Bijlage 2 - Gebiedsvisie Groots Gestel - bijlagen

Bijlagen De analyse van de huidige situatie is parallel uitgevoerd met de HOV4-tracéstudie, waardoor de HOV4-lijnen op deze kaarten slechts als indicatieve referenties bedoeld zijn. Deze kunnen afwijken van het uiteindelijke tracé van de HOV4-lijn. Het door het college vastgestelde tracé (2024) van de HOV4-lijn is geïllustreerd in het hoofdrapport van deze gebiedsvisie.

B1.1 Introductie inventarisatie en analyse In de startfase van het project is er data verzameld voor de inventarisatie, zijn er diverse gesprekken gevoerd met de experts van de gemeente Eindhoven, Veldhoven, de woningbouwcorporaties en ASML, is de locatie verkend en zijn beleidsdocumenten doorgenomen. Deze inventarisatie is verwerkt in de thematische analyse. Voor elk van de vier thema’s is een selectie van inventarisatiekaarten opgesteld, deze zijn opgenomen in bijlage 1. In dit hoofdstuk zijn de bevindingen puntsgewijs beschreven per deelgebieden en is een analysekaart opgesteld waarin wordt ingegaan op kansen en knelpunten. In deze kaarten is de toekomstige HOV-lijn al opgenomen. Hierbij kijken we naar de deelgebieden II en III. In bijlage 1 zijn tevens de kaartbeelden opgenomen van de gehele ontwikkelas Zuidwest.

Ruim profiel Karel de Grotelaan

Woonblokken stedelijke vernieuwing

Kenmerkende woonblokken: haken in het groen

Woonblokken bij Kastelenplein

Grondgebonden woningen in de achterliggende buurten

Voorzieningenclusters in Gestel

| 2

B1.2 Ruimtelijke en functionele kwaliteit - Analysekaart II - GESTEL Naoorlogse wijken aan weerszijden van de Ring ▪ De oude radiaal van de Hoogstraat en de Blaarthemseweg geeft historische gelaagdheid van het stadsdeel weer ▪ Naoorlogse hoofdstructuur Karel de Grotelaan met grotere bouwblokken in haken en stroken verkaveling, middelhoog, veelal portiekflats ▪ De bebouwing i.c.m. de brede laan is typerend voor de naoorlogse structuur. ▪ Ten noordoosten van de ring zijn 23 woongebouwen aangewezen als gemeentelijk monument. ▪ Verder van de Karel de Grotelaan gelegen zijn de wijken met de grondgebonden woningen in strokenverkaveling ▪ Kenmerkende kleinere buurtclusters met voorzieningen. ▪ Her en der is verdichting toegepast, zoals bij Gagelboschplein ▪ Tussen de hoofdwegen ligt het kunstwerk Swing als orientatiepunt ▪ De Ring fungeert als verkeersader, maar biedt ook orientatie ▪ De lijn van de oude spoorbaan is nog zichtbaar in het weefsel.

III - OUD KASTEEL Oud-Kasteel: woonwijken aan geisoleerd Centrumeiland ▪ Dubbele wegenstuctuur is dominant: Meerveldhovenseweg en Karel de Grote laan vormen nu 1 systeem als omkadering van het Kastelenplein als eiland ▪ In deze structuur zijn het oude Kasteel van Blaarthem, de kerk en de watermolen niet meer zichtbaar ▪ De Meerveldhovenseweg, sluit aan op de oude radiaal van Blaarthemseweg en Hoogstraat ▪ Voorzieningencentrum Kastelenplein kent nu beperkte ruimtelijke kwaliteit en leegstand, het wordt geheel herontwikkeld ▪ Hiervoor is een ontwikkelkader opgesteld; doel is een tot (hoog-)stedelijke stedelijke mix te realiseren met aantrekkingskracht voor gehele stadsdeel, met deels koopwoningen ▪ Aan weerszijden liggen de monofunctionele woonwijken Genderbeemd en Hanevoet (deels gespikkeld eigendom) Grotendeels grondgebonden woningen, opbouw jaren 70/80 ▪ Ontginningsweg als interessante historische lijn in Hanevoet

II - GESTEL Dichtheid

I - BINNENSTAD

Gemengdheid

Dichtheid Gemengdheid

III - OUD KASTEEL Dichtheid Gemengdheid

-KASTELENPLEIN lokaal centrum met functionele mix

Ankerpunt kan buurten aan weerszijden van de ring en voorzieningen in de historische lijn van de Hoogstraat met elkaar verbinden

-GESTEL historische radiaal Hoogstraat met cultuurhistorische kwaliteiten en karakterisitek van kleine korrel en voorzieningen

Mogelijkheden voor verdichting

LEGENDA:

Kastelenplein werkt momenteel als een eiland met slechte bereikbaarheid en lage ruimtelijke kwaliteit Potentie om een ankerpunt te worden met diverse voorzieningen.

Problemen Kansen

Lokale dienstencentra Gebieden met potentieel voor draaipunten met hoogte accenten

De wegen aan weerszijden van Kastelenplein creëren een eiland en grote barriere tussen de wijken Door de wegen te differentieren en de historische radiaal (Eindhoven - Veldhoven Dorp) in te richten als langzaamverkeersas onstaat een betere inbedding in stedelijk gebied 0

LEGENDA

Ruimtelijke barrières

0

1.0001.000 [m] [m]

¯

¯

lokaal centrum stedelijke hoogtemet accenten Aantrekkelijk wonen bij het lokaal centrum met voorzieningenclusters groen voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten HOV4 lijn voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het gemeentelijke monumenten Monumenten Programmering: aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein Programmering: stedelijke stedelijke mix Historische historische stedelijke structuren stedelijke mix ! hoog aandeel lagestructuren inkomens Programmering: stedelijke horeca mix horeca hoog aandeel stedelijke mix senioren verbindingsstructuur horeca medische dienst medische dienst horeca maatschappelijke medische dienst voorzieningen parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen en scholendienst medische en scholen maatschappelijke voorzieningen | 3 en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen historische radiaal

B1.2 Ruimtelijke en functionele kwaliteit - Analysekaarten I

II

II

I

II

II

IV III

III

IV

IV V

VI V

V

Legenda: 1930

Legenda:

Historische ontwikkeling (Topotijdreis) De eerste verbinding tussen Eindhoven en Veldhoven, die tegenwoordeig rond de HOV4-lijn slingert, biedt samen met de historische gebouwen mogelijkheden voor langzame mobiliteit en actieve plinten.

Niet-residentiële functie (Kadaster 2021) De HOV4-lijn verbindt de belangrijke stedelijke locaties en functies (werken, bedrijvigheid, enz.). In elk aangewezen gebied is er ook (ten minste) potentieel voor een lokaal voorzieningencentrum.

bijeenkomstfunctie kantoren

gezondheidszorgfunctie logistiek onderwijs

0.0-0.2

0.2-0.4

0.4-0.6

0.6-0.8

0.8-1.0

MXI per bruto blok (Rudifun 2022) De HOV4-lijn verbindt de belangrijke stedelijke locaties en functies (werken, bedrijvigheid, enz.). In elk aangewezen gebied is er ook (ten minste) potentieel voor een lokaal voorzieningencentrum.

I

I

I

I

I

II

III

II

III

IV

III

IV

V

onbebouwd

Legenda:

I

II

Legenda:

industriefunctie sport winkelen

IV

V

bebouwing

Nolli analyse (Kadaster 2021) Elk van de gedefinieerde gebieden wordt gekenmerkt door een andere gebouwtypologie, die de locatie, functie en historische bouwperiode weerspiegelt.

Legenda:

0.0-0.5

V

0.5-1.0

1.0-1.5

1.5-2.0

2+

FSI per bruto blok (Rudifun 2022) De FSI (Floor Space Index, bebouwingsdichtheid) is vrij laag voor de veelal stedelijk setting, Over de hele as is er een groot potentieel voor verdichting.

Legenda:

48-100

36-48

21-36

10-21

0-10

[m]

Bouwhoogte (Kadaster 2021) De bouwhoogte is beperkt (buiten het centrum), wat mogelijkheden biedt voor verdichting en het creëren van hoogteaccenten op belangrijke locaties.

|4

B1.3 Sociale samenhang en leefkwaliteit - Analysekaart II - GESTEL Aandachtspunt sociale samenhang en leefkwaliteit in de woonwijken aan Karel de Grotelaan

I - BINNENSTAD

▪ Woonwijken aan weerszijden van de Karel de Grotelaan kennen diverse sociale uitdagingen, waaraan bij verdere verstelijking (met gemeente en woningbouwcorporaties en welzijnsorganisaties etc) aandacht besteed zal moeten worden ▪ De woningcorporaties, met name Woonbedrijf heeft veel in bezit en denkt ook actief na over verbetering van de woningvoorraad. ▪ De kwaliteit van de woningen varieert, sommige blokken zijn gerenoveerd, veel zijn in de komende 15 jaar aan de beurt ▪ Elke buurt kent aandachtspunten op sociale samenhang en leefbaarheid ▪ Vooral in de Bennekel een lage score op leefkwaliteit • •

AANTAL INWONERS INKOMEN WOZ WAARDE

Kwetsbare buurten die voornamelijk wordt bewoond door migranten met een lager inkomen Transformatie nodig om de sociale kwaliteit te verbeteren; grotere diversiteit en toegankelijkheid van sociaal belangrijke diensten en openbare ruimten.

III - OUD KASTEEL Relatief veel particulier eigendom in de wijken ▪ Woonwijken aan weerszijden van de Karel de Grote Hanevoet en Genderbeemd zijn gebouwd met een aandeel corporatiewoningen, deze zijn deels uitgepond ▪ Beide wijken bestaan grotendeels uit ruimere gezinswoningen, inmiddels is de gemiddelde leeftijd hoger en wonen er veel empty-nesters ▪ Dit conflicteert met de auto-orientatie van de wijk en het gebrek aan buurtvoorzieningen ▪ Deze ontbreken in de woonbuurten, mede door de nabijheid van het Kastelenplein waar het voorzieningenniveau hoger is (en in een beoogde ontwikkeling nog hoger zal zijn) ▪ Aan de zuidkant van Hanevoet zijn nog veel corporatiewoningen, deze ruime woningen aan het groen worden goed gewaardeerd, de verhuisgeneigheid in deze wijk is niet groot ▪ In de richting van Veldhoven neemt eigen woningbezit en gemiddeld inkomen toe

LEGENDA: Problemen

Laag veiligheidsgevoel in de buurt

gemeentelijke monumenten

Kansen

!

Geringe sociale samenhang en hoog aandeel lage inkomens hoog aandeel lage inkomens Hoog aandeel seniorensenioren hoog aandeel Plaatsen met een laag veiligheidsniveau

Voorzieningen met een sociale functie: -Onderwijs -Bibliotheken en buurthuizen

III - OUD KASTEEL

II - GESTEL

-Medische dienst -Sportfaciliteiten

AANTAL INWONERS

AANTAL INWONERS

-Groene recreatiegebieden -Winkelcentra

INKOMEN

INKOMEN

WOZ WAARDE

WOZ WAARDE

Functiecluster -Grote industrie en werk-gebieden

0

0

1.0001.000 [m] [m]

¯

¯

HOV4 lijn

| 5

B1.3 Sociale samenhang en leefkwaliteit - Analysekaarten I

I

II

I

II

II

IV III

III

IV

IV V

VI V

Legenda:

0-10

V

11-40

41-60

61-80

81-100

[% van kooopwoningen]

Koopwoningen vs. huurwoningen (CBS 2020) Er is een duidelijke clustering van huur- en koopwoningen. In Gestel , vooral deelgebied II is het aandeel sociale woningbouw hoog.

Legenda:

1-248

249-313

314-415

416-1755

[TEUR]

WOZ waarde (CBS 2021) Gebieden met een hoger aandeel huurwoningen kennen een overlap met gebieden met een lagere WOZ- waarde.

I

Inkomen (CBS 2019) Huurwoningen met een lagere economische waarde vallen vaak samen met gebieden waar het inkomen lager is. Dit is goed zichtbaar in gebied II.

I

II

III

IV

III

IV

V

IV

V

1-10

hoog

II

III

geen data

laag

I

II

Legenda:

Legenda:

11-35

36-80

81-155

156-310

[aantal/ 100m2]

Inwoners 65+ (CBS 2020) De kaart toont een aantal gebieden met een hoge concentratie oudere bewoners. Nieuwe investeringen in deze gebieden moeten worden afgestemd op deze leeftijdsgroep, houd bijvoorbeeld rekening met een beperkte mobiliteit.

Legenda:

geen data

V

1-10

11-20

21-30

31-50

51-80

[%]

Niet westerse migratieachtergrond (CBS 2020) In Gestel (deelgebied II en III) is een relatief grote groep bewoners uit niet-westerse landen. Nieuwe investeringen in deze gebieden moeten inclusief zijn voor deze groepen bewoners.

Legenda:

negatieve bijdrage

positieve bijdrage

Overlast & onveiligheid (Leefbaarometer 2020) Gebieden met overlappende verschijnselen binnen dit thema, worden gekenmerkt door een verminderd gevoel van veiligheid voor de inwoners van de stad.

| 6

B1.4 Groen, gezondheid en klimaat - Analysekaart II - GESTEL Genderdal en kanaal ▪ Belangrijke groenstructuren liggen aan weerszijden van de Karel de Grotelaan (HOV4 lijn) ▪ De oude radiaalstructuur vormt een oude hogere zone tussen de beken, vanaf hier loopt het gebied af naar de beekdalen van Dommel en Gender ▪ De oude beek de Gender vormt een dubbelstructuur met het Afwateringskanaal bij het Severinpark ▪ De Gender eindigt tegenwoordig ruimtelijk in het Genderpark met de vijvers. Hierna verdwijnt het water ondergronds. Er is een stedelijke ambitie om de Gender bovengronds te brengen als groen-blauwe kwaliteit in het centrum, zoals het ooit was ▪ Het kanaal kent een andere karakteristiek: terwijl de Gender een lieflijk meanderende beek is of was, kent het Afwateringskanaal een rechte lijn, wel met zachte groene oevers ▪ De Dommel is zichtbaar bij de Klotputten en HTCE, maar is verstopt vanaf de Locatellistraat ▪ Groene inrichting van de kavels aan Karel de Grotelaan, veel kijkgoen tussen de haken en strokenbebouwing. Dit is niet altijd als gebruiksgroen. Verder van de Karel de Grotelaan is een minder open en groene karakteristiek

I - BINNENSTAD Gender naar de oppervlakte gebracht

Barrière van hard oppervlak en zware infrastructuur Transformatie moet verbetering van groene verbinding omvatten LEGENDA:

III - OUD KASTEEL

Problemen Kansen

Gender geplooid naar omgeving ▪ De Gender heeft zich aangepast aan de omgeving, is versmald en verlegd en soms rechtgetrokken waarmee de oorspronkelijke karakteristiek is aangetast ▪ Er is vooral privegroen, grondgebonden woningen met voor en achtertuin. Openbaar groen en groen in de straten is beperkt. ▪ De hoofdstructuren Karel de Grotelaan en Meerveldhovenseweg zijn voorzien van laanbeplanting ▪ Fietsroutes zijn gekoppeld aan de groenstructuren ▪ Gender als smalle geleidende structuur aan noordzijde van de Karel de Grotelaan, daarna onderdeel van het wijkgroen in Genderbeemd ▪ Verder gelegen groenstructuren in oost-west richting: zuidzijde recreatiegebied Hanevoet / Klotputten in groene scheg van de Dommel; noordzijde Nelson Mandelapark •

Hoofdwaterlopen Bebouwde waterlopen Groene recreatiegebieden Groene corridors langs infrastructuur + +

+

Revitalisering van de loop van de Gender Effect van ondersteund blauw en groen: -verlaging van de temperatuur van bebouwde gebieden

III - OUD KASTEEL

-verhoogde waterretentie en verminderd overstromingsrisico

II - GESTEL

0

0

1.0001.000 [m] [m]

¯

¯

Kwetsbare gebieden HOV4 lijn

|7

B1.4 Groen, gezondheid en klimaat - Analysekaarten I

I ri at Be

II

l aa an xk

II

I

II

IV III

III

IV

IV V mel

Dom

VI V

V er

nd

Ge

Legenda:

akkerland

heide

grasland

boomkwekerij

Legenda:

bos

Groen soorten (Kadaster 2021) Groene gebieden met potentieel voor lokale recreatiegebieden worden gekenmerkt door een lage gebruikskwaliteit, voornamelijk als gevolg van infrastructurele belemmeringen en de overlast van zwaar verkeer.

Legenda:

waterdeel

Waterdeel (Kadaster 2021) Het dal van de Dommel is duidelijk zichtbaar, terwijl de rivierbedding van de Gender deels ondergronds en nauwelijks zichtbaar is.

2.2-2.4

[cm]

II

III

IV

V

V

V

2.1-2.2

>30

I

IV

IV

1.6-1.8

20-30

Waterdiepte bij intense neerslag, 1:100 jaar (Klimaateffectectatlas) Een groot deel van de bebouwde gebieden langs de lijn heeft een opgave bij overstromingen.

III

III

1.4-1.6

15-20

II

II

<1.4

10-15

I

I

Legenda:

5-10

2.4-2.6

2.6-2.8

[°C]

Verkoelend effect van groen en blauw (Atlas Leefomgeving 2020) Het verkoelend effect van de Dommel op de bebouwde kom is duidelijk zichtbaar in het zuidelijk deel de HOV4-lijn, terwijl aan de noordzijde van het effect van de Genderrivier ontbreekt.

Legenda:

0-0.2 1.6-1.8

0.2-0.4 1.6-1.8

0.4-0.6

0.6-0.8

0.8-1

1-1.2

1.2-1.4

Stedelijk hitte-eiland effect (UHI) Hittestress, vooral aan de noordzijde van de lijn en centrum. Hierin zijn de meer stenige gebieden duidelijk zichtbaar.

[°C]

Legenda:

<10- WHO advieswaarde

10-12

12-14

14-16

16-20

20+

[

]

Lucht; NO2 (Atlas Leefomgeving 2020) Er is veel luchtvervuiling zichtbaar rond de grote wegeninfrastructuur.

| 8

B1.4 Groen, gezondheid en klimaat - Analysekaarten l aa an xk

ri at Be

mel

Dom

er

nd

Ge

Legenda:

0-0.5

0.5-0.7

0.7-0.9

0.9-1.1

1.1-1.3

1.3-1.5

>1.5

m tov maaiveld

Gemiddeld laagste grondwaterstand (EHV) bron: Joost Ossevoort, Gemeente Eindhoven.

Legenda:

0.5-0.7

0.7-0.9

0.9-1.1

1.1-1.3

m tov maaiveld

1.3-1.5

>1.5

m tov maaiveld

I

II

II

III

III

IV

IV

V

V

0-0.5

>1.5

Gemiddeld hoogste grondwaterstand (EHV) bron: Joost Ossevoort, Gemeente Eindhoven.

I

Legenda:

1.3-1.5

0.5-0.7

0.7-0.9

0.9-1.1

1.1-1.3

1.3-1.5

Gemiddeld laagste grondwaterstand (zoom EHV) bron: Joost Ossevoort, Gemeente Eindhoven.

>1.5

m tov maaiveld

Legenda:

0.5-0.7

0.7-0.9

0.9-1.1

1.1-1.3

Gemiddeld hoogste grondwaterstand (zoom EHV) bron: Joost Ossevoort, Gemeente Eindhoven.

| 9

B1.5 Mobiliteit en bereikbaarheid - Analysekaart II - GESTEL Functionele karakteristiek bij Karel de Grotelaan

I - BINNENSTAD

▪ Karel de Grotelaan als naoorlogse hoofdstructuur, nadrukkelijke karakteristiek als verkeersruimte ▪ Parallelwegen Karel de Grotelaan beperkt gebruikt door fietsers en ander verkeer, hoewel vaak snelste route, maar minder prettig door ontbreken addressering ▪ De snelste fietsverbinding tussen de beide stadscentra gaat via de Beemstraat, niet over de Karel de Grotelaan ▪ Ring als verkeersader, maar ook als herkenbare stedelijke hoofdstructuur. De ontwikkeling van de Ring is van belang voor de toekomstige kwaliteit ▪ Veel van de openbare ruimte is ingericht voor parkeren

III - OUD KASTEEL Dubbele verkeersstructuur ▪ Dubbele structuur Karel de Grotelaan en Meerveldhovenseweg: resp Oude en nieuwe structuur, nu vergelijkbaar in karakteristiek, met 1-richtingsverkeersader ▪ Noordzuidverbinding voor de fietsers gekoppeld aan Kanaal, secundaire fietsverbinding ongelijkvloers door Kastelenplein ▪ Toegankelijkheid Kastelenplein via OV, fiets of te voet niet uitnodigend. ▪ De nieuwe (‘Brainportlijn’) HOV tangent zal ergens in dit gebied de verbindingen maken tussen Best – Veldhoven en de High Tech Campus. Hiertussen zal naar verwachting ten minste een halte komen bij het Kastelenplein. Hier kan ook overgestapt worden op HOV4 en de andere buslijnen over de Karel de Grote laan ▪ Al het oost-west verkeer gaat door de onderdoorgang van de A2/N2 ▪ Er wordt een nieuwe fietsroute in het groen tussen De Run en HTC, gekoppeld aan de groene kwaliteit van de Dommel

Grote infrastructuur vormt barrière voor voetgangers Nieuw ankerpunt moet Kastelenplein inbedden in voetgangersstructuur in alle richtingen

Nieuwe HOV lijn biedt kansen om het wegprofiel aan te passen en aantrekkelijke ruimte te creëren voor gezonde mobiliteit Integratie van de HOV4-lijn met tangentlijnen om de luchthaven en BIC te verbinden met de High Tech Campus

Nieuw snel fietspad geïntegreerd in het rivierlandschap

LEGENDA: Opgaven Kansen Fietspaden Belangrijke fietspaden OV buslijnen OV bushaltes Geplande HOV-lijnen

III - OUD KASTEEL

II - GESTEL

*

Stedelijke zone aan HOV4

0

0

1.0001.000 [m] [m]

¯

¯

Máxima MC Veldhoven * toekomstig HOV-tracé bij Kastelenplein is in studie (project HOV4)

| 10

B1.5 Mobiliteit en bereikbaarheid - Analysekaarten I

I

I

II

II

II

IV III

III

IV

IV

V

VI V

V

Legenda:

slechts

best

bus

train

haltes

PTAL analyse (Rudifun 2018) Public Transport Accessibily is indicator voor OV- bereikbaarheid irt dichtheid: De nieuwe HOV4-lijn zal van grote invloed zijn op de benodigde verbetering van de OV-bereikbaarheid. In het centrum de toegankelijkheid al goed te noemen.

Legenda:

autosnelweg

regionale weg

hoofdweg

Legenda:

12-50

56-60

61-65

66-70

71-95

[dB]

Geluidsproductie - allebronnen (RIVM 2020) Er is veel geluidsproductie en -overlast rond de grotere wegen.

I

I

II

II

III

III

III III

IV

IV

IV

V

V

51-55

Het probleem is vooral groot rond bedijventerrein De Run.

II

fietsers, bromfietsers

straat

Auto (Top10NL 2021) De hoofdwegen met het drukke verkeer werpen barrières op in alle deelgebieden buiten het centrum.

I

Legenda:

lokale weg

V

gemengd verkeer

Fiets (Top10NL 2021) Er zijn meer fietsvriendelijke infrastructuur op de noord-zuidlijnen dan op de oost-westlijn. Ook benutten veel fietsers de parallelle route, bijvoorbeeld via de Beemdstraat.

STRAVA; fiets (Strava global heatmap 2022) Er is een gebrek aan aantrekkelijke routes die de gebieden II-V met elkaar verbinden. Bestaande verbindingen langs de Karel de Grotelaan (HOV4 trace) is niet aantrekkelijk (vanwege de verkeersintensiteit).

STRAVA; hardlopen (Strava global heatmap 2022) In de gebieden II-V zorgt de hoofdwegenstructuur voor flinke voetgangersbarrières.

| 11

B1.5 Mobiliteit en bereikbaarheid - Straatprofielen A-A

B-B

C-C

scale: x3 1

2

3

Straatgedeelte A-A: Mecklenburgstraat

P

P

scale: x3 x3 scale: x3scale: 1

1.8 2.8 1.8

5

2

1

Straatgedeelte 4 B-B: Karel de Grotelaan P

5

1.8 2.8 1.8

1 23

P

P

1.8 2.8 5 5 6.5 3.5 2.5 1.3 1.3 1.8 2.5 3.5 10

5

3.5 2.5 1.3 6.5 1.3 2.5 3.5

5

3

3

5 6.5

1.8 2.8 1.8 7

3.5

6.5

3

3

2

3

P

P

40

3.5 5 2.5 1.3 6.5 1.3 2.5 3.5 4 4.5

40

1.5 3

3 3.5 2.5 3

7

6

7

10

3

3

6.5

7

4

4.5

10

3

3

6.5

7

6.5

1

6.5

P

3 3 1.5 3.5 2.5 1.3 6.5 1.3 2.5 3.5

2 3 2.3 1.3

10 4

4.5 3 3 4 6.5

10 7

19 47

3 3.5 2.5 3 4

10

7 40 3 6 7

7 5.7

3 3.5 2.5 3.5 31.5 3403.5 10 3 3 2.5

7

1.5 63

5.7

3 2.5

3 3.5 7 2.5 3.5 3

4.5 5.7

7

2.5

6 4

3 2.5

10

7

5.7 4

3 2.5 10

7

6 5

5

3

3

5 4 4 Straatgedeelte C-C: Karel de Grotelaan- Meerveldhovensweg

4

3.5

5 Bijlage Gebiedsvisie Groots Gestel | 12 2.5

6.5

1

6.5

3

8

B1.6 Overzicht Analysekaarten Samengevat liggen er diverse kansen en kwaliteiten, maar ook aandachtspunten als aanknopingspunten voor de gebiedsvisie.

▪ In Gestel gelden belangrijke aandachtspunten ten aanzien van sociale samenhang en leefbaarheid, vooral tussen de Ring en het Afwateringskanaal. Verder richting Veldhoven neemt dit in het algemeen af. Hier neemt ook het eigen woningbezit en gemiddeld inkomen toe. Met de verdere verstedelijking is de kwaliteitsimpuls voorwaardelijk, met toevoeging van maatschappelijke voorzieningen in de buurten van Gestel en op het Kastelenplein.

! !

!

! A67 A2 / N2

A67 A2 / N2

7 A6

7 A6

Ruimtelijke en functionele kwaliteit

▪ Functionele structuren van de Karel de Grotelaan, de Ring en de Kempenbaan trekken veel autoverkeer en kennen accent op doorstroming ten koste van verblijfskwaliteit. Deze structuren worden beperkt benut voor langzaam verkeer en vormen vaak een barrière in de dwarsrichting.

Sociale samenhang en leefkwaliteit

++

+

+ Beatr

ixkan

aal

+

+

+

Eindh

ovens K

anaal

m

r de

n Ge

A2 / N2

D

om

er

Gend

+

lre

ep

De analysekaarten van de gehele ontwikkelas Zuidwest (inclusief het Veldhovense gedeelte) zijn opgenomen in de bijlagen.

el

+

mel

Dom +

r

+

+

A67 A2 / N2

+

7 A6

Do

m

m

el

nde

+

++

+

Ge

+

To ng e

▪ Belangrijke groenstructuren liggen aan weerszijden van de Karel de Grotelaan, waar de HOV4 lijn zal komen. Kansen liggen in de accentuering en versterking van dit groen, en de verbinding als een groene ladderstructuur, waarin de lijn van de HOV aantakt.

A2 / N2

A2 / N2

▪ De functionele lijn van de HOV4 verbinding volgt de grootschalige hoofdstructuren. De waardevolle structuren waaruit bijvoorbeeld de historische gelaagdheid van de stad tot uitdrukking komt ligt hier vaak parallel aan, op enige afstand.

n Ru

Groen, gezondheid, en klimaat

Mobiliteit en bereikbaarheid

| 13

B2.1 Twee perspectieven verdichten langs de hoofdas, vooral aan de haltes stedelijke voorzieningen aan de hoofdas

Om de bijdrage aan de bestaande structuren en mogelijkheden van de verstedelijkingsopgave in de Ontwikkelas Zuidwest te onderzoeken is een korte verkenning gedaan in de effecten van twee uiteenlopende ruimtelijke perspectieven. ▪ In een eerste perspectief waarbij de verstedelijking zich met name richt op de hoofdas waar ook de HOV lijn loopt, waar zo een hoogstedelijke as kan onstaan en de nabijheid van de HOV-lijn en haltes optimaal benut wordt. Dit is ADRES, hier wordt een nieuwe stedelijkheid ontwikkeld die de HOV-lijn als adres heeft. ▪ Een tweede perspectief waar verdichting juist aan de achterliggende parallelle structuren landt en verbindende structuren tussen parallelstructuren en de haltes worden ontwikkeld. Dit is LADDER.

Perspectief A: ADRES

verblijfskwaliteit aan de hoofdstructuur

bestaande wijken behouden

Deze twee verdichtingsperspectieven zijn beschouwd op kenmerken, kansen (en gemiste kansen) aan de hand van de vier thema’s, deze zijn puntsgewijs toegelicht hierna. parallelstructuren als drager voor verstedelijking

Dit geeft inzicht in de mogelijkheden en wenselijkheid om de bestaande structuren en de nabijheid van de toekomtige HOV-haltes te benutten om de verstedelijkingsopgave in te passen in de ontwikkelas Zuidwest. De uiteindelijke visie in hoofdstuk 4 bevat elementen van beide richtingen.

Perspectief B: LADDER

verkeersfunctie heeft prioriteit op hoofdstructuur

investeren in de wijken

| 14

B2.2 Perspectieven- Ruimtelijke en functionele kwaliteit

II GESTEL

III OUD KASTEEL

Perspectief A:

Perspectief B:

ADRES

LADDER

Stadsstraat Wibautstraat, Amsterdam

Orientatie rondom groenzone, Chiswick Park

▪ Adressen aan de Karel de Grotelaan ▪ Dit wordt een echte hoogstedelijke stadsstraat met voorzieningen en levendigheid ▪ Een aantrekkelijke openbare ruimte aan de straat biedt ruimte voor flaneren en verblijf ▪ Kans om de naoorlogse structuren aan de Karel de Grotelaan te verdichten en te verlevendigen ▪ Oversteekbaarheid van de Karel de Grotelaan moet veel beter om te functioneren als stedelijke as

▪ Oriëntatie aan historische linten en groenstructuren van de Dommel en de Gender ▪ Historische radialen vormen het hart van de buurt, ook al is de ruimte voor verdichting hier beperkt ▪ De randen aan het kanaal / Gender aan de noordzijde en de Locatellistraat met zicht op de Dommel zijn het meest aantrekkelijk door de groene setting en goede leefkwaliteit, hier wordt in hoogste dichtheden gebouwd ▪ Deze randen zijn verder gelegen van de hoofdstructuur en de HOV-haltes

▪ Adressen aan de Karel de Grotelaan en de Meerveldhovenseweg ▪ Kastelenplein krijgt een voorkant aan de hoofdwegen, waar het zich kan presenteren aan de omgeving en het passerend verkeer. ▪ Dit kan tweezijdig ontwikkeld worden (Meerveldhovenseweg en Karel de Grotelaan) ▪ Hiervoor is het wenselijk de verkeersintensiteit fors omlaag te brengen

▪ De randen van de wijk zijn het meest aantrekkelijk door de groene setting en goede leefkwaliteit, hier wordt in hoogste dichtheden gebouwd met zicht op groen ▪ Dit is iets verder gelegen van de hoofdstructuur, HOV en het voorzieningencentrum Kastelenplein

| 15

B2.3 Perspectieven- Sociale samenhang en leefkwaliteit

II GESTEL

III OUD KASTEEL

Perspectief A:

Perspectief B:

ADRES

LADDER

Levendige functies aan de straat

Optoppen bestaande structuren

▪ Voorzieningen concentreren aan de Karel de Grotelaan, goed bereikbaar vanuit de wijk ▪ Hierbij ontstaat het risico dat voorzieningen die nu in de wijk liggen verschuiven naar de Karel de Grotelaan ▪ De Karel de Grotelaan ondergaat een transformatie van barrière en scheiding tussen buurten naar centrum van de wijk ▪ De bestaande buurten worden minder belast met de verdichtingsopgave

▪ Bestaande voorzieningenclusters in de buurten worden verder versterkt, met kleine centra aan radialen en op de kruisingen van parallelstructuren en dwarsstructuren naar de haltes ▪ Meer levendigheid in de woonstraten ▪ Grondgebonden woningen zullen deels transformeren naar appartementen ▪ De bebouwing keert zich mogelijk verder af van de hoofdstructuur Karel de Grote laan, welke daardoor wellicht minder prettig is voor verblijf

▪ De voorzieningen zijn nu ook veelal geconcentreerd op Kastelenplein, dit wordt verder versterkt ▪ Kastelenplein neemt een bijzondere positie als eiland in de hoofdstructuur, dit kan versterkt worden tot een eiland met een centrumfunctie voor de hele stad ▪ De bestaande buurten worden minder belast met de verdichtingsopgave en kunnen rust en kleinschaligheid vasthouden

▪ Kastelenplein neemt een bijzondere positie als eiland in de hoofdstructuur, maar sluit beperkt aan op de omliggende structuren ▪ De groene randen vormen nu al een gewaardeerd woonmilieu, deze kunnen verdicht worden met hogere woonvolumes en accenten aan de groene rand van Dommel/recreatieplas Hanevoet en parkstrook Genderbeemd, waar ruimte is voor verblijf en recreatie, net als bij het Kanaal

| 16

B2.4 Perspectieven- Groen, gezondheid en klimaat

II GESTEL

III OUD KASTEEL

Perspectief A:

Perspectief B:

ADRES

LADDER

Robuuste laanstructuur, Amsterdam

Groenblauwe kwaliteit met hoge dichtheden, Park Somerlust

▪ Aan de hoofstructuur van Karel de Grotelaan kan laanbeplanting bijdragen aan de stedelijke allure ▪ De groengebieden die nu tussen haakvormige bebouwing ligt zal onder druk komen te staan ▪ De ruimte in de ondergrond staat ook onder druk, waardoor er weinig ruimte is voor een robuuste boomstructuur ▪ De groene randen van Dommel en Gender blijven als nu, zullen wel gebruikt worden door de nieuwe bewoners aan de Karel de Grotelaan voor wandelen en recreatie

▪ Afwatering over het profiel van de Karel de Grotelaan (conform beleid) is beter mogelijk in het laddermodel ▪ De karakteristiek van Parkway in het groen kan beter beschermd worden; de bebouwingsdruk aan de as is minder groot ▪ De groene randen worden veel intensiever gebruikt door de hogere bebouwingsdichtheid direct aan deze parkstroken ▪ De groene karakteristiek van de wijken wordt door meer mensen beleefd

▪ Groene kwaliteiten zichtbaar maken aan de as, juist ter versterking van het Parkway karakter met een breed groen profiel. Tegelijkertijd komt het groen aan weerszijde van de Karel de Grotelaan flink onder druk te staan door intensiever bebouwing (ruimtebeslag) en gebruik ▪ Groenblauwe passages zoals het verbindingskanaal worden geaccentueerd zodat de Karel de Grotelaan beter is ingebed in de stedelijke omgeving en reageert op dwarsverbindingen

▪ De groene randen worden veel intensiever gebruikt door de hogere bebouwingsdichtheid direct aan deze parkstroken ▪ De groene karakteristiek van de wijken wordt door meer mensen beleefd

| 17

B2.5 Perspectieven- Mobiliteit en bereikbaarheid

II GESTEL

III OUD KASTEEL

Perspectief A:

Perspectief B:

ADRES

LADDER

Aantrekkelijk profiel biedt ruimte aan alle verkeersstromen (Utrecht USP en Merwedelijn)

Profiel gericht op doorstroming (Zuidtangent) geeft barriere, kleinschalige parallelroutes langzaam verkeer

▪ Alle stromen worden geconcentreerd aan de hoofdas Karel de Grotelaan, dit vraagt een flinke afname van het autoverkeer ▪ Een goede oversteekbaarheid van de Karel de Grotelaan is een voorwaarde om de verblijfskwaliteit en stadsstraat-karakteristiek te creëren, dit is niet in lijn met de beoogde HOV-kwaliteit van een bussysteem op maaiveld met hogere snelheid, frequentie en betrouwbaarheid ▪ Ook het parkeren vraagt om ingrijpende oplossingen, dit is niet inpasbaar aan de Karel de Grotelaan, risico op een parallele logistieke structuur ▪ Veel zijstraten hinderen het doorgaand fietsverkeer ▪ Voordeel is dat de wijken zelf waarschijnlijk autoluwer kunnen worden

▪ Karel de Grotelaan kan vooral een doorstroomfunctie voor het verkeer bieden, met een beperkt aantal kruisingen en een HOV-kwaliteit. ▪ Hoewel er aan de Karel de Grotelaan goede fietsroutes liggen zijn de routes over de radialen of groene parallelstructuren aantrekkelijke of ten minste levendiger en sociaal veiliger ▪ Vanaf de halte zullen veel reiziger te voet of te fiets verder gaan (first+last mile), hiervoor is het nodig goede fietsvoorzieningen in te richten bij de haltes ▪ Hiervoor dient het parkeren worden minder dominant te worden in de openbare ruimte

▪ De functies van Meerveldhovenseweg en Karel de Grotelaan moeten goed worden ingericht om de oversteekbaarheid te waarborgen en de herkenbaarheid en karakteristiek van het adres aan de straat te waarborgen. ▪ De onstluiting van het Kastelenplein zelf is lastig inpasbaar ▪ De entrees van de buurten zijn lastig inpasbaar aan de Karel de Grotelaan / Meerveldhovenseweg met de gewenste verblijfskwaliteit aan beide zijden ▪ Aan beide zijden van beiden wegen zal een 2-richtingen fietspad voor de hand liggen waardoor een veelheid aan fietspaden ontstaat ▪ Voordeel is dat de wijken zelf waarschijnlijk autoluwer kunnen worden

▪ Het Kastelenplein blijft een eiland tussen hoofdwegen ▪ Voorkeur vanuit stedelijke inbedding is dat één van de twee structuren (Karel de Grotelaan of Meerveldhovenseweg) wordt aangewezen als hoofdverkeersstructuur, zodat het Kastelenplein ten minste aan 1 zijde aansluit op het aangrenzend stedelijk weefsel van de woonwijk ▪ Ongelijkvloerse verbindingen blijven nodig in noord-zuid richting en moeten aantrekkelijk worden vormgegeven

| 18

​​

Het perspectief ADRES kent een grote potentie, waarbij langs de as hogere stedelijke bouwblokken in de plaats van de bestaande bebouwing komen. Het karakter wordt anders dan nu, van een open parkway structuur naar een meer gesloten stadsstraat, met hoger stedelijke kwaliteit, waar voorzieningen gebundeld zijn aan de straat en de nabijheid van de haltes en de HOV-lijn goed benut wordt. De achterliggende buurten zullen wat langer de huidige-luwere- karakteristiek kunnen behouden. Aandachtspunten liggen in de oversteekbaarheid van de straat die vraagt om een verlaging van de verkeersintensiteiten en mogelijk niet in lijn is met de gewenste HOV-kwaliteit. Daarbij is de ruimte voor groen, gezondheid en klimaat verder weg gelegen van de verstedelijking. Bij Kastelenplein is het raadzaam om te kiezen voor 1 van de 2 structuren (Karel de Grotelaan of Meerveldhovenseweg) als echte voorkant van Kastelenplein, die liefst een tweezijdig bebouwd stedelijk profiel krijgt. Een integrale afweging dient te worden gemaakt in combinatie met de verkeersontsluiting: de ontsluiting en verkeersafwikkeling bij Kastelenplein vormt een opgave en mogelijk conflict met het gewenste kwaliteitsbeeld.

Sterke punten ADRES: ▪ Benutten van nabijheid van de HOV-haltes ▪ De verdichting is goed gefaseerd uitvooerbaar ▪ Doorstroming van woningen binnen de wijk is goed te realiseren

| 19

B2.7 Bevindingen LADDER

Bij het LADDER perspectief wordt vooral ingezet op de kwaliteiten van de parallelle structuren, in mindere mate op de directe nabijheid van de HOV-haltes. Hiermee kan de HOVkwaliteit met voldoende betrouwbaarheid en snelheid mogelijk beter gerealiseerd worden, en heeft de verdichting een grotere impact op de wijken en de groenstructuren, dan wanneer alle focus op de Karel de Grotelaan ligt. In het LADDER perspectief zal de stedelijke verdichting meer gefragmenteerd plaatsvinden op veel verschillende plekken in de wijk. Het effect op de wijk is groter ook in positieve zin, met een grotere impuls voor sociaal en leefbaarheid. Hierbij worden de historische radialen meer de dragers van de wijk, aansluitend bij de historie, de voorzieningen worden versterkt en het groen wordt meer benut. Hierbij zijn de dwarsrelaties doorslaggevend om deze ladderstructuur te laten slagen, om zo letterlijk de verbeterde bereikbaarheid en andere kwaliteiten (groen, voorzieningen) met elkaar te verbinden.

Sterke punten LADDER: ▪ Meer locaties in een groter gebied absorberen de verdichtingsopgave ▪ De groenzones in de buurten worden beter benut

| 20

B2.8 Wat nemen we mee uit de perspectieven? Met het intermezzo van de perspectieven in de gebiedsvisie leren we welke verdichtingsmodellen voor de ontwikkelas Zuidwest interessant zijn om de bestaande stad te versterken en de verstedelijksopgave binnen het invloedsgebied van de HOV-haltes te faciliteren.

Beide perspectieven bieden interessante kwaliteiten, maar we kunnen ook concluderen dat geen van beiden alleen de beste oplossing biedt. Het is niet zo dat we kiezen voor één van de twee perspectieven, maar we zoeken een combinatie welke de sterke punten van bieden integreert. Voor de versterking van de bestaande stad biedt vooral het LADDER-perspectief de meeste kansen. De verdichtingslocaties zijn verspreid over een groter gebied, waardoor de effecten (ook in de fasering) groot zijn. Dit zal wel bij moeten dragen aan een verbetering van de openbare ruimte in de wijk als geheel. Hierbij wordt juist ook geïnvesteerd in de oude structuren en hierbij kunnen bestaande voorzieningen(clusters) zich verder ontwikkelen en een belangrijke rol vervullen voor het toenemende aantal inwoners. Ook worden de groenstructuren hier het best ingezet voor nieuwe stedelijke kwaliteit, anderzijds wordt de druk op het groen groter. Het verdichten van de strook aan de Karel de Grotelaan in ADRES lijkt minder ingrijpend, omdat de achterliggende buurten in de luwte blijven. Echter de bereikbaarheid komt flink onder druk te staan, en daarbij is het uithollen van de buurten een reëel risico, investeringen zullen hier minder groot zijn.

Aan de as zelf ontstaat een hoge dichtheid, wat past bij een hoogstedelijke HOV-lijn, maar niet zozeer bij de cultuurhistorische waarden van de open karakteristiek van de Karel de Grotelaan.

dichtheden. Nog meer dan bij ADRES dienen de haltes strategisch gepositioneerd te worden. Zo kunnen goede verbindingen ontstaan en korte loopafstanden naar de verdichtingslocaties vanaf de HOVhalte. Overigens zijn reizigers veelal bereid iets verder te lopen naar een HOV-halte, als echte HOV-kwaliteit wordt gerealiseerd, inclusief o.a. comfort, snelheid en frequentie. Dan zijn goede loopen fietsroute van belang. De verdichting in LADDER kan goed gefaseerd uitgevoerd worden, zodat de wijk wat meer organisch verandert en kan reageren op de behoeften (en waarschijnlijk ook beter op eigendomsituaties en particuliere initiatieven). Tevens kan goed ingespeeld worden op de ambitie om een doorstroming in de wijk te faciliteren, waarin bewoners van de buurten in hun eigen wijk een nieuwe woning vinden en bijvoorbeeld van een gezinswoning naar een appartement verhuizen als dat inmiddels beter bij hun situatie past. Daarmee zetten we in op een combinatie van LADDER en ADRES. We streven gespreide verdichting na, aan structuren van bestaande kwaliteit zoals de historische radialen, passend bij de schaal, of de groenstructuren in de omgeving. Tegelijkertijd wordt de nabijheid van de haltes goed benut door hier in de hoogste dichtheden te en de buurtentrees hier vormt te geven.

Een belangrijk voordeel van het perspectief ADRES is het benutten van de nabijheid van de HOV-haltes. In LADDER is het verbinden van de haltes aan de meer verspreide en verstedelijkingslocaties een opgave, immers een korte loopafstand tot de halte is een belangrijke aanjager voor bouwen in hogere

| 21

B3 Begrippenlijst

Adressering: de oriëntatie van entrees van gebouwen richting de openbare ruimte FSI: Floor Space Index, mate van dichtheid, berekend als de verhouding tussen de totale bruto vloeroppervlakte (BVO) van een gebouw en de bijbehorende terreinoppervlakte Gezonde / actieve mobiliteit: vormen van vervoer (fietsen, lopen) die een positief effect hebben op de gezondheid of de milieukwaliteit bevorderen GSI: Ground Space Index, de footprint van de bebouwing gedeeld door de terreinoppervlakte

PBL: Planbureau voor de Leefomgeving RUDIFUN: de dataset “Ruimtelijke Dichtheden en Functiemenging in Nederland” waarin de FSI, GSI, L, OSR en MXI, conform NEN9300 op de schaalniveaus van bouwblok, buurt, wijk en gemeente worden aangeboden (https://www.pbl.nl/publicaties/rudifun-2022ruimtelijke-dichtheden-en-functiemenging-in-nederland) Stedelijke voorzieningen: functies die kunnen worden gerealiseerd en blijven bestaan dankzij de aanwezigheid van een zekere dichtheid en mate van stedelijkheid, denk aan winkels, horeca, ovvoorzieningen, zorgvoorzieningen, etc.

Maatschappelijke voorzieningen: gebouwen en buitenruimte voor maatschappelijke functies en activiteiten, die niet vanzelfsprekend door de markt worden gerealiseerd en daarom een actieve rol vragen van de gemeentelijke overheid MXI: Mixed Use Index mate van functiemenging: de bruto vloeroppervlakte voor wonen gedeeld door de totale vloeroppervlakte in een gebied Nolli analyse: op kaartbeeld is onderscheid gemaakt tussen openbaar gebied (openbare ruimte, kerken etc.) en niet openbaar (m.n. gebouwen) Parkway typologie: een breed opgezet profiel van een hoofdweg, gericht met een focus op doorstroming, waarbij aan de route grote woonblokken in het groen liggen met aandacht voor de landschappelijke kwaliteiten Robuust: het vermogen om weerstand te bieden tegen (plotselinge) verandering

| 22