Bijlage 2 - Voorlopig ontwerp Nieuwe entree Van Abbemuseum

Bijlage 2: Voorlopig schetsontwerp nieuwe entree Van Abbemuseum

10 /02 / 2025

1

Nieuwe entree Van Abbemuseum

Opdrachtgever: Van Abbemuseum, Gemeente Eindhoven Ontwerpteam:

Bert Dirrix, Van Eijk & Van der Lubbe, Smartland landscape architecture

Grootte:

3.700 m2

Status:

Voorlopig schetsontwerp

Uitvoering:

2026

2

Introductie / aanleiding Het Van Abbemuseum wil nog meer gaan fungeren als schakel in de stad. Het museum heeft daarom gewerkt aan twee vrij toegankelijke routes door en over het museum. Het museum kent geen voor- en achterkant meer. Het Van Abbemuseum, prominent gelegen aan de Dommel in het hart van de stad, gaat veel meer onderdeel uitmaken van het stedelijk leven en kan daarmee haar rol als cultureel baken in de stad versterken. Tegelijkertijd vormen de routes door en over het museum een tot nu toe ontbrekende schakel in de route langs de Dommel. Het Van Abbemuseum wordt een publieke ontmoetingsplek in de stad. Een ontmoetingsplek voor de inwoners van de stad en het bredere culturele publiek. Het natuurinclusieve ontwerp van de nieuwe entree maakt het ook tot een ontmoeting tussen natuur en cultuur en laat zien hoe een inventief ontwerp kan bijdragen aan het versterken van de ecologische kwaliteit in hoogstedelijk gebied. De ambitie voor een natuurinclusieve entree sluit daarmee aan bij de ambities van het Groenplan Centrum. In de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum is het versterken van de Dommelzone als speerpunt opgenomen. Met dit plan wordt het hele gebied aan de zijde van de Stratumsedijk vergroend en natuurinclusief.

3

De locatie

4

Van Abbemuseum als schakel in de stad

Een nieuwe publiek toegankelijk route door en over het museum

5

Proces sinds september 2022 Het nieuwe entree gebied grenst aan de ecologische verbindingszone (EVZ) en de Dommel. In opdracht van het museum is daarom ecologisch onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van de ecologische zone. Doel van het onderzoek is te meten welke flora en fauna zich nu al bevinden in het gebied en hoe we het gebied natuur inclusiever en diverser kunnen maken. Op basis van het onderzoeksrapport zijn bouwstenen ontworpen en aanbevelingen gedaan voor natuurinclusief bouwen. Samen met de stakeholders o.a. NNB, Trefpunt Groen, Waterschap de Dommel hebben de gewenste doelsoorten bepaald in het gebied. Deze input is uitgewerkt in het voorlopige schetsontwerp. Andere stakeholders, zoals betrokken afdelingen binnen de gemeente, de Stichting Henri Van Abbe, Stichting toegankelijk Eindhoven zijn intensief betrokken bij de totstandkoming van het voorlopig schetsontwerp. Op 13 september 2024 is het voorlopige schetsontwerp gepresenteerd aan de wethouder Rik Thijs (klimaat, energie, grond en vergroening) en wethouder Saskia Lammers (welzijn, werk, armoede, cultuur en design).

6

Ecologisch onderzoek & Bouwstenen voor natuurinclusief bouwen Het project grenst aan het Natuurnetwerk Brabant met de daaraan verbonden doelsoorten en natuurwaarden. Daarnaast betreft het hier een ecologische verbindingszone. Daarom is voorafgaand aan de ontwerpopgave een ecologische onderzoek uitgevoerd door Van der Goes en Groot. Er is in het onderzoek gekenen naar soorten die volgens de ecologische toetsing nu te verwachten zijn, of in de toekomst mogelijk zijn en de doelsoorten van het NNB en EVZ (pagina 8, 9) Op basis van het onderzoek zijn bouwstenen ontworpen, ter verbetering / compensatie van de huidige natuurwaarden / biodiveriteit. Deze bouwstenen zijn gebruikt in de uitwerking van het ontwerp (pagina 10, 11, 12). Een belangrijk aspect voor het ontwerp is het versterken van de gradiënt van de Dommel en haar oever; het onderwatermillieu, verondiepingen, natuurlijke oevers, een grote amfibiënpoel, droge ruigte en de steilrand. Daarnaast worden er voor het ontwerp meekoppel-kansen onderzocht in samenhang met de gebouwde elementen van de nieuwe entree, zoals een groen dak, gebouwde nestvoorzieningen voor vogels, vleermuizen en insecten.

7

Ecologische bouwstenen voor het ontwerp

Veerdelig Tandzaad Beekprik

Bosbeekjuffer

Eco-passage/tunnel FOCUS OP DOELSOORT REFERENTIEBEELDEN

Grote gele kwikstaart

Lange ereprijs

Wezel

8

Ecologische bouwstenen voor het ontwerp

Alpenwater salamander

9

Ecologische bouwstenen voor het ontwerp Gebouwde of natuurlijke wanden voor oeverzwaluw en ijsvogel FOCUS OP DOELSOORT

Oeverzwaluw

IJsvogel

Muurvaren

Hooibeestje

Muurvaren

10

REFERENTIEBEELDEN

Soorten verwacht of mogelijk volgens ecologische toetsing vdG&G Muurvaren

Steenbreekvaren

Muurleeuwenbek

Veerdelig Tandzaad

FLORA

Potentieel op muurtjes

Grote vos

Potentieel op muurtjes

Potentieel op muurtjes

Beekrombout

Iepenpage

Potentieel op drijfhout

Bosbeekjuffer

Teunisbloem pijlstaart

INSECTEN In omgeving waargenomen

In omgeving waargenomen

Alpenwater salamander

Beekprik

In omgeving waargenomen

Kleine Watersalamander

In omgeving waargenomen

Gewone Pad

In omgeving waargenomen

Bruine Kikker

Groene kikker

VISSEN EN AMFIBIEËN

In omgeving waargenomen

Gierzwaluw

In omgeving waargenomen

Algemene soort in omgeving

Grote gele kwikstaart

Huismus

Algemene soort in omgeving

Sperwer

Algemene soort in omgeving

Algemene soort in omgeving

Ransuil

VOGELS

In omgeving broedend

Egel

In omgeving broedend

Bosspitsmuis

In omgeving broedend

Wezel

In omgeving broedend

Eekhoorn

Mogelijk in omgeving broedend

Steenmarter

Bever

Vleermuis

ZOOGDIEREN Algemene soort in omgeving

Algemene soort in omgeving

In omgeving waargenomen

In omgeving waargenomen

In omgeving waargenomen

11

In omgeving waargenomen

12 soorten in omgeving waargenomen

Doelsoorten vanuit ambitie NNB en EVZ, obv beekdalvisie ARK Lange ereprijs

FLORA

Bruin zandoogje

Groot dikkopje

Hooibeestje

Bosbeekjuffer

Beekprik

Grote Modderkruiper

Kwabaal

Winde

Boomkikker

Graspieper

Grote gele kwikstaart

Wespendief

Waterspitsmuis

Otter

Bever

Steenmarter

Wezel

INSECTEN

Kamsalamander

VISSEN EN AMFIBIEEN

VOGELS

Vleermuizen

ZOOGDIEREN

12

In

Voorlopig schetsontwerp NIEUW ENTREE Het Van Abbemuseum ligt prachtig gesitueerd aan de Dommel, met van oorsprong haar entree aan de zijde van de Wal. Tijdens corona is een tweede, tijdelijke entree aan de Stratumsedijk gerealiseerd. Door de stedelijke ontwikkelingen aan deze centrumzijde komen tegenwoordig de grootste bezoekersstromen via de tijdelijke toegang en wordt deze steeds meer ervaren als nieuwe hoofdingang. Aan deze route is ook de horeca en het terras gelegen. Het museum wil graag deze entree permanent maken en hiermee een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan. Het ontwerp maakt straks namelijk mogelijk om een publieke wandeling van het Anne Frankplantsoen door en / of over het museum te maken richting het Stratumseind en vice versa. Door beide zijden van het museum beter met elkaar te verbinden hecht het museum zich meer aan de stad en de Dommel. AANPASSING STADSZIJDE Een nieuwe landschappelijke route langs de Dommel en over de bestaande spiegelvijver vormt de route naar de entree. Een uitnodigende route toegankelijk voor iedereen. De toevoeging van een markante trap en groendak rond het ’oog’ maakt een doorgaande route mogelijk naar de entreezijde aan de Wal. Het museum wordt hiermee een prominent deel van een stedelijke en groene verbindende route langs de Dommel.

AANPASSING PARKZIJDE In de bestaande tuin wordt een bijzondere plek gemarkeerd, een echo van de route aan de andere zijde. Ook het begin van de route naar de trap wordt krachtig vormgegeven. Beide elementen communiceren de route door en langs het museum. Deze bijzonder plek geeft het museum de mogelijkheid het programma en de activiteiten van het museum te introduceren. Een plek om het publiek uit te nodigen het museum te bezoeken. DE ROUTE In het ontwerp wordt de Dommel en haar oever meer bij het museum betrokken. Omdat de route zowel aan de waterzijde als aan de landzijde meer ruimte creëert voor groen, ontstaat er een gradiënt van sferen, plekken voor verblijf en ontmoeting en een eerste contact met kunst; een plek waar iedere museumbezoeker en de stedelijke passant kan genieten van het uitzicht op de Dommel en het museum. De uitstraling van de route is informeel en natuurinclusief met veel aandacht voor de aanwezige flora en fauna. Met het project worden zowel bestaande natuurkwaliteiten versterkt, als nieuwe habitats aan de natuurlijke gradiënt van het Dommeldal toegevoegd. De herinrichting van dit gebied zorgt voor een nieuwe en groene publieke plek voor de stad en het museum.

13

Voorlopig schetsontwerp Impressie

14

Voorlopig schetsontwerp

15

Voorlopig schetsontwerp

Een nieuwe entree voor mens en natuur die verbind en versterkt!

16

Voorlopig schetsontwerp

Een nieuwe entree voor mens en natuur die verbind en versterkt!

17

Voorlopig schetsontwerp

Een nieuwe entree voor mens en natuur die verbind en versterkt!

18

Voorlopig schetsontwerp

Heldere route door en over het museum

19

Voorlopig schetsontwerp

Nieuwe natuur & optimalisatie bestaande natuur

20

Voorlopig schetsontwerp

Nieuwe natuur & optimalisatie bestaande natuur

21

Voorlopig schetsontwerp Impressie

22

Voorlopig schetsontwerp

Referenties materiaal: duidelijk hoofdpad met gradient naar groen en water

23

Voorlopig schetsontwerp

Referenties materiaal: landschappelijke inpassing afsluiting buiten openingstijden museum

24

Voorlopig schetsontwerp Integratie in de stad

De entree is onderdeel van een doorlopende route waar museum en stad elkaar ontmoeten en in elkaar overlopen. We definiëren plekken voor kunstuitingen, verblijf, ontmoeting en interactie.

25

Voorlopig schetsontwerp

Referentiebeelden: verblijf, ontmoeting en interactie.

26

27