Bijlage 3 - Adviesbrief Cliëntenraad Sociaal Domein

Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven Onderwerp : Advies over Programmaplan Transformatie Sociaal (2)040 Datum : 7 oktober 2025 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding De gemeenteraad van Eindhoven stelde in september 2024 de Koers Sociaal (2)040 vast. Hiermee werden de kaders vastgelegd voor Eindhoven om een gezonde en sociale stad te zijn voor al haar inwoners. De Koers Sociaal (2)040 zette middels zes opgaven in op behoud en het verstevigen van de sociale cohesie en het bevorderen van de kansengelijkheid. De Koers Sociaal (2)040 gaf op inhoud weer welke keuzes de gemeente Eindhoven maakt. Wij hebben daarover destijds een uitvoerig advies uitgebracht. In januari 2025 werd de vertaling van de koers gepresenteerd in de vorm van een Ontwikkelagenda Koers Sociaal 2025 – 2026. De ontwikkelagenda omvat de inhoudelijke uitwerking van de opgaven in doelen, resultaten en inspanningen en hoe de gemeente hier invulling aan gaat geven. Ook hier brachten wij uitvoerig advies over uit. In het nu voorliggend Programmaplan Transformatie Sociaal (2)040 2025 – 2030 wordt beoogd een programmatische aanpak te geven aan de uitvoering van de transformatie voor de aanstaande jaren.

Hierbij worden tevens rekening gehouden met de aanpalende ontwikkelingen zoals het landelijk integraal zorgakkoord, het regionaal samenwerken bij specialistische jeugdhulp en lokale programma’s zoals verbetering dienstverlening en gebiedsgericht werken. Inhoud Om de inhoudelijke opgaves te realiseren voor het sociaal domein, zoals deze zijn vastgesteld in de koersnota, is transformatie noodzakelijk. Transformatie betreft onder meer de wijze waarop de gemeente het sociaal domein organiseert, financiert en samenwerkt bij de uitvoering. Met het transformatieprogramma wil de gemeente de komende jaren inzetten op een stevige sociale basis, sociale netwerken en gemeenschapsvorming gericht op het versterken van het dagelijks leven. Op deze wijze wil de gemeente de randvoorwaarden scheppen om mee te doen en kwalitatief goede, betaalbare, beschikbare en bereikbare ondersteuning en zorg te behouden voor de inwoners die dat nodig hebben. Er worden hierbij vijf transformatielijnen weergegeven te weten: • versnelling innovatie ondersteuning en zorg • herinrichting ondersteunings- en zorglandschap • vereenvoudiging en effectiviteit • cultuurverandering en leertraject • methodisch en data gedreven werken

1

De transformatielijnen zijn noodzakelijk, zo stelt de gemeente, om de doelen van koersnota (2)040 te kunnen realiseren. Deze transformatielijnen worden daarom zoveel mogelijk uitgevoerd binnen de eerder vastgestelde opgaven van de Koers Sociaal (2)040, te weten: • de kracht van de inwoners en sociale netwerken centraal • versterken van de institutionele sociale basis • sociaal bouwen en inrichten • kansrijk opgroeien • een financieel zeker bestaan • eerst een thuis Een groot aantal zaken moet nog verder worden uitgewerkt samen met de partners. Nieuwe praktijken zullen eerst in pilots worden uitgezet, om te bezien of deze ook werken. Bij dit alles speelt natuurlijk ook de onzekerheid nog mee vanwege de landelijke verkiezingen in oktober en de lokale verkiezingen in maart. Reactie Inhoudelijk hebben we reeds twee keer eerder gereageerd: eerst op de koersnota en nadien op de uitwerking ervan. Vanwege de vele inhoudelijke raakvlakken met het transformatieplan verwijzen we naar deze eerder adviezen van ons.

Daarmee kunnen we ons beperken tot een aantal opmerkingen: • wij kunnen ons vinden de uitgangspunten van de transformatie • wij zijn tot op heden goed betrokken bij de planvorming • wij zijn benieuwd naar de verdere uitwerking • wij zijn geïnteresseerd in de ontwikkeling van het dashboard sociaal domein • wij missen het idee van de omgekeerde toets in het plan Tot slot Bij veel “hoog over” plannen missen we vaak de link met de daadwerkelijke praktijk. Vaak kunnen we het wel eens worden op abstract niveau over doelstellingen zoals: integraal werken, inclusie bevorderen, sociale cohesie versterken enz. Goede bedoelingen pakken niet altijd goed uit. Voor de cliëntenraad geldt vooral: hoe gaat dit uitpakken in de praktijk. Dat is de reden dat wij graag de hierna genoemde interessante rapporten onder uw aandacht willen brengen. Onlangs bracht het SCP (2025) een goed rapport uit “Overzicht van knelpunten bij de ondersteuning van mensen met meervoudige problemen”. In dit kader is er ook nog een goed rapport (2025) van Ieder(in) over de huidige mankementen in het sociaal domein “Ervaringen met de Wmo” met name over mensen die langdurig afhankelijk zijn van hulp. Het betreft analyses van knelpunten bij de ondersteuning van mensen met meervoudige problemen en/of langdurige afhankelijkheid van hulp. De rapporten laten zien dat veel mensen moeite hebben om passende hulp te vinden.

Denk aan mensen die tegelijk kampen met handicaps, schulden, gezondheidsproblemen of opvoedvragen. Het huidige zorg- en ondersteuningsstelsel is ingewikkeld en versnipperd, waardoor hulp vaak te laat komt of niet goed aansluit.

2

Daarnaast wijzen de rapporten op structurele oorzaken. Zo zijn er tegenstrijdige waarden en onrealistische aannames in het beleid, zoals het idee dat iedereen volledig zelfredzaam kan zijn. Ook sluiten interventies niet altijd aan bij de behoeften: hulp is te beperkt, tijdelijk of gericht op maar één deel van het probleem. Hulpverleners missen soms kennis of ruimte om echt maatwerk te bieden. Verder zijn er organisatorische en financiële knelpunten. Mensen lopen vast in regels, ervaren lange wachttijden door personeelstekorten en merken dat organisaties slecht samenwerken. Ook gescheiden geldstromen en marktwerking zorgen voor ongelijkheid en belemmeren passende ondersteuning. Daardoor worden juist de mensen die langdurig of intensief hulp nodig hebben het minst goed bereikt. Wij hopen dat deze rapporten door de beleidsmakers mede tot inspiratie dienen om alleen plannen te maken die sterk rekening houden met de weerbarstige praktijk van alledag, zoals beschreven in deze rapporten en ook herkenbaar voor de ervaringsdeskundigen in de CSRD. Graag zijn wij bereid om onze reactie nader toe te lichten. De Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Leden van de Cliëntenraad staan vermeld op de website: www.crsdeindhoven.nl Onafhankelijk voorzitter is Ab Czech (06 2000 4451) en ambtelijk secretaris is Annemiek Schulten Cliëntenraad sociaal domein, Postbus 90.150, 5600 RB Eindhoven, secretariaat_crsd@eindhoven.nl,

3