Bijlage 3 - Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer EindhovenCentrum

gemeente Eindhoven RE - Ruimtelijke Expertise, RE.VMD - Verkeer, Milieu en Duurzaamheid mei 2021

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven RE - Ruimtelijke Expertise, RE.VMD - Verkeer, Milieu en Duurzaamheid Datum mei 2021

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Inhoudsopgave Colofon

2

Inhoudsopgave

3

Inleiding 1.1 Gebiedsplan 1.2 Regie 1.3 Financiering 2 Deelname 2.1 Deelnemers 2.2 Voordelen 3 Financiële aspecten 3.1 Financiering 3.2 Bijdrage 3.3 Afkoop 4 Procedurele aspecten 4.1 Wet bodembescherming 4.2 Initiatiefnemers: open WKO en grondwateronttrekking 4.3 Probleemeigenaren: historische verontreinigingen

4 4 4 5 6 6 6 9 9 10 11 12 12 12 14

Bijlage 1: Toelichting hoogte bijdrage WKO Bijlage 2: Toelichting hoogte bijdrage grondwateronttrekking Bijlage 3: Format meldingsformulier deelname Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum Bijlage 4: Format eindmeldingsformulier Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum

gemeente Eindhoven

3

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Inleiding 1.1

Gebiedsplan

In het centrumgebied van Eindhoven bevinden zich een aantal omvangrijke grondwaterverontreinigingen met vluchtige gechloreerde koolwaterstoffen (hierna: VOCl). Deze verontreinigingen zijn in het verleden ontstaan als gevolg van bijvoorbeeld industriële activiteiten, chemische wasserijen en metaalbewerkingsbedrijven. In veel gevallen is hiervoor geen veroorzaker meer aan te spreken en is het aan de gemeente of initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen om op gepaste wijze met deze verontreinigingen om te gaan. Veel van deze verontreinigingen zijn als gevolg van natuurlijke verspreiding en stedelijke dynamiek aanzienlijk van omvang en soms zelfs niet meer van elkaar te onderscheiden. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is tot op heden de gebruikelijke aanpak volgens de Wet bodembescherming (hierna: Wbb), waarbij verontreinigingen individueel (per geval) worden aangepakt, gehanteerd. Bij omvangrijke stedelijke opgaven – zeker in het centrumgebied – is deze aanpak in veel gevallen belemmerend, niet doelmatig en zeker niet kosteneffectief. Om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te blijven maken is het uitgangspunt van de gevalsgerichte benadering losgelaten en heeft Eindhoven het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum1 (hierna: Gebiedsplan) opgesteld.

Dit Gebiedsplan biedt een kader voor de omgang met grondwaterverontreinigingen, waarmee de gewenste dynamische ontwikkelingen (o.a. stedelijke verdichting en energietransitie) in het centrumgebied van de stad meer ruimte krijgen en daarnaast eenvoudiger en meer kosteneffectief uitgevoerd kunnen worden. Het Gebiedsplan geeft tevens invulling aan het duurzaam beheer van het grondwater door het te beschermen, te benutten en te verbeteren.

1.2

Regie

Gemeente Eindhoven voert binnen de kaders van het Gebiedsplan als gebiedsbeheerder (hierna: GGB-beheerder) o.a. regie op de verspreiding van grondwaterverontreiniging binnen het centrumgebied c.q. het beheersgebied. Om die taak adequaat te kunnen voeren is in het Gebiedsplan een monitoringsregime voor het controleren van de grondwaterkwaliteit en het bewaken van de gebiedsgrenzen opgenomen. Bij (dreigende) overschrijding van gebiedsgrenzen is het nemen van aanvullende saneringsmaatregelen (hierna: fall-backmaatregelen) noodzakelijk. De verantwoordelijkheid voor zowel het uitvoeren van de grondwatermonitoring als het inzetten van fall-backmaatregelen ligt bij de GGB-beheerder c.q. gemeente Eindhoven. De aanpak van de binnen het beheersgebied gelegen verontreinigingsbronnen, verloopt in beginsel via het reguliere Wbb-spoor, dus via een door het bevoegd gezag Wbb goedgekeurd deelsaneringsplan. De bronaanpak valt daarmee buiten de scope van het Gebiedsplan.

4

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

1.3

Financiering

De doorlooptijd van de gebiedsgerichte aanpak is vooralsnog vastgesteld op 50 jaar. Om haar taken en verantwoordelijkheden als GGB-beheerder duurzaam te kunnen uitvoeren zijn financiële middelen noodzakelijk. De periodieke bijdrage (Wbb-gelden) van uit het Rijk wordt hiervoor in de basis voldoende geacht. Met de financiële middelen die vanuit onderhavige Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer EindhovenCentrum (hierna: Bijdrageregeling) worden verkregen, kunnen naar verwachting eventuele onvoorziene kosten (zoals inzetten fall-back maatregelen) worden gedekt. Initiatiefnemers kunnen gebruik maken van deze regeling door het aangaan van een privaatrechtelijke overeenkomst met de gebiedsbeheerder en het betalen van een financiële bijdrage. Deelname aan de Bijdrageregeling levert initiatiefnemer procedurele en financiële voordelen op. Daarnaast is het binnen het beheersgebied mogelijk dat eigenaren van een bodemverontreiniging waar een saneringsverplichting op rust, deze verplichting (deels) te laten afkopen door het betalen van een afkoopbedrag. Binnen het beheersgebied is slechts één verontreinigingsgeval bekend, waarop afkoop mogelijk van toepassing is. Om die reden wordt in deze Bijdrageregeling hierop slechts beperkt in gegaan: maatwerk is hierop volledig van toepassing.

gemeente Eindhoven

5

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

2

Deelname

2.1

Deelnemers

Vooropgesteld is deelname aan de gebiedsgerichte aanpak vrijwillig. In beginsel kan elke initiatiefnemers (ook de gemeente zelf) die met zijn voorgenomen activiteit binnen het beheersgebied invloed heeft op het grondwater c.q. grondwaterverontreinigingen deelnemen. Vooralsnog zijn de onderstaande initiatiefnemers geïdentificeerd die profijt kunnen hebben bij de gebiedsgerichte aanpak: 1. Initiatiefnemers van open WKO-systemen. 2. Initiatiefnemers voor tijdelijke grondwateronttrekkingen (bemalingen). 3. Eigenaren van historische verontreinigingen met vluchtige gechloreerde koolwaterstoffen (VOCl), hierna: probleemeigenaren. Ad 1. In het kader van de energietransitie zal er steeds vaker gebruik gemaakt worden van bodemenergiesystemen (WKO-systemen). De aanleg van open WKO-systemen heeft invloed op grondwaterstroming en daarmee op de aanwezige grondwater verontreinigingen. WKO’s kennen een lange instandhoudingstermijn (> 30 jaar). Afhankelijk van de configuratie van de WKO, kan de invloed op de aanwezige verontreinigingen in het beheersgebied significant zijn. Ad 2. Bij gebiedsontwikkelingen is vaak een bouwputbemaling noodzakelijk. De invloed hiervan op grondwaterverontreinigingen is mede afhankelijk van de te onttrekken hoeveelheid grondwater en tijdsduur. Ad 3.

Eigenaren van historische verontreinigingen zijn zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van bodemonderzoek, bodemsanering en eventueel nazorgmaatregelen. Voor deze probleemeigenaren is het vaak lastig om deze te saneren omdat “zijn/haar” verontreiniging niet los van andere verontreinigingen in het gebied te saneren is. Derden kunnen activiteiten uitvoeren die (negatieve) invloed hebben op de verontreinigingen of de sanerende maatregelen die door initiatiefnemer zijn of worden genomen.

2.2

Voordelen

Door aan te sluiten bij de gebiedsgerichte aanpak ontstaan er voor de initiatiefnemer of eigenaren van historische verontreinigingen een aantal voordelen ten opzichte van de reguliere gevalsgerichte Wbb-benadering. Bestaande grondwateronttrekkingen en WKO’s vallen buiten de scope van de Bijdrageregeling.

6

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Initiatiefnemers Onder de Wbb dienen initiatiefnemers voor elke activiteit waarbij grondwater wordt verplaatst, maatregelen te treffen om verspreiding van verontreinigingen in het grondwater zoveel als redelijkerwijs mogelijk te beperken. Dit betekent in de meeste gevallen dat voorafgaand aan de activiteit bodemonderzoek noodzakelijk is, tegenmaatregelen aangelegd en in bedrijf gehouden moeten worden en monitoring van het grondwater noodzakelijk is. De noodzakelijke (sanerings)maatregelen dienen voorafgaand aan de activiteit – door middel van een deelsaneringsplan – ter goedkeuring bij het bevoegd gezag Wbb ingediend te worden. Zo nodig dient initiatiefnemer ook afspraken te maken met de probleemeigenaar van de betreffende grondwaterverontreiniging. De initiatiefnemer is voor eigen rekening en risico verantwoordelijk voor de te doorlopen procedure en de noodzakelijke maatregelen. Een gebiedsgerichte benadering staat toe dat grondwaterverontreinigingen zich binnen het beheersgebied mogen verplaatsen. Door aan te sluiten bij de Bijdrageregeling vervallen de volgende Wbb-verplichtingen voor initiatiefnemer: • Opstellen van (deel)saneringsplan en (deel)saneringsverslag en ter goedkeuring voorleggen aan bevoegd gezag Wbb. • Uitvoeren van bodemonderzoek voorafgaand aan de activiteit.

• Aanleggen en in bedrijf houden van tegenmaatregelen ter voorkoming verspreiding van (grondwater)verontreiniging. • Uitvoeren van grondwatermonitoring gedurende looptijd activiteit. Door op basis van de Bijdrageregeling een privaatrechtelijke overeenkomst te ondertekenen, kan initiatiefnemer gebruik maken van de oordelen die de gebiedsgerichte benadering biedt. Hiervoor betaalt initiatiefnemer een financiële bijdrage aan de GGBbeheerder. In hoofdstuk 3 en 4 wordt nader ingegaan op de financiële respectievelijk procedurele aspecten. De initiatiefnemer blijft overigens wel zelf verantwoordelijk voor (eventuele) verplichtingen voortkomend uit andere wetgeving dan de Wbb, zoals de Waterwet, Besluit lozen buiten inrichtingen en Keur (Waterschap de Dommel). Nadat de Omgevingswet in werking is getreden, zal aan de bepalingen van de Omgevingswet en onderliggende regelgeving voldaan moeten worden. Eigenaren historische verontreinigingen Probleemeigenaren, kunnen eveneens voordeel hebben bij een gebiedsgericht benadering. Bij deelname aan de gebiedsgerichte benadering kan de probleemeigenaar zijn/haar verantwoordelijkheid voor de verontreiniging afkopen bij de gemeente Eindhoven, in haar rol als GGB-beheerder.

gemeente Eindhoven

7

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Probleemeigenaren die hun verontreiniging – door betaling van een afkoopsom – willen onderbrengen in de gebiedsgerichte benadering sluiten hiervoor een privaatrechtelijke overeenkomst (afkoopovereenkomst) met de GGB-beheerder. Belangrijk aspect hierbij is dat de probleemeigenaar ook afspraken maakt met zowel GGB-beheerder als bevoegd gezag Wbb over de uit te voeren bronsanering, waarbij een relevant deel van de verontreinigingsvracht in de bron wordt verwijderd. De probleemeigenaar is ten aanzien van de bronsanering voor eigen kosten en risico verantwoordelijk voor de te doorlopen Wbb-procedure (deelsaneringsplan) en uit te voeren saneringsmaatregelen. Door af te kopen wordt de probleemeigenaar gevrijwaard van publiekrechtelijke aansprakelijkheden ten aanzien van de resterende verontreiniging (pluim) op grond van de Wbb. In hoofdstuk 3 en 4 wordt nader op ingegaan op de financiële aspecten respectievelijk procedurele aspecten.

8

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

3

Financiële aspecten

3.1

Financiering

Inzet middelen Initiatiefnemers profiteren bij deelname aan de gebiedsgerichte aanpak van eenvoudigere procedures en lagere kosten voor bodemonderzoek en/of beheersmaatregelen. Hiermee wordt deelname aan de gebiedsgerichte aanpak gestimuleerd. Voor deelname betalen initiatiefnemers aan de gemeente Eindoven als GGB-beheerder een financiële bijdrage. De bijdrage die initiatiefnemers betalen is substantieel lager dan de kosten die gemaakt moeten worden indien de reguliere Wbbprocedure, dus zonder deelname, gevolgd wordt. Om deze lagere kosten te garanderen is een systematiek opgesteld, die afgezet kan worden tegen de kosten wanneer het reguliere Wbb-spoor wordt gevolgd. Het voordeel bij deelname aan de gebiedsgerichte aanpak voor probleemeigenaren is hoofdzakelijk dat saneringsverplichtingen worden afgekocht tegen een vast bedrag. Dit biedt de probleemeigenaar (financiële) zekerheid.

De middelen die vanuit financiële bijdragen en eventueel afkoop worden verkregen, worden door de GGB-beheerder ingezet voor het uitvoeren van: • technisch beheer, waaronder het bewaken van de gebiedsgrenzen door middel van periodieke controles grondwaterkwaliteit en het zo nodig treffen van sanerende maatregelen (fall-backscenario); • organisatorisch beheer, waaronder het uitvoeren van informatiebeheer en communicatie; • beheer herijking, waaronder beleidsmatige afweging gebiedsgerichte aanpak; • opvangen van onvoorziene kosten. Hoogte bijdrage of afkoopsom De hoogte van de financiële bijdrage (initiatiefnemers) of afkoopsom (probleemeigenaren) zijn afhankelijk van met name de volgende aspecten: • de risico's die gemeente Eindhoven overneemt; • de intensiteit en duur van grondwateronttrekkingen of WKO's en daarmee het effect van het initiatief op de verontreinigingen in het beheersgebied; • de (uitgespaarde) kosten voor onderzoek en planvorming, evenals uitvoeringskosten zoals grondwatermonitoring en het nemen van beheersmaatregelen; • de (uitgespaarde) saneringskosten bij overname van een verontreiniging. Per verzoek om deelname maakt de gemeente als GGB-beheerder een afweging of de verontreiniging en bijbehorende risico's passen binnen de kaders van het GGB-plan. Als de verontreiniging of het initiatief te veel risico's voor de GGB-beheerder c.q.

het beheersen van grondwaterverontreiniging in het gebied met zich meebrengt, dan kan het verzoek worden afgewezen. In de paragrafen 3.2 en 3.3 is ingegaan op de wijze waarop de hoogte van de financiële bijdrage of afkoopsom wordt bepaald.

gemeente Eindhoven

9

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

3.2

Bijdrage

WKO De hoogte van de bijdrage voor initiatiefnemers van een open WKO binnen het beheersgebied wordt bepaald aan de hand van expert judgement. De maximale bijdrage is vastgesteld op € 25.000 per doublet. De onderbouwing hiervoor is hieronder en in bijlage 1 opgenomen. Op deze bijdrage is geen btw van toepassing. Relevante uitgangspunten/randvoorwaarden bij de bijdrage zijn: • Initiatiefnemers hebben financieel voordeel door deel te nemen aan een gebiedsgerichte aanpak. • Bijdrage is enkel van toepassing indien sprake is van een open WKO. • Hoogte totale bijdrage is afhankelijk van het aantal doubletten. Uitgangspunt hierbij is dat per doublet een maximaal debiet van 150 m3/uur gerealiseerd wordt. • In het geval op basis van het nog vast te stellen Masterplan Bodemenergie (of om andere redenen) niet is toegestaan dit maximaal debiet te realiseren, kan de GGBbeheerder een korting toekennen. Dit is in alle gevallen maatwerk en wordt vastgelegd in een privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en GGBbeheerder. • Bijdrage wordt bij het inwerking stellen van de WKO, op basis van het aantal gerealiseerde doubletten en de eventueel toegekende korting bij initiatiefnemer in rekening gebracht. De hoogte van de bijdrage wordt vastgelegd in de privaatrechtelijke overeenkomst.

Grondwateronttrekkingen De maximale hoogte van de financiële bijdrage voor initiatiefnemers van een grondwateronttrekking c.q. een bouwputbemaling binnen het beheersgebied is eveneens bepaald aan de hand van expert judgement. In tabel 3.2 is een overzicht opgenomen van de verschillende categorieën grondwateronttrekkingen en de hierbij vastgestelde maximale bijdrage. In bijlage 2 is de wijze waarop deze maximale bijdrage is bepaald nader toegelicht. Op deze bijdrage is geen btw van toepassing. Tabel 3.2: overzicht categorieën grondwateronttrekkingen (afhankelijk van waterbezwaar) in relatie tot maximale bijdrage Categorie Waterbezwaar (m3) Basis bijdrage (€)

Maximale toeslag (€)

Totale maximale bijdrage (€)

1

≤5.000

5.000

0

5.000

2

>5.000 en ≤50.000

5.000

15.000

20.000

3

>50.000 en ≤100.000

5.000

40.000

45.000

4

>100.000

5.000

90.000

95.000

Relevante uitgangspunten/randvoorwaarden bij de bijdrage zijn: • Initiatiefnemers hebben financieel voordeel door deel te nemen aan een gebiedsgerichte aanpak. • Er is uitgegaan van een basisbijdrage welke, afhankelijk van het waterbezwaar (hoeveelheid onttrokken grondwater), wordt verhoogd met een toeslag. Op deze manier wordt een totale maximale bijdrage bepaald.

10

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

•

•

•

De hoogte van de uiteindelijk te betalen totale bijdrage is maatwerk. In de basis is deze gerelateerd aan het waterbezwaar c.q. de hoeveelheid onttrokken grondwater (tijdens bouwputbemalingen). Afhankelijk van de impact van het initiatief op de verontreinigingen in het gebied, kan de GGB-beheerder een korting toekennen. Dit is in alle gevallen maatwerk en wordt vastgelegd in de privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en GGB-beheerder. De bijdrage wordt éénmalig, na beëindiging van de grondwateronttrekking, op basis van het daadwerkelijk waterbezwaar en de eventueel toegekende korting bij initiatiefnemer in rekening gebracht. De hoogte van de bijdrage wordt vastgelegd in de privaatrechtelijke overeenkomst. Grondwateronttrekkingen met een looptijd korter of gelijk aan 5 werkdagen zijn vrijgesteld van een financiële bijdrage.

Indien uit het door initiatiefnemer te overleggen bemalingsplan blijkt dat een initiatief niet van invloed is op de in het beheergebied aanwezige verontreinigingen, is een bijdrage per definitie niet nodig. Dit is ter beoordeling aan de GGB-beheerder. Vanuit het regulier Wbb-spoor zijn in die gevallen ook geen aanvullende maatregelen vereist.

3.3

Afkoop

Historische verontreinigingen Zoals in paragraaf 2.2.2 vermeld kunnen ook probleemeigenaren deelnemen aan een gebiedsgerichte aanpak van verontreinigingen. Binnen het beheersgebied is slechts één verontreiniging met VOCl bekend waarvan de verantwoordelijkheid ligt bij een derde partij. De betreffende verontreiniging komt in aanmerking voor afkoop. Omdat het hier slechts een enkele partij betreft, is in deze Bijdrageregeling geen systematiek voor het bepalen van de hoogte van de afkoopsom uitgewerkt. In het geval de betreffende partij wil overgaan tot afkoop wordt volledig maatwerk toegepast. In dat geval wordt tussen de betreffende partij en GGB-beheerder een privaatrechtelijke overeenkomst afgesloten, waarin onder meer de (afkoop)voorwaarden en de hoogte van de door probleemeigenaar te betalen afkoopsom wordt vastgelegd. Over deze afkoopsom is btw verschuldigd.

gemeente Eindhoven

11

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

4

Procedurele aspecten

4.1

Wet bodembescherming

De grondslag voor een gebiedsgerichte aanpak van bodemverontreiniging is gelegen in artikel 55c tot en met 55i van de Wbb. Door deel te nemen aan een gebiedsgerichte aanpak vervallen voor de initiatiefnemers van een open WKO of grondwateronttrekking alle reguliere verplichtingen die voortvloeien uit de Wbb, zoals opstellen saneringsplan en monitoring. Voor probleemeigenaren die hun verontreinigingen onder brengen in de gebiedsgerichte aanpak beperkt de verantwoordelijkheid vanuit de Wbb zich nog enkel tot een bronaanpak. De overige verplichtingen vanuit de Wbb worden overgedragen naar de GGB-beheerder. Indien initiatiefnemers of probleemeigenaren besluiten om niet deel te nemen aan de gebiedsgerichte aanpak, dan blijven de wettelijke verplichtingen die voortvloeien uit de Wbb gewoon bestaan. De reguliere Wbb-procedure dient dan gevolgd te worden. In de paragrafen 4.2 en 4.3 zijn de procedurele aspecten voor deelname aan de gebiedsgericht aanpak door zowel initiatiefnemers en probleemeigenaren beschreven. In alle gevallen dient er met de GGB-beheerder een privaatrechtelijke overeenkomst afgesloten worden.

4.2

Initiatiefnemers: open WKO en grondwateronttrekking

Vooroverleg Initiatiefnemers voor een open WKO of grondwateronttrekking wordt uitdrukkelijk aanbevolen in een vroeg stadium in overleg te treden met de GGB-beheerder om te bepalen of het initiatief wel of niet past in de gebiedsgerichte aanpak. Hiermee wordt voorkomen dat pas later (of te laat) in het traject wordt ontdekt dat deelname onverhoopt niet mogelijk is. Met als gevolg stagnatie in het uitvoeringstraject, omdat alsnog de reguliere Wbb-procedure doorlopen moet worden. In het vooroverleg worden onder andere de randvoorwaarden en kosten voor deelname toegelicht. Aanmelding en overeenkomst Wanneer een initiatiefnemer – na het voeren van het vooroverleg – besluit tot deelname aan de gebiedsgerichte aanpak, dan wordt hiervoor een melding op grond van artikel 28 Wbb bij de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (Odzob) ingediend. De initiatiefnemer (of diens gemachtigde adviseur) gebruikt hiervoor een digitaal meldingsformulier, waarvan het format is opgenomen in bijlage 3. Het meldingsformulier dient uiterlijk 20 werkdagen voorafgaand aan de start van de aanleg van de WKO of grondwateronttrekking bij de Odzob worden ingediend. Uitgangspunt hierbij is, dat vooroverleg met GGB-beheerder heeft plaatsgevonden. De Odzob is namens de GGB-beheerder gemandateerd om de melding in ontvangst te nemen. De Odzob stuurt de betreffende melding ter afhandeling door naar de GGBbeheerder.

De aangeleverde gegevens worden gebruikt voor o.a. registratie en het bepalen van de hoogte van de afkoopsom. Uiterlijk 10 werkdagen na ontvangst van de melding stuurt de GGB-beheer aan initiatiefnemer een brief waarin al dan niet akkoord wordt gegeven op deelname gebiedsgericht aanpak. Indien akkoord, wordt met deze

12

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

brief tevens de privaatrechtelijke overeenkomst, met daarin opgenomen de (voorlopige) hoogte van de financiële bijdrage, toegezonden. Initiatiefnemer ondertekend deze overeenkomst en levert deze uiterlijk 5 werkdagen voorafgaand aan de start van de aanleg WKO of grondwateronttrekking aan bij de GGB-beheerder. De melding tot deelname komt niet in de plaats van bijvoorbeeld een melding grondwateronttrekking, lozingsvergunning (inclusief betalen van lozingsheffing) en/of de aanvraag of wijziging van een watervergunning. Initiatiefnemer blijft te allen tijde zelf verantwoordelijk voor het voldoen aan wet- en regelgeving. Uitvoering Gedurende de uitvoering van de aanleg van de WKO of werkzaamheden in het kader van de grondwateronttrekking dienen het meldingsformulier en de beoordelingsbrief altijd op het werk aanwezig te zijn. Wijzigingen ten opzichte van de gemelde werkzaamheden dienen zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen 5 werkdagen na constatering per e-mail (bodemloket@odzob.nl) gemeld te worden bij de Odzob. Eindmelding Binnen 30 werkdagen na het in gebruik nemen van de WKO of beëindiging van de grondwateronttrekking meldt de initiatiefnemer (of een door hem gemachtigd adviseur) de activiteit gereed bij de Odzob. Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van het digitaal eindmeldingsformulier, waarvan het format is opgenomen in bijlage 4.

De Odzob informeert de GGB-beheerder hierover. In geval van een grondwateronttrekking dient initiatiefnemer bij de eindmelding tevens een overzicht van de onttrokken hoeveelheid grondwater en alle beschikbare kwaliteitsgegevens van het onttrokken grondwater c.q. influent en effluent bij te voegen. Facturering Facturering vindt plaats nadat de eindmelding voor een open WKO of grondwateronttrekking door GGB-beheerder is ontvangen. De hoogte van de bijdrage is afhankelijk van het daadwerkelijk waterbezwaar, het daadwerkelijk aantal aangebrachte doubletten en de eventueel door GGB-beheerder toegekende korting en kan dus hoger of lager uitvallen dan bij de aanmelding is bepaald.

gemeente Eindhoven

13

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

4.3

Probleemeigenaren: historische verontreinigingen

Overleg Probleemeigenaren die overwegen hun verantwoordelijkheden ten aanzien van bodemverontreinigingen in het beheergebied op grond van de Wbb (deels) af te kopen, kunnen zich wenden tot de GGB-beheerder. Artikel 55g, sub 2 Wbb biedt hiervoor de mogelijkheid. In overleg wordt bepaald of, en zo ja onder welke voorwaarden, afkoop tot de mogelijkheden behoort. Deelsanering bron De gebiedsgerichte aanpak zoals vastgelegd in het GGB-plan voorziet in maatregelen die zich in principe richten op de verontreinigingspluimen. Dat wil zeggen de verontreinigingen in het grondwater onder en naast de bronzone. Normaal gesproken zal een probleemeigenaar alleen de pluim, maar niet de bronzone aan de GGB-beheerder overdragen. De bronzone dient “gewoon” volgens de reguliere regels van de Wbb te worden onderzocht en gesaneerd. De probleemeigenaar zal de bronzone als een deelsanering (artikel 40 Wbb) moeten uitvoeren. Onder bepaalde omstandigheden kan de probleemeigenaar de GGB-beheerder verzoeken de verontreiniging als geheel (dus bron en pluim) van probleemeigenaar over te nemen. Overeenkomst en betaling Indien overeenstemming wordt bereikt over de voorwaarden waaronder de GGBbeheerder en probleemeigenaar de grondwaterverontreiniging c.q. grondwaterpluim overnemen, worden de afspraken vastgelegd in een privaatrechtelijke overeenkomst die door beiden partijen wordt ondertekend.

In de overeenkomst wordt tevens de hoogte van de afkoopsom vastgelegd en het moment waarop het afkoopbedrag door GGBbeheerder aan de probleemeigenaar wordt gefactureerd. De inhoud van de overeenkomst is volledig maatwerk. Door middel van een beschikking wordt het opnemen van de betreffende grondwaterverontreiniging in het GGB-plan, publiekrechtelijk vastgelegd.

14

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Bijlage 1: Toelichting hoogte bijdrage open WKO

Vanaf 1 januari 2021 moeten de vergunningaanvragen voor alle nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw, voldoen aan nieuwe Energieprestatieregels, ofwel de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Deze onderverdeeld in drie individueel te behalen eisen: • BENG 1 energiezuinigheid van het gebouw zelf • BENG 2 zuinig omgaan met fossiele brandstoffen • BENG 3 minimale percentage duurzame bronnen. BENG 1 dient door de ontwikkelaar met bouwkundige maatregelen te worden ingevuld. Bij toepassing van (open) WKO wordt direct aan BENG 2 en 3 voldaan en zijn er geen aanvullende bouwkundige of installatiemaatregelen nodig. Bij andere technieken zoals stadsverwarming en lucht-water warmtepompen dienen aanvullende maatregelen te worden getroffen. Dat is bijvoorbeeld betere gebouwschil of extra PV panelen. De investering in het bouwplan wordt daardoor hoger. Door toepassing van een vergoeding van maximaal € 25.000 per doublet wordt de investering voor het energiebedrijf en/of de ontwikkelaar per woning of per 100 m2 utiliteit circa € 100 hoger. Andere compenserende maatregelen (om aan BENG 2 en BENG 3 te voldoen) vergen een veelvoud van dat bedrag. Het bedrag van € 25.000 per doublet wordt daarom op basis van expert judgement als redelijk en proportioneel gezien. Uitgangspunt hierbij is dat per doublet het maximaal debiet van 150 m3/uur gehanteerd wordt.

In het geval op basis van het nog vast te stellen Masterplan Bodemenergie (of om andere redenen) niet is toegestaan genoemd dit maximaal debiet te realiseren, kan de GGB-beheerder een korting toekennen. Maatwerk is hierop van toepassing.

gemeente Eindhoven

15

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Bijlage 2: Toelichting hoogte bijdrage grondwateronttrekking Bij het bepalen van de hoogte van de financiële bijdrage bij grondwateronttrekkingen is een relatie gelegd tussen de hoeveelheid onttrokken grondwater (waterbezwaar) en de bespaarde kosten indien geen gebruik gemaakt zou worden van een gebiedsgerichte aanpak. Wanneer een initiatiefnemer aansluit bij de gebiedsgericht aanpak komen namelijk een aantal werkzaamheden, die onder het reguliere Wbb-spoor uitgevoerd moeten worden, te vervallen. Het gaat hier om de volgende onderdelen: • Bodemonderzoek: het uit te voeren bodemonderzoek richt zich op het grondwater, waarbij met toenemende omvang van een grondwateronttrekking de inspanning (aantallen en diepte) van het onderzoek toeneemt. • Saneringsplan en evaluatieverslag: de kosten voor het opstellen van een saneringsplan en evaluatieverslag (na afloop) nemen toe met oplopende complexiteit en intensiteit van te nemen maatregelen. • Monitoring: voor het controleren van het grondwater (monitoring) geldt min of meer hetzelfde als voor bodemonderzoek. Met toenemende omvang van onttrekking en tijdsduur neemt de inspanning (aantallen en diepte, maar in veel gevallen ook de meetfrequentie) toe. • Tegenmaatregelen: deze tegenmaatregelen kunnen bestaan uit bijvoorbeeld een retourbemaling of tegenbemaling.

Deze maatregelen kunnen noodzakelijk zijn zodra sprake is van een relevant totaaldebiet. De noodzaak van maatregelen is afhankelijk van de intensiteit van de onttrekking (m3/uur) en de doorlooptijd. Dit laatste is niet expliciet meegenomen in de kosten zoals weergegeven in onderstaand overzicht. Bij grootschalige langdurige onttrekkingen is het effect maximaal. In onderstaande tabel zijn deze voordelen op basis van expert judgement, indicatief financieel uitgedrukt. Tabel: Overzicht indicatieve kosten (in euro’s) onder regulier Wbb-spoor afgezet tegen een viertal grondwateronttrekking met een verschillend totaal waterbezwaar Activiteit Kosten (in €) per grondwateronttrekking met totaal waterbezwaar 5.000 m3 50.000 m3 100.000 m3 250.000 m3 Bodemonderzoek Saneringsplan en evaluatieverslag

2.500 5.000

5.000 10.000

20.000 20.000

40.000 30.000

Monitoring tijdens uitvoering

2.500

10.000

25.000

50.000

Tegenmaatregel Totale kosten (€)

10.000

20.000 45.000

100.000 165.000

250.000 370.000

Door aan te sluiten bij de gebiedsgerichte aanpak komen de in de tabel genoemde kosten (grotendeels) te vervallen. Indien initiatiefnemers er voor kiezen gebruik te maken van de gebiedsgerichte aanpak, acht gemeente Eindhoven het legitiem dat een gedeelte van dit voordeel ten gunste komt aan gemeente Eindhoven, als GGB-beheerder. Immers, gemeente Eindhoven is verantwoordelijk voor het beheer van het totale gebied.

16

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

De bijdrage die initiatiefnemers betalen bestaat uit twee componenten: • een basisbedrag (van € 5.000), en; • een maximale toeslag welke afhankelijk is van de hoeveelheid onttrokken grondwater, het waterbezwaar. De totale maximale bijdrage is substantieel lager dan de kosten die gemaakt moeten worden indien de reguliere Wbb-procedure, dus zonder deelname, gevolgd wordt. Hieronder is dit in tabelvorm weergegeven. Tabel: overzicht categorieën grondwateronttrekkingen (afhankelijk van waterbezwaar) in relatie tot maximale bijdrage Categorie Waterbezwaar (m3) 1

≤5.000

Basis bijdrage (€) 5.000

Maximale Totale maximale toeslag (€) bijdrage (€) 0

5.000

2

>5.000 en ≤50.000

5.000

15.000

20.000

3

>50.000 en ≤100.000

5.000

40.000

45.000

4

>100.000

5.000

90.000

95.000

De hoogte van de uiteindelijk te betalen financiële bijdrage is maatwerk. In de basis is deze gerelateerd aan de hoeveelheid onttrokken grondwater (tijdens bouwputbemalingen). Indien, naar het oordeel van de GGB-beheerder, de grondwateronttrekking een positieve bijdrage levert aan de gebiedsgerichte aanpak, kan door GGB-beheerder een korting toegekend worden. Dit is in alle gevallen maatwerk en wordt vastgelegd in de privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en GGBbeheerder. De bijdrage is vrijgesteld van BTW.

gemeente Eindhoven

17

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Bijlage 3: Format meldingsformulier deelname Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum Procedure Voorafgaand aan deze melding is het wenselijk over het initiatief met de GGB-beheerder (gemeente Eindhoven) in overleg te treden. Met dit formulier wordt melding gedaan van een voorgenomen activiteit (aanleg open WKO of grondwateronttrekking) onder het door gemeente Eindhoven vastgestelde Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum (kenmerk: 20797.4197GBP/2.1, d.d. 5 mei 2021). Met deze melding wordt tevens voldaan aan de meldingsplicht overeenkomstig artikel 28 Wet bodembescherming. Het meldingsformulier dient minimaal 20 werkdagen voor de start van de werkzaamheden bij de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant te worden ingediend. De Odzob stuurt de melding ter afhandeling door naar gemeente Eindhoven in haar rol als GGB-beheerder. Indien de initiatiefnemer besluit de werkzaamheden niet onder het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer te willen uitvoeren wordt de reguliere Wbb-procedure gevolgd. Uiterlijk 10 werkdagen na ontvangst van de melding stuurt de GGB-beheer aan initiatiefnemer een brief waarin al dan niet akkoord wordt gegeven op deelname gebiedsgericht aanpak. Indien akkoord, wordt met deze brief tevens de privaatrechtelijke overeenkomst, met daarin opgenomen de (voorlopige) hoogte van de financiële bijdrage, toegezonden.

Initiatiefnemer ondertekend deze overeenkomst en levert deze uiterlijk 5 werkdagen voorafgaand aan de start van de aanleg WKO of grondwateronttrekking aan bij de GGB-beheerder. Vooroverleg Het is raadzaam voorafgaand aan het indienen van deze melding in vooroverleg te gaan met gemeente Eindhoven (GGB-beheerder). In dit vooroverleg wordt aangegeven aan welke voorwaarden initiatiefnemer moet voldoen en wordt berekend welke financiële bijdrage de initiatiefnemer moet leveren om aan te sluiten bij de gebiedsgerichte aanpak. Locatiegegevens activiteit Adres: Postcode/plaats: Nadere aanduiding: Melder/initiatiefnemer Bedrijfsnaam: Contactpersoon: Postbus: Adres: Postcode: Plaats: E-mail: Telefoon:

18

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Gemachtigd adviseur (indien van toepassing) Bedrijfsnaam: Contactpersoon: Postbus: Adres: Postcode: Plaats: E-mail: Telefoon: Activiteit betreft O Grondwateronttrekking/bemaling (bemalingsplan aanleveren) O Open WKO (effectenstudie en vergunning Waterwet aanleveren) Grondwateronttrekking Totaal waterbezwaar (m3): Geplande startdatum onttrekking: Geplande einddatum onttrekking: Open WKO Vergund totaal debiet per jaar (m3): Debiet per doublet (m3/uur): Aantal doubletten: Geplande startdatum aanleg WKO: Geplande einddatum aanleg WKO: Geplande datum in gebruik name WKO: Bijlagen (indien van toepassing) O Bemalingsplan grondwateronttrekking (inclusief situatietekening) O Effectenstudie open WKO (inclusief situatietekening) O Vergunning Waterwet O Machtigingsformulier adviseur O ……………………….. Verklaring en ondertekening Initiatiefnemer verklaart met ondertekening dat de activiteiten uitgevoerd worden in overeenstemming met het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer EindhovenCentrum. Tevens verklaart initiatiefnemer met ondertekening dat er een financiële bijdrage geleverd wordt door de initiatiefnemer zoals beschreven in de Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum (mei 2021).

De totale financiële bijdrage wordt (achteraf) vastgesteld op basis van het daadwerkelijke aantal aangebrachte doubletten (ingeval van een open WKO) of daadwerkelijk waterbezwaar (in geval van een grondwateronttrekking) en de eventueel door de GGB-beheerder toegekende korting. Handtekening melder/gemachtigde: Naam: Datum ondertekening:

gemeente Eindhoven

19

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Bijlage 4: Format eindmeldingsformulier Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum Procedure Met dit formulier wordt melding gedaan van het in gebruik nemen van de WKO of beëindiging van de grondwateronttrekking in overeenstemming met het door gemeente Eindhoven vastgestelde Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer EindhovenCentrum (kenmerk: 20797.4197GBP/2.1, d.d. 5 mei 2021) en Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum (mei 2021). Het meldingsformulier dient uiterlijk 30 dagen na het in gebruik nemen van de WKO of beëindiging van de grondwateronttrekking door initiatiefnemer (of een door hem gemachtigd adviseur) bij de Odzob ingediend te worden. De Odzob informeert de GGBbeheerder hierover. In geval van een grondwateronttrekking dient initiatiefnemer bij de eindmelding tevens een overzicht van de onttrokken hoeveelheid grondwater en alle beschikbare kwaliteitsgegevens van het onttrokken grondwater (influent en effluent) bij te voegen.

Locatiegegevens activiteit Adres: Postcode/plaats: Nadere aanduiding: Melder/initiatiefnemer Bedrijfsnaam: Contactpersoon: Postbus: Adres: Postcode: Plaats: E-mail: Telefoon: Gemachtigd adviseur (indien van toepassing) Bedrijfsnaam: Contactpersoon: Postbus: Adres: Postcode: Plaats: E-mail: Telefoon: Activiteit betreft O Grondwateronttrekking/bemaling (bemalingsplan aanleveren) O Open WKO (effectenstudie en vergunning Waterwet aanleveren)

20

gemeente Eindhoven

mei 2021

Bijdrageregeling Gebiedsgericht Grondwaterbeheer Eindhoven-Centrum -

Grondwateronttrekking Totaal gerealiseerd waterbezwaar (m3): Werkelijk startdatum onttrekking: Werkelijke einddatum onttrekking: Open WKO Debiet gerealiseerd per doublet (m3/uur): Aantal doubletten gerealiseerd: Werkelijke startdatum aanleg WKO: Werkelijke einddatum aanleg WKO: Werkelijke datum in gebruik name WKO: Bijlagen (indien van toepassing) O Kwaliteitsgegevens influent en effluent (in geval van grondwateronttrekking) O Machtigingsformulier adviseur O ……………………….. Verklaring en ondertekening Initiatiefnemer verklaart met ondertekening dat de activiteiten zijn uitgevoerd in overeenstemming met het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer EindhovenCentrum en de tussen initiatiefnemer en GGB-beheerder afgesloten privaatrechtelijke overeenkomst. Handtekening melder/gemachtigde: Naam: Datum ondertekening:

gemeente Eindhoven

21