Bijlage 4 - Kennisdocument Nachtcultuur Studio Sociaal Centraal

Eersteklas social design

sociaalcentraal.studio

De Nachtcultuur van Eindhoven

Een onderzoek voor en naar de Nachtcultuur van Eindhoven

Dit document heeft ten doel om kennis te delen over de impact en potentie van de nacht, best practices in andere steden & de potentie van de Eindhovense nacht.

Inhoudsopgave Sharing the Vibes Nachtleven of Nachtcultuur? Gebruikers van de Nacht Impact van de Nacht De Eindhovense Nacht De Eindhovense status quo In gesprek met het Nachtcollectief Eindhoven Spelers in de Eindhovense Nacht Benchmark Nachtcultuur Nederland Benchmark Nachtcultuur Internationaal Evenementenlijst ter inspiratie Vervolgstappen

Sharing the Vibes Een plek voor de nachtcultuur Introductie • Nachtcultuur

Wat zijn de ontwikkelingsmogelijkheden in Eindhoven?

" Nachtcultuur is alles wat nacht maakt en

De gemeente gaat een Visie op een bruisend Eindhoven opstellen, genaamd “Sharing the Vibes”. Hierin wordt de ontwikkeling van de nachtcultuur ook meegenomen.

voelt. Het is de andere helft van je leven. Het

Het Nachtcollectief Eindhoven wil hieraan bijdragen met een gedegen onderzoek naar deze ontwikkelingsmogelijkheden. Hierin komen best practices, ideeën, methoden, en mogelijke subsidiemogelijkheden naar voren die de nachtcultuur in al haar facetten kan versterken. Het onderzoek is uitgevoerd door Studio Sociaal Centraal, een studio die zich specialiseert in ontwerpend onderzoek en social design.

is er voor iedereen, en zou er voor iedereen

Dit kennisdocument is de eerste stap van de bijdrage van het Nachtcollectief Eindhoven. Hierin worden concrete voorbeelden en successen van andere steden gepresenteerd, zodat de gemeente Eindhoven een sterke basis heeft om beslissingen voor de eigen stad te nemen. We presenteren niet alleen de succesvolle concepten/oplossingen van andere steden op het gebied van nachtleven maar ook de aanpak en de implementatie ervan.

is samenkomen, het is alleen zijn. De Nacht moeten zijn. Ongeacht afkomst, inkomen, identiteit. " / Jeannot Keser, Het Nachtcollectief Eindhoven

Nachtleven of Nachtcultuur? Nachtcultuur: wat is het eigenlijk?

Introductie • Nachtcultuur

De Utrechtse Nachtvisie legt uit dat bij nachtcultuur de (cultuur) programmering het hoofddoel is van de activiteit of het element. “Cultuur houdt namelijk niet op om 22.00 ’s avonds, voor heel veel mensen begint het dan pas. Sterker nog, de nacht is vaak een plek waar een nieuwe generatie voor het eerst in aanraking komt met kunst en cultuur” In de Uitvoerings Agenda Nachtcultuur Amsterdam stelt men dat juist de nacht de ruimte geeft voor alternatieve nicheprogrammering van cultuur, eigenzinnig experiment en vrijplaatsen waar gemarginaliseerde groepen zichzelf kunnen zijn. Denk hierbij aan plekken als Radion, Sexyland World, Skate Café, De School, Garage Noord, De Trut, Club Church en Bitterzoet. “De Amsterdamse nacht slaapt nooit, steeds zijn er weer plekken waar je een wezenlijk deel van jezelf en de stad kunt ontdekken, kunt onderzoeken en kunt delen met anderen” Nachtcultuur is onderdeel van het gehele nachtleven, zoals horeca, dansbars en feestcafé’s dat ook zijn. In de Utrechtse Nachtvisie komen deze gelegenheden zijdelings aan bod, omdat belangrijke thema’s in de nacht als veiligheid en overlast ook hen aangaan.

Als we het nog breder trekken, dan kunnen we het nachtleven in de Night Time Economy (NTE) plaatsen. A guide to managing your Night Time Economy (Sound Diplomacy) beschrijft dat de dag en de nacht nog steeds heel anders bekeken worden. De perceptie op de nacht is vaak erg negatief en dit speelt door in de (strikte) wetgeving. Jammer, aangezien de nacht een grote potentie heeft, ook in economisch opzicht. Het advies van A guide to managing your Night Time Economy (Sound Diplomacy) is dan ook: Erken je nachteconomie en start managing in plaats van achteraf te reageren! “Remember: a thriving evening and night time economy DOES NOT mean a bar or music venue on every corner. It means a regulated, planned and strategic offer that respects both those who want quiet and those who like to go out. Knowing what not to do is as important as what to do. Vibrant, sustainable and structured evening and night time economies create towns and cities for all ages, cultures, creeds and genders.” “The night is perceived as a negative space where crime and conflict are exacerbated. As a result, cities and places are planned for the daytime, but licensed and restricted at night. This creates a proactive, strategic approach to managing daytime uses (such as schools, retail parks, shopping malls, office buildings), but a reactive process for managing the night.

There are few long‑term strategic plans for managing and maximising the benefits of the night time economy.”

Bronnen: Gemeente Utrecht, (2023), De Utrechtse Nachtvisie 2030 & Beleidsnota Nachtcultuur Gemeente Amsterdam, (2023), De Uitvoerings Agenda Nachtcultuur Amsterdam 2023 - 2026 Sound Diplomacy & Andreina Seijas, (2023), A guide to managing your Night Time Economy (Sound Diplomacy)

Gebruikers van de Nacht Introductie • Nachtcultuur

Actoren van de Nachtcultuur De Utrechtse Nachtvisie onderscheidt de drie belangrijkste groepen of actoren binnen de nachtcultuur. Het is verstandig om elke ontwikkeling vanuit deze verschillende perspectieven te bekijken. Waar liggen de kansen en uitdagingen voor elk van hen? 1. Makers Aanbod van scholen tot radiostations, clubs, podia en organisatoren “In de dynamische samenwerking tussen makers, organisatoren, locaties en publiek krijgt het nachtcultuuraanbod vorm” 2. Bezoekers Alle inwoners, ongeacht postcode, economische status, gender, culturele achtergrond of fysieke beperking “Er moet aanbod zijn voor iedereen en bezoekers moeten veilig uit kunnen gaan” 3. De stad Beleidsmakers, gebiedsontwikkeling, orde & veiligheid, toezicht & handhaving, bewoners “De nachtcultuur raakt in een groeiende stad direct aan beleidsterreinen als Gebiedsontwikkeling, de Openbare Orde & Veiligheid en Toezicht & Handhaving in de stad”

Merlijn Polmans, de voormalige nachtburgemeester van Groningen, schrijft het in zijn essay in het boek GEEN DAG ZONDER NACHT over dat de macht van de nacht in handen van een trias politica: 1. De ambtelijke kant: Van gemeenteambtenaren tot politici en van handhaving tot instanties gerelateerd aan thematiek uit de nacht 2. De professionals: Iedereen die zijn geld verdient in de nacht, van horecabazen tot dj’s, glazenhalers tot portiers en prostituees tot schoonmakers. 3. De liefhebbers: Iedereen die tussen 20:00 en 8:00 uur met de intentie om een fijne tijd te hebben, besluit deel te nemen aan nachtelijke activiteiten

Impact van de Nacht Introductie • Nachtcultuur

De waarde van een goede Nachtcultuur A guide to managing your Night Time Economy (Sound Diplomacy) beargumenteert dat de nacht de groeiende stad de mogelijkheid biedt om naast in mensen en ruimte - ook te groeien in tijd. Onderzoeken hoe we meer gebruik kunnen maken van de avond en de nacht levert werkgelegenheid op, ondersteunt de sociale cohesie en sociale inclusie. De nachtcultuur is hier een wezenlijk onderdeel van. "To feed and house people we will have to create more on the same land. But cities don’t have to just grow higher and lower — into the sky or underground — they can also grow in the use of time. Exploring how to make more use of the evening and night time provides jobs, supports community cohesion and supports social inclusion." Het nachtcollectief van Rotterdam, N8W8 R’DAM stelt dat de nacht de volgende waarde heeft voor de stad als geheel: De nacht levert een grote bijdrage aan de sterke economie en vestigingsklimaat (werkgelegenheid, talentontwikkeling en bezoekers/ toerisme). De nacht verbindt, vergroot ons blikveld en helpt bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken (sociale cohesie) Door deelname aan het nachtleven ontwikkelen bewoners een creatieve, tolerante en onderzoekend houding.

In DE WAARDE VAN DE KLEINE UURTJES is uitgezocht welke maatschappelijke waarde de nacht heeft voor Amsterdam. Zij hebben zich hiervoor laten inspireren op Vibe Lab haar Creative Footprint Studies: DIRECT: Gebruikswaarde Wat is het gebruik meer waard dan de betaalde prijs? BESTAAN: Optiewaarde Wat is de optie om gebruik te kunnen maken van de cultuur waard? bijvoorbeeld in aantrekkelijkheid van de locatie BESTAAN: Bestaanswaarde De waarde van cultuur voor de vorming van lokale identiteit en trots INDIRECT: Sociale waarde Het effect van cultuur op productiviteit, leefbaarheid, onderwijsprestaties, gezondheid, etc. INDIRECT: Economische waarde Werkgelegenheidseffecten en welvaartswinst

Bronnen: N8W8 R’DAM, (2020), Een visie op de nacht Poort, J. P., & Blaker, N. (2021). De waarde van de kleine uurtjes: De nachtcultuur van Amsterdam. Atlas Research. Creative Footprint Studies: https://www.creative-footprint.org/

Introductie • Nachtcultuur

De waarde van een goede Nachtcultuur (2.) De schrijvers van de Utrechtse Nachtvisie zien dat de stad richting een 24-uurssamenleving toebeweegt. Zo een moderne stad kan niet zonder een bruisende nachtcultuur en het is, volgens hen, de taak van de overheid om hier de juiste randvoorwaarden voor te scheppen. De waarden die zij de nachtcultuur zien vervullen zijn de volgende: Culturele waarde: ruimte voor experiment en ontdekking Persoonlijke waarde: welbevinden en een plek om jezelf te zijn Waarde voor de stad: een aantrekkelijke plek voor iedereen Ook de Uitvoerings Agenda Nachtcultuur Amsterdam onderschrijft dit. Zij zien diversiteit, inclusie, sociale en fysieke veiligheid en toegankelijkheid als grote thema’s om aan en voor te werken in de nacht.

Tot slot vermeldt Haarlem in haar nachtvisie HAARLEM, NACHTVISIE dat meer nachtcapaciteit in totaal zorgt voor minder overlast. Dit is ook een maatschappelijke waarde voor de gehele stad. “Nieuwe initiatieven komen moeilijk van de grond vanwege andere ruimteclaims, angst voor overlast in de buurt en gebrek aan prioriteit bij de gemeente. Ondertussen zijn er duidelijke signalen dat de nachtcapaciteit te beperkt is. Op bepaalde plekken (met name in het centrum) staan wachtrijen en kunnen mensen niet naar binnen waardoor ze op straat blijven hangen. Andere mensen kiezen ervoor om elders uit te gaan, ook omdat er geen aanbod is wat aansluit op hun wensen”

Nachtburgemeester Merlijn Poolman vertelt in een interview over het nachtleven tegen Redbull dat de nacht toch wel bepaalt in welke stad mensen gaan settelen. “Niet dat ik wil dat iedereen radicaal aan het partyen slaat, maar als er genoeg leuke plekken zijn om te eten en daarna nog door te gaan geeft dat wel echt verbreding.” In zijn essay in het boek GEEN DAG ZONDER NACHT heeft hij het ook over veiligheid: hoe meer levendigheid in de nacht, hoe meer mensen er op straat zijn, hoe veiliger het is. Met name voor alleen lopende of fietsende vrouwen is dit een groot goed.

Bronnen: Gemeente Utrecht, (2023), De Utrechtse Nachtvisie 2030 & Beleidsnota Nachtcultuur Gemeente Amsterdam, (2023), De Uitvoerings Agenda Nachtcultuur Amsterdam 2023 - 2026 Jonasz Dekkers & Thys Boer, (2022), GEEN DAG ZONDER NACHT, Verhalen vanaf de dansvloer Inge van Gansewinkel i.s.m. Nachtwacht Haarlem, (2024), NACHTVISIE EN ACTIEPLAN HAARLEM, Hoe Haarlem meer ruimte wil creëren voor nachtcultuur in de stad

Foto door Naren Manimohan

De Eindhovense Nacht Introductie • Nachtcultuur

Waarom moet de Nacht meer bruisen? In EINDHOVEN 365 - 2022 tot 2030 staat dat Eindhoven mee wil meespelen op het wereldtoneel van creatieve innovatie. Daarvoor is heel veel nieuw talent nodig, dat wordt aangetrokken door een tolerante, bruisende en culturele omgeving. Echter stellen de schrijvers ook dat het voorzieningenniveau van de stad ondanks recente impulsgelden niet structureel in lijn is met deze grote ambitie. Daar moet verandering in komen.

Maar ook de zgn. sociaal – maatschappelijke belangen van de horeca zijn evident. De horeca is er immers ook voor nieuwe en veranderende consumenten in Eindhoven die vaak van ver komen om hier (tijdelijk) te werken of te studeren. De horeca in Eindhoven is eenvoudigweg ook onmisbaar in deze studentenstad. Daarnaast is de horeca van belang als ontmoetingsplek voor sectoren waarin uitwisseling van ideeën, discussies, meningsverschillen etc. tussen collega’s onderling, éénpitters, met klanten en meer essentieel is. Dit geldt zeker voor de creatieve industrie. De horeca vervult tevens een belangrijke ondersteunende rol voor voorzieningen als theaters, musea, winkels, evenementen, kantoren, etc. "

De raad van de gemeente Eindhoven vindt ook dat de nacht in haar kracht gezet moet worden. Zij geven in een Vrije Motie Zet de Nacht in zijn Kracht dat het nachtleven een uitlaatklep is, ontspanning biedt, voor verbindingen en ontmoeting zorgt en creatieve talenten laat opbloeien. Zij onderschrijven daarom op basis van het burgerinitiatief dan ook voor om meer verruiming in het Eindhovense nachtleven mogelijk te maken - met oog voor omwonenden, veiligheid en leefomgeving. Dit moet volgens hen meegenomen worden in de nieuwe Horecavisie van Eindhoven.

Sharing The Vibes [startnotitie] benoemt ook specifiek de aandacht voor het nachtleven, als onderdeel van een aantrekkelijk vestigingsklimaat in Eindhoven. " Bruisend nachtleven: Hierbij zijn een aantal sub-onderwerpen relevant, denk hierbij aan (de verruiming van) openingstijden, beschikbaarheid van geschikte locaties, het structureel in gesprek blijven met de zgn. nachtmakers (Nachtcollectief), inclusiviteit en diversiteit, dienstverlening omtrent vergunningen, het zoeken naar experimenteerruimte. "

In de later opgestelde Sharing The Vibes [startnotitie] wordt beaamd Brainport Eindhoven groeit en dat het vestigingsklimaat als centrumstad een belangrijke rol hierin speelt. Hierbij is een aantrekkelijk en bruisend nachtleven belangrijk. De waarden hiervan worden benoemd als aantrekkelijkheid van de stad, economische belangen, en sociaal-maatschappelijke belangen. " Het belang van een aantrekkelijk uitgaansleven Naast de beeldbepalende rol van het uitgaansleven voor de aantrekkelijkheid van een stad, zijn er ook andere economische belangen van de horeca zoals het gegeven dat de horeca een werkgever van belang is en ook publiekstrekker.

Bronnen: EINDHOVEN365, (2021), De toekomst is van ons samen - Citymarketing Eindhoven 2022-2030 Gemeente Eindhoven, (2023), Visie op een bruisend Eindhoven, Startnotitie Sharing The Vibes [startnotitie]

De Eindhovense status quo Introductie • Nachtcultuur

Visie van het Nachtcollectief Eindhoven op de Nacht Nachtcultuur is alles wat nacht maakt en voelt. Het is de andere helft van je leven. Het is samenkomen, het is alleen zijn. De Nacht is er voor iedereen, en zou er voor iedereen moeten zijn. Ongeacht afkomst, inkomen, identiteit. We hebben het niet over uitgaan, of perse geld uitgeven. Het gaat om de invulling van je tijd s’nachts. Een nachtelijke wandeling of de lichtjesroute kan dit net zo goed zijn. Cultuur is dat wat de mens schept. Het begrip staat tegenover "natuur" (dat wat aangeboren is, wat spontaan en zonder menselijk toedoen is ontstaan) en verwijst naar menselijke activiteit en de symbolen die deze activiteit betekenis geven. Maar dan dus in de nacht.

De plek van de Nacht in Eindhoven In het onderzoek in BRO Horecavisie Eindhoven 2024 komt naar voren dat Eindhoven relatief veel horeca heeft. “Zowel de drankverstrekker, restaurants als het fastservice aanbod ligt net boven het gemiddelde van de benchmarkgemeenten.” Het Nachtcollectief Eindhoven beargumenteert echter dat diversiteit en kwaliteit van de nachtcultuur nog steeds onder peil is.Veel subculturen en groepen mensen hebben nog geen plek die zij thuis kunnen noemen. Men reist naar andere steden om activiteiten te vinden die aansluiten bij hun interesses. Er lijkt een overmaat te zijn aan kroegen voor een specifiek publiek midden in het centrum, maar locaties met andere waarden dan het verkopen van drank zijn er heel weinig of hebben niet de mogelijkheid om in de nacht open te zijn. Sommige organisaties nemen liever het risico illegaal te ondernemen dan dat ze door de hele rompslomp van een evenementaanvraag gaan, of de hoofdprijs moeten betalen bij een van de paar locaties die wel vergund zijn in de nacht.

Introductie • Nachtcultuur

In gesprek met het Nachtcollectief Eindhoven Samenvatting gesprek over Eindhovense nachtcultuur met experts uit de context “ Qua nachtcultuur is het vrij simpel: kroegen, Stratumseind & evenementen. De mainstreamcafégangers kunnen hun hart ophalen in Eindhoven en ook voor studenten is er genoeg te doen. Maar de Eindhovense nacht heeft niet voor iedereen iets te bieden. Er is weinig diversiteit, het is allemaal erg geconcentreerd in de binnenstad en er is geen 24/7 clubbing. En als je laat wilt eten of om 23:00 een hapje bij de wijn? Helaas, in Eindhoven worden voornamelijk Hollandse eettijden aangehouden. De feestjes en evenementen die er zijn, die zijn erg ‘incrowd’. Je moet mensen kennen om te weten waar en wanneer de goede feestjes plaatsvinden. Deze zijn bijna onmogelijk te vinden voor bijvoorbeeld internationals. Jammer, want de incrowd moet groeien om de nachtcultuur te laten bloeien!

De Eindhovenaar zelf is gewend om op een avond te shoppen van locatie naar locatie. Ze vinden het moeilijk om zich de hele nacht te committeren aan één feestje. Ze zijn ook nog niet helemaal klaar voor 24/7 dansen, dit moet rustig in de week gelegd gaan worden. Tot slot is het ze vaak te veel gevraagd om buiten het centrum te komen feesten. De Subbar of Strijp-S lijkt soms al iets te ver om naartoe te gaan. Voor de Subbar heeft dit als gevolg dat het voor hen niet lonend is om een club te beginnen. Dit heeft op haar beurt weer effect op de prijs van een feestje geven: ze moeten elke keer weer opnieuw een half festival opbouwen. Eindhoven wordt sowieso als hoogdrempelig beschouwd als het gaat om (nieuwe) feestjes te experimenteren en te organiseren. Locaties zijn moeilijk te vinden en te duur of te groot om iets uit te proberen. Vergunningen en (alcohol) ontheffingen duren lang voordat ze erdoorheen zijn en zijn overigens ook duur. Vooral als je nog niet weet of je feestje een succes wordt. Er zijn weinig feestjes of evenementen die een vaste locatie hebben. Hierdoor wordt er ook niet geïnvesteerd in bijvoorbeeld het isoleren van geluid; een vicieuze cirkel”

Spelers in de Eindhovense Nacht Introductie • Nachtcultuur

Een visuele samenvatting van de (huidige) makers van de Eindhovense Nacht*

*De Nacht en haar spelers veranderen continu. Dit overzicht zal dan ook niet helemaal compleet zijn.

� Benchmark Nachtcultuur Nederland

Benchmark Nederland • Rotterdam

Rotterdam Inspirationele initiatieven: Perron, Biergarten, Bitter, NOW&WOW, Maassilo, Keilecafé Speciale Nachtactoren: Rotterdam heeft sinds 2020 een onafhankelijke nachtraad, genaamd N8W8 R’DAM. Ze hebben een beknopt visiedocument opgeleverd, waarin tien aandachtsgebieden zijn opgeschreven.

1.0 Kraskaarten Gemakkelijk een incidentele ontheffing aanvragen: Verlaatjes, geluidjes, lichtjes of paracommerciële activiteit.

Waarom een goed concept? Veel organisatoren beschouwen vergunningen en ontheffingen aanvragen als een ondoorzichtig en stroperig proces met een lange tijdsduur. De kraskaarten maken dit makkelijker. Bovendien hoeft het minder lang van tevoren aangevraagd te worden. Ook zijn de kosten duidelijk en laag. Bewoners kunnen op een website zien welke organisaties een incidentele ontheffing hebben aangevraagd. Zo zijn er voor zowel ondernemers als bewoners duidelijke kaders en heldere spelregels.

Aanpak & Implementatie Organisaties kunnen van tevoren een kraskaart aanvragen. De kaart kan via een sms geactiveerd worden wanneer de organisatie een incidentele ontheffing wil. Dit kan relatief kort voor de festiviteit, denk aan 10 uur voor het verlaatje in moet gaan, of 48 uur voor een geluidje in moet gaan. De incidentele ontheffingen en de verruimde openingstijden vereisten een wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Rotterdam let er op dat de verruiming de balans tussen levendigheid en leefbaarheid niet (verder) verstoren. Op sommige locaties is de verruiming niet wenselijk en de burgemeester krijgt de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen waar de incidentele ontheffingen niet of niet langer gelden. *https://www.rotterdam.nl/kaart-incidentele-ontheffing-aanvragen

2.0 Pitcher Perfect 010 Een unieke, laagdrempelige vorm van projectfinanciering, zonder inhoudelijke criteria of jury.

Benchmark Nederland • Rotterdam

Waarom een goed concept? De regeling is bedoeld voor makers en partijen die niet terechtkunnen bij de reguliere subsidieloketten voor kunst en cultuur. Initiatieven op het gebied van nachtcultuur krijgen hier ook de mogelijkheid om financiering te krijgen. Uit evaluatie blijkt dat de regeling nieuwe doelgroepen bereikt met een verscheidenheid aan cultuurprojecten. Een analyse van de makers laat zien dat het gaat om een gemêleerde groep van jong tot oud, afkomstig uit verschillende delen van Rotterdam.

Aanpak & Implementatie De deelnemers presenteren hun plannen tijdens een openbare pitchavond die elk halfjaar plaatsvindt en geven elkaar punten. Ruimte geven aan experiment en innovatie vraagt ook om vernieuwing binnen de gemeente. Pitcher Perfect 010 is een nieuwe financierings- en ondersteuningsvorm die is ontwikkeld om beter aan te sluiten bij de innovatieve cultuurvormen die Rotterdam heeft zien ontstaan en bij de behoeften van nieuwe makers. *https://www.rotterdam.nl/pitcher-perfect-010

3.0 Creative footprint Rotterdam Als zevende stad wereldwijd zal de Creative Footprint van Rotterdam worden onderzocht door Vibelab, PennPraxis, de gemeente Rotterdam en N8W8 R’DAM

Waarom een goed concept? Door een omvangrijke studie naar nachtcultuur in de stad te doen, laat de gemeente Rotterdam zien dat ze de nacht serieus nemen. Het resultaat kan het inzicht geven hoe ze zich internationaal kunnen meten met grote steden als Berlijn en New York.

Aanpak & Implementatie Het team beoordeelt locaties aan de hand van unieke indicatoren en integreert deze locatiegegevens met economische en ruimtelijke gegevens uit overheidsdatabases met behulp van een aangepaste softwareomgeving. Dit leidt tot een rijke culturele analyse van het culturele en creatieve nachtlevenecosysteem van de stad. In samenwerking met lokale muziek- en nachtlevenexperts verzamelt het onderzoeksteam van Creative Footprint inzichten van tientallen actoren, belanghebbenden en besluitvormers die zijn ingebed in de creatieve, muziek- en nachtscènes van een stad om het huidige beeld te beoordelen en bruikbare oplossingen te bieden. Creative Footprint Rotterdam is een onderzoeksproject van VibeLab en PennPraxis, in opdracht van N8W8 R'dam met royale steun van de Gemeente Rotterdam. *https://www.creative-footprint.org/rotterdam/

Benchmark Nederland • Groningen

Groningen Speciale Nachtactoren: Groningen heeft sinds 2018 een Nachtraad, waar Merlijn Polman oprichter en Nachtburgemeester van is.

1.0 24-uurs openingstijden Groningen kent al sinds de jaren ’70, ‘80 geen sluitingstijden.

Waarom een goed concept? Het Groninger nachtleven was in de jaren ‘60 en ‘70 een vrij rauwe stad. Om daar iets aan te doen heeft de gemeente besloten om café’s 24-licenties te geven, mits er muziek gespeeld werd. Groningen heeft onder andere hierdoor een heel eigen technoscene, enkele van de belangrijkste undergroundplekken van het land, entiteiten als Noorderslag en clubs mogen die 24 uur open zijn.

2.0 Nachtstadhuis Een veilige plek in de Nacht

Waarom een goed concept? Een Nachtstadhuis is een centrale, veilige plek in een uitgaanscentrum waar iedereen terecht kan met zijn/haar vragen en/of problemen rondom de nacht. Zo moet er in een Nachtstadhuis drugs getest kunnen worden en SOAtests worden uitgevoerd.

Aanpak & Implementatie Deze ‘safe space’ bestaat nog niet. Op het moment wordt er geprobeerd politiek draagvlak voor te krijgen, omdat er subsidie nodig is. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 is er een samenwerking opgezocht met studentenpartijen.

*https://nachtraad.nl/nachtstadhuis/

Benchmark Nederland • Utrecht

Utrecht Inspirationele initiatieven: Kabul a Gogo, de Nijverheid, de NAR, boot 122, Warmoes, Hof van Cartesius, Club WAS en de Werkspoorkathedraal.

1.0 Opstartbudget & Nachtspreekuur In de Nachtvisie Utrecht schrijft de gemeente Utrecht over hun ambitie voor een nachtspreekuur en opstartbudget.

Waarom een goed concept? (beginnende) Organisatoren en creatievelingen lopen vaak tegen veel barrières met betrekking tot ruimte, financiën en vergunningen. De gemeente Utrecht komt hen tegemoet met een opstartbudget en nachtspreekuur.

Aanpak & Implementatie De gemeente stelt een opstartbudget beschikbaar voor planvorming aangaande nieuwe locaties Een geschikte locatie vinden is stap één. Het is aan ondernemers en organisatoren om een clubconcept te bedenken en deze locaties nieuw leven in te blazen. We stellen een opstartbudget beschikbaar om culturele ondernemers handvatten te geven voor bijvoorbeeld het opstellen van een businessplan. Het bibob onderzoek is een randvoorwaarde om aanspraak te maken op dit opstartbudget. Utrecht stelt een nachtspreekuur in. Voor veel creatieven en feestorganisatoren is de gemeente een ondoorgrondelijke organisatie. Zij weten niet waar ze terecht kunnen met vragen over beschikbare ruimte, vergunningen en subsidieregelingen. Met een periodiek spreekuur komt de gemeente de sector tegemoet.

*Bron: De Nachtvisie Utrecht

2.0 Nachtprofielen Duidelijkheid bieden op welke locaties nachtcultuur duurzaam mag groeien en bloeien.

Benchmark Nederland • Utrecht

Aanpak & Implementatie Utrecht heeft in haar Nachtvisie concreet locaties aangewezen waar nachtcultuur mag gaan ontstaan. Ze hebben ook de ambitie uitgesproken om voor 2030 drie nieuwe locaties erbij te willen hebben, waarvan de eerste al een feit is: Kabul a Gogo. Kabul a Gogo huist in het Werkspoorgebied. Dit gebied is de laatste jaren steeds meer veranderd van industriegebied naar culturele haven. Kabul à Gogo is de laatste aanwinst, maar ook dB’s gaat zich hier vestigingen. Op dit moment zit er onder meer al de Nijverheid, de NAR, boot 122, Warmoes, Hof van Cartesius, Club WAS en de Werkspoorkathedraal.

Benchmark Nederland • Amsterdam

Amsterdam Inspirationele initiatieven: De School, Bar Multipla, Skatecafe, Garage Noord, The Loft, Chinchin, Oliva, Bitterzoet, Chicago Social Club, ADE, Thuishaven Speciale Nachtactoren: Amsterdam heeft relatief lang een Nachtburgemeester: sinds 2003 zet Stichting Nachtburgemeester Amsterdam zich onafhankelijk in voor een levendig, divers en inclusief nachtleven. https://nachtburgemeester.amsterdam/

1.0 Pilot met een geluidsisolatiefonds Een fonds die clubs ondersteunt om geluidsoverlast in de woon- en leefomgeving te voorkomen en te beperken.

Waarom een goed concept? Sinds 2018 wordt in Berlijn het zogeheten Schallschutzfonds ingezet, een fonds voor geluidsisolatiemaatregelen in clubs en poppodia. Dit maakt het mogelijk om nachtcultuur met wonen te combineren.

Aanpak & Implementatie Amsterdam richt dit fonds op het beschikbaar stellen van een bijdrage in de vorm van cofinanciering voor investeringen in geluidsisolerende maatregelen en betere techniek voor geluidsbeperking. Ze starten met een pilot in 2024. Voor dit fonds reserveren ze tussen 2024 en 2026 in totaal 200.000 euro.

Benchmark Nederland • Amsterdam

2.0 Bureau Broedplaatsen met stappenplan Bureau Broedplaatsen heeft de bestuurlijke opdracht om meer broedplaatsen te creëren, bijvoorbeeld door leegstaand vastgoed tot een broedplaats te transformeren. Het bureau werkt hierin samen met de creatieve ondernemers, stadsdelen, centrale diensten, corporaties, makelaars, ontwikkelaars en banken.

Waarom een goed concept? Amsterdam helpt creatievelingen actief om een broedplaats op te richten met expertise en subsidies. Het broedplaatsenbeleid van Amsterdam is gericht op blurring van dag- en nachtcultuur. Zo worden in de ontwikkeling van broedplaatsen de dag en nacht meegenomen. Bij dit soort broedplaatsen kan gedacht worden aan een clubfunctie in combinatie met studio’s of ateliers, bijvoorbeeld voor masterclasses en cursussen voor dj’s of programmeurs of over geluid- en lichttechniek. Wat er precies mogelijk is, verschilt per broedplaats. Het blijft altijd maatwerk.

Aanpak & Implementatie Bureau Broedplaatsen gidst kunstenaars & creatievelingen door het land van vergunningen en biedt expertise over de organisatie van een broedplaats, het maken van een (bouw)plan voor een pand en adviseert over de exploitatie en beheer van het pand en brandveiligheid. De gemeente stelt ook subsidie beschikbaar aan initiatieven die een broedplaats opzetten en hebben hiervoor een stappenplan gemaakt.

Ook zoeken de gemeente of woningcorporaties naar geschikte gebouwen waar kunstenaars terecht kunnen. Hier wordt dan bijvoorbeeld een prijsvraag aangekoppeld. En er worden broedplaatsen ontwikkeld in nieuwbouw waarbij de projectontwikkelaars op zoek zijn naar initiatieven die hier een broedplaats willen opzetten. *https://www.amsterdam.nl/pmb/opdrachten-projecten/broedplaatsen/

3.0 Nachtmakersbond van Amsterdam Stichting Nachtburgemeester Amsterdam zet een vakbond op voor (beginnende) artiesten in de nacht.

Waarom een goed concept? Beginnende artiesten worden vaak tegen elkaar uitgespeeld, bijvoorbeeld door ze aan te bieden voor exposure te spelen. In een vakbond kunnen zij zich verenigen en sterker staan.

Aanpak & Implementatie De vakbond is nog ‘in de maak’

4.0 Gemeentelijke routekaart voor nachtcultuurinitiatieven

Benchmark Nederland • Amsterdam

Waarom een goed concept? Uit de verkenningen voor de Nachtvisie kwam de roep om betere informatie voor het navigeren van de bureaucratie en regelgeving rond de nachtcultuur. Betere informatievoorziening in combinatie met een loket voor de nacht kan drempels verlagen en kansen scheppen voor een brede doelgroep binnen de nachtcultuur.

Aanpak & Implementatie In samenspraak met de sector ontwikkelt de gemeente een digitale routekaart nachtcultuur, met informatie over het aanvragen van vergunningen of subsidies, en een lijst van relevante beleidsdirecties en -afdelingen binnen de centrale stad en de stadsdelen. Deze routekaart wordt aangevuld met alle relevante informatie over het nieuwe stadsbrede horecabeleid.

5.0 ClubEthics Waarom een goed concept? ClubEthics is een initiatief van Stichting N8BM A’DAM om het nachtleven veiliger en inclusiever te maken, aangezien hier geen duidelijk beleid voor bestaat.

Aanpak & Implementatie ClubEthics helpt een duidelijk beleid op poten zetten, met workshops en trainingen voor clubpersoneel onder leiding van Stichting Sexmatters. Ze gaan ook met clubs in gesprek in online en offline programma’s. Met ClubEthics komt de verantwoordelijkheid voor het creëren van een inclusief en veiliger nachtleven bij de clubs te liggen. Stichting N8BM A’DAM heeft vanuit Gemeente Amsterdam en OCW subsidie ontvangen waarmee het project ten minste twee jaar wordt gefinancierd, en voor de eerste vier clubs deelname aan de trainingen gratis is. ClubEthics heeft een platformfunctie, wat betekent dat het project ruimte biedt voor dialoog over een inclusief en veilig nachtleven in Amsterdam. Het faciliteert het gesprek door het organiseren van de trainingen, aankaarten van thema’s in blogs en op social, en door middel van de online en offline publieksprogramma’s. *https://nachtburgemeester.amsterdam/ClubEthics

Tilburg

1.0 Regelloze ruimtes Waarom een goed concept? De Nachtzuster en de Vakbroeders zijn goede voorbeelden van blurring of crossovers van dag- en nachtcultuur. Ze zijn een podium en platform voor makers en bieden ruimte voor experiment en verbinding.

Benchmark Nederland • Tilburg

Inspirationele initiatieven: De Nachtzuster, Krakers, De Vakbroeders

Aanpak & Implementatie De Nachtzuster is een initiatief van Stichting Ateliers Tilburg. Ateliers Tilburg biedt ruimte aan makers. Daarnaast creëren zij een platform en bouwen zij graag mee aan een sterke community in de Tilburgse Kunstscene.

Speciale Nachtactoren: Tilburg heeft een Nachtburgemeester. https://denachtburgemeestervantilburg.nl/

Gemeente Tilburg ondersteunt De Nachtzuster financieel. Het is één van de twee regelloze ruimtes (ruimtes waarin gewerkt wordt, maar waaraan geen vaste organisatiestructuren met bijbehorende kosten verbonden zijn) in Tilburg. *https://www.denachtzuster.nu/vakbroeders/ *https://atelierstilburg.nl/over-ateliers-tilburg/

Foto door Tilburg.com

Nijmegen Benchmark Nederland • Nijmegen

Inspirationele initiatieven: Honig Frabriek, Drift om te Dansen Speciale Nachtactoren: Nijmegen heeft een Nachtburgemeester. https://www.nachtburgemeesternijmegen.nl/

1.0 Geen sluitingstijden Waarom een goed concept? In Nijmegen mogen plekken met een horecavergunning zo lang open blijven als ze willen. De enige regel is ‘venstertijd’. Tussen 4.00 en 8.00 mogen dan geen nieuwe bezoekers naar binnen.

Aanpak & Implementatie Eén van de grote voordelen van het afschaffen van een uiterste sluittijd (deurbeleid/venstertijd) is dat het uitgaanspubliek de kroegen, cafés en discotheken meer geleidelijk verlaat. Dit voorkomt een piekdrukte op straat die vaak gepaard gaat met geluidsoverlast en agressie.

Foto door DRIFT

Haarlem Benchmark Nederland • Haarlem

Inspirationele initiatieven: Het Patronaat

1.0 16-stappenplan Waarom een goed concept? Een Visie op de Nacht waarin Haarlem haar ambities heel concreet/SMART heeft gemaakt in een 16 stappenplan. Hoe concreter de acties in de ambities, hoe helderder de kaders en hoe beter de actoren in de nacht weten waar ze aan toe zijn en hoe ze kunnen meewerken.

Aanpak & Implementatie De acties in het stappenplan maken de visie makkelijker te implementeren. *Bron: Een visie op de Nacht Haarlem

� Benchmark Nachtcultuur Internationaal

Toronto

1.0 Agent of Change methode: The Music Office Waarom een goed concept?

Benchmark Internat • Toronto

In 2017 heeft Toronto zijn eigen versie van de ‘Agent of Change’ ingevoerd. Agent of Change is een reeks richtlijnen voor stadsplanning die door veel steden wereldwijd gevolgd worden (ook door bijvoorbeeld Amsterdam). Het legt een ontwikkelaar (de "Agent of Change" in een bepaald gebied) bepaalde verwachtingen op om mogelijke toekomstige conflicten tussen bestaande (live) muzieklocaties en nieuwe nabijgelegen woonontwikkelingen te helpen minimaliseren.

Aanpak & Implementatie Toronto heeft een Music Office opgericht die aanvragen voor projectontwikkeling (wonen) beoordeeld die zich binnen 120 meter van bestaande muzieklocaties bevinden. De projectontwikkelaars/aanvragers moeten een geluidsstudie uitvoeren waarin de bestaande geluidsniveaus in het gebied worden genoteerd en zijn verplicht een waarschuwing op te nemen die kopers, huurders en huurders informeert over mogelijke geluidshinder die kan ontstaan door de nabijheid van live muziek. Aanvragers worden ook aangemoedigd om bouwontwerp- en constructieelementen te overwegen die de impact van nabijgelegen live muziek en bijbehorende nachtelijke activiteiten op bewoners helpen verminderen. De richtlijnen van de Agent of Change methode kunnen ook van toepassing zijn op een muzieklocatie die nieuw wordt opgericht in de buurt van bestaande woningen of andere bedrijven. Als de "Agent of Change" zou die muzieklocatie verantwoordelijk zijn voor het verzachten van toekomstige conflicten tussen zichzelf en de omringende gemeenschap, door geluidsvermindering en andere strategieën. *bron: Toronto, Agents of Change

Berlijn Benchmark Internat • Berlijn

Inspirationele initiatieven: Raw Gelande, Sysiphos, Kitkat, Holzmarkt, Club Der Visionaere, Berghain, Sameheads, Speciale Nachtactoren: Club Commision https://www.clubcommission.de/

1.0 Club Commission Waarom een goed concept? Sinds 2001 bestaat de Club Commission, die de spreekbuis van de Berlijnse clubscene is. Zij zorgen ervoor dat er rekening gehouden wordt met de belangen van de Berlijnse clubcultuur door de politiek, het bestuur en het bedrijfsleven. Met het aanbod van advies, informatie, moderatie en bemiddeling zijn wij niet alleen een centraal aanspreekpunt voor clubcultuurmakers, maar ook een aanspreekpunt voor de media, overheden, instellingen en bedrijven. De Club Commissie bemiddelen tussen de verschillende actoren, brengen ze samen en ontwikkelen samen oplossingen.

Aanpak & Implementatie De Club Commission heeft de befaamde Berlijnse club scene als het ware geïnstitutionaliseerd. Daarnaast is de technoscene in Berlijn is tot Duits cultureel immaterieel erfgoed (UNESCO) verklaard. Dit maakt het makkelijker voor de gemeente om clubs te openen en te onderhouden. *https://www.clubcommission.de/

2.0 Schallschutzfonds (Soundproofing Clubs)

Benchmark Internat • Berlijn

Waarom een goed concept? De Club Commission Berlijn voert sinds 2018 het financieringsprogramma “Soundproofing Clubs” uit. Het programma subsidieert geluidsreducerende maatregelen van muziekclubs die nodig zijn om conflicten en klachten van bewoners te voorkomen. Dit garandeert de compatibiliteit van woonruimte en clubactiviteiten in de directe omgeving, rekening houdend met de verschillende behoeften van de betrokkenen.

Aanpak & Implementatie De geluidsbeschermingsmaatregelen worden gefinancierd door de deelstaat Berlijn via een financieringsprogramma van het Senaatsdepartement voor Economische Zaken, Energie en Ondernemingen.

*https://schallschutzfonds.de/

Londen Benchmark Internat • Londen

Speciale Nachtactoren: The Night Czar of London

1.0 London Night Surgeries Waarom een goed concept? De Night Czar spreekt met elke actor in de nacht om een goed beeld te krijgen van de kansen en uitdagingen. Dit noemt ze “London Night Surgeries”.

Aanpak & Implementatie De Night Czar Amy Lamé spreekt met elke actor in de nacht om te onderzoeken wat de nacht nodig heeft om een succesvolle NTE te realiseren. Want, het is niet alleen cultuur wat mist, alles van toiletten tot mobiliteit moet overwogen worden. “1.3 million workers are regularly working at night. There’s a gross inequality with people in the day when it comes to access to healthcare, union representation, hot fresh food…” Dit was onderdeel van een ‘world-first comprehensive data study into London at night’. Hierin hebben ze onder andere gevonden dat 36% van de Londoners minstens één keer per week werkt tussen 6pm en 6am, en 56% minstens één keer per maand.

*https://www.clubcommission.de/

Benchmark Internat • Londen

2.0 Nighttime Enterprise Zones

3.0 Women’s Night Safety Charter

Waarom een goed concept?

Waarom een goed concept?

Veel winkelstraten en stadscentra sluiten na 18.00 uur en sluiten hun deuren voor degenen die toegang willen of nodig hebben tot winkels en diensten. Dat is de reden waarom de burgemeester en de Night Czar het Night Time Enterprise Zone-programma lanceerden – om gemeenten, gemeenschappen en bedrijven te helpen hun winkelstraten 24 uur per dag beter te gebruiken en mensen aan te trekken die voorheen weggebleven.

London geeft op basis van het mondiale initiatief “Women Safe Cities and Safe Public Spaces van de VN” expliciet aandacht aan de veiligheid van vrouwen in de nacht (tijdens werken, reizen of uitgaan) door een handvest op te stellen.

Aanpak & Implementatie Het programma heeft in 2019 een pilot gedaan met drie lokale gebieden, met tot doel om het te helpen door: ͍ Verruiming van de openingstijden en het stimuleren van de activiteit in de winkelstraten na 18.00 uur, waardoor bedrijven meer mogelijkheden krijgen om hun inkomsten en bezoekersaantallen te vergroten. ͍ Lokale mensen en bezoekers betere toegang geven tot winkels en diensten na 18.00 uur. ͍ De winkelstraat na 18.00 uur gastvrijer en inclusiever maken voor een breed scala aan mensen. ͍ Het vergroten van het aantal nachtarbeiders dat profiteert van goede werknormen. Het succes van het programma zat onder andere in de mogelijkheid om nieuwe activiteiten te mogen introduceren en ‘blurren’ op straat en in public spaces (silent discos in a theatre foyer, a makers’ market in a nightclub, exercise classes in a public square, and health checks and sports on high streets) en Night Time Business Toolkits die ondernemers hielpen met marketing support en training om nieuwe klanten te bereiken in de nacht. *https://www.london.gov.uk/programmes-strategies/arts-and-culture/24hour-london/night-time-enterprise-zones

Aanpak & Implementatie Ter ondersteuning van het Women's Night Safety Charter (WNSC) kunnen alle organisaties die 's nachts actief zijn, zich aansluiten bij onze eenvoudige beloften: ͍ Nomineer een Champion in uw organisatie die actief de nachtelijke veiligheid van vrouwen promoot ͍ Laat medewerkers en klanten zien dat uw organisatie de veiligheid van vrouwen 's nachts serieus neemt, bijvoorbeeld via een communicatiecampagne ͍ Herinner klanten en personeel eraan dat Londen veilig is, maar vertel hen wat ze moeten doen als ze last krijgen van intimidatie tijdens het werken, uitgaan of reizen ͍ Moedig rapportage door slachtoffers en omstanders aan als onderdeel van uw communicatiecampagne ͍ Train het personeel om ervoor te zorgen dat alle vrouwen die zich melden, worden geloofd ͍ Train het personeel om ervoor te zorgen dat alle meldingen worden geregistreerd en beantwoord ͍ Ontwerp uw openbare ruimtes en werkplekken zodat ze 's nachts veiliger zijn voor vrouwen. De burgemeester heeft ook meer dan £100.000 geïnvesteerd in de ontwikkeling van nieuwe trainingen, middelen en evenementen voor het delen van beste praktijken om de ondertekenaars te helpen vooruitgang te boeken bij het nakomen van de beloften. *https://www.london.gov.uk/programmes-strategies/arts-and-culture/24hour-london/womens-night-safety-charter

Evenementenlijst ter inspiratie Outro • Evenementeninspiratie

- Nacht van de Nacht - Erfgoedspektakel - GLOW DEN HAAG - El Basha: shoarmatent die de hele dag open is - 12 herriedagen te vergeven AMSTERDAM - Sexyland World - ADAM toren - Skatecafé - Museumnacht - Amsterdam Dance Event - Amsterdam Light Festival

TILBURG - Krakers - Nachtzusters en Vakbroeders - De Mei-markt HAARLEM - De week van de Haarlemse Nacht AMERSFOORT Nacht van de literatuur LEIDEN - Nacht van de ontdekkingen

ARNHEM - Uitnacht BREDA - Breda Jazz Festival - Parkies NIJMEGEN - Vierdaagse GRONINGEN - Noorderslag - "Nachtcultuur" van Sikko Medema Docu (2024) - De Nacht van Groningen UTRECHT - Pluk de Nacht

HAARLEM - Week van de Haarlemse Nacht

Vervolgstappen ͍ Stap 1

͍ Stap 2

͍ Stap 3

Visie op een Bruisend Eindhoven Presentatie kennisdocument

Experiment Rondetafelgesprekken

Evaluatie experiment en visie

juli week 27-31 Experiment voorbereiden

aug week 33/34 Visie naar Raad

sept week 36 Visie naar College

okt week 40 Beslissing College

sept/okt Uitvoer experiment

nov nov Met de gemeente aan tafel

Studio Sociaal Centraal Eersteklas social design sociaalcentraal.studio

Kade Clubhuis Kanaaldijk Noord 57C 5642 JA Eindhoven

info@sociaalcentraal.studio @studiosociaalcentraal