Bijlage 5 - Advies Externe Advies Commissie

ADVIES EXTERNE ADVIESCOMMISSIE OP ONTWIKKELINGSVISIE STADSBOS EN LANDGOED DE WIELEWAAL 29 november 2023

Geacht college, geachte raad, geachte geïnteresseerden en betrokkenen bij het stadsbos en landgoed De Wielewaal,

Met veel plezier zijn wij destijds toegetreden tot de Externe Adviescommissie (EAC) voor de ontwikkelingsvisie stadsbos en Landgoed De Wielewaal. Wij zijn blij onderdeel uit te mogen maken van deze prachtige ontwikkeling en een bijdrage te leveren aan het vervolg. Wij zijn op verschillende momenten betrokken bij het proces om te komen tot een ontwikkelingsvisie en wij hebben reflectie en advies gegeven. Inmiddels ligt er een ontwikkelingsvisie waarover besluitvorming wordt gevraagd. Hierbij vindt u ons definitieve advies daarover. Als EAC willen wij vanuit een helikoptervisie adviseren. Zo zien wij onze rol. Wij gaan daarbij niet in op specifieke onderdelen van de ontwikkelingsvisie (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de deelgebieden), maar bezien dit in het grotere geheel en in relatie tot de omgeving. Wij zijn blij met het doorlopen proces: de participatie en de opgehaalde ideeën, de betrokkenheid van de stad. Wij vinden het belangrijk dat na vaststelling van de visie wordt doorgepakt; de plannen moeten van papier af, we moeten overgaan tot uitvoering. Daarop richten wij ons advies. Ontwerp ontwikkelingsvisie past in bestendige lijn Allereerst zijn wij heel positief over het voorliggende ontwerp. Dat is zorgvuldig tot stand gekomen en in goede handen. We gaan hier verder niet specifiek op in; wij zijn immers geen Welstandscommissie.

In algemene zin merken wij op dat de gemeente Eindhoven al jarenlang het goede beleid heeft gevoerd voor dit gebied: een restrictief planologisch beleid, met groen/natuur en recreatie. De ontwikkelingsvisie kiest de richting om dat vast te houden en te borgen; dat steunen wij van harte. De ontwikkelingsvisie sluit aan bij de reeds ingezette koers, met als goed voorbeeld hiervan het autovrij maken van de Oirschotsedijk en deze om te vormen tot Groene Corridor. Andere voorbeelden uit het verleden zijn de Strijpse Es die Brabants Landschap heeft aangekocht om deze te behouden. Daarnaast zien wij het succes van de Internationale School, de Philips Fruittuin, de Eigenwijs Kinderboerderij etc in het gebied. Dit bouwt voort op de Philipstraditie: het landgoed is ruim 100 jaar geleden aangekocht voor ontspanning en recreatie. Deze consistentie in beleid is belangrijk. De aankoop van Landgoed De Wielewaal door de gemeente is een strategisch waardevolle zet geweest om deze traditie ook voor de toekomst te borgen. Met de aankoop van De Wielewaal komt het perspectief van een aaneengesloten bos/natuur/recreatiegebied in zicht. Er is besef, een visie op de toekomst, gebaseerd op het verleden: hou dat vast.

Aandacht voor verbindingen De ontwikkeling van het omliggende gebied is een belangrijke factor. Door de ontwikkeling van de Brainport Industries Campus en de fietsbruggen over het Beatrixkanaal en de snelweg is het stadsbos centraler komen te liggen in de stad en voor sommige mensen zelfs onderdeel van hun dagelijkse woon-werkroute geworden. Het stadsbos vervult een cruciale rol in de stormachtige ontwikkeling die de stad en regio nu doormaakt. Verdichting door woningbouw kan niet zonder ontwikkeling van groen en recreatie. Naast Genneper Parken en De Karpen krijgen we nu ook hier een volwaardig groen uitloopgebied. Als EAC vinden we het belangrijk om van buiten naar binnen te kijken. Daar mag meer aandacht voor zijn in het grotere plaatje. Natuurlijk is er de hoofdroute Groene Corridor van de Lichttoren naar de markt van Oirschot. Maar wij stellen voor dat het beoogde Stadsbos de Wielewaal vanuit alle omliggende wijken een duidelijke entree gaat krijgen. Dus ook vanuit Woensel, Meerhoven, Drents Dorp en Lievendaal. Deze entrees (“poorten”) moeten herkenbaar zijn voor de inwoners en verbonden worden met elkaar. Het hele systeem van entrees en routes is van groot belang voor het functioneren van het stadsbos. Een stadsbos voor iedereen Wij kunnen niet genoeg benadrukken dat het stadsbos voor alle inwoners van de Brainportregio is. Verschillende groepen ontmoeten elkaar daar.

Bij de verdere ontwikkeling moet steeds in het achterhoofd worden gehouden dat door bepaalde ingrepen of programma’s te introduceren geen mensen of groepen worden uitgesloten. De stad en de wijken verdienen ook een programmering en de mogelijkheid om actief gebruik te maken van het stadsbos. Identiteit stadsbos door een sterke naam Denk groot. Zoek een naam voor het overkoepelde stadsbos, die nog moet gaan landen. Vind een naam die resoneert in Brainport en die herkenbaar is. Die meegroeit met de ontwikkeling van het stadsbos. Laat inwoners uit de Brainportregio hierover nadenken: loof een prijs uit voor de beste inclusieve internationale naam, bijvoorbeeld. Governance Om de bestendige, lange lijn te borgen, vinden wij het belangrijk dat er een organisatiemodel gevonden gaat worden, dat op afstand staat van de gemeente en niet bloot wordt gesteld aan de waan van de dag. In Engeland en Amerika hebben grote parken vaak een conservancy-groep die de legacy bewaakt. Zou daarvoor een stichting passend kunnen zijn? De basis daarvoor zou een ‘statutair manifest’ zijn, waarin bijvoorbeeld 10 punten worden opgenomen waarin de legacy wordt gedefinieerd en kan worden bewaakt. Denk aan uitgangspunten over ecologie, biodiversiteit en waterhuishouding, maar ook dat mensen er mogen recreëren (toegankelijkheid), het behoud van erfgoed, etc.

U kunt daarbij op zoek gaan naar voorbeelden elders in de wereld, die dan op z’n Eindhovens wordt ingevuld. De stichting heeft een rentmeester/directeur. Vrijwilligers (De

Wielewachters) worden door zo’n stichting aangestuurd. De stichting kan ook fondsen verwerven, de website beheren en de bottom-up ideeën vanuit inwoners blijven initiëren. Financiën Landgoed De Wielewaal Wij willen een hartgrondige oproep doen voor generatie-denken. Probeer niet alles in één keer te doen, maar werk gefaseerd en regel de financiën al naar gelang die ontwikkeling vordert. Wij zien de financiën in vier verschillende categorieën: 1. De aankoop van de Wielewaal; 2. Eenmalige kosten, specifiek voor de openstelling van de Wielewaal; 3. Jaarlijkse kosten voor beheer en onderhoud van de Wielewaal; 4. Kosten voor initiatieven (projecten), zowel gericht op de opstallen als op de onbebouwde terreinen. In deze categorie zou je niet verder moeten programmeren dan 4 tot 6 jaar, zodat een volgende lichting weer haar eigen afweging kan maken. Dit betekent dus dat je enerzijds wel een toekomstvisie hebt voor pak-‘m-beet 25 jaar en anderzijds incidentele investeringen programmeert telkens voor de komende vier tot maximaal zes jaar. Ons advies is om de reguliere jaarlijkse kosten zoveel mogelijk te integreren in de gemeentelijke jaarcyclus/begroting, net zoals bij de andere stadsparken. Tot slot Tot slot willen we de gemeenteraad meegeven dat de inrichting van de fysieke leefomgeving invloed heeft op hoe gezond bewoners zich gedragen.

Het gezond ontwerpen en inrichten van de buitenruimte met parken, fiets- en wandelpaden, zoals in de plannen is opgenomen, stimuleert gezond gedrag zoals bewegen en ontmoeten. Om gezond gedrag te stimuleren, is volgens professionals en bewoners aandacht nodig voor nabijheid, diversiteit, kwaliteit en onderhoud. De inrichting van de openbare ruimte moet vooral passen bij de wensen van bewoners in buurten en wijken en wij zien dit alles in de plannen terug. Het sluit prachtig aan bij Vitaal in Brainport. Stadsbos de Wielewaal is een schitterende groene parel voor Eindhoven en de regio en wij hopen dat alle inwoners er veel plezier aan beleven.

Uiteraard zijn wij graag bereid ons advies mondeling toe te lichten.

Met vriendelijke groet, Adriaan Geuze Ellis Jeurissen-Meussen Otto Dieleman