Document · PDF

Bijlage 2 - Verslag van bijeenkomsten afbakening sociale basis (bijlage 4 bij visie)

Raadsvergadering 19 december 2023, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel Visie op de Sociale Basis ‘Eindhoven Goed voor Elkaar’4.755 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Afbakening van de sociale basis Eindhoven & de rol van de gemeente Verslag van bijeenkomsten rondom de sociale basis in de gemeente Eindhoven op 1 juni en 12 juni 2023

Maarten Kwakernaak – Verwey-Jonker Instituut Anneke Brock – Verwey-Jonker Instituut In samenwerking met de gemeente Eindhoven

Verslag bijeenkomst 1 juni: afbakening van de sociale basis

Op 1 juni 2023 kwam een groep van 14 medewerkers van de gemeente Eindhoven bij elkaar, om met elkaar een afbakening van de sociale basis te maken. Want, we hebben het veel over de sociale basis en we maken er beleid op, maar in de gemeentelijke praktijk is het soms onduidelijk wat we er precies mee bedoelen. En hoe kun je je rol als gemeente bepalen, als je niet weet wat het precies omvat? En hoe kun je monitoren, als je niet weet waar je wel en niet moet kijken? Deze bijeenkomst was een primeur voor het nieuw ontwikkelde Gespreksmodel Sociale Basis. Het gesprek heeft ook voor de ontwikkeling van het gespreksmodel informatie opgeleverd. De bijeenkomst werd begeleid door onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut, zelfstandig onderzoeker Jochum Deuten en Fontys Hogeschool.

Afbakening van de sociale basis In twee groepen zijn in meerdere rondes afbakeningen gemaakt van de sociale basis. De gesprekken over of iets wel of niet tot de sociale basis behoort leidden niet altijd direct tot consensus, maar gaven inzicht in welke overwegingen mensen maken om iets wel of niet tot de sociale basis te rekenen; soms duidelijk en expliciet, soms nog impliciet en zoekend. In de bijlage is een visuele afbakening van de sociale basis in concept te vinden. Deze wordt in een volgende sessie op 12 juni voorgelegd aan ‘partners uit de stad’.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 2 van 16

Condities van de sociale basis De deelnemers geven aan dat het niet eenvoudig is te bepalen of een partij wel of niet bij de sociale basis behoort. Extra lastig is het soms dat één partij soms meerdere gezichten kan hebben: het is bijvoorbeeld een open plek voor ontmoeting en activiteiten, maar bevat ook commerciële horeca. Behoort het dan toch tot de sociale basis? De deelnemers pakten steeds drie ‘tegels’ op: één waarvan zij zeker weten dat het onderdeel is van de sociale basis, één waarvan zij zeker weten dat het géén onderdeel van de sociale basis is en één waarover zij twijfelen. Gedurende het gesprek komen we erachter dat er een aantal criteria/condities zijn die eraan bijdragen of een partij (gevoelsmatig) wel of niet tot de sociale basis behoort. Wanneer ‘iets’ (een initiatief, voorziening, partij, plek, etc.) aan meerdere van onderstaande condities voldoet, of heel sterk bijdraagt aan één of meerdere condities, is de kans groot dat we het tot de sociale basis rekenen.

Tabel 1: condities die eraan bijdragen of we iets tot de sociale basis rekenen

Conditie

Omschrijving

Verbinding als doel

Of we iets tot de sociale basis rekenen, is afhankelijk van waartoe het bestaat: wanneer er een doel is om inwoners bij elkaar te brengen (als hoofddoel of belangrijk nevendoel), rekenen we het al snel tot de sociale basis.

Verbinding als effect

Wanneer iets bijdraagt aan verbinding tussen individuen of groepen inwoners, rekenen we deze eerder tot de sociale basis. Ook wanneer het (hoofd)doel anders is.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 3 van 16

Verbindende activiteiten

Vooral waar het gaat om fysieke locaties (buurthuis, plein in de buurt), weegt mee of er gericht, verbindende activiteiten worden georganiseerd. Een plein met een bankje rekenen we niet per definitie tot de sociale basis. Maar wanneer hier (bewust) ontmoeting wordt georkestreerd, neigen we er wél naar het tot de sociale basis te rekenen, zeker wanneer er sprake is van gerichte maatschappelijke programmering. Een voorbeeld is een Cruijff court.

Geen negatieve maatschappelijke effecten

Wanneer iets negatieve uitwerking heeft op de maatschappij, rekenen we het niet tot de sociale basis. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een initiatief wel inwoners bij elkaar brengt, maar dat hier geen positieve verbindingen ontstaan of andere negatieve maatschappelijke effecten zijn als gevolg van de activiteiten.

Zonder indicatie of verwijzing

Iets waarvoor een indicatie of verwijzing nodig is, rekenen we over het algemeen niet tot de sociale basis. “Als iemand anders voor jouw toegang zorgt, of je mag komen of niet, dat is bepalend. Iets waar geen indicatie/verwijzing voor nodig is, rekenen we eerder (maar niet per definitie) tot de sociale basis.

Vrij toegankelijk

Wanneer iets toegankelijk is voor iedereen, rekenen we het eerder tot de sociale basis. Dat iedereen welkom is, draagt eraan bij dat we iets tot de sociale basis rekenen. Maar ook initiatieven waarvoor je lid moet zijn (en moet betalen) kunnen tot de sociale basis behoren (bijv. sportverenigingen). Huisartsen zijn in principe ook voor iedereen toegankelijk en kunnen een maatschappelijke rol vervullen. Maar het hangt erg af van welke rol de praktijk inneemt.

Inclusiviteit

Als er rekening wordt gehouden met diversiteit bij het ontwerpen van de activiteit of dienstverlening, rekenen we iets sneller tot de sociale basis. Dit kan bijvoorbeeld door rekening te houden met programmering voor verschillende leeftijdsgroepen, culturele groepen of inkomensgroepen.

Steunende functie

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 4 van 16

Geen commerciële inslag

Initiatieven met een commerciële inslag worden meestal niet tot de sociale basis gerekend: initiatieven in de sociale basis met een maatschappelijke doelstelling rekenen we eerder tot de sociale basis. Als er een bepaalde mate van verankering bij bewoners zelf is, rekenen we iets eerder tot de sociale basis. Er zijn echter ook ondernemingen met zowel een commerciële als maatschappelijke doelstelling/missie. Die worden soms wél tot de sociale basis gerekend. Kringloopwinkels zijn vaak wél onderdeel van de sociale basis, omdat ze vaak ook een maatschappelijke rol hebben, naast een commercieel doel. Een andere is het buurtcafé, of commercieel gerunde buurthuizen (steeds gebruikelijker): deze locaties hebben een sociale doelstelling, maar moeten ook financieel zelfstandig functioneren en om dat duurzaam te kunnen blijven doen moeten ze ook commercieel kijken.

Vrijwillige inzet

Wanneer een belangrijk deel van de voorziening gerund wordt door actieve inwoners/vrijwilligers, er ruimte is voor vrijwilligers, rekenen we het eerder tot de sociale basis.

Wanneer er twijfel bestaat Bij een aanzienlijk deel van de ‘tegels’ (voorzieningen, initiatieven, plekken) was er aanvankelijk twijfel of het wel of niet tot de sociale basis behoort. De twijfelgevallen ontstaan met name wanneer partijen heel duidelijk aan één of twee condities voldoen, maar juist nadrukkelijk niet voldoen aan andere. In de volgende situaties waren er tijdens de sessies twijfels:

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 5 van 16

●

Persoonlijke sociale basis heeft een onduidelijke positie Een steunend vriendennetwerk, mantelzorg, een betrokken buur: zij kunnen een belangrijke rol spelen voor inwoners en beschouwen wij als 'persoonlijke sociale basis'. Tijdens gesprek is er twijfel over deze 'sfeer' van de sociale basis. Beschouwen we in Eindhoven de sfeer 'persoonlijke sociale basis’ eigenlijk wel als sociale basis?

●

Voorzieningen die een belangrijke maatschappelijke functie hebben Er is een aantal voorzieningen waarvan we weten dat ze een heel belangrijk vangnet zijn voor de meest kwetsbare inwoners. Een voorbeeld hiervan is de crisisopvang voor daklozen. Voor diegenen die buiten de maatschappij zijn gevallen en daarmee minder beroep kunnen doen op de sociale basis. Is dit hún sociale basis, of spreken we hier over basisvoorzieningen buiten de sociale basis? Of we beschouwen het als een tijdelijke, kunstmatige sociale basis voor een beperkte groep mensen?

●

Doelgroepspecifieke initiatieven Voorzieningen/initiatieven die heel sterk gericht zijn op één groep, maar waar – afhankelijk van programmering – wel overbrugging (bridging) met andere groepen kan plaatsvinden vallen in een grijs gebied. Voorbeeld is het AZC: hier kan veel verbinding plaatsvinden, binnen het AZC en tussen AZC en omgeving. Het hangt echter sterk af van de programmering en de mate waarin AZC’s ook toegankelijk zijn voor anderen. Er is landelijke programmering, maar of het echt sociale basis is, hangt af van lokale programmering.

●

Scholen Vrij intuïtief rekenen deelnemers regulier onderwijs tot de sociale basis en speciaal onderwijs niet. Want voor speciaal onderwijs is een verwijzing nodig. Echter: regulier onderwijs is juist weer niet (vrij) toegankelijk voor leerlingen die op het speciaal onderwijs zitten. Scholen hebben bovendien hun eigen micro-samenlevingen en kennen een eigen sociale basis. Dit maakt ze ingewikkeld te positioneren. Afhankelijk van wat er vanuit en binnen de school (bijv. voor ouders en anderen in de buurt) wordt georganiseerd, kan het voldoen aan meerdere condities van de sociale basis. Hetzelfde geldt wellicht voor verzorgingshuizen, waar vaak een interne sociale basis bestaat, maar waar de verbinding met de samenleving sterk programma-afhankelijk is.

●

Verbinders in en met de sociale basis Er is een aantal partijen die belangrijke rol spelen in het verbinden van inwoners aan de sociale basis, maar die er zelf geen actieve rol in nemen. Een voorbeeld is de huisarts: die kunnen een maatschappelijke rol vervullen in het verbinden van mensen. Maar het hangt erg af van welke rol de praktijk inneemt. En in de praktijk zelf vindt geen verbinding plaats.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 6 van 16

Verbinding met de bedoeling van de sociale basis Nadat de deelnemers een afbakening maakten en twijfels verhelderden, vond een gesprek plaats over de bedoeling van (investeren in) de sociale basis. In de tabel hieronder zetten we deze bedoeling, zoals besproken in één van de groepen, naast de gewenste impact en gewenste outcome, zoals deze is besproken in de eerdere sessie met raadsleden en partners in de stad in maart 2023. In andere woorden komen hier dezelfde hoofd- en subdoelen naar voren; een bevestiging van de betekenis van de sociale basis in Eindhoven. Daarmee wordt duidelijk dat de begripsinvulling van beide momenten erg dicht bij elkaar ligt. Tabel 2: gewenste impact en outcome van de sociale basis in relatie tot hoofd- en subdoelen Impact en outcome n.a.v. sessie maart Hoofd- en subdoelen 1 juni (groep 1) Impact (hoofddoel) Hoofddoel In Eindhoven voelen inwoners zich fijn, gezien en gesteund. We kijken om naar • Een leefbare stad, waar het fijn is om te wonen. elkaar en helpen elkaar als het nodig is, waardoor we het vertrouwen houden dat • Een samenleving waar iedereen kan meedoen het (weer) goed komt. • Een zelfredzame en veerkrachtige bevolking. Outcome (subdoelen) Subdoelen • Het gevoel van Eindhovenaren ergens bij te horen neemt toe • Vergroten van kansen van bewoners, bevorderen gelijkheid tussen bewoners.

• Het gemeenschapsgevoel (samenkracht) of gevoel van saamhorigheid • Zorgen voor verbondenheid, betrokkenheid, mensen onder eindhovenaren neemt toe kijken om naar elkaar. •

Er is een toename van (ervaren) steunbronnen in de omgeving van inwoners

•

Bijdragen aan een wederkerige samenleving waarbij inwoners elkaar helpen en oog hebben voor elkaar.

•

Inwoners(initiatieven) ervaren meer ruimte en vertrouwen om te doen wat nodig is.

•

Optimaal ondersteunen van inwoners die zich vrijwillig) inzetten

In de andere groep ging het vooral over de bedoeling van de betrokkenheid van de gemeente in de sociale basis (in plaats van de bedoeling van de sociale basis op zichzelf). In het gesprek was niet direct consensus over de vraag of het een centraal doel is om te besparen op zorgkosten, via gemeentelijk gefinancierde inzet in de sociale basis. Hoewel men het erover eens werd dat er een hoger doel ligt boven het voorkomen van problematiek en zorg(kosten), blijft preventie wel een basis waarop de gemeente kan sturen in handelen van zorgaanbieders en partners. In een volgend gesprek (met partners in de stad) op 12 juni gaan we verder in op de rol van de gemeente in de sociale basis.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 7 van 16

Spraakverwarringen De sociale basis is een begrip waaromheen veel spraakverwarringen bestaan. Dit was ook één van de belangrijkste aanleidingen voor de bijeenkomst. Tijdens de bijeenkomst kwam een aantal van deze spraakverwarringen aan de orde. Sociale basis versus basisvoorzieningen en basisinfrastructuur Niet alle basisvoorzieningen rekenen we tot de sociale basis, ook niet als ze belangrijk zijn voor de stad. Culturele voorzieningen zien we bijvoorbeeld als belangrijke basisvoorzieningen, maar zullen we niet allemaal tot de sociale basis rekenen. Het zelfde geldt voor gezondheidzorg, of de brandweer: het zijn basisvoorzieningen voor een goed leefbare stad. De sociale basis is dat onderdeel van de basisvoorzieningen, waar het gaat om sociale leefbaarheid: waar ontmoetingen gefaciliteerd, aangejaagd worden en plaatsvinden en mensen elkaar steunen. Sociale basis versus bestaanszekerheid De thema’s sociale basis en bestaanszekerheid zijn op dit moment beiden veelbesproken en hebben veel raakvlak. Bestaanszekerheid gaat om de middelen van een persoon om in levensonderhoud te kunnen voorzien en een waardig bestaan te leven. De sociale basis over wat er is om een prettige, cohesieve en steunende gemeenschap te ondersteunen; het gaat om wat de samenleving nodig heeft om een samenleving te zijn.

De sociale basis versus het beleid op de sociale basis De stad kent een sociale basis, met of zonder gemeente. De gemeente formuleert beleid waarmee ze positieve invloed op de sociale basis willen uitoefenen en formuleren ook wat zij hopen van de sociale basis te kunnen verwachten. “De sociale basis” is dus niet het beleid, het is het onderwerp van beleid. In gesprekken over afbakening moet er een duidelijke scheiding zijn tussen: wat is het, en waar is het wenselijk om invloed op uit te oefenen vanuit gemeentelijk beleid?

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 8 van 16

2 Toetsen afbakening van de sociale basis Eindhoven Verslag van gesprek met partners uit de stad op 12 juni 2023 Op 12 juni 2023 kwam een groep van ongeveer 25 betrokkenen rond de sociale basis in Eindhoven bij elkaar in het Huis van de Vluchteling, om met elkaar uit te wisselen over de afbakening van de sociale basis en de rol van de gemeente hierin. Aanwezig waren belangenverengingen, inwonersinitiatieven, organisaties in de sociale basis, en actieve, betrokken inwoners. In het eerste gedeelte van deze avond toetsten we de voorlopige uitwerking die eerder gemaakt werd door medewerkers van de gemeente. Na een plenaire opening zijn we plenair in gesprek gegaan met de deelnemers over de voorlopige afbakening. De voorlopige afbakening was grotendeels herkenbaar voor de deelnemers. Op een aantal punten gaven de aanwezigen aan dat zij tegels op een andere plek zouden plaatsen, binnen of buiten de sociale basis. Dit leidt tot een aantal aanpassingen in de afbakening. Daarnaast zijn aanvullingen gedaan rondom de condities van de sociale basis.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 9 van 16

Veranderingen in de afbakening Op een aantal punten heeft het gesprek met partners uit de stad geleid tot (voorgestelde) aanpassingen in de afbakening van de sociale basis. Onderwijs Een aantal aanwezigen geeft aan dat het onderwijs gezien moet worden als onderdeel van de sociale basis; in de gemeentelijke sessie was hierover geen consensus. Scholen hebben een verbindende functie voor zowel leerlingen als ouders. Bovendien kennen scholen ook een interne sociale basis, waar activiteiten georganiseerd worden en initiatieven van leerlingen en ouders kunnen ontplooien; dit maakt het onderwijs een bijzondere categorie, maar volgens de deelnemers dus wel onderdeel van de sociale basis. Voedselbank De aanwezigen geven zeer stellig aan dat de voedselbank – tot hun teleurstelling – een onmisbaar onderdeel is geworden van de sociale basis in Eindhoven. Voor veel mensen is het een voorziening waarop zij moeten terugvallen. Dit vraagt eigenlijk om een aanvullende categorie: het vangnet van de sociale basis, waar noodzakelijke voorzieningen zijn om op terug te vallen op momenten dat een inwoner dit acuut nodig heeft. In deze categorie kunnen bijvoorbeeld ook de maatschappelijke opvang en het ziekenhuis geplaatst worden. Bibliotheken Bibliotheken zijn volgens de deelnemers te plaatsen in zowel de institutionele als de gemeenschappelijke sociale basis.

Met de (terug)komst van Stadsdeelbibliotheken wordt de maatschappelijke functie van bibliotheken versterkt en het activiteitenaanbod is (gedeeltelijk) kosteloos en toegankelijk voor iedereen. Bibliotheken draaien bovendien voor een belangrijk deel op vrijwillige kracht en zetten in op verbinding en ontmoeting. GGD Een aanwezige geeft aan dat de GGD in meerdere gebieden actief is in de sociale basis. Het is sterk afhankelijk van het onderdeel/de activiteit. De GGD als gehele organisatie past eigenlijk niet in het model, de afzonderlijke onderdelen (zoals bijv. het consultatiebureau) wel. Ook het Steunpunt Mantelzorg Verlicht verdient volgens aanwezigen een plaats in het model. Cliëntondersteuning

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 10 van 16

De deelnemers zien cliëntondersteuning als een belangrijke schakel voor de persoonlijke sociale basis van (kwetsbare) inwoners en leiden daarnaast mensen toe naar de gemeenschappelijke en institutionele basis. Het is één van de partijen die een belangrijke schakel/verbinder is in de sociale basis. Cultuurmaatschappelijke initiatieven Wanneer een initiatief inzet op culturele activiteiten, maar een maatschappelijk doel heeft, kan er onduidelijkheid ontstaan welk onderdeel van de gemeente hieraan steun kan verlenen. Wanneer bijvoorbeeld kunst het middel is, maar het doel is om verbindingen tussen inwoners te leggen, zou het volgens aanwezigen wel tot de sociale basis gerekend moeten worden. Het initiatief Tante Netty is hier een voorbeeld van.

Aanvullingen op de condities en doelen Naast de afbakening werden er door de aanwezigen suggesties gedaan voor de condities: eigenschappen die meewegen wanneer we iets wel of niet tot de sociale basis benoemen. Betrokkenheid De aanwezigen geven aan dat betrokkenheid bij de samenleving een conditie is die zij sterk meewegen, wanneer zij iets wel of niet tot de sociale basis zouden rekenen. Initiatieven die zij kennen in Eindhoven die tot de (voornamelijk gemeenschappelijke) sociale basis rekenen, kenmerken zich door maatschappelijk betrokken vrijwilligers.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 11 van 16

Wederkerigheid Meerdere aanwezigen geven aan dat wederkerigheid van belang is binnen de sociale basis. Dit maakt de sociale basis voor hen anders dan zorg en ondersteuning: dat is meer eenrichtingsverkeer: je bent ontvanger van hulp. In de sociale basis is er meer uitwisseling; je betekent iets voor elkaar. Dit geeft een gevoel van waardigheid en gezien worden als volwaardig mens. Voor hen is dit een kenmerk dat ook meegewogen moet worden in de afweging of iets tot de sociale basis behoort. Gelijke kansen Tot slot geven een aantal deelnemers aan dat de sociale basis zou moeten bijdragen aan het creëren van gelijke kansen in de Eindhovense samenleving, overeenkomstig met de benoemde doelen in de sessie rond gewenste outcome van de sociale basis.

Spraakverwarring: het onderscheid ‘ín de sociale basis’ en ‘partijen die onmisbaar zijn vóór de sociale basis’ Gedurende de avond leek vooral een gesprek te ontstaan over welke voorzieningen er van belang zijn voor de maatschappij in Eindhoven. Dit leidde ertoe dat er steeds meer tegels werden gemarkeerd als ‘sociale basis’, maar dat eigenlijk bedoeld werd dat deze onderdelen belangrijk zijn voor de Eindhovense samenleving. Hierdoor dreigt er een containerbegrip te ontstaan van ‘alles wat goed is’. Gedurende het gesprek ontstond er een onderscheid tussen partijen in de sociale basis, en partijen die belangrijk zijn vóór de sociale basis. Een voorbeeld is gezinsondersteuning. Gezinsondersteuners kunnen veel betekenen voor het versterken van de persoonlijke sociale basis van het gezin en het verbinden van het gezin met de gemeenschappelijke en institutionele sociale basis. Een onderscheid is er in ieder geval te maken als er in hoge mate sprake is van eenrichtingsverkeer: er is een duidelijke ondersteuner en ontvanger. Bij bijvoorbeeld cliëntondersteuning zal er bijvoorbeeld maar beperkte wederkerigheid zijn, hoewel cliëntondersteuners wel een belangrijke rol kunnen spelen als verbinder in de sociale basis.

In het gespreksmodel voegen we dit toe als buitencategorie van partijen die onmisbaar zijn voor het versterken van de sociale basis, en de mogelijkheden creëren voor mensen om hun weg (terug) te vinden naar de sociale basis. ofwel: het vangnet voor de sociale basis.

Bijgestelde lijst condities, n.a.v. sessie met partners uit de stad Wijzigingen vetgedrukt weergegeven.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 12 van 16

Tabel 3: condities die eraan bijdragen of we iets tot de sociale basis rekenen (bijgesteld)

Conditie Verbinding als doel

Verbinding als effect

Omschrijving Of we iets tot de sociale basis rekenen, is afhankelijk van waartoe het bestaat. Wanneer een initiatief oprechte betrokkenheid toont en er een doel is om inwoners bij elkaar te brengen (als hoofddoel of belangrijk nevendoel), rekenen we het al snel tot de sociale basis. Wanneer iets bijdraagt aan verbinding tussen individuen of groepen inwoners, rekenen we deze eerder tot de sociale basis. Ook wanneer het (hoofd)doel anders is. Wanneer verbinding voortkomt uit een initiatief, is dit vaak door de oprechte

betrokkenheid van (vrijwilligers/medewerkers) binnen het initiatief: wanneer mensen merken er mensen actief zijn die oprecht geven om de samenleving, heeft dit een aanjagend effect voor verbinding.

Verbindende activiteiten

Geen negatieve maatschappelijke effecten

Zonder indicatie of verwijzing

Iets waarvoor een indicatie of verwijzing nodig is, rekenen we over het algemeen niet tot de sociale basis. “Als iemand anders voor jouw toegang zorgt, of je mag komen of niet, dat is bepalend.”Iets waar geen indicatie/verwijzing voor nodig is, rekenen we eerder (maar niet per definitie) tot de sociale basis.

Vrij toegankelijk

Inclusiviteit

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 13 van 16

Steunende functie

Geen commerciële inslag

De sociale basis gaat om verbinding, maar ook om op elkaar te kunnen rekenen. Wanneer je als persoon ergens terechtkunt om steun te krijgen wanneer je dat nodig hebt, zonder indicatie/verwijzing, rekenen we het al snel tot de sociale basis. Vrienden rekenen we niet per definitie tot de (persoonlijke) sociale basis, maar wel wanneer iemand een vriendennetwerk heeft waar hij/zij op kan terugvallen. Initiatieven met een commerciële inslag worden meestal niet tot de sociale basis gerekend: initiatieven in de sociale basis met een maatschappelijke doelstelling rekenen we eerder tot de sociale basis. Als er een bepaalde mate van verankering bij bewoners zelf is, rekenen we iets eerder tot de sociale basis. Er zijn echter ook ondernemingen met zowel een commerciële als maatschappelijke doelstelling/missie. Die worden soms wél tot de sociale basis gerekend. Kringloopwinkels zijn vaak wél onderdeel van de sociale basis, omdat ze vaak ook een maatschappelijke rol hebben, naast een commercieel doel. Een andere is het buurtcafé, of commercieel gerunde buurthuizen (steeds gebruikelijker): deze locaties hebben een sociale doelstelling, maar moeten ook financieel zelfstandig functioneren en om dat duurzaam te kunnen blijven doen moeten ze ook commercieel kijken.

Vrijwillige inzet

Wanneer een belangrijk deel van de voorziening gerund wordt door actieve inwoners/vrijwilligers, er ruimte is voor vrijwilligers, rekenen we het eerder tot de sociale basis.

Wederkerigheid

De sociale basis kenmerkt zich vaak door wederkerigheid: je komt er niet om hulp te krijgen, maar om elkaar te steunen. Wanneer er sprake is van tweerichtingsverkeer: steunen en gesteund worden, rekenen we iets eerder tot de sociale basis. Is er sprake van eenrichtingsverkeer, zullen we iets sneller tot zorg of ondersteuning rekenen en niet tot de sociale basis.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 14 van 16

3 De gemeente in de sociale basis Tekst hoofdstuk 3: Gemeente Eindhoven Op 12 juni is, na het gesprek over afbakening van de sociale basis, de vraag voorgelegd wat er goed en minder goed gaat in de samenwerking met de gemeente in de sociale basis. Dit gesprek werd begeleid door onderzoekers van de Fontys Hogeschool. Daar zijn onderstaande punten uitgekomen. Eenvoudige taal De gemeente communiceert in taal die vaak niet wordt begrepen. De taal is soms te ambtelijk, te ingewikkeld, te vaag. Vooral wanneer mensen een brief krijgen van de gemeente Kortom, de gemeente moet als het gaat om de sociale basis communiceren in eenvoudige taal, het liefst op A2 niveau. Op zijn minst zou er altijd een samenvatting in klare taal moeten zijn. Dit geldt ook voor het beleidsplan sociale basis. Vertrouwen in plaats van wantrouwen Vertrouwen was een thema dat vaak werd genoemd, er wordt nu dikwijls wantrouwen ervaren door inwoners en (subsidie)partners in de stad. Dit wantrouwen blijkt volgens de deelnemers o.a. uit zaken als verantwoordingsverslagen waarin veel wordt gevraagd naar aantallen en KPI’s. Men wil het meer hebben over de inhoud en de impact die zij maken maar dit komt niet tot zijn recht in dergelijke verslagen. Stel als gemeente de vraag; ‘wat zie je nu terug in de praktijk?’, in plaats van ‘hoeveel activiteiten heb je gedraaid of mensen bediend?’.

Ook de vele personeelswisselingen zorgen ervoor dat het moeilijk is om een vertrouwensband op te bouwen met iemand van de gemeente. Professionals willen meer ruimte en vertrouwen krijgen in hun deskundigheid en inwoners willen ruimte om eigen beslissingen te kunnen nemen. Overigens vinden de deelnemers de avond waar zij aanwezig zijn een goed voorbeeld van hoe zij de gemeente zien: betrokken en geïnteresseerd en open voor dialoog. Faciliterende gemeente De gemeente zou een meer faciliterende rol moeten aannemen. Tegelijkertijd wordt ook genoemd dat de gemeente meer aan informatieverschaffing moet doen, over wat er in de sociale basis allemaal mogelijk is. Hier zit een spanningsveld waar de gemeente zich van bewust moet zijn. De gemeente moet een balans vinden in betrokkenheid, toenadering zoeken en zich als bescheiden en te gast opstellen in de sociale basis.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 15 van 16

Flexibiliteit De gemeente wordt ervaren als een logge, bureaucratische organisatie. Dit blijkt o.a. uit de processen rondom subsidie aanvragen en verantwoorden. Er bestaat een nadrukkelijke behoefte om meer flexibiliteit. De leefwereld van de inwoner moet leidend zijn en niet de processen. De schotten tussen beleidsterreinen zijn zichtbaar in de buurt. Bijvoorbeeld wanneer (buurt)verbinders vanuit sociaal werk en een gebiedscoördinator met nagenoeg dezelfde opdracht rondlopen, maar aangestuurd worden vanuit een ander domein. Werkbezoeken van ambtenaren Men wil de ambtenaren meer zien, meer delen en sparren. Hierbij wordt de kanttekening gemaakt dat deze betrokkenheid niet voort moet komen uit ‘perverse’ prikkels, bijvoorbeeld omdat een plek of thema actueel is of er veel geld mee is gemoeid. Faciliteren en oprechte betrokkenheid tonen is de gewenste houding. Samenwerken Er werd nadrukkelijk uitgesproken dat men graag met de gemeente mee wil denken over hoe we de sociale basis vorm kunnen geven. Men wil graag met de gemeente samenwerken om de sociale basis in Eindhoven te versterken. Intern bij de gemeente is er ook nog werk te verrichten. De schotten tussen de domeinen zijn hoog en dit zorgt voor onduidelijkheid, verwarring en frustraties in de stad. Terwijl de sociale basis bij uitstek domeinoverstijgend is.

Tot slot Bovenstaande punten zijn een selectie van de vele punten die benoemd zijn. De geselecteerde punten zijn meerdere keren benoemd, door verschillende deelnemers. Er zijn ook punten genoemd over de samenwerking met de gemeente die niet direct betrekking hebben op het proces om te komen tot een visie op de sociale basis, maar hebben meer betrekking op andere beleidsvelden. We nemen deze problemen serieus maar kunnen niet allemaal in dit proces worden meegenomen. We koppelen de punten die we niet mee kunnen nemen in dit proces terug aan de collega’s die hier wel over gaan.

Verslag bijeenkomst afbakening sociale basis | 07-06-2023 | Pagina 16 van 16

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13464456/2