Bijlage 2 - Managementsamenvatting Concept Programma Voorzieningen

MANAGEMENTSAMENVATTING Concept Programma Stedelijke en Maatschappelijke Voorzieningen

Samenvatting van het concept Programma Stedelijke en Maatschappelijke Voorzieningen, waarin de belangrijkste resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd. De volledige uitwerking en onderbouwing zijn in het concept Programma opgenomen.

0

Leesinstructie Huidig document Het voorliggende document is een managementsamenvatting van het concept Programma Stedelijke en Maatschappelijke Voorzieningen (hierna: Programma), waarbij de onderzoeksmethode en opgaven ruimtelijk in kaart zijn gebracht.

Inhoudsopgave Leesinstructie ................................................................................................. 0 1. Onderzoeksmethoden ................................................................................ 4 2. Thematische Analyse ................................................................................ 5 Thema: Zorg en Welzijn .............................................................................. 5 Thema: Onderwijs ....................................................................................... 7

Achtergronden In het totale Programma (incl. bijlagen) zijn alle achtergronden en uitgangspunten opgenomen. Deze samenvatting behandelt de uitkomsten en conclusies op hoofdlijnen. Disclaimer We hebben ernaar gestreefd om de informatie over onze voorzieningen en aanpak zo volledig en correct mogelijk aan te bieden. We hebben gebruik gemaakt van een veelvoud van bronnen, onderzoeksmethodes en data. Ondanks deze zorg en aandacht is het mogelijk dat informatie onvolledig, onjuist of verouderd is, of dat er belanghebbenden zijn die gebruik maken van andere databronnen. Alle getallen en percentages zijn slechts richtinggevend. De opgave voorzieningen is niet statisch en aan verandering onderhevig. De aanpak op optimalisatie van de voorzieningenstructuur is altijd maatwerk en biedt ruimte voor aanpassingen op basis van veranderingen of nieuwe inzichten.

Thema: Sport en Spel ................................................................................. 8 Thema: Cultuur en Design .......................................................................... 9 Thema: Detailhandel en Horeca ............................................................... 10 Thema: Groen............................................................................................11 Totaal ruimtelijke opgave: ......................................................................... 12 3. Opgave per stadsdeel, korte en lange termijn ........................................ 13 4. Implementatie programma ...................................................................... 20 5. Rolverdeling ............................................................................................ 21 6. Monitoring en evaluatie ............................................................................ 22

Aan de inhoud van voorliggend stuk kunnen geen rechten en/ of financiële implicaties worden ontleend.

0

Aanleiding Het programma Stedelijke en Maatschappelijke voorzieningen is een uitwerking van de omgevingsvisie en de Koers Sociaal (2)040. Daarnaast is het een lokale doorvertaling van de regionale strategie van de MRE en geeft het daarmee lokaal inhoud aan de regionale aanpak rondom basisvoorzieningen. De opdracht van de MRE richt zich op het regionale en gemeentelijke karakter, het programma van de gemeente Eindhoven geeft ook op stadsdeelniveau inzicht in de benodigde aanpak op de optimalisatie van de basisvoorzieningenstructuur. Doel Het Programma Voorzieningen is een vrijwillig programma onder de Omgevingswet. Het is een adaptief instrument dat ondersteunt bij de structurele en langjarige aanpak op de optimale spreiding en toegankelijkheid van basisvoorzieningen. Het is een hulpmiddel bij maatwerk per specifieke situatie en per verschillende gebied en is aan verandering onderhevig. Afbakening Het programma behelst de aanpak op basisvoorzieningen. De thema’s binnen de vastgestelde afbakening zijn: onderwijs, sport, cultuur en leisure, horeca, detailhandel, spelen, delen van groen zijnde parken. Basisvoorzieningen zijn voorzieningen met een kleine reikwijdte die op korte afstand (binnen 15 minuten lopen of fietsen) aanwezig moeten zijn: zoals bijvoorbeeld huisartsen, tandartsen, basisscholen, sport- en speelplekken, detailhandel voor de dagelijkse levensbehoefte en horeca.

Onderzoeksmethoden Om de uitwerking goed vorm te geven, is er een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd. Dit gebeurde aan de hand van een nulmeting, gesprekken met stakeholders en een benchmarkonderzoek met andere grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag en Almere. Tegelijkertijd zijn er een aantal trends en ontwikkelingen in kaart gebracht die de stedelijke planning beïnvloeden. Analyse Op basis van de analyses, blijkt dat we in een aantal stadsdelen een capaciteitsvraag hebben in de eerstelijns medische zorg. Bijvoorbeeld: Er is extra vraag naar huisartsen in het Centrum, Strijp en Woensel, met name in Woensel is de urgentie groot. Het aanbod fysiotherapie is goed verspreid, maar er is grote vraag in Woensel Noord, Strijp en het Centrum. In Woensel Noord en Strijp is de toegang tot tandartsen uitdagend. In de geestelijke gezondheidszorg zijn locaties niet optimaal gespreid, vooral in Woensel Zuid zien we een concentratie van aanbod. We verwachten een uitbreidingsvraag, dus een betere spreiding over de andere stadsdelen is gewenst. Buurtontmoetingsplekken worden door veel voorzieningen gefaciliteerd, er wordt gewerkt aan verdere versteviging zoals onder andere ‘Huizen van de Wijk’ waarvan er één per stadsdeel komt, dat geldt ook voor de bibliotopen. In het welzijnssegment onderzoeken we de ruimtebehoefte nog verder, dit nemen we mee in de verdere uitvoering.

De behoefte aan Onderwijs is volledig gedekt in het Integraal Huisvestingsplan, inclusief financiering. De toegankelijkheid van kinderopvang kan beter, net zoals in andere grote steden. In het centrum, Strijp en Gestel is er een tekort aan ruimte en dit zal in de toekomst alleen

1

maar toenemen vanwege de inwonersgroei. Op Strijp-S is er bijvoorbeeld bijna geen locatie te vinden met buitenruimte, terwijl dit wel een goede plek zou zijn. Om de vraag beter inzichtelijk te krijgen wordt er vervolgonderzoek uitgevoerd. Buiten de ring zien we in alle stadsdelen een beperkt aanbod van koffiezaken, lunchrooms en restaurants. Anderzijds zien we dat de detailhandel in ruime mate vertegenwoordigd is in alle stadsdelen en maar zeer beperkt hoeft mee te groeien met de schaalsprong. Cultuur en design is met name goed vertegenwoordigd binnen de ring, buiten de ring kan nog geïntensiveerd worden op cultuur in de wijken. In verdichtingsgebieden zoals bijvoorbeeld KnoopXL, Kastelenplein, Stadshart Woensel, Kanaaldijk Zuid en Sectie C stellen we voor om ruimte te bieden voor meer cultuur en designaanbod. Er is groeiende behoefte aan sportvoorzieningen, ook in commercieel aanbod. In Gestel buiten de ring is bijvoorbeeld geen fitnessaanbod en er zijn te weinig fitnesslocaties in Woensel Noord en Woensel Zuid. We intensiveren het huidige aanbod door uitbreiding en betere benutting van ruimte, dat is deels voorzien in het Integraal Huisvestingsplan Sport. Een extra zwemleslocatie is wenselijk. Er is bijvoorbeeld geen zwembad voor zwemlessen in Strijp, Gestel, Tongelre en Woensel Zuid.

We hebben voldoende kleine speelplekken, deze moeten lineair meegroeien met de bevolkingsgroei. De uitbreiding met één grote speeltuin is welkom. We zien voor een deel van onze inwoners een uitdaging op het gebied van toegankelijkheid naar groene verblijfsplekken, binnen vijf minuten van de woning. (De uitgebreide analyse van de situatie per stadsdeel staat in Hoofdstuk 3 Opgave per stadsdeel, korte en lange termijn).

Belangrijkste resultaten en prioritering De prioriteit op korte termijn gaat over voorzieningen waar een groot verschil is tussen de huidige situatie en de richtlijn, en/ of waar nu al sprake is van onevenredige druk. Voor de korte termijn zien we daarom de volgende ‘Top 5’ ontstaan, in willekeurige volgorde: • Verbetering van toegankelijkheid in eerstelijns medische zorg in verschillende stadsdelen; • Uitbreiding van commerciële sportvoorzieningen; • Uitbreiding koffiezaken, lunchrooms en restaurants buiten de ring; • Uitbreiding van kinderopvang en buitenschoolse opvang (deze behoefte wordt momenteel nader verkend); • Uitbreiding met twee lokale parken, meer groene ruimte in de Kanaalzone en het Centrum. De stedelijke groei en verdichting zorgen ervoor dat in de toekomst extra voorzieningen nodig zijn. Als we de huidige situatie beschouwen en de schaalsprong in ogenschouw nemen, dan is inzet op de volgende thema’s wenselijk: • Multifunctionele accommodaties waar buurtontmoeting en cultureel en design aanbod samenkomen, met name in gebieden waar veel extra woningen worden toegevoegd; • Uitbreiding van het aantal speelplekken; • Zoeken naar oplossingen voor extra sportlocaties, zoals sporthallen en locaties voor zwemlessen; • Uitbreiding en betere spreiding van het tweedelijns GGZ aanbod.

2

Aanpak en sturing vanuit de gemeente De aanpak voorzieningen is een combinatie van planologische, juridische en financiële maatregelen die de gemeente en private partners inzetten om de ontwikkeling op het gebied van voorzieningen in de stad in balans te houden. De gemeente heeft altijd een rol wanneer het gaat om de ruimtelijke inpassing, (planologie en ruimtelijke ordening) maar kan ook aanvullende acties ondernemen om ervoor te zorgen dat gewenst aanbod op de gewenste plek gaat landen: • Regisseren en beleid maken • Netwerkvorming & bemiddeling • Financieren & Subsidieverlening • Grondeigendom & Ontwikkeling Knelpunten bij realisatie kunnen zijn: • Financierbaarheid • Bezwaarprocedures • Krappe arbeidsmarkt • Energievoorziening • Samenwerking met de regio

3

Nulmeting • • • •

1. Onderzoeksmethoden Participatieonderzoek

Inventarisatie van de huidige voorzieningenstructuur; Velt geen oordeel, maar bedoeld als referentie; Gebieden en voorzieningen moeten altijd in samenhang met elkaar worden gezien; Daarom zijn kaarten gemaakt van de verschillende stadsdelen, inclusief aangrenzende stadsdelen.

Benchmarkonderzoek • • • • • • •

Analyse van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen en Almere; Gesproken met 11 beleidsmedewerkers, projectleiders en planologen over aanpak, methodiek, totstandkoming richtlijnen, inbedding binnen de organisatie; Belang van vroegtijdige integratie van voorzieningen in het stedelijk ontwikkelingsproces; Samenwerking tussen het sociale en ruimtelijke domein cruciaal; Het gebruik van kengetallen, referentienormen en rekentools is belangrijk voor het kwantificeren van de behoefte aan voorzieningen; Rekening houden met demografische veranderingen en de noodzaak voor flexibiliteit in de planning van maatschappelijke voorzieningen; De samenwerking met externe partners, zoals projectontwikkelaars en inhoudelijke stakeholders, en regionale samenwerking is essentieel om maatschappelijke voorzieningen te realiseren.

Stoplichtmodel • • • •

Capaciteit van de voorzieningen in kaart te brengen; Belangrijk om de druk op de huidige voorzieningen te monitoren; Extra slag in de kwalitatieve data. Geeft inzicht in lokale behoefte en knelpunten; Als voorbeeld de huisartsen in kaart gebracht.

• • • • •

Externe (67 partijen) en interne deskundigen bevraagd over visie op de ruimtelijke impact van voorzieningen; Afwegingskaders die zij gebruiken bij hun ruimtelijke planning en spreiding; Relevante wet- en regelgeving; Belangrijke trends en ontwikkelingen; Geeft inzicht in de algemene trends te identificeren en nuances en details binnen specifieke vakgebieden te ontdekken.

Pilotgebieden De belangrijkste ervaringen zijn: • Dit soort complexe gebiedsontwikkelingen kennen een lange looptijd en er wordt in fases opgeleverd. Tijdens de looptijd verandert de omgeving en krijgen we te maken met de gevolgen van voortdurende veranderende trends en ontwikkelingen. Flexibiliteit is daarom essentieel. Een éénmalige afweging en advies is niet voldoende, het is belangrijk continu aangesloten te blijven in projectteams en in te spelen op veranderingen; • Inzicht in de (toekomstige) demografie is belangrijk, verschillende doelgroepen vragen om verschillende soorten van voorzieningen; • Inzicht op de (toekomstige) druk op de voorzieningen in de omgeving is belangrijk, hiermee wordt voorkomen dat er te veel of te weinig capaciteit bij gepland wordt; • Met een goed gebruik van tijdelijke ruimtes kan vast invulling gegeven worden aan bepaalde voorzieningen, wat direct ook richting geeft voor de toekomst.

Demografische en ruimtelijke ontwikkelingen • • • •

Naar verwachting zal het aantal inwoners tussen de 30 en 54 jaar oud het meeste groeien; In vergelijking met het landelijk gemiddelde wonen er veel mensen van 25 tot 44 jaar in gemeente Eindhoven; Het aandeel kinderen (0-14 jaar) en het aandeel 55+-ers zullen naar verwachting toenemen; In bepaalde woonmilieus kan extra vraag zijn naar een specifieke voorziening wegens demografische aspecten.

4

2. Thematische Analyse Thema: Zorg en Welzijn Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Stijgende zorgvraag; • Meer mensen met mentale problemen (m.n. jongeren en ouderen); • Stijgende zorgkosten; • Schaarste personeel; • Schaarste betaalbare huisvesting; • Technologie biedt nieuwe mogelijkheden; • Toename in chronische zorgvraag; • Complexiteit informatiesamenleving voor deel van de bevolking; • Verlagen van druk op medische zorg door preventie en versterken sociale basis. Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte Richtlijn voorzieningen – stadsbreed per 10.000 inwoners Medische zorg en welzijn Huisarts Huisartsenpraktijk

Aanbod per 10.000 inwoners (januari 2024)

Minimaal benodigd (m2)

4,0 tot 7 (FTE) 1,8 tot 2,9 (met 2 à 3 huisartsen)

6,0 1,8

5.500

15 tot 18 (FTE) 4,2 tot 4,7 (met 2 à 3 fysiotherapeuten)

15 4,2

5.000

Tandarts Tandartspraktijk

6,7 (FTE) 2,4 (met 2 à 3 tandartsen)

4,6 2,4

4.500

Apotheken Verloskundigen

1,1 4,5*

1,1 2,9*

500 1.500

11,2** 54 tot 60 ***

11,2** 53,7 ***

2.000 4.500

Fysiotherapeut Fysiotherapiepraktijk

Consultatiebureau Kinderopvang en buitenschoolse opvang

Gemeentelijke rol

Planologisch

Aandachtsgebieden

Hogere druk door minder FTE per huisarts(praktijk). Vooral aandacht voor Woensel, Strijp en Centrum Tekort aan capaciteit, geen goede spreiding Vooral aandacht voor Woensel-Noord, Strijp en Centrum Tekort aan capaciteit, extra groei noodzakelijk. Vooral aandacht voor Woensel-Noord en Strijp Tekort aan verloskundigen en kraamzorg

Planologisch Voorfinanciering bij SPIL

Groeiende vraag, behoefte wordt nader verkend

5

Gastouder (bureau)

Maatwerk

Jongerencentra Buurtontmoeting1 Bibliotheek Bibliotoop

0,7 tot 0,8 Maatwerk 1 0,36

47 per 10.000 kinderen van 0 t/m 11 jaar 0,7 2,6 1 0,12

1,5

0,89

GGZ Locaties TOTAAL

0

Planologisch

2.500 8.500 5.600 2.000

Financiering Uitvoering Planologisch

13.000 55.100

Planologisch

Huidige tekort wordt opgelost (één per stadsdeel), daarna meegroeien

* per 10.000 vrouwen ** per 10.000 kinderen (0 t/m 3 jarigen) ***per 10.000 kinderen (4 t/m 11 jarigen)

1 De definitie ‘buurtontmoeting’ is niet in één richtlijn te vatten. Buurtontmoeting wordt door meerdere voorzieningen gefaciliteerd.

6

Thema: Onderwijs Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Door stijging inwoneraantal Eindhoven, toename in aantal kinderen; • Stijgende vraag (internationaal) onderwijs en kinderopvang; • Tekort leraren en schoolleiders. Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte voorzieningen – stadsbreed Onderwijs Primair onderwijs inclusief SBO en sportruimte

Richtlijn

Aanbod (januari 2024)

Zie IHP Onderwijs

32,8 basisscholen per 10.000 kinderen van 4 t/m 11 jaar

De verwachte vraag is in IHP uitgewerkt.

Voortgezet onderwijs inclusief SO/VSO en sportruimte

Zie IHP Onderwijs De verwachting is dat er 1 nieuwe locatie voor voortgezet onderwijs nodig is.

Internationaal onderwijs Hoger onderwijs (HBO, MBO, Universiteit) TOTAAL

Zie IHP Onderwijs Maatwerk

2,3 speciale basisscholen per 10.000 kinderen van 4 t/m 11 jaar* 17 middelbare scholen (12,1 per 10.000 van 12 t/m 17 jarigen) 9 speciale middelbare scholen (6,5 per 10.000 kinderen van 12 t/m 17 jaar) 0,94 per 10.000 kinderen 4 t/m 17 0,2 per 10.000 inwoners

Minimaal benodigd (m2)

Gemeentelijke rol

16.700 Financiering Uitvoering Planologisch

Aandachtsgebieden

De noodzakelijke groei in onderwijsgebouwen, is opgenomen in het IHP en meerjarenbegroting (exclusief Medina college)

2.800

Planologisch 19.500

* Er kan overlap zitten tussen deze scholen

7

Thema: Sport en Spel Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Speelplekken spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen, zowel fysiek als sociaal; • Inclusieve speeltuinen (voor diverse leeftijden en toegankelijk voor kinderen met een beperking); • Toenemende vraag naar buitensportvoorzieningen, in stedelijk gebied toenemende vraag naar urban sports; • Sportvoorzieningen hebben een grote ruimteclaim; • Kansen voor beter benutten van de ruimte van sportvoorzieningen buiten de piekmomenten; Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte voorzieningen Richtlijn Aanbod Minimaal Gemeentelijke Aandachtsgebieden – stadsbreed per 10.000 per 10.000 inwoners benodigd rol inwoners (januari 2024) (m2) Sport en spel De capaciteit gymzalen, sporthallen en sportvelden wordt vergroot door het aantal accommodaties uit te breiden en door bestaande accommodaties te intensiveren.

Gymzalen en sportzalen Zie IHP Sport, in 2,2 en 1,6 7.500* Toekomstige behoefte aan samenhang met uitbreiding capaciteit IHP Onderwijs Financiering Sportveld IHP Sport 0,5 0 Uitvoering Sportzaal IHP Sport 9,2 0 Planologisch Stedelijk sportpark Zie IHP Sport, in 1,6 15.000 – Toekomstige behoefte aan samenhang met 30.000 uitbreiding capaciteit IHP Onderwijs Speelplekken 3% van de 20,6 25.000 Uitbreiding in de toekomst openbare ruimte vraagt wel veel ruimte (kan in combinatie met groen mits deze hiervoor geschikt is) Zwembad 0,3 0,2 2.000 Toenemende druk op huidige voorziening Grootschalige speeltuinen 0,2 0,2 4.000 Ruimte extensieve sporten Maatwerk 0,2 Urban sports Maatwerk 0,08 Commerciële sport 2,2 1,6 12.000* Planologisch Groeiende behoefte, huidig tekort inlopen Stadions en topsportfaciliteiten Maatwerk 0,16 TOTAAL 46.00061.000 *Vierkante meters zijn onderdeel van ‘Stedelijk sportpark’ 8

Thema: Cultuur en Design Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Het aantal creatieve locaties en voorzieningen in Eindhoven is lager dan in andere Europese steden van vergelijkbare grootte; • Het culturele aanbod groeit niet mee met sterke economische groei Eindhoven; • Weinig cultuuraanbod buiten de ring; • De cultuursector heeft behoefte aan regelluwe zones en ruimte om te experimenteren; • Schaarste betaalbare huisvesting (prijsstijgingen); • In de toekomst kansen voor cultuuraanbod in gebiedsontwikkelingen en parken; • Demografische veranderingen hebben invloed op behoefte cultureel aanbod (geestelijke verrijking, lezingen, spoken word etc.). Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte voorzieningen Richtlijn – stadsbreed (m2 per nieuwe woning) Cultuur en leisure Cultuur

Leisure

TOTAAL

0,35 (1.825 m2 per 10.000 inwoners) 0,10 (525 m2 per 10.000 inwoners)

Aanbod m2 per woning (januari 2024)

0,6 (inclusief faciliteiten met een regionaal of landelijk bereik) 0,4 (inclusief faciliteiten met een regionaal of landelijk bereik)

Minimaal benodigd (m2)

14.000

Gemeentelijke rol

Financiering Uitvoering Planologisch

Nu voldoende, in de toekomst grote toename in verdichtingsgebieden

4.000 Planologisch 18.000

9

Thema: Detailhandel en Horeca Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Behouden fijnmazige detailhandelstructuur / supermarktstructuur; • Buurt- en wijkcentra van groot belang voor dagelijkse behoefte; • Boodschappenaanbod is stabiel, in sommige gebieden oververtegenwoordigd; • Krimp in niet-dagelijks aanbod; • Druk op fysieke winkels door online en tweedehands concurrentie; • Internationalisering detailhandel en horeca aanbod; • Toename in fastservice-concepten, afname traditionele cafés en bars; • Aandacht voor een bruisend nachtleven (divers aanbod); • Stijging in blurring-concepten. Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte voorzieningen – Richtlijn stadsbreed per 10.000 inwoners Detailhandel Supermarkten 3,3 Overige detailhandel dagelijks 6,2 Drogisterijen 2,1 Recreatieve winkel 13,5 Doelgerichte detailhandel 9,6 TOTAAL Horeca Café 3,3 Cafetaria 6,7 Bezorgdiensten 3,0 Koffiezaak 1,5 Lunchroom 3 Restaurant 14 Nachtclub 0,1 TOTAAL

Aanbod per 10.000 inwoners (januari 2024)

Minimaal benodigd (m2)

4,0 6,2 2,1 16,7 12,1

1.500 2.500 2.500 0 0 6.500

4,2 8,5 3,0 1,0 2,7 10,8 0,08

0 0 500 1.500 2.500 26.000 200 30.700

Gemeentelijke rol

Aandachtsgebieden

Planologisch

Planologisch

Huidige krapte, toename vooral in de wijken buiten de ring

10

Thema: Groen Trends, ontwikkelingen en input externe partners: • Mensen maken veel gebruik van groen; • Het wordt drukker in parken en groengebieden; • Groen tegen hittestress; • Er is een groeiende focus op groenvoorzieningen die bijdragen aan welzijn, biodiversiteit en een klimaat adaptieve stad; • Openbaar groen belangrijk voor inwoners zonder eigen buitenruimte; • Uitbreiding van functies in openbaar groen (sport, onderwijs, ontmoeting); • Groeiende populariteit stadslandbouw; • Tijdelijk braakliggende terreinen en gedeelde tuinen worden ingericht als collectieve moestuin of akker. Richtlijnen en toekomstige ruimtelijke opgave Uitbreiding ruimte Richtlijn voorzieningen – stadsbreed Groen Parken/groene verblijfsplekken

Recreatieve vaarwateren TOTAAL

Iedere inwoner heeft binnen vijf minuten lopen toegang tot een groene verblijfsplek en binnen vijf minuten fietsen tot een groot park. Maatwerk, bij elke ontwikkeling afstand tot groene verblijfsplek meenemen. Maatwerk

Aanbod per 10.000 inwoners (januari 2024)

Minimaal benodigd (m2)

Gemeentelijke rol

Aandachtsgebieden

Aandacht: Niet alle inwoners hebben toegang tot groene verblijfsplekken, rekening houdend met richtlijn. Centrum en Kanaalzone zijn kansrijke gebieden voor lokale stadsparken

2,2*

20.000

Financiering Uitvoering Planologisch

1,1

0 20.000

Planologisch

* exclusief Wielwaal

11

Totaal ruimtelijke opgave: Uit een eerste globale berekening op basis van de Eindhovense richtlijnen en beleidsdoelstellingen blijkt dat we stadsbreed rekening zouden moeten houden met ongeveer 200.000 m2 aan uitbreiding van ruimte voor basisvoorzieningen2. Deze uitbereiding is exclusief de toevoeging van de Wielewaal, deze is immers al toegevoegd aan onze landschapsparken. In deze opgave zijn ruimteclaims voor topvoorzieningen niet meegenomen. Deze moeten nog berekend worden. De opgave van 200.000 m2 is gebaseerd op monofunctioneel gebruik. De inzet op multifunctionele accommodaties is een kans, hiermee wordt ruimte efficiënter gebruikt en hiermee wordt interactie tussen verschillende gebruikers bevorderd. Als we de opgave voor de hele stad beschouwen, dan zou de ruimtelijke inpassing moeten lukken in combinatie met de ruimte die verdichting oplevert. De inpassing per gebied kan anders zijn, in het ene gebied ontstaat veel extra ruimte, in het andere niet of minder. De werkelijkheid zal afwijkend van de voorgenoemde meters zijn; de toepassing van de voorgenomen aanpak voorziet in maatwerk per gebied. Dit heeft onder andere te maken met de lokale demografie, behoeften en bestaande structuur van gebieden en het aanbod in omliggende gebieden.

Voorzieningen met een kleine reikwijdte die op korte afstand (binnen 15 minuten lopen of fietsen) aanwezig moeten zijn: zoals huisartsen, tandartsen, basisscholen, sport en speelplekken, detailhandel voor de dagelijkse levensbehoefte en horeca. 2

12

3. Opgave per stadsdeel, korte en lange termijn De groei naar ruim 300.000 inwoners richting 2040 zal voor een groot deel gefaciliteerd worden in de stadsdelen waar grote gebiedsontwikkelingen plaatsvinden: in het centrum met de verdichting en de ontwikkeling van KnoopXL, in Woensel Zuid, in Woensel Noord met de transformatie van WoensXL, in Tongelre/Centrum met de transformatie van de Kanaalzone Zuid en in Gestel met de gebiedsontwikkelingen die vallen binnen de visie Groots Gestel. In deze gebieden worden in grote volumes woningen toegevoegd, waarbij het merendeel van de extra benodigde voorzieningen geprogrammeerd zullen worden. Na analyse van de huidige situatie en het toepassen van de richtlijnen, is de situatie per stadsdeel als volgt:

Woensel Noord Huidige situatie In dit stadsdeel is er een duidelijke behoefte aan uitbreiding van zorgvoorzieningen. Met name de beschikbaarheid van huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten, verloskundigen en GGZ is een punt van aandacht. Op het gebied van onderwijs is er geen behoefte aan extra capaciteit binnen het primair onderwijs. Het horeca-aanbod in Woensel is eenzijdig. Buiten het winkelgebied WoenselXL zijn er weinig mogelijkheden naast fastfoodzaken. Dit biedt ruimte voor de ontwikkeling van lunchrooms, koffiezaken en restaurants met een meer divers aanbod. Cafés en cafetaria’s daarentegen zijn reeds voldoende aanwezig en goed verspreid over het stadsdeel. De detailhandel in Woensel Noord is ruimschoots vertegenwoordigd in de bestaande winkelgebieden. Belangrijke centra zijn WoenselXL (toekomstig Stadshart Woensel), Ardechelaan, Biaritzplein, Blixembosch, Gerritsonplein, Nederlandplein, Vaartbroek, De Tempel en Bisschop Bekkerslaan. Hier is een gevarieerd winkelaanbod aanwezig dat in de meeste behoeften voorziet.

Toekomstige situatie De groei van het aantal inwoners zal zorgen voor een grotere vraag naar voorzieningen. Met de transformatie van WoensXL naar Stadshart Woensel wordt verwacht dat het aanbod in zorg en welzijn, horeca, commercieel sportaanbod, primair onderwijs, cultuur en recreatie zal worden uitgebreid. Daarnaast zal in Stadshart Woensel een grotere Bibliotoop worden gevestigd, dit kan in combinatie met de functie ‘Huis van de Wijk.’ Op cultureel vlak ligt de nadruk op kleinschalige cultuurinitiatieven binnen de wijken, daar kan ook uitbreiding van kleinschalige horeca plaatsvinden. De ontwikkeling bij winkelcentrum Vaartbroek biedt kansen voor een meer divers aanbod naast detailhandel en creëert ruimte voor cultuur, design en maatschappelijke functies. De uitbreiding van groene verblijfsplekken is een aandachtspunt.

Op het gebied van cultuur is het aanbod in Woensel zeer beperkt. Er zijn weinig culturele (wijk)voorzieningen aanwezig. Wat betreft recreatie zijn de meeste voorzieningen geconcentreerd rondom de Vijfkamplaan. Qua speelplekken heeft Woensel-Noord relatief gezien de meeste speelplekken in vergelijking tot de overige stadsdelen. Ook is de grootschalige speeltuin de Splinter in dit stadsdeel gevestigd. Wat betreft commercieel aanbod in sport is er momenteel weinig aanbod, bijvoorbeeld voor fitness hebben we maar 7 locaties, terwijl het dubbele denkbaar is.Voor wat betreft groen is biodiversiteit een aandachtspunt, net als beter gebruik door inwoners van het bestaande groen. In dit stadsdeel zijn nog een aantal plekken waar inwoners nog onvoldoende toegang hebben tot groene verblijfsplekken, zoals Achtse Barrier, de omgeving rondom winkelcentrum Woensel, Woenselse Heide/ Jagershoef, Eckart.

13

Woensel Zuid Huidige situatie In stadsdeel Woensel-Zuid is er een duidelijke behoefte aan uitbreiding van medische zorgvoorzieningen. Vooral de beschikbaarheid van huisartsen en tandartsen is momenteel onvoldoende om aan de vraag te voldoen. Er zijn twee jongerencentra aanwezig en Dynamo is op korte afstand bereikbaar. De helft van alle GGZ-instellingen in Eindhoven is gevestigd in Woensel-Zuid. Dit zou bij uitbreiding beter verspreid kunnen worden. Hoewel de capaciteit van het primair onderwijs momenteel nog net toereikend is, wordt in de nabije toekomst vraag verwacht. Het horeca-aanbod in Woensel-Zuid vertoont een duidelijke clustering. Restaurants en koffiezaken bevinden zich vooral rondom de Kruisstraat/Woenselse Markt en de Edisonstraat en is daarmee voor de omliggende buurten voldoende. In de rest van het stadsdeel is het aanbod zeer beperkt, en ook lunchrooms komen nauwelijks voor. Cafés en cafetaria’s zijn daarentegen ruim aanwezig en goed verspreid over het stadsdeel.

Toekomstige situatie Door ruimtelijke ontwikkelingen in Woensel-Zuid groeit het aantal inwoners en daarmee de behoefte aan extra voorzieningen. Verwachte groei zit met name in zorg en welzijn, primair onderwijs (in combinatie met KnoopXL), faciliteiten voor sport en spel en groen. Horeca en detailhandel zijn al goed vertegenwoordigd, mede door de nabijheid van het Centrum en de Kruisstraat/Woenselse Markt. Wel is er ruimte voor uitbreiding van kleinschalige culturele initiatieven in de wijk. In wijkcentrum de Werf komt een Bibliotoop, die wellicht een rol kan spelen in het ondersteunen van deze initiatieven. Daarnaast zijn er op de Kruisstraat, Woenselse Markt en in het Centrum mogelijkheden voor multifunctioneel aanbod, ook binnen de maatschappelijke sector. De toegang tot groene verblijfsplekken is een belangrijk uitgangspunt.

Op het gebied van detailhandel is Woensel-Zuid goed voorzien. De belangrijkste winkelgebieden bevinden zich op het Cassandraplein, Kruisstraat/Woenselse Markt, Mensfort, Dr. Cuyperslaan, de Boschdijk, Generaal Coenderslaan, Celciusplein en de Edisonstraat. Deze locaties bieden een divers winkelaanbod en voorzien in de meeste behoeften van de inwoners, voor nu en in de toekomst. Op aanbod vanuit het CKE en rondom de Edisonstraat na, zijn er verder nauwelijks culturele (wijk)voorzieningen aanwezig. Daarnaast ontbreken recreatieve voorzieningen volledig in het stadsdeel. Echter zijn dit type voorzieningen in het Centrum binnen 15 minuten bereikbaar. Betreffende commercieel sportaanbod blijkt er momenteel ruimte voor uitbreiding te zijn. In het fitness segment hebben we nu vier locaties, terwijl we zouden kunnen groeien naar negen. Het aantal speelplekken is vergelijkbaar met Stratum en Tongelre, die relatief aan de lage kant zitten. Echter zijn er wel twee grootschalige speeltuinen aanwezig. Kronehoef en Hemelrijken zijn groenarme gebieden. In veel delen van dit stadsdeel hebben inwoners onvoldoende toegang tot groene verblijfsplekken.

14

Tongelre Huidige situatie In stadsdeel Tongelre is er behoefte aan uitbreiding van medische zorgvoorzieningen, met name op het gebied van huisartsen, fysiotherapeuten en tandartsen. Daarnaast is er een Bibliotoop aanwezig, die een permanente locatie gaat krijgen. Hoewel de huidige capaciteit van het primair onderwijs nog voldoende is, wordt op termijn aanvullende vraag verwacht. Het horeca-aanbod in Tongelre is niet optimaal gespreid. Cafés en cafetaria’s zijn ruim vertegenwoordigd en goed verdeeld over het stadsdeel. Restaurants, koffiehuizen en lunchrooms daarentegen bevinden zich voornamelijk binnen de Ring. Buiten de Ring is het aanbod zeer beperkt, wat ruimte biedt voor uitbreiding van diverse horecagelegenheden.

Toekomstige situatie In Tongelre zullen enkele basisscholen worden uitgebreid en vernieuwd. Door de herontwikkeling van Sectie C ontstaat er een aanvullende behoefte aan zorg en welzijn, sport en spel, cultuur en recreatie die in het gebiedskader verder wordt uitgewerkt. De horeca in het stadsdeel is momenteel niet gelijkmatig verspreid, dus dat is nog een aandachtspunt. In Sectie-C zal ruimte zijn voor onder andere creatieve initiatieven. De ontwikkeling van het Kanaalpark heeft een positief effect op Tongelre, maar het effect zal verder buiten de Ring afnemen. Toegang tot groene verblijfsplekken is een aandachtspunt.

Op het gebied van detailhandel is Tongelre goed voorzien. De belangrijkste winkelgebieden bevinden zich in de centra van Haagdijk, Pagelaan, ’t Karregat en Tongelrese Akkers. Deze locaties bieden een divers en toereikend winkelaanbod voor de bewoners van het stadsdeel. Wat betreft cultuur en design is er aanbod aanwezig rondom Sectie-C en het NRE-terrein. Buiten “De IJzeren Man’’ zijn er geen recreatieve voorzieningen in Tongelre, al zijn er in het nabijgelegen Centrum binnen 15 minuten wel mogelijkheden beschikbaar. Er is een licht tekort aan commercieel sportaanbod in Tongelre. De speelplekken zijn relatief gezien aan de lage kant, maar er is wel een grootschalige speeltuin (Sint Joseph) aanwezig. De buurt Lakerlopen en de wijk Doornakkers zijn groenarme gebieden. Bovendien vertonen de gebieden Villapark, Lakerlopen en Doornakkers nog witte vlekken, inwoners hebben daar nog niet voldoende toegang tot groene verblijfsplekken.

15

Stratum Huidige situatie In stadsdeel Stratum zijn de zorgvoorzieningen over het algemeen voldoende, maar er kan op termijn een klein tekort aan verloskundigen ontstaan. Daarnaast zijn er weinig GGZ-locaties; momenteel is er slechts één voorziening beschikbaar voor geestelijke gezondheidszorg. Op het gebied van onderwijs is er op korte termijn al behoefte aan uitbreiding van het primair onderwijs, aangezien de huidige capaciteit onvoldoende zal zijn om aan de groeiende vraag te voldoen. De detailhandel in Stratum is goed vertegenwoordigd, met winkelgebieden in Boulevard Zuid, Roostenlaan, St. Petrus Canisiuslaan, Stratumsedijk, Leenderweg, Heezerweg en Aalsterweg. Dit zorgt voor een breed aanbod aan winkels verspreid over het stadsdeel. Het horeca-aanbod is redelijk evenwichtig verdeeld, met een goede spreiding van cafés, cafetaria’s en restaurants. Er is echter nog ruimte voor uitbreiding buiten de ring van koffiezaken, lunchrooms en restaurants met een meer divers aanbod.

Toekomstige situatie Er zijn op dit moment buiten de Kanaalzone zuid geen grootschalige woningontwikkelingen in Stratum gepland. De ontwikkeling van de Kanaalzone biedt ruimte voor extra groen, unieke horecaconcepten en culturele en design initiatieven, die het karakter van het gebied versterken. De focus ligt daarnaast op het versterken van het huidige aanbod, Stratum kan een geschikte locatie zijn voor extra GGZ-locaties om een evenwichtigere spreiding in de stad te realiseren. Op het gebied van speelvoorzieningen is er ruimte voor uitbreiding. Het onderwijs zal worden uitgebreid, waarbij verdere uitwerking plaatsvindt binnen het Integrale Huisvestingsplan (IHP). Uitbereiding van groen in de Kruidenbuurt is een punt van verbetering, met speciale aandacht voor de omgeving van ontmoetingsplekken zoals scholen, buurthuizen en sportvoorzieningen. Door het hele stadsdeel verdient het aanpakken van de witte vlekken aandacht, zeker rondom de historische radialen

Culturele en recreatieve voorzieningen bevinden zich vrijwel uitsluitend binnen de Ring, terwijl er buiten de Ring sprake is van heel weinig aanbod. Op het gebied van speelvoorzieningen heeft Stratum nog een uitdaging. Grootschalige speeltuinen ontbreken volledig, en hoewel er een grote speeltuin in het aangrenzende stadsdeel Tongelre ligt, kan deze voor een deel van Stratum te ver weg zijn. Gestel, een ander aangrenzend stadsdeel, heeft eveneens geen grootschalige speeltuin. Daarnaast is het aantal kleinere speelplekken in Stratum relatief beperkt. Qua sportfaciliteiten is er momenteel voldoende aanbod, ook aan meer commerciële sportvoorzieningen, die redelijk verspreid aanwezig zijn. Er is behoefte aan een stadspark in de Kanaalzone en aan meer groen in de Kruidenbuurt. Verdeeld over het stadsdeel zijn er witte vlekken, de toegang tot groene verblijfsplekken is voor een aantal inwoners nog onvoldoende.

16

Gestel Huidige situatie In stadsdeel Gestel zijn de medische zorgvoorzieningen over het algemeen voldoende, al is er een klein tekort aan tandartsen en verloskundigen. Op het gebied van geestelijke gezondheidszorg is er echter een duidelijk tekort, aangezien er slechts één GGZ-locatie in het stadsdeel aanwezig is. Binnen de Ring ontbreekt een jongerencentrum, maar Dynamo in het Centrum is op relatief korte afstand bereikbaar. Wat betreft het primair onderwijs zal er in de nabije toekomst behoefte zijn aan uitbreiding, omdat de huidige capaciteit niet toereikend zal zijn.

Toekomstige situatie Met de ontwikkeling van Gestel groeit de behoefte aan voorzieningen, met uitzondering van detailhandel. Extra basisscholen zullen nodig zijn om de groei in leerlingenaantallen op te vangen. Er is een tekort aan culturele en recreatieve voorzieningen, waarvoor de transformatie van Kastelenplein mogelijk al op korte termijn een oplossing kan bieden. De zuidwestkant van Eindhoven heeft geen grootschalige speeltuin; de wijken Gestelse Ontginning of Oud-Gestel zouden hiervoor in aanmerking kunnen komen. Daarnaast is er ruimte voor uitbreiding van horeca, met uitzondering van cafés en cafetaria’s. De bestaande groenstructuur moet versterkt worden.

Het horeca-aanbod in Gestel is grotendeels geconcentreerd rondom de Hoogstraat. In de rest van het stadsdeel is er een beperkt aanbod aan koffiezaken en lunchrooms. Met name in de wijk Gestelse Ontginning ontbreekt dit type horeca vrijwel volledig, en er is daar slechts één restaurant. Voor detailhandel zijn er voorzieningen in het Franz Leharplein, Kastelenplein, de Hoogstraat en de Boutenslaan. Deze winkelgebieden bieden een breed scala aan winkels, verspreid over het stadsdeel. Culturele voorzieningen in Gestel zijn schaars. De meeste bevinden zich binnen de Ring, met als belangrijkste uitzondering het Prehistorisch Dorp. Buiten de Ring zijn er geen culturele voorzieningen. Verder zijn er enkele recreatieve voorzieningen. Wat sportfaciliteiten betreft, is het aanbod aan commerciële sportvoorzieningen binnen de Ring beperkt en bijvoorbeeld fitness ontbreekt volledig buiten de Ring. Dit is een aandachtspunt voor toekomstige ontwikkelingen. Er is geen zwembad binnen het stadsdeel, maar zwembad De Tongelreep ligt direct aan de stadsdeelgrens. Daarnaast is er geen grootschalige speeltuin, ook niet aan de zuidwestkant van de stad. Wel zijn er relatief voldoende kleinere speelplekken verspreid over het stadsdeel. We zien nu al vanuit groenmonitoring dat het (met de groeiende stad) te druk begint te worden in de Genneper Parken.

Over het hele stadsdeel zijn er nog plekken waar inwoners nog onvoldoende toegang hebben tot groene verblijfsplekken, zeker rondom de historische radialen.

17

Strijp Huidige situatie Voor wat betreft zorg is er in stadsdeel Strijp in vrijwel alle wijken een tekort aan huisartsen, met uitzondering van Strijp-S. Daarnaast is er een tekort aan tandartsen, fysiotherapeuten en GGZ-locaties; momenteel is er slechts één GGZ-voorziening in het stadsdeel. In Meerhoven ontbreekt een buurthuis, al wordt er onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om een Bibliotoop in Strijp te vestigen, waarin buurtontmoeting een plek zou kunnen krijgen. Wat betreft onderwijs is de huidige capaciteit voor primair onderwijs nog voldoende, maar op termijn wordt een tekort verwacht. In Meerhoven is er echter sprake van overcapaciteit in het basisonderwijs, en deze zal naar verwachting verder oplopen. Strijp beschikt over een goed aanbod aan detailhandel, met winkelcentra op het St. Trudoplein, Terminal M, Limburglaan, Lievendaal, Bredalaan, Strijp-S, Koopcentrum de Hurk en Langdonkenstraat. In het horeca segment binnen de Ring bevinden restaurants en lunchrooms zich vooral rond Strijp-S en het Trudoplein. Buiten de Ring is het aanbod echter zeer beperkt. Het aantal koffiezaken in Strijp is eveneens laag; er zijn slechts twee locaties, namelijk op Eindhoven Airport en in Strijp-S.

Toekomstige situatie Buiten de ontwikkelingen van Strijp-S zijn er momenteel geen grootschalige woningprojecten gepland. De focus ligt op het versterken van het bestaande voorzieningenaanbod. In enkele wijken worden basisscholen uitgebreid om het groeiende aantal leerlingen op te vangen. Voor Strijp-S zijn er kansen om het voorzieningenaanbod verder uit te breiden, afhankelijk van de toekomstige demografische ontwikkeling. Het behoud van een gezonde balans tussen ketens en lokale ondernemers is hierbij essentieel. Het Sint Trudoplein kampt met een verschuiving naar eenzijdig aanbod, waar multifunctionele invulling een kans biedt. In Meerhoven ontbreken culturele en recreatieve voorzieningen volledig. Mocht hier initiatief voor ontstaan, dan is er ruimte om dit te realiseren, net als in Halve Maan. Strijp zou een mogelijke locatie zijn voor een extra zwembad. Verder wordt gezocht naar een geschikte locatie voor een Bibliotoop in het Stadsdeel. De omgeving rondom het PSV Stadion is kansrijk voor herinrichting en vergroening. Verder verdient de aanpak van de witte vlekken aandacht.

Op cultureel vlak zijn er verschillende voorzieningen in Strijp, waarvan een groot deel geconcentreerd is in Strijp-S. In Meerhoven ontbreken culturele en recreatieve voorzieningen volledig. Ook zijn er geen recreatieve voorzieningen in Halve Maan. Wat speelvoorzieningen betreft, zijn er genoeg speelplekken verspreid over het stadsdeel en er is bovendien een grootschalige speeltuin aanwezig. Er is geen zwembad. Dit geldt ook voor de aangrenzende stadsdelen Gestel en Woensel-Zuid. In het Centrum is wel een zwemschool, maar deze kampt met een wachtlijst tot juni 2026. Het aanbod aan commerciële sport in Strijp is momenteel voldoende. Schouwbroek, Drents Dorp en Philipsdorp zijn buurten met weinig groen en inwoners hebben onvoldoende toegang tot groene verblijfsplekken.

18

Centrum Huidige situatie Het stadsdeel Centrum heeft een breed aanbod aan stedelijke voorzieningen. Op het gebied van medische zorg is er echter een tekort aan huisartsen en fysiotherapeuten. Daarnaast ontbreekt een apotheek en is er geen verloskundigenpraktijk aanwezig. Buurt- of wijkhuizen zijn er niet, maar er zijn voldoende alternatieve ontmoetingsplekken beschikbaar. Het aanbod aan GGZ-locaties is op dit moment wel toereikend. Er is één basisschool gevestigd in het Centrum, maar er wordt in de toekomst een sterke groei van het aantal leerlingen verwacht. Dit kan op termijn zorgen voor een toenemende vraag naar onderwijscapaciteit.

Toekomstige situatie Door de verdichting van de binnenstad en de ontwikkeling van KnoopXL ontstaat een bredere behoefte aan voorzieningen. Dit wordt verder uitgewerkt in de gebieds- en projectkaders. Het is duidelijk dat zorg en welzijn en onderwijs moeten worden uitgebreid om de verwachte groei op te vangen. Daarnaast kunnen horeca (restaurants, koffiezaken en lunchrooms), culturele en recreatieve voorzieningen verder worden versterkt, passend bij het profiel van het Centrum. Detailhandel kan licht worden uitgebreid, met name vanwege KnoopXL, waar ruimte is voor een supermarkt, dagelijkse detailhandel en drogisterijen. Ook de behoefte aan een extra stadspark met de groene verbindingen en uitbreiding van speelvoorzieningen in het Centrum kunnen uitgewerkt worden.

Wat betreft horeca en detailhandel heeft het Centrum vanzelfsprekend een zeer ruim aanbod, dat sterk recreatief van aard is en geconcentreerd ligt in de binnenstad. Op cultureel vlak is het aanbod relatief groot, wat goed aansluit bij het profiel van het stadsdeel. Toch is er ruimte voor verdere uitbreiding en zichtbaarheid van culturele voorzieningen. Op het gebied van recreatie is het aanbod nog beperkt, wat opvallend is voor een centrumstad met een grote regionale aantrekkingskracht. Speelvoorzieningen zijn schaars in het Centrum. Zowel grootschalige als kleinschalige speelplekken ontbreken vrijwel volledig; het aantal speelplekken in het stadsdeel bedraagt slechts 1% van het totaal in Eindhoven. Op het gebied van sport zijn er voldoende commerciële sportvoorzieningen aanwezig en er is een breed aanbod aan sportmogelijkheden bij het Sportcentrum TU/e. Op het gebied van groen is er nog behoefte aan een lokaal park (KnoopXL). Voor het hele stadsdeel geldt dat er te weinig groene verblijfsplekken zijn.

19

4. Implementatie programma Het advies over de inpassing van voorzieningen in het fysieke landschap komt als volgt tot stand:

20

5. Rolverdeling

21

6. Monitoring en evaluatie Met de uitvoering van het programma voorzieningen willen we een aantal veranderingen realiseren: Beargumenteerde vertaling van De thema’s binnen de definitie voorzieningen zijn beleidsmatig verdeeld tussen een aantal sectoren. Bij inhoudelijk beleid naar ruimtelijke thematisch beleid wordt de vraag over ‘wat’ we voor ons zien in de stad goed beantwoord. De ruimtelijke impact vertaling van inhoudelijk beleid is in de meeste gevallen niet voorzien. De uitvoering van het programma voorzieningen gaat dit hiaat slechten en geeft antwoord op de vraag waar we welke voorziening programmeren, en waarom. Multifunctioneel ruimtegebruik Door de clustering van de verschillende thema’s en de integrale benadering zijn we beter in staat om in te zetten op de voordelen van multifunctioneel ruimtegebruik. Deze mogelijkheden nemen we mee in de ruimtelijke adviezen. Totaaloverzicht maken en houden Gebiedsontwikkelingen worden projectmatig aangevlogen. Door de organisatie van één aanspreekpunt voor de programmering van voorzieningen in alle ontwikkelingen borgen we het totaaloverzicht. Zo voorkomen we doublures en hiaten in de voorgenomen structuur in de stad en in de afzonderlijke gebiedsontwikkelingen. Borging in visies en kaders In het verleden was het niet voor de hand liggend om dit onderwerp structureel en integraal mee te nemen in visies en kaders.

Met kennis, expertise en capaciteit zijn we in staat om in alle relevante stukken te borgen dat het onderwerp voorzieningen een plek krijgt. Extra inzet op realisatie De realisatie van voorzieningen is complex: in ruimtelijke inpassing, regelgeving, mogelijke bezwaren en financiering. In de realisatiefase spelen vanuit de gemeentelijke kant zowel de inhoudelijke beleidsvelden in de lijnorganisatie als projectleiding een rol. Periodieke evaluatiemomenten Volgens de Omgevingswet moet een omgevingsprogramma periodiek worden geëvalueerd om de effectiviteit en doelmatigheid te toetsen. De wet zelf stelt geen vaste evaluatietermijn, maar in de praktijk gelden de volgende richtlijnen: 1. Eerste evaluatie na twee jaar; 2. Daarna minimaal elke vier jaar – Dit sluit aan bij de beleids- en planningscycli van overheden. 3. Bij significante ontwikkelingen – Bijvoorbeeld bij grote wijzigingen in wetgeving, beleid of fysieke omgeving. 4. Op basis van monitoring – Als tussentijdse meetmomenten aantonen dat bijsturing nodig is. De evaluatie moet inzicht geven in de voortgang van de aanpak, de effecten op de leefomgeving en eventuele noodzakelijke aanpassingen in het programma. We stellen voor om eenmaal per vier jaar de aanpak te evalueren, waar nodig aan te passen en opnieuw te laten vaststellen door het college.

Bijsturing en flexibiliteit De aanpak op de optimalisatie van de voorzieningenstructuur is flexibel en moet aansluiten op de actualiteit. Dat vraagt om voortdurend contact met interne en externe partners, zodat de effecten van relevante trends en ontwikkelingen en stedenbouwkundige aanpassingen verwerkt kunnen worden in de aanpak.

22