Bijlage 3 - Advies CRSD over Beleidsplan Een financieel zeker bestaan

Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven Onderwerp : Advies over beleidsplan Een financieel zeker bestaan Datum : 28 oktober 2025 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding De CRSD is verzocht om een advies uit te brengen over het beleidsplan Een financieel zeker bestaan. Wij hebben een presentatie gehad over de evaluatie en het nieuwe plan en we hebben een conceptbeleidsplan ontvangen. In dit advies refereren we tevens aan onze eerdere twee adviezen over het beleid ten aanzien van minima, schulden en armoede, zodat we ook daarmee aansluiting vinden. Beleidsevaluatie Het beleid met betrekking tot armoede en schulden van de afgelopen periode 2020 – 2024 is door BMC uitvoerig geëvalueerd. Uit deze evaluatie blijkt dat financiële bestaanszekerheid een complex vraagstuk is dat om eenvoudiger, realistischer, flexibeler en integraler beleid vraagt. Daarnaast wordt opgemerkt dat de regierol van de gemeente beter kan en dat monitoring van het beleid verbetering behoeft. Activiteiten die succesvol waren zullen worden voortgezet, er zal meer focus en samenhang worden aangebracht en minder tijdelijke initiatieven zullen worden opgestart. Er blijft echter, zo wordt door de gemeente opgemerkt, altijd ruimte om in de aanstaande periode in te springen op actuele ontwikkelingen.

CRSD-advies van 2020 Wij brachten in 2020 een advies uit over de beleidsnota Schulden en armoede. In opdracht van de gemeente Eindhoven had Purpose destijds een onderzoek uitgevoerd naar de werking van het armoede- en schuldenbeleid in Eindhoven. De cliëntenraad was te spreken over de kwaliteit en de gedegenheid van het onderzoeksrapport. De evaluatie gaf aan dat er knelpunten waren op alle niveaus van het armoede- en schuldendomein. Zo moest een stevig beleidskader komen en meer leiding, regie en sturing van de gemeente. Ook was er meer inzicht en stuurinformatie nodig. Regelingen waren te complex en het gebruik ervan kon vergroot worden. Er werd slechts een klein deel van de inwoners met schulden bereikt. Als oorzaak werden de generalistische aanpak, de vele overdrachten en wachttijden genoemd. Dit alles vroeg om verbetering, zo werd in het rapport geconcludeerd. Wij vonden het beleidsplan, dat op basis van de evaluatie was opgesteld, destijds zeer ambitieus. We zagen dat veel van de bevindingen uit het onderzoek weliswaar omgezet waren in beleidsvoornemens, maar wij vroegen ons af of de doelen binnen de gestelde termijnen realistisch waren. Sommige punten uit de evaluatie van 2020 komen ook weer terug in de evaluatie van 2025, onder andere: stellen van realistische doelen, meer gemeentelijke regie, vereenvoudiging en bereik van de doelgroep.

1

CRSD-advies van 2024 De gemeente Eindhoven heeft in 2023 aan het Nibud gevraagd onderzoek te doen naar de positie van huishoudens met een laag inkomen. Dit als toekomstige onderlegger voor de herijking van minimabeleid. Wij hebben destijds een uitvoerige reactie geleverd op dit rapport als input voor de door de gemeente op te stellen herijkingsnota. Bekeken werd welke groepen huishoudens in de gemeente baat hebben bij de verschillende inkomensondersteunende maatregelen en welke groepen minder. Ook maakte deze rapportage een eventuele armoedeval inzichtelijk. De rapportage liet zien welke effecten de landelijke en gemeentelijke maatregelen hadden op de financiële positie van de huishoudtypen bij verschillende inkomensniveaus.

Ons advies betrof onder meer: goed communiceren met en informeren van alle doelgroepen, doelgroepen blijven helpen om goed met het beperkte geld om te gaan, tegengaan van armoedeval door optrekken van grensbedragen door getrapte vermindering, ouders met oudere kinderen ruimer vergoeden vanwege de hogere kosten, de rente voor een lening voor mensen op/rond bijstandsniveau moet in proportie zijn, bij voorkeur geen rente en anders rente vergelijkbaar met de rente van een studielening, mensen met chronische ziektes en/of chronische beperkingen hebben dagelijks hogere kosten vergeleken met mensen die dit niet hebben en hierbij is maatwerk nodig is, toeslagen worden soms niet aangevraagd omdat dit voor niet-digitaal vaardige mensen lastig is zonder hulp, of omdat men er niet van op de hoogte is, of omdat men zich er voor schaamt. Tot slot gaven wij onder meer nog de volgende adviezen: verricht onderzoek naar de redenen van het niet-bereik van de minimamaatregelen en koppel niet alle minimamaatregelen aan de Meedoenbijdrage want als inwoners deze bijdrage niet aanvragen, komen ze daardoor ook niet meer in aanmerking voor andere maatregelen, bij de Collectieve Zorgverzekering is het voor minima mogelijk om het eigen risico af te kopen en wij adviseerden het eigen risico van minima volledig te vergoeden.

Inhoud beleidsnota De beleidsnota Een financieel zeker bestaan is opgebouwd in de lijn van: visie > vijf ambities > vijf ontwikkellijnen > zes doelstellingen > uitgewerkt in zo’n 50 concrete opgaves/acties. Eindhoven streeft ernaar dat alle inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Daarvoor is onder meer een toegankelijke dienstverlening nodig, duurzaam werk, moeten geldzorgen worden voorkomen en moet armoede in de volle breedte worden bestreden. De gemeente merkt daarbij op dat het beleid binnen de rijkskaders en vastgestelde gemeentekaders zal moeten plaatsvinden. Bij het aanpakken van structurele grondoorzaken worden onder meer genoemd: geen inkomen dan wel laag c.q. instabiel inkomen; hoge kosten voor basisvoorzieningen zoals wonen , mobiliteit, voedsel, energie en gezondheidzorg; gebrek aan basisvaardigheden ten aanzien van onder meer taal, digitaal en omgaan met geld; ongunstige levensomstandigheden zoals ziekte, handicaps, scheiding, dakloosheid en werkloosheid; beperkte ontwikkelingsmogelijkheden zoals scholing, arbeid, inkomen en sociale netwerken.

2

Advies CRSD Over het algemeen kunnen we ons goed vinden in de richting die de gemeente in deze nota kiest. In de aanpak die de gemeente voorstaat zien we een groot aantal opgaves waarover we enthousiast zijn en waarover we eerder positief geadviseerd hebben, onder meer: • een integraal team Geld en werk met één contactpersoon per inwoner, • regie zoveel mogelijk bij de inwoner zelf, • onderzoek naar niet-gebruik van regelingen, • ambtshalve toekennen van toeslagen, • meer mensgericht benadering met aanpak op maat, • verruiming van bijverdienmogelijkheden, • hanteren van omkeerde toets, • inzet van ervaringsdeskundigen, • extra aandacht voor kwetsbare jongeren tot 27 jaar, • focus op de arbeidstekortsectoren, • stimuleren van financiële educatie, • tegengaan van “buy now, pay later”, • uitbreiding van vroegsignalering, • voortzetten van Bouwdepot. Daarnaast hebben we nog de volgende opmerkingen: • De volgorde van de ambities in het conceptbeleidsplan vinden wij niet logisch. Het zou beter zijn om van algemeen naar specifiek te gaan, dus: 1. duurzaam werk en meedoen -> 2. brede armoedebestrijding -> 3. voorkomen geldzorgen en beginnende betaalproblemen -> 4. schuldenvrij leven -> 5. toegankelijke dienstverlening. • Dit geeft meteen het relatieve belang van de grondoorzaken en ambities aan.

En deze volgorde wordt nota bene wèl aangehouden in wat voorafgaat en wat volgt in het conceptbeleidsplan! • Uit verschillende onderzoeken blijkt dat voor meer dan de helft van de mensen in de Participatiewet duurzaam (betaald) werk geen optie is. De nadruk mag dus veel méér liggen op meedoen en brede armoedebestrijding. • Als iemand met schuld te maken heeft en contact opneemt met WIJeindhoven dan volgt er een wachttijd van 10 weken. Gaat de nieuwe aanpak dit voorkomen? • Er worden ambities geformuleerd die met name de Teams Werk en geld (WIJeindhoven) zullen gaan realiseren. Zijn deze teams al uitontwikkeld en uitgerold over de hele stad? Wat is de stand van zaken? Hoe weten we dat zij goed functioneren? • Mensen met een levenslange handicap (fysiek, verstandelijk of psychisch) worden gemist in de verschillende opsommingen van kwetsbare groepen. Tevens merken wij op dat met name deze doelgroepen te maken hebben met stapeling van zorgkosten. • De gemeente heeft vaak onvoldoende zicht op het rendement van de investeringen. Hoe krijg je een realistische monitor bij zoveel verschillende opgaves? Hoe weet je straks of het beleid succesvol is geweest en waar dat aan heeft gelegen? • Het belang van een goed functionerende OCO (onafhankelijke clientondersteuning) missen we.

Met namen OCO’s die van inkomensregelingen goed op de hoogte zijn en inwoners daarbij gericht kunnen ondersteunen.

3

• • •

Bereikbaarheid /toegankelijkheid is zeer van belang. Veel mensen voor wie regelingen er zijn, weten dit niet en maken er dus geen gebruik van. Wij adviseren daarom met klem om laagdrempelige inloopmogelijkheden voor mensen met vragen in te richten. Voorheen kon men een lening gebruiken om de overgang naar een andere uitkeringen te overbruggen. De ene uitkering betaalde vooraf, de andere betaalde achteraf. Dat zien we niet terug. Wij worden graag betrokken bij de verdere uitwerking.

Tot slot In het kader van optimale dienstverlening maken wij graag een vergelijking met de commerciële en overige dienstverlening. Als je vandaag kiespijn hebt, zit je morgen bij de tandarts. Als je vandaag denkt hoeveel hypotheek zou ik kunnen krijgen, zit je morgen op een adviesgesprek bij de bank. Als je vandaag iets wilt bestellen, kan dat op ieder moment. Je krijgt binnen no time bericht dat je bestelling in goede orde ontvangen is. Even laten ontvang je bericht (track en trace code) met een tijdlijn: uw order wordt nu verwerkt, is onderweg, wij waren bij u aan huis maar u was niet thuis. Als je bij een recreatiepark een huisje huurt, krijg je toegang tot Mijn XXXpark. Je kunt dan precies zien welke info zij van jou hebben gehad en wat zij naar jou hebben gestuurd, welke voorschot ze reeds hebben gehad en wat je nog moet betalen. Met andere woorden: snel, transparant, bereikbaar, toegankelijk en eenvoudig. Deelt u ons idee dat we hier nog veel van kunnen leren en zou het niet mooi zijn als we dat ook in het sociaal domein hebben? Graag zijn wij bereid om onze reactie nader toe te lichten. De Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Leden van de Cliëntenraad staan vermeld op de website: www.crsdeindhoven.nl Onafhankelijk voorzitter is Ab Czech (06 2000 4451) en ambtelijk secretaris is Annemiek Schulten Cliëntenraad sociaal domein, Postbus 90.150, 5600 RB Eindhoven, secretariaat_crsd@eindhoven.nl,

4