstandkoming van deze visie de inbreng van organisaties en ervaringsdeskundigen van en voor mensen met een beperking. Wij denken hierbij aan MEE en het platform Verstandelijk gehandicapten voor de regio. Ook mensen met een fysieke beperking zijn niet gehoord. • Wij vragen ons af of er in de woonzorgvisie verbinding gemaakt wordt met de prestatieafspraken met woningcorporaties m.b.t. het verduurzamen van het de woningvoorraad voor met name huurwoningen?

• • •

Hoe gaat de woningbouwvereniging om met aangepaste woningen nadat deze weer beschikbaar komen voor nieuwe verhuur? Worden de voor- en nadelen van domotica goed onderzocht en wordt de cliënt daar goed over geïnformeerd? Over de woningbouw worden onder meer met de corporaties afspraken gemaakt. Is de gemeente Eindhoven voornemens om met onder meer het Summacollege en Fontyshogescholen (prestatie)afspraken te maken vanwege het tekort aan zorgpersoneel?

De woonzorgvisie zal kaderstellend worden voor de nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties. Over de huidige lopende periode 2021 – 2025 hebben wij de volgende vragen en opmerkingen: • Er zouden plannen worden gemaakt en inmiddels ook worden uitgevoerd over de doorstroming van senioren naar een meer passende woning. Wat is de stand van zaken? • De corporaties zouden extra inzetten op de realisering van gelijkvloerse seniorenwoningen, wat is daar de stand van zaken bij? • De corporaties zouden helder maken welke woningen geschikt zijn voor mensen met een beperking. Wat is de stand van zaken? • Ook zou er beter gecommuniceerd worden met senioren en mensen met beperkingen over beschikbare woningen volgens deze prestatieafspraken. Hoe staat het daar mee? • In de omschrijving van wie als kwetsbaren worden gezien missen we ook hier de mensen met lichamelijke beperkingen. • Er wordt gesproken over de kloof tussen woon- en zorgpartijen. Hoe moeten we dat zien en welke taak ziet de overheid hierbij voor zichzelf? De Cliëntenraad Sociaal Domein

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Leden van de cliëntenraad zijn Hans Schalkwijk, Ad den Hartog, Erik de Ridder, Sito Panchoe, Diane van de Mortel, Martien Asveld, Sylvia Kwarten, Thijs Arnts, Simon de Waal, Jack Janssen en Jeanny Steens Onafhankelijk voorzitter is Ab Czech en ambtelijk secretaris Ellen Pulles Cliëntenraad sociaal domein, Postbus 90.150, 5600 RB Eindhoven, secretariaat_crsd@eindhoven.nl