Bijlage 3a - Algemene risicoanalyse

Bijlage 2: Uitgangspunten voor financiële impact en risicomanagement gemeentelijk warmte-portfolio Inleiding De intentie om als gemeente te investeringen in warmte- en koudevoorzieningen (hierna in het kort “Warmtevoorzieningen”), roept de vraag op wat hiervan de impact is op de gemeentelijke begroting. Deze vraag is niet algemeen te beantwoorden, omdat elk warmte- project uniek is. In de praktijk draaien we de vraag om: onder welke voorwaarden kan de gemeente verantwoorde investeringen in warmtevoorzieningen doen? Hieronder beschrijven we deze voorwaarden in de vorm van uitgangspunten en kaders. Ter inleiding beschrijven we eerst de kenmerken van warmte-investeringen. Financiële kenmerken van warmte-koude-voorzieningen De exploitatie van warmtevoorzieningen kent kosten en opbrengsten. Sommige projecten hebben netto opbrengsten en dus een positief rendement. Andere projecten hebben een negatief rendement. Een negatief rendement op projectniveau hoeft voor de eigenaar geen probleem te zijn, mits er rendabele projecten zijn ter compensatie. Deze manier van werken noemen we portfoliomanagement. Het totale investerings-portfolio van een eigenaar moet een acceptabel risico op tegenvallers hebben. Tegenvallers zijn nooit uit te sluiten, maar het is wel mogelijk om voorbereid te zijn op tegenvallers en om ze gedeeltelijk te beheersen.

Voor een deel kennen warmte-projecten de bekende risico’s van aanlegprojecten: onvoorziene aanbestedingskosten, kosten voor archeologisch onderzoek of gerechtelijke procedures. Warmteprojecten kennen daarnaast exploitatierisico’s: tegenvallende opbrengsten uit het warmtenet of onvoorziene operationele kosten. Het belangrijkste risico bij de exploitatie van warmtevoorzieningen is het vollooprisico: komen er snel genoeg voldoende afnemers die op het warmtenet willen aansluiten, zodat de startinvestering terugverdiend wordt? Een ander belangrijk exploitatierisico is de kostprijs van warmte- of koudebronnen. Vaak zijn de meerjarige kosten van bronnen begroot op basis van subsidieregelingen die halverwege de looptijd van de exploitatie kunnen vervallen. Daarnaast kan de inkoopprijs van een grondstof zoals biomassa stijgen. Uitgangspunten voor risicomanagement Met de financiële kenmerken van warmtevoorzieningen in het achterhoofd, voeren we in Eindhoven risicomanagement op basis van de volgende uitgangspunten: 1. We passen portfoliomanagement toe op gemeentelijke warmte-investeringen. Dit betekent dat de gemeente alleen kan investeren in projecten met een hoog risico of zeer laag rendement als er al een reserve is opgebouwd uit meer rendabele projecten óf als een financiële bijdrage of garantstelling van hogere overheden verkregen wordt. 2.

Het totale investerings-portfolio moet een acceptabel risico op tegenvallers hebben. Tegenvallers zijn nooit uit te sluiten, maar het is wel mogelijk om voorbereid te zijn op tegenvallers en om ze gedeeltelijk te beheersen. Figuur 1 bevat een door het college vastgestelde en beheerde algemene risico-analyse, die in de toekomst zal dienen als kader voor gemeentelijke investeringsbesluiten voor warmte-projecten. De algemene risico-analyse dient als uitgangspunt voor het opstellen van businesscases en als referentie voor het beoordelen van deze businesscases door het college en de raad. Deze algemene risico-analyse zal stapsgewijs verbeterd

3.

worden op basis van de eerste drie investeringsbesluiten die gemeente neemt voor warmte-voorzieningen. Voor gezond en uitvoerbaar portfoliomanagement volgt het gemiddelde rendement van gemeentelijke warmte-investeringen het “redelijke rendement” van Autoriteit Consument en Markt (ACM) (momenteel 6%).

Toelichting op de risico-analyse in figuur 1 Risico 3a en 4d: de beheersmaatregelen voorzien niet in het (extreme) scenario dat warmtenetten massaal leeglopen omdat er een innovatieve techniek is gekomen die op grote schaal aantrekkelijker is voor dezelfde doelgroep afnemers. De beheersmaatregelen kúnnen ook niet zo een extreem scenario voorzien. Een dergelijk scenario zal een landelijk probleem zijn. Het is vergelijkbaar met de verwachtte leegloop van de aardgasnetwerken de komende decennia. Het ministerie van financiën treft voorbereidingen voor een landelijke regeling die netbeheerders van de aardgasnetwerken ondersteunt in de financiële opgave die het stoppen met aardgas teweegbrengt.