Bijlage 2 - Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Concept Programmabegroting 2022 GGD Brabant-Zuidoost
1
Programmabegroting 2022 GGD Brabant-Zuidoost
Vastgesteld door het Algemeen Bestuur in zijn openbare vergadering van 7 juli 2021
Voorzitter: Mevr. H.C.H.M. van Dongen-Lamers
Secretaris: Dhr. J.H.C.M. Briels
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................3 1
Leeswijzer/inleiding .....................................................................................................4
2
Bestuur, werkgebied en organogram ............................................................................5 Overzichtskaart werkgebied .............................................................................................. 5 Organogram GGD ............................................................................................................ 6
3
Kerngegevens ...............................................................................................................7
4
Context en samenvatting ..............................................................................................8
5
Programmabegroting ..................................................................................................16
6
Paragrafen ..................................................................................................................62
7
Financiële begroting ...................................................................................................69
8
7.1
Overzicht van baten en lasten................................................................................. 69
7.2
Toelichting op baten en lasten ................................................................................ 70
7.3
Specificatie directe kosten en overhead ................................................................... 71
7.4
Staat van financieringen ........................................................................................ 72
7.5
Staat van investeringen ......................................................................................... 73
7.6
Staat van reserves ................................................................................................ 74
7.7
Staat van voorzieningen ........................................................................................ 75
7.8
Meerjarenraming baten en lasten ............................................................................ 76
Bijlagen ......................................................................................................................78 8.1
Berekening inwonerbijdrage ................................................................................... 78
8.2
Overzicht inwonerbijdrage en overige bijdragen per gemeente ................................... 79
8.3
Overzicht indicatieve ontwikkeling gemeentelijke bijdragen t/m 2025 .......................... 80
8.4
Overzicht GGD taken. ............................................................................................ 82
8.5
Lijst van Afkortingen ............................................................................................. 84
3
1
Leeswijzer/inleiding
Deze programmabegroting is opgesteld met inachtneming van de relevante voorschriften zoals opgenomen in het "Besluit begroting en verantwoording Provincies en gemeenten (BBV). Dit besluit schrijft voor dat bij de financiële verantwoording de kosten van de overhead in een apart programma getoond worden. De kosten van de primaire uitvoerende taken dienen dan exclusief overheadkosten getoond te worden. Daarnaast dienen de eventuele heffing VPB, rente, algemene dekkingsmiddelen en de post onvoorzien apart verantwoord worden. De uitwerking hiervan wordt weergegeven op bladzijde 11 van deze begroting en middels afzonderlijke bijlagen. De 2 laatstgenoemde items komen bij de GGD overigens niet voor. Verder schrijft het BBV (gemeentelijke) taakvelden en beleidsindicatoren voor; in de GGD-begroting wordt onderscheid gemaakt in 2 programma’s Publieke Gezondheid en Ambulancezorg. Gemeentelijke beleidsindicatoren zijn niet van toepassing omdat die niet integraal door de GGD worden uitgevoerd. Met betrekking tot de uitwerking van de bestuursopdracht zijn ten behoeve van de transparantie nog enkele stelposten afzonderlijk weergegeven; kosten en baten m.b.t. JGZ 0-4 zijn in deze begroting inmiddels wel geïntegreerd. Een eventueel effect van de doorwerking van de Corona-crisis is niet meegenomen in deze begroting, een omvang daarvan is op dit moment ook niet in te schatten.
Het ministerie van VWS heeft toegezegd om de meerkosten en inkomstenderving bij de GGD als gevolg van de coronacrisis over 2020 en 2021 rechtstreeks te vergoeden. We gaan er vanuit dat dat ook voor eventuele kosten in 2022 nog zal gebeuren, rechtstreeks dan wel via het gemeentefonds. Deze begroting bestaat uit: 1. Een algemeen deel met algemene ontwikkelingen, kerndata en een inleiding met samenvatting. 2. Een beleidsdeel met daarin de beschrijving van de taakvelden per pijler en de verplichte paragrafen. 3. Een financiële begroting met daarin een overzicht van baten en lasten, een meerjarenraming en de staten van vaste activa, reserves en voorzieningen en financieringen. De Programmabegroting wordt onderverdeeld in 2 programma's, nl.: a.
Publieke Gezondheid
b.
Ambulancezorg
De taken zijn onderverdeeld naar de 7 pijlers, zoals vastgelegd in de notitie ‘de basis van de GGD BrabantZuidoost’ van maart 2015. Per taakveld wordt aangegeven: a.
de productomschrijving, de doelstelling en de financieringsbron (inwonersbijdrage gemeenten, contractbijdrage gemeenten, of bijdrage derden).
b.
de activiteiten
c.
kerngegevens, kengetallen en resultaten.
4
2
Bestuur, werkgebied en organogram
Gemeenschappelijke Regeling Eind 2005 hebben alle gemeenten besloten tot de instelling van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant-Zuidoost.
Algemeen Bestuur
21 leden Vertegenwoordigende wethouders van alle gemeenten
Dagelijks Bestuur
Portefeuille
Mevrouw M. van Dongen-Lamers
Voorzitter
Mevrouw C. Dortmans
Vicevoorzitter / Personeelszaken
De heer J. Briels
Secretaris
De heer J. Frenken
Financiën
Mevrouw R. Richters
lid
De heer E. Beex
lid
De heer J. de Bruijn
lid
Mevrouw A. Callewaert
Toegevoegd lid vanuit de Veiligheidsregio
Overzichtskaart werkgebied
5
Organogram GGD DB /AB •
Forensische Geneeskunde (FG)
•
Bijzondere Zorg (BZ)
• • •
• • • •
Reizigerszorg (RZ) Seksuele Gezondheid (SG) Toezicht
• •
Infectieziektebestrijding (IZB) Technische Hygiënezorg (THZ) Tuberculosebestrijding (TBC) Beleid en Preventie
Onderzoek mantelzorg
•
Financiën
Directie Ellis Jeurissen (DPG) •
Thieu Smeets •
Communicatie
OR •
Facilitaire zaken
•
I&A
Directiestaf COVID–19 organisatie
•
Human Resource (HR)
•
PSH GHOR
GMV
•
Ambulancezorg (AZ) • •
• •
Leende Eindhoven Z
Helmond Zorgambulance
•
Ondersteuning operatie AZ
KCC
Strategie en Ontwikkeling
Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •
Eersel Eindhoven N
•
Meldkamer ambulancezorg
•
•
Helmond
Bedrijfsbureau en Secretariaat
•
• •
•
Peel
A2 Kempen
•
BOV-W
• •
Dommelvallei Screeners
Eindhoven N
• •
Psychologie Eindhoven Z
Directiestaf: Medisch Eindverantwoordelijke, Controller, Bestuurs- en directiesecretaris, Directiesecretariaat, Klachtenfunctionaris, Vertrouwenspersoon, Privacy Officer, Functionaris gegevensbescherming, Coördinator GROP/OTO Strategie en Ontwikkeling:
Projectmanagers en -leiders extern, Kwaliteit, Innovatieadviseurs, Strategisch beleidsadviseur, Programmamanager
6
3
Kerngegevens
Inwoners (per 1 januari 2021) Aantal deelnemende gemeenten
21
Totaal aantal inwoners in het werkgebied
784.369
Aantal kinderen in zorg 4 – 18
(1-1-’20)
113.240
Aantal kinderen in zorg 0 – 4
(1-1-’20)
29.205
Ramingen 2022 Personeel Formatie in fte's
575
Formatie in personen
750
Financiën Programma Publieke Gezondheid Totaal exploitatie
€ 35.730.000
Programma Ambulancezorg Totaal exploitatie
€ 28.310.000
7
4
Context en samenvatting
De programmabegroting 2022 kan niet los gezien worden van de context waarbinnen de GGD opereert. Het gaat dan met name om de bestuursopdracht die aan de GGD gegeven is , een aantal ontwikkelingen die effect hebben op de begroting en het feit dat we binnen een Coronacrisis zitten die de komende jaren naar verwachting nog effecten zal hebben (gezondheidskundig, maatschappelijk en economisch). Missie De GGD Brabant-Zuidoost streeft – onder regie van de gemeenten – door middel van preventie naar gezondheidswinst van alle inwoners, om zo een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van hun leven en zelfredzaamheid te vergroten. Wij zijn een proactieve, innovatieve en resultaatgerichte organisatie. Onze dienstverlening betreft gezondheid, preventie en snelle interventie, is professioneel en betrouwbaar en komt tot stand vanuit de wens van de klant en in dialoog met onze opdrachtgevers en samenwerkingspartners. Vanuit de Wet Publieke Gezondheid geven wij vorm en inhoud aan onze collectieve preventie en gezondheidswinst. Visie De GGD Brabant-Zuidoost wil een wendbare organisatie worden, die werkt vanuit klantwaarden en het maatschappelijke belang. We zijn er altijd voor iedereen, beschermen en bewaken de gezondheid en willen de verbinder van preventie zijn. We zijn paraat bij grote en kleine crises en verzorgen 24/7 de ambulancezorg in onze regio.
Hierbij gaan we uit van een brede definitie van gezondheid: gezondheid wordt niet meer gezien als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. In deze visie is gezondheid niet langer meer strikt het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. Bestuursopdracht: naar een wendbare en financieel gezonde GGD Het algemeen bestuur van de GGD heeft in 2018 aan de directeur van de GGD een bestuursopdracht gegeven om te komen tot een stabiele en wendbare organisatie. Aanleiding waren de zorgen bij de GGD en haar regiogemeenten over de financiën en de bedrijfsvoering van de GGD Brabant-Zuidoost. Belangrijkste onderdelen van de bestuursopdracht zijn de integratie van JGZ 0-4 binnen de GGD, van een drielagen naar een tweelagen structuur, implementatie van Lean principes en zelforganisatie en het verbeteren van de bedrijfsvoering van de GGD. Dit veranderingsproces is een meerjarig proces. Door de Coronacrisis is er vertraging opgetreden in onderdelen van het veranderingsproces, met name in de verbetering van de bedrijfsvoering, implementatie van Lean en de transformatie naar een tweelagenstructuur en zelforganisatie.
In het integratieproces JGZ is wel voortgang geboekt en de ambitie om per 1.1.2021 de taken, mensen en middelen JGZ 0 – 4 van ZuidZorg en Zorgboog over te nemen is gehaald. 8
De verbeteracties m.b.t. bedrijfsvoering en de veranderingen in de structuur en werkwijzen zijn in 2021 voortvarend opgepakt. De GGD hoopt met de bestuursopdracht ruimte vrij te maken voor ontwikkeling en de weerstandpositie te versterken. De exacte invulling en aanwending hiervan wordt jaarlijks in het GGD bestuur vastgesteld. Een doorlopende lijn in de jeugdgezondheidszorg Vanaf 1.1.2021 is de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor 0 – 4 jarigen bij de GGD ondergebracht, zodat er sprake is van een doorlopende lijn JGZ voor 0 – 18 jarigen. Mensen, taken en middelen zijn van ZuidZorg en Zorgboog overgenomen. 2021 wordt gezien als een overgangsjaar voor de JGZ. De basis moet op orde worden gebracht. Systemen worden eigen gemaakt en heringericht. Zo is vanaf 1 maart 2021 sprake van één digitaal kinddossier. In de aanloop naar een harmonisatie van tarieven in 2022-2023, wordt 2021 gebruikt om de inhoud van de jeugdgezondheidszorg op een innovatieve manier en vanuit visie op elkaar af te stemmen en de doorgaande lijn vanuit het gedachtegoed van Groei! in te vullen, waarmee we nog beter gaan aansluiten bij ouders en jongeren van nu, in samenwerking met andere professionals in het jeugddomein. We hebben daar enkele jaren voor uitgetrokken. Planvorming met milestones vindt in 2021 plaats. Daarmee samenhangend de integrale en lokale aanpak van Publieke Gezondheid.
Onze gezondheidsmakelaars, onderzoekers en JGZ-professionals gaan samen optrekken richting gemeenten. Mocht het van meerwaarde zijn, dan worden andere onderdelen van de GGD hierbij betrokken. Door deze integrale en lokale aanpak kunnen we nog beter een bijdrage leveren aan de gemeentelijke Preventieakkoorden en de Omgevingswet. In 2021 gaat “Kansrijke start’ leiden tot coalities binnen gemeenten rondom de eerste 1000 dagen van een kind. Dit zal in 2022 alleen nog maar groeien. Ook digitale innovatie is één van de speerpunten. Naast het inrichten en optimaliseren van één digitaal kinddossier, waaronder het benutten van functionaliteiten zoals een ouderportaal, neemt de GGD BZO een actieve rol in de landelijke digitale innovatie. Zo staat de 24/7- bereikbaarheid van de JGZ en het landelijke digitale platform met een eenduidige dataset in 2021 en 2022 op de agenda. In 2021 gaat de GGD in gesprek met de 21 gemeenten om een nieuw spreidingsplan te maken voor de consultatiebureaus, waarbij we deze willen transformeren naar lokale werk- en ontmoetingslocaties voor de JGZ 0 – 18 jaar. We denken hiermee efficiencywinst te kunnen behalen. Met de overname van JGZ 0 – 4 is een goede basis geschapen voor een effectieve en efficiënte inzet van JGZ voor ouder en kind.
Vanuit het actieprogramma Kansrijke Start is momenteel een wetswijziging in voorbereiding waarmee in de Wet publieke gezondheid de verplichting voor gemeenten opgenomen wordt om de JGZ een prenataal huisbezoek aan kwetsbare zwangeren en gezinnen aan te laten bieden. De inwerkingtredingsdatum hiervan wordt waarschijnlijk 1 januari 2022. VWS, VNG, NCJ, AJN & V&VN en de geboortezorgpartners leveren binnenkort een landelijk implementatieplan op en op regionaal niveau zorgen we als JGZ van GGD BZO ook dat we hier klaar voor zijn.
9
Verbetering van de bedrijfsvoering van de GGD De afgelopen jaren was onder druk van bezuinigingen bij gemeenten de begroting van de GGD op een minimum niveau uitgekomen. Dit betekende dat alleen bestaande operationele zorgactiviteiten konden blijven uitgevoerd. De financiële situatie van de GGD is inmiddels verbeterd maar nog steeds kwetsbaar, zowel wat betreft de reguliere exploitatie als het weerstandsvermogen. Om verbetering te brengen in de financiële positie van de GGD heeft de directeur samen het Dagelijks Bestuur een aantal maatregelen opgesteld. Zie verderop. Met de eenmalige financiële impuls die onze gemeenten aan de GGD in 2020 hebben gegeven, gaat de GGD het HRM instrumentarium en begeleiding naar zelforganisatie financieren en de informatie huishouding optimaliseren, LEAN prestatiedoorbraken faciliteren en operationele en bestuurlijke management rapportages opleveren.
Gevolgen van de Covid-19 crisis In 2020 is de wereld opgeschrikt door de Corona pandemie. Deze pandemie heeft een grote impact op onze samenleving zowel sociaal, economisch als voor de volksgezondheid en de gezondheidszorg. Ook voor de GGD heeft Corona een grote impact. Zo zijn testen en broncontactonderzoek sterk opgeschaald en waren reguliere activiteiten lange tijd afgeschaald met name tijdens de eerste golf. Corona zal nog een lange tijd onder ons zijn. Ook nu er een werkend vaccin beschikbaar is. Het is moeilijk om in de toekomst te kijken. Naar verwachting zal de Coronacrisis nog een heel stuk in 2021 doorlopen. Naast op grote schaal testen en broncontactonderzoek zal ook het vaccineren van de bevolking veel inzet van de GGD gaan vragen. Pas in 2022 zullen we uit de Coronacrisis zijn althans medisch gezien en zal Corona op kleinere schaal onze aandacht blijven vragen. Economisch en sociaal gezien zullen de gevolgen nog langer merkbaar zijn. Voor de GGD zal de aandacht i.r.t. Corona waarschijnlijk in 2021 en 2022 gaan verschuiven naar preventie. Het is gebleken dat een (on)gezonde leefstijl invloed heeft op de impact van het virus op gezondheid. Ook zal de GGD in 2021 en 2022 mogelijk nog te maken hebben met het inhalen van achterstanden die a.g.v. de Corona crisis zijn opgelopen.
En we verwachten dat de sociaal- economische gezondheidsverschillen in Nederland (en wereldwijd) als gevolg van de Corona pandemie groter zullen worden. We zullen in Nederland moeten gaan vaststellen hoe we met elkaar de hele medische zorgketen (GGD, huisartsen, VVT-sector, ziekenhuizen, ambulances) duurzaam kunnen inrichten en faciliteren, zodat we in de toekomst beter voorbereid zijn op een gezondheidscrisis van deze omvang. Dit betekent bijvoorbeeld ook dat we kritisch moeten gaan kijken naar de basisbezetting van de afdeling infectieziektebestrijding van de GGD die voor de Coronacrisis formatief onder de maat was. De Coronacrisis heeft ons geleerd dat een (nieuwe) infectieziekte zich snel en omvangrijk kan verspreiden. Dat de oorzaak, verspreiding en impact van een infectieziekte te maken heeft met onze globalisering, verstedelijking, reisgedrag, industrialisatie (denk in dit verband ook aan de intensieve veehouderij) en de manier waarop we met onze natuurlijke omgeving omgaan, is duidelijk geworden. We verwachten dat de “public health” benadering inclusiever moet worden en gaat transformeren naar “planet health”, waarbij we niet alleen kijken naar de ziekte zelf en ons gedrag, maar ook naar de omgevingsfactoren die van invloed zijn. 10
Het Rijk heeft toegezegd de kosten van Coronabestrijding bij de GGD’en in 2020 en 2021 te zullen vergoeden. Op dit moment is onduidelijk welke extra kosten in 2022 voor Coronabestrijding en herstelwerkzaamheden moeten worden gemaakt, maar we gaan er vanuit dat het Rijk ook deze rechtstreeks of via het gemeentefonds zal vergoeden. In deze programmabegroting zijn deze kosten buiten beschouwing gelaten omdat een eventuele omvang daarvan op dit moment ook niet is in te schatten.
De programmabegroting 2022 op hoofdlijnen In deze Programmabegroting wordt weergegeven welke doelstellingen de GGD in 2022 met de uitvoering van welke activiteiten en tegen welke kosten en baten verwacht te realiseren. Daartoe worden o.a. kerngegevens en kengetallen opgenomen, aan de hand waarvan bij de tussentijdse rapportages en de jaarrapportage (jaarrekening) bezien kan worden of gestelde doelen zijn gerealiseerd. Het programmadeel (hoofdstuk 5) is voorlopig gebaseerd op de productenraming 2021, die uiteraard in de loop van 2021 nog geactualiseerd wordt en ook in 2022 nog aangepast kan worden; reeds bekende ontwikkelingen zijn uiteraard wel verwerkt. De indeling van het programmadeel is volgens bovengenoemde pijlers. Financieel gezien is de begroting 2022 een actualisering van de begroting 2021 met een verwerking van (onderstaande) majeure ontwikkelingen en het vastgestelde percentage voor algemene kostenstijgingen voor 2022. Mocht later het takenpakket nog substantieel anderszins wijzigen, dan zal, voor zover van toepassing, een begrotingswijziging worden aangeboden. Voor de GGD zijn de afspraken die gemaakt zijn tussen de vier grote gemeenschappelijke regelingen (4 GR’en) en onze gemeenten wat betreft planning en control kader stellend. Het Algemeen Bestuur heeft deze uitgangspunten bekrachtigd. Die uitgangspunten zijn in deze begroting verwerkt.
Conform de Wet Gemeenschappelijke Regelingen stelt de GGD BZO voorafgaand aan deze begroting ook een kadernota ten behoeve van de aangesloten gemeenten op. In deze nota worden de verwachte belangwekkende ontwikkelingen voor het komende en eventueel volgende jaren beschreven. In deze begroting zijn die ontwikkelingen uiteraard, voor zover van toepassing, verwerkt. In dit kader is het volgende hierbij van belang te benoemen: -
De bovengenoemde afspraak tussen de 4 GR’en en gemeenten over standaardisering van de wijze van indexering. Hierbij moet aangetekend worden dat deze indexering mogelijk onvoldoende is om de (nog niet bekende) CAO-ontwikkeling vanaf 2021 en de stijging van de ABP-premie per 2021 op te vangen.
-
De afgelopen jaren is onder druk van bezuinigingen bij gemeenten de begroting van de GGD op een minimum niveau uitgekomen. Dit betekende dat alleen bestaande operationele zorgactiviteiten konden blijven uitgevoerd. De financiële situatie van de GGD was en is nog steeds kwetsbaar, zowel wat betreft de reguliere exploitatie als het weerstandsvermogen. Hierdoor kon de GGD niet meer adequaat inspelen op ontwikkelingen op het gebied van publieke gezondheid in en voor gemeenten. Om hier verbetering in aan te brengen heeft de directeur samen het Dagelijks Bestuur een aantal maatregelen opgesteld.
11
Zo gaat de directeur uitvoering geven aan het plan om de bedrijfsvoering van de organisatie op orde te krijgen. Verder gaat de GGD aan de slag met het uitbreiden van het aantal taken die ze als contracttaak kan aanbieden. Voor de uitvoering van deze bestuursopdracht hebben onze gemeenten in 2020 aan de GGD een eenmalige kapitaalinjectie van € 1,- per inwoner (ca. € 750.000) gegeven. M.i.v. 2021 staat daar een structurele verlaging van de inwonerbijdrage van € 0,20 per inwoner tegenover. Met deze incidentele impuls kan de GGD het HRM instrumentarium en begeleiding naar zelforganisatie financieren en de informatie huishouding optimaliseren, LEAN prestatiedoorbraken faciliteren en operationele en bestuurlijke management rapportages opleveren. Als gevolg van de Corona-crisis is die uitvoering hiervan echter opgeschoven. De eenmalige middelen van gemeenten zijn in een bestemmingsreserve gestort, waaruit in 2021 en 2022 de uitgestelde verbeteracties zullen worden bekostigd. In de begroting 2021 is dit financieel-technisch nog niet verwerkt, die aanpassing volgt in de loop van het jaar. Middels de bestuursrapportages wordt de aanwending hiervan verantwoord. Onderdeel hiervan was ook het realiseren van meer-omzet op contracttaken, met name bij Reizigersvaccinatie.
Of die doelstelling gehaald kan worden is op dit moment nog ongewis, aangezien die activiteit nu nagenoeg stil is komen te liggen. -
Door de integratie van de JGZ 0-18 zijn we beter in staat vroegtijdig te interveniëren en preventief te werken, wat op langere termijn ook tot meer grip op uitgaven van de jeugdzorg moet leiden. Tevens kan de zorg effectiever worden ingezet dan voorheen. De efficiency die met de integratie beoogd wordt, zal conform besluitvorming worden ingezet voor aanvulling van de Algemene Reserve en dekking van de kosten van ontwikkeling van tijdelijke activiteiten ten behoeve van gemeenten; i.c. de wendbare GGD. In deze begroting zijn daar vooralsnog de bedragen voor opgenomen zoals geraamd bij de besluitvorming omtrent iJGZ; maar het bestuur kan daar in de loop van het jaar anders over besluiten, als omstandigheden daar aanleiding toe geven.
-
In de loop van 2021 zullen er op uitvoeringsniveau naar verwachting nog enkele veranderingen gaan plaats vinden, die effect kunnen/zullen hebben op de gemeentelijke bijdrage. Het Rijksvaccinatieprogramma zal worden uitgebreid en verder gedecentraliseerd en er komt een uitbreiding van het takenpakket vanwege prenatale screening. Voor beide activiteiten zullen budgetten worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor beiden geldt dat zodra exacte bedragen inzichtelijk zijn er op basis van een realistische kostenraming een begrotingswijziging, met aanpassing van de inwonerbijdrage, voor zienswijze aan gemeenten zal worden voorgelegd. Daarnaast gaan we in 2021 onderzoeken of het mogelijk is dat Vroeghulp een basistaak voor alle 21 gemeenten wordt, op basis van een bedrag per kind/inwoner. Mocht er voldoende draagvlak zijn bij gemeenten dan zal ook dit middels een begrotingswijziging voor zienswijze voorgelegd worden.
-
Seksuele gezondheid. De GGD wordt al jaren vanuit een Rijkssubsidie gefinancierd voor haar activiteiten m.b.t. seksuele gezondheid. Het gaat hierbij om het voorkomen van overdracht van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s) door middel van collectieve preventie en individuele consultatie. Het gaat hierbij om doelgroepen die grotere risico’s lopen zoals jongeren, mannen die seks hebben met mannen en sekswerkers. Het Rijk heeft eerder al aangegeven dat zij de financiering van deze activiteiten via het gemeentefonds wil laten lopen. 12
Naar verwachting gaat dat vanaf 2022 plaatsvinden. Zodra hierover meer bekend is zal de GGD een begrotingswijziging met aanpassing van de inwonerbijdrage voor een zienswijze aan gemeenten voorleggen op basis van een realistische kostenraming. -
We verwachten dat onze gemeenten extra inzet van de GGD gaan vragen bij hun voorbereidingen op de invoering van de omgevingswet, de transities in het kader van de WMO en de Jeugdwet, de WvGGZ en de lokale preventie akkoorden en daarbij inbesteding verkiezen boven uitbesteding. Het effect hiervan op de omzet in contracttaken laat zich momenteel moeilijk inschatten. In de begroting is een voorzichtige raming hiervan worden opgenomen.
-
Door de Coronacrisis is de markt voor buitenlandse reizen fors ingezakt. Dit heeft effect op de omzet bij Reizigerszorg in 2020 en 2021; in hoeverre dat effect zich doorzet in 2022 valt moeilijk te voorspellen.
De omvang van de algemene reserve/weerstandsvermogen van de GGD BZO is, zeker gezien de exploitatie-omvang, beperkt. De risico-inventarisatie van begin 2021 resulteerde in een benodigde weerstandscapaciteit van ca. € 2.300.000,- voor het Programma Publieke Gezondheid en ca. € 2.100.000,- voor het Programma Ambulancezorg. Eerder is besloten dat, gegeven de financieringsstructuur, voor de beide programma’s afzonderlijke algemene reserves worden aangehouden. Het bestuur heeft eerder vastgesteld dat het weerstandsvermogen niet direct tot dat bedrag hoeft te worden aangevuld, maar dat de kaders en staffels zoals vastgesteld in de beleidsnotitie Kaders P&Cdocumenten 4GR-deel 2 hiervoor leidend zijn. Gegeven de verwachte omzet 2021 is dan voor PG (incl. JGZ 0-4) een kader stellende bandbreedte van toepassing van minimaal € 1.500.000 en maximaal € 2.000.000 en voor AZ van minimaal € 1.200.000,- en maximaal € 1.500.000,-. Het wordt hierbij echter aan het Algemeen Bestuur van de Verbonden Partij overgelaten of die bandbreedte volledig wordt ingevuld, aangezien dit organisatie-specifiek is en wordt bepaald door de aard van de baten en lasten. Een laag weerstandsvermogen betekent wel dat financiële tegenvallers van enige omvang niet uit de algemene reserve kunnen worden opgevangen. Na bestemming van het verwachte resultaat 2020 bedraagt de Algemene Reserve PG ca.
€ 550.000 en de Algemene Reserve AZ ca. € 1.400.000,-. De verwachting is dat met de uitvoering van de bestuursopdracht de algemene reserve PG in de komende jaren op het gewenste minimum niveau zal worden gebracht. Voor de bepaling van de gemeentelijke bijdragen voor het gezamenlijke takenpakket wordt in principe voor een meerjarige periode een afspraak over de omvang van het takenpakket gemaakt, naast bovengenoemde afspraak over de wijze van indexering. Hiervoor is gekozen opdat hiervoor niet jaarlijks voorstellen, berekeningen en afrekeningen hoeven te worden gemaakt. Dit alles vanuit de gedachte dat de omvang van het gezamenlijke takenpakket gelijk blijft (behoudens specifieke besluiten) en dat de methodiek van indexering er voor zorgt dat gemiddeld genomen de GGD de bijdrage ontvangt die daarvoor noodzakelijk is. Aangenomen wordt dat het langjarig gemiddelde van deze systematiek, gebaseerd op een objectieve, door een externe autoriteit vastgestelde norm, een aanvaardbaar financieringsniveau oplevert. Dat levert de GGD een budget op dat gemiddeld genomen moet voldoen om de gestegen kosten op te vangen.
13
Voor de indexering wordt de Macro Economisch Verkenning van het Centraal Plan Bureau van september gehanteerd. Voor 2022 betekent dit voor de GGD dat gerekend wordt met de volgende indexering: Loon 70% * 1,8% = 1,26% Prijs 30% * 1,5% = 0,45% Totaal index 2022:
1,71%
14
Kosten en Financiering per pijler: Kosten en Financiering per pijler Inwoner bijdragen gemeenten
Pijlers
Pubercontactmoment
Gezamenlijk takenpakket
JGZ 0-4
Overige bijdragen gemeenten
Monitoren, signaleren en adviseren
1,60
1.255.000
10.000
Uitvoerende taken gezondheidsbescherming
2,09
1.640.000
20.000
PG bij incidenten, rampen en crises
0,44
345.000
Toezicht houden
0,08
60.000
Jeugdgezondheidszorg 0-18
6,92
5.430.000
Contract bijdragen gemeenten
Contract bijdragen Contract bijdragen rijk zorgverzekeraars
35.000 755.000
55.000
800.000 8.240.000
Contract bijdragen derden
150.000
1.450.000
1.050.000
3.520.000
15.000
360.000
15.000
875.000
90.000
13.760.000 470.000
470.000
PuberContactMoment JGZ*
Ambulancezorg
0,00
0
15.000
Aanvullende taken PG
0,37
290.000
1.100.000 750.000
140.000
1.215.000 5.000
435.000 1.150.000
Aanvullende taken PG JGZ 0-4
5,78
Overhead PG
4.530.000
230.000
4.115.000
50.000
Overhead AZ
22.355.000
Vennootschapsbelasting
180.000
22.550.000
505.000 300.000
1.895.000 1.190.000
30.000 4.580.000
630.000 25.000
11.235.000 5.760.000
pm
25.000
25.000
200.000 400.000 350.000
200.000 400.000 350.000
3.845.000
64.040.000
Eenm. Kosten verbetering bedrijfsv. Storting Algemene Reserve Saldo iJGZ / ontwikkeling
totaal
17,27
13.550.000
700.000
12.355.000
170.000
TOTAAL
3.920.000
2.480.000
27.020.000
Voor nadere toelichting en specificatie zie paragraaf 6.1 t/m 6.4
15
5
Programmabegroting
Gezondheidspreventie, monitoren, signaleren en adviseren Gemeenten hebben binnen de Wet Publieke Gezondheid de plicht om een plan ter bevordering van de lokale gezondheidssituatie vast te leggen in Lokaal gezondheidsbeleid. Het beleid op gebied van gezondheid wordt steeds meer een middel om doelstellingen te realiseren op het Sociaal Domein. De gemeente is in dit proces de regisseur. De GGD ondersteunt de gemeente bij het voorbereiden, opstellen, implementeren en evalueren van dit beleid. Het lokaal team van de gemeente, kan dit proces verder ondersteunen en het beleid daadwerkelijk helpen te realiseren. Gezondheid als voorwaarde om mee te kunnen doen en meedoen als bevordering van gezondheid! “Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven” (Machteld Huber, 2013). Dit concept, waarbij gezondheid meer als werkwoord wordt gezien, en het bevorderen van gezondheid gaat over ondersteunen en versterken van veerkracht van mensen, slaat een stevige brug tussen de activiteiten van gezondheidsbevordering en de veranderingen die we willen bewerkstelligen in het Sociale Domein. Dit is voor vele gemeenten inmiddels ook het uitgangspunt in het lokaal beleid op gebied van gezondheid.
Het lokaal team maakt in overleg met de gemeente een jaar activiteitenplan, waarin vastgelegd wordt welke zaken opgepakt gaan worden. Hierbij kunnen gezondheid gerelateerde onderwerpen uit allerlei beleidsterreinen aan de orde komen denk aan onderwerpen uit het beleid rondom WMO, jeugd, sport of Ruimtelijke Ordening.. Een en ander is stevig ingebed en afgestemd met andere activiteiten in het Sociaal Domein. Ook geven wij ondersteuning aan de ambities die zijn vastgelegd in de lokale preventie akkoord. Sinds jaar en dag leveren we gegevens, cijfers en informatie over de gezondheidssituatie van de burgers in onze regio aan. Hierop baseren (o.a.) onze gemeenten en andere (wijk)organisaties hun beleid en speerpunten in de uitvoering. De laatste jaren hebben steeds meer gemeenten met succes gebruik gemaakt van het maatwerk onderzoek dat we kunnen leveren. Met de uitvraag die we jaarlijks voor de monitors doen, en alle andere bronnen die tot onze beschikking staan, zijn we in staat vele (kennis) vragen op het gebied van het Sociale Domein te beantwoorden.
16
Product:
Procesbegeleiding bij en uitvoering van Lokaal Gezondheidsbeleid
Onderbouwing:
Het opstellen en uitvoeren van een lokaal gezondheidsbeleid (LGB) is voor gemeenten als taak vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid. De GGD ondersteuning draagt bij aan een optimalisering van het gemeentelijk gezondheidsbeleid aangehaakt bij en ingebed in het Sociaal Domein.
Doel:
Een bijdrage leveren aan voorbereiden, opstellen, implementeren en uitvoeren van een lokaal gezondheidsbeleid van gemeenten.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten
Wat houdt het in?
Werkwijze
-
Werken in multidisciplinair teams (intern, samen met adviseurs lokaal gezondheidsbeleid, preventie-/voorlichtingsmedewerkers, onderzoekers en in samenwerking met JGZ. Extern samen met burgers en andere lokale partners).
-
-
-
-
Ondersteunen bij het formuleren van gemeentelijk gezondheidsbeleid aangehaakt bij en ingebed in het Sociaal Domein en de te maken keuzes. Dit gebeurt onder andere door een bijdrage te leveren aan de rVTV. Adviseren t.b.v. structuur voor continue inbedding van het LGB-beleidsproces; participeren in deze structuur (bijv. stuurgroep wonen, zorg en welzijn/ lokaal gezondheidsbeleid). Ondersteunen van de bijbehorende uitvoeringsprogramma's en beleidsuitvoering. Creëren van draagvlak bij de te betrekken partijen. Makelen en schakelen tussen partijen. Signaalfunctie van gemeentelijk (LGB)-wensen richting GGD-organisatie. Inventariseren van bestaande (lokale) activiteiten m.b.t. het (binnen het gemeentelijke gezondheidsbeleid) gekozen thema en zoeken van samenwerkingspartners. Opstellen (in overleg met gemeente, burgers en lokaal betrokken instellingen) van een project/ uitvoeringsplan dat past binnen de lokale situatie. Begeleiding bij en uitvoeren van (delen) van het project/uitvoeringsplan. Waar mogelijk partners ondersteunen bij het verwerven van extra fondsen/subsidies. Beantwoorden van ad-hoc vragen. Evalueren LGB-traject. De activiteiten zijn gericht op gemeenten, preventie-instellingen, intermediairs, bevolking (jeugd, volwassenen, ouderen, kwetsbare groepen mensen met een lagere sociaal economische status, wijken).
Toedeling uren LGB adviseur: 110 per gemeente Helmond 220 Eindhoven 260
Toedeling uren Lokaal maatwerk GVO: 65 per gemeente Geldrop-Mierlo Veldhoven Helmond Eindhoven
85 uur 90 uur 110 uur 260 uur
Toedeling uren Lokaal maatwerk preventie/ voorlichting: 85 uur per gemeente Geldrop-Mierlo 110 uur Veldhoven 120 uur Helmond 175 uur Eindhoven 300 uur Activiteitenbudget € 1.000,per gemeente
17
-
Bij grootschalige of regionale projecten of trajecten: vervullen van de formateurs-/trekkers/projectleidersrol of participeren als samenwerkingspartner. Voorbeelden: Lokale Preventie Akkoorden, Herstelzorg na COVID-19
Verwacht resultaat Er is duidelijk gemeentelijk beleid hoe gezondheid te bevorderen via de verschillende beleidsterreinen (jeugd/sociaal domein/onderwijs RO/sport e.d.) en op welke wijze burgers, die een bijdrage willen leveren aan een gezonde en veilige leef-en leeromgeving, daarbij worden gefaciliteerd en ondersteund. Extra aandacht voor kansen koppeling doelstellingen preventie akkoorden, sociaal domein en ruimtelijk domein. Er is uitvoering gegeven aan lokale plannen, conform afspraken.
18
Product:
Monitoren
Onderbouwing:
Inzicht krijgen in de gezondheidssituatie van de bevolking is als taak vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Kennis en informatie verstrekken die bijdraagt aan de ontwikkeling, evaluatie en sturing van gemeentelijk beleid op het gebied van gezondheid, jeugd, welzijn, wonen en zorg.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten
Wat houdt het in?
Werkwijze
•
De vragenlijsten van de monitorcyclus kent een vast basisdeel en een variabel deel dat wordt samengesteld in samenspraak met gemeenten. Daarnaast vindt afstemming en samenwerking plaats met GGD’en in Brabant en Zeeland en met het CBS en RIVM.
•
•
Het verzamelen van gegevens over de gezondheid en de gezondheid beïnvloedende factoren via de monitorcyclus, waarbij subgroep van de bevolking eens in de vier jaar worden gemonitord. Volwassenenmonitor 19-64 jaar Ouderenmonitor 65-plus (2020/2021) Jeugdmonitor 0-11 jaar (2021/2022) RVTV (2022/2023) Jeugdmonitor 12-18 jaar (2023/2024) Deze dataverzameling gebeurt via een enquête (schriftelijk en/of via internet). Steeds meer wordt bij het monitoren gebruik gemaakt van relevante registraties en andere bronnen. Dit geldt zowel voor interne als externe bronnen. Ook andere vormen van dataverzameling, bijvoorbeeld via het onderzoekspanel of via kwalitatief onderzoek dragen bij aan de monitoringsfunctie van de GGD. Gegevens worden beschikbaar gesteld aan wethouders en ambtenaren van gemeenten (welzijn/volksgezondheid, jeugd, ouderen, WMO, milieu, sport, wonen, zorg). Daarnaast aan organisaties en instellingen op het gebied van welzijn en zorg en andere geïnteresseerden.
Gegevens worden op gemeenteniveau verzameld en als volgt gerapporteerd: lokaal tabellenboek lokale kernpunten GGD-gezondheidsatlas Brabantscan Nieuwsbrief Presentatie (in overleg)
Verwacht resultaat Inzicht in de gezondheidssituatie en de factoren die daarop van invloed zijn van de burgers in onze regio. In 2021 komen de resultaten beschikbaar van de Volwassenen- en ouderenmonitor 2020-2021 en wordt de Jeugdmonitor 0-11 jaar afgenomen (resultaten in 2022 beschikbaar).
19
Product:
Kenniscentrum onderzoek
Onderbouwing:
Voorzien in de behoeften van onze gemeenten om hen op maat te ondersteunen met onderzoek, kennis en informatie.
Doel:
Verder professionaliseren en evidence based ondersteunen van gezondheidsbeleid op lokaal en regionaal niveau. Het op maat beantwoorden van ad-hoc vragen, waardoor beleid en interventies worden ondersteund.
Voor wie:
Gegevens worden beschikbaar gesteld aan ambtenaren en wethouders van gemeenten (welzijn/volksgezondheid, WMO/OGGZ, ouderen, jeugd). Daarnaast aan partners in zorginstellingen en OGGZ-voorzieningen
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten.
Wat houdt het in?
Werkwijze
•
•
•
•
•
•
•
Opzetten en in stand houden kennisinfrastructuur, waarin onderzoeksgegevens en registraties beschikbaar worden gemaakt voor het op maat beantwoorden van onderzoeksvragen van gemeenten en GGDmedewerkers. Hierbij wordt samengewerkt met relevante organisaties en instellingen en bestaat samenwerking met de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aansluiten op relevante maatschappelijke ontwikkelingen in het sociaal domein, zodat gemeentes worden ondersteund in hun beleid op het gebied van de drie transities. Beantwoorden van ad-hoc vragen met behulp van beschikbare gegevens of kort aanvullend onderzoek. Gericht advies geven over te nemen beleidsmaatregelen en beschikbare relevantie interventies (in samenspraak met wetenschappers, beleidsfunctionaris, preventiefunctionaris). Zorgen dat wetenschappelijke inzichten bekend worden in onze regio en gebruikt wordt bij beleidsvorming en uitvoering. Ondersteunen en adviseren bij de interpretatie en implementatie van wetenschappelijke kennis.
•
• •
Op verzoek beantwoorden van onderzoeksvragen in de breedste zin van het woord. Proactief delen van kennis die van toepassing is voor gemeentelijk gezondheidsbeleid. Onder andere via de nieuwsbrief onderzoek. Onderzoeksgegevens via digitale kanalen beschikbaar stellen voor gemeenten. Er is gemiddeld 30 uur per gemeente beschikbaar voor onderzoek op maat.
20
Verwacht resultaat Onze gemeenten weten ons te vinden en hebben de juiste gezondheidscijfers/interpretatie en onderzoekgegevens gebruikt bij het onderbouwen en ontwikkelen van bestaand en nieuw beleid. Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
Aantal vragen
114
70
70
Aantal gemeenten
19
65 exclusief groot aantal COVID-19 gerelateerde vragen 21
21
21
21
Product:
Gezondheidsexpertise in het Sociaal Domein
Onderbouwing
Monitoring, signalering en advisering is door Het Rijk als een van de pijlers bij de GGD als taak belegd. Ook wordt deze genoemd in de Wet Publieke Gezondheid. De GGD ontwikkelt zich van een meer uitvoerende organisatie naar het regionale expertise en kenniscentrum op het gebied van de preventieve volksgezondheid. Dit betreft zowel de beleids-, onderzoeks-, als gezondheid bevorderende praktijk componenten. Om op deze gebieden als kenniscentrum te kunnen fungeren, bouwen we deskundigheid en vaardigheden op. Deze hebben we op regionaal niveau beschikbaar voor inzet op lokaal niveau ten behoeve van al onze gemeenten, hun lokale partners en hun burgers.
Doel
Gezondheidskennis en -kunde toevoegen in de lokale situatie om te bevorderen dat burgers gezond en veilig kunnen opgroeien en zich ontwikkelen tot mensen met betekenis voor zichzelf, elkaar en de samenleving. Gezondheid als voorwaarde om mee te kunnen doen. En Meedoen als bevordering van gezondheid!
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten.
Werkwijze:
We zullen met direct betrokkenen per thema aan de hand van een inventarisatie en analyse van knelpunten en kansen komen tot voorstellen voor interventies en activiteiten.
Het gaat daarbij om de thema’s: Gezond Bedrijf Omgevingswet Kwetsbare groepen Preventieakkoord (lokaal en nationaal) Monitoren op Voortgezet Onderwijs Geweld hoort nergens thuis We maken daarbij gebruik van aanwezige cijfers en gegevens én de deskundigheid en ervaring van ketenpartners, burgers, onderwijs, welzijnsinstellingen, zorgpartijen, signalen uit de sociale teams, en anderen. Resultaat Op onderdelen is/wordt het resultaat verder gespecificeerd in de diverse projectplannen.
Specifieke activiteiten
Werkwijze/resultaat
Gezond en Talentvol opgroeien Basisonderwijs ‘Week van de Lentekriebels’ Training voor leerkrachten/intermediairs:
Werkwijze Verzorgen van training en nazorg van leerkrachten gericht op gezonde relatievorming bij kinderen op BO en SBO-scholen.
22
Doel Bijdragen aan het optimaliseren van het preventieaanbod in de regio op het gebied van relationele en seksuele vorming. Uit de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning van Zuidoost-Brabant blijkt dat veel jongeren onveilig vrijen. Voorlichting over gezonde seksuele relaties blijft van belang. • Kennis en vaardigheden van de intermediairs op peil krijgen en houden. • Lespakketten en ondersteunende materialen beschikbaar stellen. • Vraagbaak voor intermediairs.
Resultaat Kinderen in onze regio wordt geleerd na te denken over hun eigen bijdrage in (seksuele) relaties met anderen.
Werken aan een gezonde school
Werkwijze Scholen kunnen rechtstreeks contact met ons opnemen. Of via JGZ of samenwerkingspartners. Of via andere programma’s, zoals Onwijs Fit! In sommige gemeenten nemen scholen deel aan een samenwerkingsverband op het gebied van gezondheid.
Doel Bijdragen aan het optimaliseren van het preventieaanbod op scholen in de regio, via de Gezonde School Methode. Dit omvat de thema’s voeding, beweging en sport, sociale emotionele ontwikkeling (waaronder pesten), fysieke veiligheid en milieu, hygiëne en zelfverzorging, gezonde relaties en seksualiteit, alcohol en andere genotmiddelen. • We gaan uit van de vraag van de school en onderzoeken samen met de school hun situatie en wat daarbij past als stap naar een gezondere school. • We richten ons op primair, secundair onderwijs (incl. speciaal onderwijs) en MBO.
Jaarlijks doen zo’n 70 scholen mee. Nieuwe scholen worden actief ondersteund door de GGD. Scholen gaan daarna zelfstandig verder en kunnen voor advies en ondersteuning een beroep doen op de GGD.
De GGD ondersteunt individuele scholen en/of samenwerkingsverbanden. We baseren ons werk op de 5 pijlers van de Gezonde School Methode: • Educatieve activiteiten. • Signalering en doorverwijzen. • Omgeving (fysiek en sociaal). • Ouderbetrokkenheid. • Schoolgezondheidsbeleid. Resultaat De scholen zijn beter toegerust om een gezonde schoolomgeving te bieden voor leerlingen en medewerkers. Erkenning van de school via het Gezonde School Vignet. De samenwerking tussen school en ouders op het gebied van gezondheid wordt versterkt. Fitte kinderen leren beter en participeren beter nu en in de toekomst.
Langer Thuis Voorlichting door en voor 55+
Werkwijze Getrainde vrijwilligers worden ingezet op eigen peergroep.
23
Doel Mensen worden door voorlichting in staat gesteld om zelf gezonde keuzes te maken, als eerste stap in het proces van attitude- en gedragsverandering. ▪ Voorlichten van de specifieke doelgroep senioren via georganiseerde settings, of op termijn andere risicogroepen waardoor ze meer inzicht krijgen in wat ze zelf kunnen doen om gezond te blijven. ▪ Diverse thema’s: voeding, beweging, overgewicht, hart- en vaatziekten, valpreventie, ontspoorde zorg, hygiëne in de keuken, patiëntenrecht, organisatie van de gezondheidszorg, bevolkingsonderzoeken, werken van het lichaam en osteoporose. ▪ Groepsvoorlichting, peergroup-educatie. ▪ Voorlichting kan los worden ingezet of als onderdeel van andere programma’s.
Resultaat Doelgroep ouderen krijgt op verzoek informatie en gesprek met elkaar aangeboden, waarmee hun gezondheids-vaardigheden versterkt worden.
Expertise gezondheidsthema’s
Werkwijze Expertise ontwikkelen, bijhouden en delen op het gebied van: ▪ Leefstijl (overgewicht, roken, alcohol en drugs). ▪ Gezonde (seksuele) relaties. ▪ Veerkracht (sociale weerbaarheid/ opvoeding, OGGZ/Kwetsbare groepen). ▪ Leefomgeving: Bijhouden landelijke actuele ontwikkelingen. Inventarisatie regionaal interventieaanbod op een aantal thema’s en beschikbaar stellen van de informatie via Het Regionale Kompas. ▪ Communiceren en beschikbaar stellen van verworven kennis en informatie richting gemeenten, instellingen, intermediairs, burgers via het regionaal kompas. ▪ Afstemming tussen partners tot stand brengen om preventiestructuur te verbeteren. ▪ Vraagbaak voor collega’s, professionals en burgers.
Het beschikbaar hebben en houden van specifieke deskundigheid voor de regio op het gebied van belangrijke preventie thema’s. Bijdragen aan het optimaliseren van de participatie- en regiemogelijkheden van burgers. Resultaat Specialistische kennis blijft beschikbaar voor alle gemeenten en alle lokale teams.
Per jaar worden zo’n 20 voorlichtingen verzorgd.
24
Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Het belang van de gezondheidsbescherming neemt toe omdat de gezondheidsrisico’s groter worden. Door de intensieve veehouderij (hoge dierdichtheid in onze regio en de aanwezigheid van urgentiegebieden) en de toenemende internationale mobiliteit neemt het risico toe op overdracht van infectieziekten van dier op mens (zoönosen) en mens op mens. Basale hygiëne blijft van belang om overdracht van infectieziekten te voorkomen. Door Covid-19 zijn we ons nog bewuster geworden van deze risico’s. Verder worden bewoners zich bewuster van de gezondheidsrisico’s in hun fysieke leefomgeving en staan zij kritischer tegenover overheden en organisaties. Het maakt niet uit of het om bijv. asbest, bodemverontreiniging, straling, geluidshinder of luchtvervuiling gaat. Burgers maken zich zorgen en spreken overheden en “vervuilers” steeds meer op hun verantwoordelijkheden aan. De GGD wordt door alle partijen om advies en hulp gevraagd. De maatschappelijke druk zal rondom deze vraagstukken eerder toe- dan afnemen. Een overheid die burgers aanspreekt op gezond gedrag mag rekenen op burgers die een overheid aanspreekt op haar eigen (on)gezond beleid. Een gezonde woon-, leer- en werkomgeving wordt meer en meer als een waarde gezien en gemeenten kunnen zich op dit terrein positief profileren. De omgevingswet biedt nieuwe kansen voor een gezonde leefomgeving.
25
Product:
Algemene infectieziektebestrijding
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Voorkómen en bestrijden van infectieziekten en de overdracht van infectieziekten van mens op mens of van dier op mens.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten
Wat houdt het in?
▪
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Registreren en verwerken van gegevens; alle meldingen worden landelijk geregistreerd en nauwlettend gevolgd (RIVM). Verzamelen en analyseren van regionale gegevens (surveillance). Onderzoek en beleidsadvisering. Preventie (waaronder voorlichting en preventief vaccineren). Bron- en contactopsporing. Regie/netwerk. Managen van grote uitbraken. Vangnettaak. 24-uurs bereikbaarheid. Grootschalige calamiteiten worden in samenwerking met de GHOR en andere zorgpartners voorbereid (draaiboeken, oefeningen e.d.).
Werkwijze
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met huisartsen, ziekenhuizen, RIVM (CIB), streeklaboratorium (PAMM), zorginstellingen en gemeenten.
Zie ook product Publieke Gezondheid Asielzoekers Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Meldingen van infectieziekten/art. 26 regio 2. Beantwoorde vragen in de regio 3. Outbreak oefeningen 4. aantal preventieprojecten
783/132 1037 1 4
368/81* 372** 0 0
800/130 1040 1 4
800/130 1040 1 4
*Excl. COVID-19: 39.220/232 ** Excl. COVID-19
26
Product:
Tuberculosebestrijding
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Het bestrijden van tuberculose (TBC) door het tijdig opsporen van TBC, opstellen en uitvoeren van een behandelplan en voorkómen van transmissie.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten.
Wat houdt het in?
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Verzamelen, registreren, verwerken en analyseren van regionale gegevens. Onderzoek en beleidsadvisering. Preventie (waaronder voorlichting en preventief vaccineren). Bron- en contactopsporing. Behandeling en/of verwijzing. Regie/netwerk. Outbreak-management. Vangnettaak (spreekuur). Speciale aandacht voor het bereik van risicogroepen, zoals dak- en thuislozen en migranten.
Werkwijze
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met huisartsen, ziekenhuizen, streeklaboratorium (PAMM), IND, KNCV, intermediairs, GGD’en in Brabant en Zeeland. Voor de artsenexpertise voor de TBC afdeling wordt samengewerkt met de longartsen van het Catharina Ziekenhuis, evt. aangevuld met expertise van IZBarts.
Zie ook TBC screening asielzoekers. Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Aantal screeningen 2. Aantal behandelde patiënten (manifest en latente TBC)
9.582 75
5.498 72
8.000 75
8.000 75
27
Product:
Seksuele Gezondheid/SOA preventie
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Het voorkómen en bestrijden van SOA’s, terugdringen van het aantal SOA’s.
Financiering:
Rijkssubsidie.
Wat houdt het in?
Werkwijze
Activiteiten in het kader van de gemeenschappelijke taken: • Verzamelen, registreren, verwerken en analyseren van gegevens (surveillance) • Onderzoek en beleidsadvisering • Preventie (waaronder voorlichting, preventief vaccineren) • Bron- en contactopsporing • Regie/netwerk • Outbreakmanagement
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met huisartsen, ziekenhuizen, streeklaboratorium (PAMM: vanaf maart Elisabeth lab) en intermediaire organisaties. Lokale afspraken zijn mogelijk met betrekking tot invulling van preventieactiviteiten.
Speciale aandacht voor risicogroepen zoals jongeren, prostituees, mannen die seks hebben met mannen en mensen die veel wisselende contacten hebben (betere bewustwording van de gevaren en de eigen mogelijkheden (veilig vrijen) om het oplopen van een SOA te voorkomen. Activiteiten in het kader van contracttaak: (subsidieregeling VWS): ▪ ▪
▪ ▪ ▪
Het opsporen van SOA’s d.m.v. individuele counseling en Laboratoriumonderzoek. Opstellen en uitvoeren van individuele behandelplannen (bij gevonden SOA’s), evt. voorschrijven van medicijnen. Partnerwaarschuwing. Doorverwijzen naar gespecialiseerde hulpverlening bij complexe hulpvragen. Sommige preventie-activiteiten komen in aanmerking voor landelijke subsidie.
28
Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Individuele consulten 2. Vindpercentages SOA’s
4106 19,4
2360 24,8
4100 20
4100 20
In 2020 hebben we veel minder individuele consulten verricht dan voorgaande jaren door de Covid19 lockdowns en strenge triage. Het SOA-vindpercentage was in 2020 veel hoger dan andere jaren: 24,8 %. Dat is begrijpelijk: we triëren streng en we deden afgelopen jaar amper SOA-checks zonder waarschuwing en/of klachten. Het aantal cliënten in PrEP-zorg is op dit moment: 158. Nog niet het maximale aantal. Er zijn wat PrEP-ers gestopt en verhuisd en er zijn cliënten die niet verschijnen. Na de lockdown kunnen de cliënten op de wachtlijst opgeroepen worden.
29
Product:
Hygiënezorg
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Het bevorderen van hygiënisch handelen ter voorkoming van ziekten.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten.
Wat houdt het in?
Werkwijze
•
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met eigenaren van risicolocaties.
• • •
Bijhouden van een lijst van risicovolle objecten/instellingen. Preventie activiteiten. Beantwoorden van vragen van burgers en instellingen. Inspecties bij geprioriteerde risicovolle objecten.
Lokale afspraken met betrekking tot inspecties risicolocaties (aantal/soort) en lokale preventieactiviteiten.
Voor inspecties kinderopvang, gastouders en peuterspeelzalen: zie toezicht kinderopvang. Voor inspecties tattoo & piercingshops: zie toezicht op tattoo & piercingshops. Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Risicolocaties door de GGD bezocht 2. Vragen beantwoord
52 40
20 136*
55 40
55 40
• Mn COVID-19 gerelateerd
30
Product:
Reizigerszorg
Onderbouwing:
Contracttaak die in het verlengde ligt van de algemene infectieziektebestrijding.
Doel:
Ervoor zorgen dat reizigers beschermd op reis gaan en voorkomen dat zij een infectieziekten oplopen in het buitenland en deze ziekte importeren in Nederland. Preventief beschermen van beroepsgroepen tegen Hepatitis B.
Financiering:
Bijdrage cliënten reizigerszorg.
Wat houdt het in?
Werkwijze
• •
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met andere GGD’en (gezamenlijk afsprakenbureau, gezamenlijke PR, ed.), PAMM en diverse instellingen en bedrijven.
• • •
Publieksvoorlichting. Individuele advisering en groepsadviezen (voor, tijdens en na de reis.) Vaccineren. Verkoop beschermingsmiddelen. Vaccineren van beroepsgroepen (Hep. B).
Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Individuele consulten voor reizigers 2. Personen, behorend tot de beroepsgroep die risico loopt, gevaccineerd tegen Hep. B
20.195 1.793
4.026 1.500
10.000 1.750
13.500 1.750
Momenteel loopt een verkennend onderzoek en business case naar markt (vraag en aanbod) van reizigersmarkt. Door Covid-19 waren de realisaties in 2020 beduidende lager dan in voorgaande jaren.
31
Taakveld:
Medische-milieukundige Zorg
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid. Uit de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning van Zuidoost-Brabant blijkt dat de gezondheid van burgers positief beïnvloed kan worden via de leefomgeving. Bij besluiten die gevolgen kunnen hebben voor de volksgezondheid heeft de GGD een adviserende taak.
Doel:
Het voorkomen van (verdere verspreiding van) ziekten en gezondheidsklachten ten gevolg van risicovolle (interne en externe) milieuomstandigheden.
Financiering:
Inwonersbijdrage gemeenten.
Wat houdt het in?
Werkwijze
Basispakket: ▪ (Proactief) adviseren over gezondheidsrisico’s in de leefomgeving. ▪ Adviseren bij (milieu)rampen, wanneer het advies minder dan 20 uur bedraagt. ▪ Het beantwoorden van vragen van burgers, incl. eventuele huisbezoeken. ▪ Meedenken in werkgroepen en het geven van (collectieve) voorlichtingen op het gebied van intensieve veehouderij, gezonde gebiedsontwikkeling en crisisbeheersing. ▪ Het onderhouden van de bij het team GMV aanwezige kennis en expertise om zowel lokaal als (boven)regionaal een kenniscentrum te zijn voor onder andere gemeenten. Hierdoor kunnen we waar nodig inzet en zorg leveren. ▪ 24 uurs bereikbaarheid van de GAGS (gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen) voor advisering bij acute milieuincidenten.
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en protocollen. Er wordt nauw samengewerkt met gemeenten, Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, intermediaire organisaties.
Gemeenten kunnen de GGD inschakelen bij milieuproblemen en vragen m.b.t. milieu en gezondheid. Daarnaast zijn er producten die gemeenten tegen betaling kunnen afnemen. Bv. bevorderen gezond wonen en frisse scholen
Maatwerk: Voor diensten die niet tot het basispakket horen, maken we aparte afspraken. Maatwerk is hierbij het uitgangspunt. Voorbeelden van betaalde diensten zijn:
32
▪
▪
Deelname aan werkgroepen en (collectieve) voorlichtingen over bijv. straling, binnenmilieu of bodem. Adviezen over gezondheidsrisico’s bij rampen die meer dan 20 uur bedragen.
Resultaat
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Raming 2021
Raming 2022
1. Beantwoorden milieu gerelateerde gezondheidsvragen van burgers en instellingen in de regio. 2. (Proactieve) beleidsadviezen voor de regio/gemeenten. 3. Voorlichtingsactiviteiten in de regio. 4. Adviezen bij acute casuïstiek of bij nazorg van opgeschaalde incidenten.
266
210
220
250
16
11
12
15
12
2
10
12
2
28
20
15
33
Publieke Gezondheid bij incidenten, rampen en crises De GGD moet haar reguliere taken ook in de opgeschaalde situaties kunnen uitvoeren. Dat vraagt een specifieke voorbereiding. De GGD geeft gezondheidskundig advies over infectieziektebestrijding, gevaarlijke stoffen, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen en voert daarvoor ook een deel van de taken uit. In acute situaties dient de GGD de professionele regie kunnen voeren op de uitvoering van de taken, bijvoorbeeld bij de bestrijding van een pandemie (testen, broncontactonderzoek, vaccinatie en informatievoorziening aan burgers en professionals). De GGD adviseert en ondersteunt gemeenten ook bij kleinschalige incidenten (bijv. suïcide, tragische ongevallen en zedenzaken): vaak schokkende gebeurtenissen die veel maatschappelijke onrust veroorzaken.
Product:
GGD Crisisteam en crisisplan
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid, tevens verankerd in de Wet op de Veiligheidsregio’s en de Wet Toelating Zorginstellingen.
Doel:
Gezondheidsschade als gevolg van een ramp of crisis voorkómen of zoveel mogelijk beperken.
Financiering:
Inwonerbijdrage gemeenten en bijdrage NAZB (training en oefening).
Wat houdt het in?
▪
▪ ▪ ▪ ▪
Het beschikken over een opgeleid en beoefend crisisteam en bijbehorend crisisplan met voorzieningen zodat ten tijde van een crisis of ramp de continuïteit van GGDprocessen 24/7 gegarandeerd worden. Optreden bij grootschalige uitbraken van infectieziekten. Medisch-milieukundige advies bij milieu gerelateerde rampen (GAGS). Coördinatie van psychosociale hulpverlening. Gezondheidsonderzoek na een ramp.
Werkwijze
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen en regionale afspraken (regionaal crisisplan). Er wordt nauw samengewerkt met het Bureau geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen (GHOR), politie, brandweer, ziekenhuizen, huisartsen, zorginstellingen, gemeenten, RIVM, bureau Gezondheid, Milieu en veiligheid, ROAZ, ketenpartners psychosociale hulpverlening.
Verwacht resultaat 1. Acuut en adequaat kunnen reageren (opschalen) bij een ramp of incident in de regio. 2. De mate waarin de GGD is voorbereid op een ramp of incident, af te meten aan: ▪ Voldoen aan de kwaliteitseisen van het LNAZ. ▪ Beschikbaarheid van een actueel crisisplan (incl. continuïteitsplan). ▪ Opgeleide, getrainde en beoefende sleutelfunctionarissen (crisisteam). ▪ Paraatheid en beschikbaarheid van sleutelfunctionarissen (24/7). 3. Samenwerking bij een ramp of crisis in de keten (gemeenten, ketenpartners) is versterkt.
34
Product:
Psychosociale hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen
Onderbouwing:
Vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.
Doel:
Gecoördineerde inzet van hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen zodat onrust zo klein mogelijk blijft en herstel bevorderd wordt. Adequaat reageren en zo mogelijk stap naar preventie zetten.
Financiering:
Inwonerbijdrage gemeenten.
Wat houdt het in?
Werkwijze
Het gaat om gebeurtenissen die een grote impact hebben op een groep of gemeenschap en waarbij coördinatie van hulpverlening gewenst is maar waarbij geen sprake is van een officiële GRIP-situatie. Voorbeelden: zelfdoding, tragisch ongeval, zedendelict, gezinsmoord.
Er wordt gewerkt volgens landelijke richtlijnen, procesplan PSH en suïcideprotocol. Er wordt nauw samengewerkt met gemeente, school, vereniging of wijk waar de gebeurtenis heeft plaatsgevonden, slachtofferhulp, maatschappelijk werk, GGzE (tweedelijns adviesfunctie), politie, religieuze instellingen.
Taken GGD: ▪ Coördinatie van hulpverlening. ▪ Bijdrage leveren aan voorlichting. ▪ Deelname aan of afstemming met het lokale sociale calamiteitenteam. ▪ Waar nodig doorleiding of doorverwijzing naar professionele hulp.
Als een casus grote inzet vergt, dan worden er aparte financiële afspraken gemaakt met de gemeente waarin het incident heeft plaatsgevonden.