Bijlage 3b - Figuur 1 risicoanalyse

Bijlage 3 - Figuur 1 - Risicomatrix programmalijn Duurzaamheid / Gemeentelijke warmte-investeringen Risico-inventarisatie Nr.

Soort risico

1

Onzekerheid (risico)

GOTICKRaspect

Oorzaak

Gevolg

Er is geen betaalbare oplossing voor iedereen. Duurzame bronnen zijn lokaal uitgeput.

Beheersmaatregel Warmtewet 2 energiewet

Beheersmaatregel lange termijn

De doelen van de wamtetransitie - betaalbare, duurzame warmte voor iedereen - worden niet behaald.

1a

Te voorkómen

G, K

Suboptimale ontwerpen van en investeringen in warmtenetten, zonder rekening te houden met toekomstige belangen in aangrenzende gebieden.

1b

Te voorkómen/Extern

G, K

Commerciele belangen prevaleren boven het publieke Er is geen betaalbare oplossing voor iedereen. belang om warmtebronnen en kosten van warmtenetten Duurzame bronnen zijn lokaal uitgeput. eerlijk te verdelen.

1c

Strategisch

G, K

Eindgebruikers maken geen gebruik van de voorkeursoplossing voor een gebied, die rekening houdt met beschikbaarheid van warmte in andere gebieden.

Er is geen betaalbare oplossing voor iedereen. Duurzame bronnen zijn lokaal uitgeput.

1d

Te voorkómen/Extern

K

Contracteren van afnemers voor duurzame warmte of koude en de aanleg van het leidingnetwerk, is vooruitgelopen op daadwerkelijke duurzame bronontwikkeling

Er ligt een warmte-koudenet op aardgas waarvoor geen duurzame bron gevonden wordt.

1e

Te voorkómen

K

Suboptimale uitwisseling van elektriciteit, gas en Er zijn overschotten van de ene vorm van energie warmte/koude tussen de betreffende energienetwerken. en tekorten van de andere vorm van energie.

1f

Extern

G, O

Duurzame oplossingen zijn financieel niet concurrerend met aardgas; aardgasprijs (inclusief belastingen) stijgt onvoldoende.

Warmte-koudenetten komen financieel niet van de grond.

1g

Extern

G, O

Onvoldoende financiele steun van hogere overheden om Warmte-koudenetten komen financieel niet van de de proceskosten voor regie op de warmtemarkt en de grond. onrendabele toppen ten opzichte van aardgas te dekken.

1h

Te voorkómen

I, K

Te weinig collectieve kennis over het totale energiesysteem.

Suboptimale planning, waardoor maatschappelijke kosten oplopen of opbrengsten verdampen.

1i

Te voorkómen/Extern

G, O, T, I, K

Versnippering van de warmte- en/of energievoorziening

Verlies aan schaalvoordeel en/of mogelijkheden tot socialiseren van kosten en/of integratie tussen gas, elektriciteit en warmte/koude.

1j

Te voorkómen

G, O,T, I, K

Langdurige besluitvorming over de gewenste governance Verdere versnippering van de warmte- en/of van warmte-koude-voorzieningen koudevoorziening. Zie verder punt hierboven.

1k

Extern

G, O, T

1l

Te voorkómen

G, O, K

Onvoldoende landelijke kaders om schaalsprong warmtenetten veilig te kunnen maken, bijvoorbeeld uitstel doorzettingsmacht afsluiten gas-voorziening. Te weinig structurele middelen om een professionele, voldoende omvangrijke organisatie voor warmte-regie en/of gemeentelijke warmte-investeringen op te zetten.

Potentiele initiatiefnemers van warmtenetten in bestaande bouw lopen teveel risico's; warmtenetten komen niet van de grond. Onvoldoende kennis, kunde of capaciteit voor professioneel bedrijfs, transitie- en risicomanagement.

2

- Samenhangend beleid in raadsnota Eigendom en Sturing van Warmte- en Koudevoorzieningen - Samenhangend inhoudelijk beleid in raadsnota Transitievisie Warmte (in voorbereiding)

De gemeentelijke ambities voor de warmtetransitie zijn niet (volledig) in lijn met andere gemeentelijke belangen of belangen van partners.

2a

Te voorkómen

G, O, T, I, K

Verschil in timing van grote gemeentelijke investeringen

Gemiste meekoppelkansen.

2b

Te voorkómen

G, O, T, I, K

(Te) grote of snelle groeiambities van de gemeente

Gebrek aan middelen om alles goed te doen.

2c

Strategisch

G, O, T, I, K

Te weinig animo onder potentiele private of publieke partners in de warmtetransitie

De geschetste visie in de raadsnota is onuitvoerbaar

2d

Extern

G, O, T, K

Politiek-Bestuurlijke koerswijziging

Desinvesteringen

3

3a

Beheersmaatregel actueel

- Integraal programmeren in het gebiedsproces en in de Transitievisie Warmte - Te overwegen: tijdelijk een energie- en ondergrondparagraaf toevoegen in elke raads- of collegenota. - Concurrerende ambities voorleggen in de gemeenteraad. - Heldere gemeentebrede investeringsstrategie uitwerken en voorleggen aan de raad via het kadernotaproces. - Stapsgewijze besluitvorming over het gemeentelijke aandeel/rol in de warmtevoorziening - Strategische Markconsultatie - Marktconforme exploitatie van warmtevoorzieningen, zodat verkoop mogelijk blijft. - Adaptieve visie op de warmtemarkt.

Afnemers zijn ontevreden over warmtekoudenetten als energievoorziening. Dit risico is relevant, ongeacht of er publiek, privaat of particulier eigendom is. Extern

Overkoepelend: Particulier eigenaarschap stimuleren.

G, O, I, K

Technische innovaties, concurrerende alternatieven

Te weinig animo voor een nieuw warmtenet. Of - Netwerk aanleggen ter grote van het aantal - Opt-out principe in plaats van opt-in principe, Afnemers schakelen over naar goedkopere of gecontracteerde aansluitingen. waarbij "verlater" van het netwerk goed moet interessantere nieuwe alternatieven. Leegloop van - Aantrekkelijk aanbod voor afnemers, zowel financieel als onderbouwen. het warmtenet. kwalitatief, bijvoorbeeld (in toekomst) ook koude aanbieden. - Publiekscommunicatie over nut, noodzaak, duurzaamheid en (individuele) voor- en nadelen van warmte-koude-netten.

- Innovatieve technieken inzetten i.c.m. het warmtenet. - Integraal aantrekkelijk aanbod voor afnemers (niet alleen energiebelangen) (nader uit te werken)

Kans

Impact

3b

Extern

G

Ontevredenheid over tarieven

idem

- Streven naar tarieven die onder het wettelijke maximum liggen. - Transparante financiele vergelijking tussen kosten van aansluiting op een warmtenet en de kosten van het meest aantrekkelijke duurzame alternatief (b.v. warmtepomp) - Te overwegen: Transparante vergelijking tussen nietfinanciele aspecten collectieve en individuele warmtevoorziening.

3c

Strategisch

K

Zorg over landschappelijke of milieu-impact van bronnen zoals zonnecollectoren of biomassa.

idem

- Minimaliseren milieuimpact door technische maatregelen, bijvoorbeeld, zoals al gebruikelijk is, roetfilters bij biomassa.

- Verduurzamingseis voor warmtenetten

3d

Strategisch

G, K

Beperkte keuzevrijheid of zeggenschap

idem

- Vrijheid om niet deel te nemen aan het warmtenet

- Opt-out principe indien afnemer overstapt naar een gelijkwaardig duurzaam alternatief.

3e

Extern

K

Problemen met warmtenetten elders in het land uitgelicht idem in de media

4

De gemeente draait verlies op (sommige of alle) warmte-investeringen

- Diversificatie van bronnen

- Publiekscommunicatie over nut, noodzaak, duurzaamheid en (individuele) voor- en nadelen van warmte-koude-netten. Inzichtelijk maken van voor- en nadelen in relatie met andere alternatieven voor aardgas.

- Integraal aantrekkelijk aanbod voor afnemers (niet alleen energiebelangen)

Overkoepelende beheersmaatregelen: Overgang naar een kostengebaseerde tarief- Marktconforme rendementseis op het warmte-portfolio in methodiek met redelijk rendement betekent dat alle lijn met het "redelijke rendement" bepaald door ACM. in redelijkheid gemaakte kosten in rekening mogen - Secondopinion per businesscase door externe, worden gebracht. onafhankelijke specialisten. - Investeringsbesluit per businesscase met specifieke risicoanalyse - Opbouw van de egalisatiereserve - Bij grotere contracten met woningbouwcorporaties of ontwikkelaars worden overeenkomsten gesloten met voorbehouden. - Risicodeling met partners, mede afhankelijk van de gekozen rechtsvorm en inrichting voor het warmtebedrijf.

Kostenreductie door sterke sturing op meekoppelkansen

4a

Extern/Te voorkómen

G

Investeringskosten hoger dan verwacht

Meer kosten voor het warmtenet dan verwacht bij - Voorbehoud uitvoering tot definitieve aanbesteding. gelijkblijvende opbrengsten. Het rendement van de - Deskundigen inschakelen voor het bepalen voor de hoogte businesscase daalt en/of wordt negatief. van het investeringsbedrag en de hoogte van de post onvoorzien.

4b

Extern

G, T

Tegenvallers in de ondergrond

4c

Strategisch

G, T

Te weinig deelnemers (vollooprisico)

Vertraging van realisatie. - Beleid op de ondergrond ontwikkkelen en de organisatie Kostenclaims van derde partijen. daarop uitlijnen. Meer kosten voor het warmtenet dan verwacht bij - Voorbehoud op uitloop opnemen bij het sluiten van gelijkblijvende opbrengsten. Het rendement van de overeenkomsten (niet altijd mogelijk). businesscase daalt en/of wordt negatief. - Voorbereiding breed ingestoken oa doormiddel van een energietransitieplan, ondergrond (munitie/archeologisch) onderzoek, capaciteitsbehoefte en capaciteitslevering Minder opbrengsten voor het warmtenet dan - Voorbehoud uitvoering tot een minimaal aantal verwacht bij gelijkblijvende kosten. Het rendement gecontracteerde deelnemers. van de businesscase daalt en/of wordt negatief.

4d

Strategisch

G

Afsluitingen (leeglooprisico)

Minder opbrengsten voor het warmtenet dan - Langjarig contract woningbouwcorporaties - Opt-out principe in plaats van opt-in principe. verwacht bij gelijkblijvende kosten. Het rendement - Netwerk aanleggen ter grote van het aantal van de businesscase daalt en/of wordt negatief. gecontracteerde aansluitingen. - Aantrekkelijk aanbod voor afnemers, zowel financieel als kwalitatief, bijvoorbeeld (in toekomst) ook koude aanbieden. - Egaliseren met voordelen andere warmtenetten. - Publiekscommunicatie over nut, noodzaak, duurzaamheid en (individuele) voor- en nadelen van warmte-koude-netten.

- Stimuleren particulier eigenaarschap/ coöperatief ondernemen

4e

Extern

G

Meer kosten voor het warmtenet dan verwacht bij -Standaard onvoorziene kosten van de investering en de gelijkblijvende opbrengsten. Het rendement van de exploitatie in de businesscase, percentage nader vast te businesscase daalt en/of wordt negatief. stellen.

- Diversificatie van bronnen - Te overwegen: tarief gemeentelijke kosten, bijvoorbeeld leges, verlagen voor projecten warmtetransitie.

4f

Te voorkómen

G

Prijsstijgingen voor inkoop, financiering en/of overheidsheffingen die hoger is dan de gehanteerde indexatie voor kosten danwel opbrengsten, onder andere op het gebied van: - onderhoudkosten - gemeentelijke leges en tarieven - warmte belasting - grondstoffen - warmte van derden - kapitaallasten Vervallen van subsidies

Meer kosten voor het warmtenet dan verwacht bij - Alleen eerste loopduur subsidie meetellen in Businesscase gelijkblijvende opbrengsten. Het rendement van de (meestal 15 jaar). businesscase daalt en/of wordt negatief.

- Te overwegen: Lobby via VNG om huidige (SDE) subsidieregelingen om te vormen tot structurele bijdragen. -Al lopende gesprek op Rijksniveau over vergoedingen om overgang naar alternatief voor aardgas woonlastenneutraal mogelijk te maken (conform afspraak Klimaatakkoord)

4g

Extern

G

Geen vergunningen voor de warmtebron door veranderende wetgeving

Een alternatieve warmtebron moet snel paraat zijn, vanwege de leveringsplicht aan afnemers.

- Diversificatie van bronnen

4h

Te voorkómen

G, K

Compensatie aan afnemers in geval van verstoring in de levering

- Gasinstallatie als tijdelijke achtervang, bijvoorbeeld voor het opvangen van (tijdelijk) verbod op biomassa t.g.v. de stikstof crisis. Meer kosten voor het warmtenet dan verwacht bij - Standaard onvoorziene kosten in businesscase, percentage gelijkblijvende opbrengsten. Het rendement van de nader vast te stellen businesscase daalt en/of wordt negatief. - Onderhoudsstrategie

- Te overwegen: meerjarige aansluitplanning maken met grote afnemers, zoals woningbouwcorporaties, om voorbehoud op uitloop in alle gevallen te kunnen maken.

- Opt-out principe in plaats van opt-in principe. - Mogelijkheden tot beeindiging aardgaslevering via energiewet.

-Partners in warmtebedrijf -S muleren par culier eigenaarschap/ coöpera ef ondernemen

4i

Te voorkómen/Extern

4j Extern

K

Onvoldoende (gekwalificeerd) personeel

G, O, T, I, K Onzekerheden over de uitwerking en het in werking treden van de nieuwe warmtewet

Suboptimale planning en/of uitvoering, waardoor kosten oplopen of opbrengsten verdampen.

- Voorbereiden Collegevoorstel Ontwikkelplan gemeentelijk warmtebedrijf, gemeentelijke investeringen en warmteregie. - Kennis ontwikkelen bij eigen medewerkers en beleid om medewerkers te behouden. Onduidelijkheden over toekomstig (wijzigingen van - Nauwe monitoring van ontwikkelingen Warmtewet 2 het) risicomanagement van gemeenteiljke warmteinvesteringen.

- Structurele middelen voor continuiteit in kern-bezetting energietransitie.