Bijlage 2 - Concept Participatieverslag Kanaalzone-Zuid

Participatieverslagtotaal Gebiedskader Kanaalzone-Zuid Gemeente Eindhoven april 2025

inhoud Inleiding3 1. Organisatie van de participatie 

4

2. Verwerking resultaten empathisch onderzoek in gebiedskader

6

3. Verwerking ambities in gebiedskader  Bijlage: Toelichting bij de thema’s 

12 20

Colofon Gemeente Eindhoven Fotografie: cocosmos Voor de inhoud van dit participatieverslag is gebruik gemaakt van het document: ‘DNA van de nieuwe buurt Kanaalzone-Zuid’ van cocosmos. april 2025

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 2

Inleiding Op dit moment is de Kanaalzone-Zuid nog een bedrijventerrein. Naast veel woningen komen er in de toekomst ook werkplekken en nieuwe voorzieningen. Ook richten we de openbare ruimte opnieuw in; met veel groen aan het water en plekken om te verblijven en een betere ontsluiting voor het verkeer. De gemeente gaat samen met de grondeigenaren een gebiedskader opstellen. Dit is nodig om richting te geven aan de (her)ontwikkeling van het gebied en om toekomstige plannen te kunnen beoordelen. Het gebiedskader bevat het antwoord op de kernvraag ‘Wat willen we hier?’ en geeft de ambities en uitgangs­ punten voor het gebied, zoals type woningen, groenstructuur en verkeer. Ook bevat het gebiedskader een eerste opzet van vorm en hoogtes van gebouwen en geeft het inzicht hoe de gebouwen en openbare ruimtes zich tot elkaar en de bestaande omgeving verhouden.

we hen ook in een vroeg stadium. Dit is gedaan met straat­gesprekken en door bijeenkomsten. Ook vroegen we digitaal om input. De gemeente heeft bureau cocosmos gevraagd het participatieproces voor het gebiedskader Kanaalzone-Zuid te ontwerpen, begeleiden en de resultaten vast te leggen. Dat is gedaan in het document ‘DNA van de nieuwe buurt Kanaalzone-Zuid’ van cocosmos. Dit participatie­ verslag bevat een overzicht van de opgehaalde resultaten tijdens het ­participatie­proces en geeft -gemotiveerd- weer of en hoe dit is verwerkt in het gebiedskader.

Het kader vormt ook de basis voor een ontwikkelstrategie voor Kanaalzone-Zuid, waarin de vervolgvragen ‘Hoe bereiken we dat?’ en ‘Met wie doen we dat en in welke verhouding?’ aan bod komen. Het opstellen van het gebiedskader Kanaalzone-Zuid doen we in samenwerking met iedereen die betrokken is bij deze omgeving, zoals (toekomstige) bewoners, gebruikers, eigenaren en belangen­ organisaties. Het streven is om het gebiedskader eind 2025 te laten vaststellen door het college. We werken bij de opstelling van het kader intensief samen met de eigenaren in het gebied. Ook gaan we het gesprek aan met georganiseerde partijen en belangenorganisaties. Het gebiedskader is van invloed op de woon- en leefomgeving van bewoners van omliggende buurten. Zij gaan de effecten merken van de gebiedsontwikkeling de komende jaren. Daarom betrekken

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 3

1. Organisatie van de participatie

Inzichten voor het Gebiedskader Kanaalzone-Zuid Participatie vond plaats op twee momenten, het empathisch onderzoek in oktober 2024 en de validatie in november 2024, beide momenten zijn ontworpen, begeleid en vastgelegd door bureau cocosmos, in opdracht van de gemeente. Het empathisch onderzoek bestond uit: ƒ Straatgesprekken (68 gesprekken) ƒ Online vragenlijst omwonenden (48 reacties) ƒ Online vragenlijst toekomstige bewoners en geïnteresseerden (45 reacties) ƒ Online vragenlijst belangenorganisaties en achterban (153 reacties) ƒ Interviews met gebruikers (3 interviews) De validatie bestond uit: ƒ Inloopmarkt: 101 bezoekers ƒ Online vragenlijst: 49 reacties

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 5

2. Verwerking resultaten empathisch onderzoek in gebiedskader

Thema’s voor het Gebiedskader Kanaalzone-Zuid Uit het empathisch onderzoek kwamen vier thema’s naar voren die gezamenlijk het toekomstig DNA vormen van de Kanaalzone-Zuid. De resultaten en aanbevelingen uit het empathisch onderzoek zijn tijdens de validatie getoetst en verwerkt in aanbevelingen. Ook zijn enkele aanbevelingen toegevoegd tijdens de validatie. Onderstaande tabel geeft weer of en hoe de resultaten zijn opgenomen in het gebiedskader. Een toelichting op de thema’s is opgenomen in de bijlage. Thema 1. Happy mix of Happy Accidents Thema 2. Het gouden rafelrandje van Eindhoven-centrum Thema 3. Sociaal van betekenis: voor elkaar en voor de plek Thema 4. Kansen van het Kanaal

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 7

Aanbevelingen thema 1: Happy mix of Happy Accidents Thema 1 Ontwerp het gebied niet ‘vol’ maar behoud ‘lege plekken’ die juist door het gebruik worden ingevuld.

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels deels

Zorg voor een mix van functies, en een mix van mensen.

ja

Laat ruimte voor ontmoetingsplekken die spontane ontmoeting stimuleren en sociale bubbels doorbreken. Divers woonprogramma dat diverse doelgroepen aanspreekt en bereikbaar is voor hen (en snelle uitstroom voorkomt).

ja

deels

Toelichting Het gebiedskader biedt een thematische invulling, maar is nog geen gedetailleerd masterplan. We bekijken het gebied met de inzichten van nu, maar zorgen voor voldoende flexibiliteit om in te spelen op toekomstige behoeften. Hierdoor blijft het mogelijk om functies, zoals wonen en nietwonen, aan te passen op basis van de vraag. De openbare ruimte krijgt voldoende ruimte om divers gebruik mogelijk te maken, waar dat aansluit bij het omliggend programma. Daarnaast streven we naar een gebied met gebouwen van verschillende hoogtes en korrelgroottes, zodat de specifieke functies, zoals design werkruimtes, de kans krijgen hier te landen. Het gebied krijgt een divers karakter, met de nadruk op wonen. Daarnaast is er ook ruimte voor werken en recreëren, wat bijdraagt aan een gevarieerde leefomgeving. Met een nadruk op design door de komst van de Design Academy. Het Kanaalpark en de groene ruimten tussen de beoogde bebouwing worden ingericht om ontmoeting te bevorderen en sociale verbindingen tussen de verschillende doelgroepen te versterken. Het vigerende woonbeleid vormt de basis voor de verdere ontwikkeling van het woonprogramma. We zetten in op toegankelijkheid en diversiteit, binnen de kaders van het beleid. Eigenaarschap vormt een terugkerend onderdeel in de planontwikkeling, op verschillende schaalniveaus.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 8

Aanbevelingen thema 2: Het gouden rafelrandje van Eindhoven-centrum Thema 2

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels Zorg voor ruime gelegenheden voor culturele uitingen deels en expressie in de openbare ruimte, bijvoorbeeld door de invulling van lege muren, modulaire speelvoorzieningen, sociale straatmeubels etc. te benaderen als canvas.

Maak ruimte voor cultuur door mogelijkheden voor deels zelfexpressie in de openbare ruimte- zodat makers zelf hun invulling kunnen geven. Stimuleer ‘beleving’ als het gaat om (horeca-) ja voorzieningen: dit betekent kwaliteit boven kwantiteit of omzet. Koppel de ontwikkeling van dit gebied aan het beleid over atelierruimtes in de stad.

ja

Toelichting Dit is op dit moment nog niet als concrete plek opgenomen in het gebiedskader. De nadruk ligt op de mogelijkheid om design-gerelateerde functies in het gebied te huisvesten. Daarnaast komt het thema Eigenaarschap op verschillende plekken terug in het gebiedskader. De concrete invulling van de openbare ruimte wordt in een later stadium uitgewerkt. Dan gaat het over de vormgeving en invulling van de openbare ruimte en de drempelruimte: overgang openbaar/privé en de afspraken die je maakt ten aanzien van het gebruik van collectieve of openbare ruimte. Zie de toelichting hierboven.

De horeca in het gebied wordt ontwikkeld met oog voor kwaliteit en beleving. Het aanbod moet niet concurreren met het stadscentrum, maar juist ondersteunend zijn aan de functies die dit gebied een eigen karakter geven. Het beleid over atelier- en werkruimtes is meegenomen in het gebiedskader.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 9

Aanbevelingen thema 3: Sociaal van betekenis - voor elkaar en voor de plek Thema 3

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels Biedt de gelegenheid aan (lokale) kleine ondernemers ja en makers om eigenaar te worden van hun grond en gebouw. Bouw zo vroeg mogelijk aan eigenaarschap door in deels het ontwikkelproces geïnteresseerden mee te laten ontwerpen aan de plannen voor het gebied, in het bijzonder: makers, ondernemers, kunstenaars en geïnteresseerde omwonenden en potentieel toekomstig bewoners.

Toelichting Er is ruimte voor deze mogelijkheid, maar er zijn nog geen concrete locaties of voorbeelden aangewezen. De verdere ontwikkeling start pas na de vaststelling van het gebiedskader. Voor nu kan alleen worden opgenomen dat het wenselijk is dat toekomstige initiatiefnemers deze betrokkenheid meenemen in hun plannen. In het vervolgtraject kunnen er afspraken worden gemaakt over wie over welk stuk van het plan meedenkt.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 10

Aanbevelingen thema 4: Kansen van het Kanaal Thema 1

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels Maak delen van het kanaal ‘begaanbaar’ door de kade deels te vergroenen en te verlagen. Maak bijv. gebruik van houten vlonders of trappen.

Laat het water verder de nieuwe buurt instromen door nee bijvoorbeeld aftakkingen van het kanaal. Laat ruimte voor ontmoetingsplekken die spontane ontmoeting stimuleren en sociale bubbels doorbreken.

ja

Ontsluiten van verkeer op de ring moet niet leiden tot een scheiding van de buurten.

deels

Toelichting Kanaaldijk-Zuid is in de toekomst alleen nog te gebruiken door fietsers en voetgangers. Voor autoverkeer wordt de Dirk Boutslaan zowel stad in als uit een belangrijke inprikker, waardoor het kanaal beter benaderbaar wordt. Dit biedt ruimte voor zachte oevers bij het kanaal en groene parkjes tussen de toekomstige bebouwing. Het Havenhoofd is een belangrijke schakel in het benaderbaar maken van het Kanaal. Ook is er de ambitie om een extra brug over het Kanaal toe te voegen. Het kanaal vormt een belangrijke zichtlijn van en naar de stad, waardoor aftakkingen niet wenselijk zijn. Daarnaast laten de grondwaterstanden in dit gebied dit niet toe. Er wordt een voorstel gedaan voor een XL-toren als icoon van het gebied. Andere hoogbouw wordt lager en sluit aan op de omgeving. Door één grotere toren te realiseren, blijft er meer ruimte over voor een aangename en groene openbare ruimte op de begane grond. De verkeersaansluiting op de ring valt buiten het gebiedskader en is onderdeel van het verbeterplan ring en het verkeerscirculatieplan (VCP). In het VCP is De Dirk Boutslaan, zowel stad in als stad uit, een belangrijke inprikker tussen de ring en het centrum. De Dirk Boutslaan is wel onderdeel van het gebiedskader en daar is een herinrichting nodig vanwege de afsluiting van de Kanaaldijk-zuid voor gemotoriseerd verkeer en verdichting van de Kanaalzone zuid.

Het gebiedskader moet ervoor zorgen dat bij een herinrichting van de Dirk Boutslaan goede en logische oversteekmogelijkheden naar de omliggende buurten worden gerealiseerd.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 11

3. Verwerking ambities in gebiedskader

Ambities voor het Gebiedskader Kanaalzone-Zuid De resultaten uit het empathisch onderzoek zijn vertaald naar zes hoofdambities voor het gebiedskader Kanaalzone-Zuid, elk met deelambities. Onderstaande tabel geeft weer of en hoe de ambities zijn verwerkt in het gebiedskader. Hoofdambitie 1: De Kanaalzone-Zuid is een levendig stuk stad dat voortbouwt op het aanwezige creatieve en innovatieve karakter. Hoofdambitie 2: De Kanaalzone-Zuid benut het kanaal als basis voor een groene en gezonde leefomgeving (Kanaalpark) en zorgt daarmee voor een versterking van het groenblauwe raamwerk van Eindhoven. Hoofdambitie 3: De Kanaalzone-Zuid faciliteert de mobiliteitstransitie en zet voetganger en fiets op één. Hoofdambitie 4: De Kanaalzone-Zuid biedt ruimte om iets te laten ontstaan. Hoofdambitie 5: De Kanaalzone-Zuid is robuust en toekomstbestendig. Hoofdambitie 6: De Kanaalzone-Zuid stimuleert eigenaarschap en verbinding, met elkaar en met de plek. De Kanaalzone-Zuid is verbonden met de stad en haar bewoners.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 13

hoofdAmbitie 1: De Kanaalzone-Zuid is een levendig stuk stad dat voortbouwt op het aanwezige creatieve en innovatieve karakter Deelambities De Kanaalzone-Zuid wordt een hoogstedelijke en levendige wijk met een mix van wonen en werken met circa 2000 woningen. Mix in het woon-programma, aangevuld met een substantieel niet-wonen programma (werken, voorzieningen) met innovatief karakter. O.a. door vestiging Design Academy met 10.000m2 naast reeds aanwezige bedrijven, bouwen we aan een ecosysteem voor de creatieve industrie. De Kanaalzone-Zuid is een karakteristieke wijk met aandacht voor erfgoed en waardevolle structuren.

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels ja

ja

deels

Toelichting Het totale programma omvat 235.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo), waarvan 80% tot 90% bestemd is voor wonen en 10% tot 20% voor andere functies. De circa 2000 woningen zijn nu opgenomen in de omgevingsvisie. Het daadwerkelijke aantal wordt bepaald in de verdere uitwerking. De vestiging van de Design Academy Eindhoven, in combinatie met de al aanwezige designers en bedrijven, versterkt het innovatieve karakter van het gebied. De nadruk op design sluit goed aan bij de identiteit van Eindhoven als designstad en draagt bij aan de ontwikkeling van een sterk ecosysteem binnen de creatieve industrie. Op De Caai (voormalige Campinaterrein) bevindt zich veel -vooral industrieel- erfgoed. Binnen het gebiedskader bevindt zich geen erfgoed. Echter de waardevolle structuren zoals het lineaire karakter van het kanaal komen terug in het gebiedskader.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 14

hoofdAmbitie 2: De Kanaalzone-Zuid benut het kanaal als basis voor een groene en gezonde leefomgeving (Kanaalpark) en zorgt daarmee voor een versterking van het groenblauwe raamwerk van Eindhoven Deelambities Met uitnodigende recreatieve routes van de binnenstad naar het Dommeldal.

De kop van het Kanaal als recreatieve hotspot & ‘sunspot’.

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels ja

ja

Toelichting Het Kanaalpark zorgt voor een betere verbinding tussen het centrum en het Dommeldal, waardoor recreatieve routes aantrekkelijker en toegankelijker worden. Daarnaast zetten we in op goede verbindingen vanuit de wijken op het Kanaalpark. De kop van het kanaal is in het zonbeleid aangewezen als een ‘sunspot’, wat betekent dat deze locatie optimaal benut wordt voor ontmoeten, recreatie en verblijven in de zon.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 15

hoofdAmbitie 3: De Kanaalzone-Zuid faciliteert de mobiliteitstransitie en zet voetganger en fiets op één Deelambities

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels Kanaaldijk-Zuid wordt autovrije wandel- en fietsroute, ja het binnengebied tussen Kanaaldijk zuid en Dirk Boutslaan wordt autoluw. Betere aansluiting op het OV-netwerk, met korte deels looproutes naar HOV-bushaltes en de wens om een nieuwe bushalte toe te voegen. Divers aanbod van deelmobiliteit bestaande uit deels deelauto’s en deeltweewielers.

Autoparkeren van bezoekers en merendeel van bewoners opvangen in een parkeerhub. Park+Bike voorziening realiseren, zodat bezoekers vanaf hier de stad in kunnen fietsen

ja ja

Toelichting Deze wegenstructuur is opgenomen in het ontwerp voor het Kanaalpark en sluit aan bij het Verkeerscirculatieplan (VCP) en het Masterplan Mobiliteit 2050 van de gemeente Eindhoven. Het gebiedskader kan zelf geen nieuw OV-netwerk afdwingen. Wel biedt de vaststelling van het gebiedskader een basis om bij de nieuwe OV-concessie het gesprek met de provincie Noord-Brabant te voeren. Deelmobiliteit moet terugkomen in het de verdere uitwerking van het plan. Het minimale is dat de benodigde deelmobiliteit (auto’s en tweewielers) op zichtbare en toegankelijke locaties in de gebiedsgerichte parkeervoor­ zieningen worden geplaatst. Dit is iets wat verder met de initiatiefnemers van het plan opgepakt moet worden. Het gebiedskader voorziet in een grote gebiedsgerichte parkeervoorziening, aangevuld met kleinschalige, locatie gebonden parkeeroplossingen. De P+B is onderdeel van de gebiedsgerichte parkeervoorziening.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 16

hoofdAmbitie 4: De Kanaalzone-Zuid biedt ruimte om iets te laten ontstaan Deelambities De Kanaalzone-Zuid speelt in op ontwikkelingen die op het pad komen en is een plek die ruimte biedt voor aanpasbaarheid en flexibiliteit.

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels ja

Toelichting Ja, door een flexibel programma op te nemen, kunnen we in de toekomst nog schuiven in de ontwikkeling. Hierbij blijft de inzet een gemengd woonen werkmilieu met een innovatief en creatief karakter.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 17

hoofdAmbitie 5: De Kanaalzone-Zuid is robuust en toekomstbestendig Deelambities

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels ja

Duurzaamheid (o.a. bodem, energie, circulariteit, klimaatadaptatie) is onderdeel van het DNA van de Kanaalzone-Zuid. De openbare ruimte draagt bij aan robuuste groen- en ja waterstructuren.

Toelichting Het Kanaalpark en de expertise vanuit De Caai worden ingezet om duurzaamheid een integraal onderdeel van het gebiedskader en in de verder ontwikkeling van de plannen te maken. Het Kanaalpark vormt een belangrijke toevoeging in deze zone. Er komt aanzienlijk meer groen, zoveel mogelijk in de volle grond. De openbare ruimte wordt hierop afgestemd met sterke groen- en waterstructuren.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 18

hoofdAmbitie 6: De Kanaalzone-Zuid stimuleert eigenaarschap en verbinding, met elkaar en met de plek. De Kanaalzone-Zuid is verbonden met de stad en haar bewoners Deelambities Door goede aansluiting op de omgeving: centrum, Irisbuurt, Tongelre, De Caai, Koelhuis en door nieuwe verbindingen over het kanaal werken we aan een bereikbare stad. De openbare ruimte, collectieve ruimtes en drempelruimtes nodigen uit tot gebruik.

Overgenomen in gebiedskader: ja/nee/deels ja

deels

Toelichting Goed ontworpen en logische oversteekplaatsen zorgen voor sterke verbindingen met de omgeving. Ook de verbinding tussen de Gabriël Metsulaan en de Tenierslaan via een nieuwe brug is onderdeel van het gebiedskader. Het gebiedskader stelt dit als vereiste voor initiatiefnemers, maar de exacte invulling en vormgeving worden in een later stadium bepaald.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 19

Bijlage: Toelichting bij de thema’s

Thema 3. Sociaal van betekenis: voor elkaar en voor de plek

Thema 1. Happy mix of Happy Accidents

De Kanaalzone-Zuid moet een sociale buurt worden waar mensen elkaar helpen en waar bijdragen aan de buurt de norm is. Deze betrokkenheid volgt vanuit een eigenaarschap over de buurt, die op verschillende manieren kan worden aangewakkerd, onder regie van de gemeente. Denk aan grondbezit, meedenken in het ontwikkelproces, eigen initiatieven kunnen ontplooien en samen de openbare ruimte inrichten en onderhouden.

De Kanaalzone-Zuid als ‘happy mix of happy accidents’. Een buurt waar ruimte is om dingen te laten ontstaan. Dit betekent dat niet alles uitgetekend is vanaf het begin, maar dat deze buurt de vrijheid krijgt om creatief te zijn (en te blijven) en om te experimenteren, zonder dat het rommelig wordt. Dit zorgt voor een levendige, dynamische buurt. Met een diverse mix van mensen: creatievelingen, ondernemers, studenten, bewoners en bezoekers van verschillende achtergronden; van jong en oud, van expats tot lokale bewoners. Een mix van functies geeft kleur aan het gebied. Ontmoetingen ontstaan doordat wonen, werken en recreatie (waaronder sport) samenkomt met cultuur, groen, horeca en kleinschalige ondernemers. Hoe ziet dit eruit? Een speelse bebouwing en groeninrichting die uitnodigt om elkaar te ontmoeten. Zo ontstaat er een buurt waar mensen samenkomen, activiteiten delen en waarin de omgeving uitnodigt tot interactie en verbinding.

Thema 2. Het gouden rafelrandje van Eindhoven-centrum De Kanaalzone-Zuid als gouden rafelrandje van het centrum: een unieke plek aan de rand van het centrum van Eindhoven, waar dingen kunnen die in het centrum niet kunnen. Een plek met een vrijgevochten karakter, doordat creativiteit er de ruimte krijgt. Denk aan ruimte bieden aan lokale makers, kunstenaars in de naastgelegen Irisbuurt en toekomstige Design Academy studenten, in zowel woningen als werkplaatsen, ateliers en kleinschalige horeca. Tegelijkertijd kunnen deze plekken de verbinding met aanliggende buurten versterken. De eigenheid vooropstellen maakt het in de toekomst een gewaardeerde plek voor mensen om te werken, te wonen en te recreëren; waar je iets kan beleven en waar je cultuur kunt ervaren.

Creativiteit is hierin de verbindende factor. Samen bouwen aan de buurt, letterlijk en figuurlijk. Hierin spelen niet alleen toekomstige buurtbewoners maar ook mensen uit omliggende buurten en lokale ondernemers een rol. Kleine en lokale ondernemers zijn geworteld in de omgeving en vervullen daardoor niet alleen een functionele maar ook sociale rol in de nieuwe buurt. Zo brengen hun activiteiten een buurtgevoel van kwaliteit en kleinschaligheid.

Thema 4. Kansen van het Kanaal Alles begint bij het kanaal. Het water maakt het gebied uniek in Eindhoven en er worden volop kansen gekoppeld aan het kanaal: om eraan te wonen, te werken en te recreëren. De urgentie wordt gevoeld om juist op deze plek de kans te pakken voor hoogstedelijke bebouwing, met als randvoor­waarde: goede en veilige verkeersontsluiting. Er zijn woningen nodig en juist hier ligt de potentie om een levendige, plezierige en unieke buurt te maken. De Kanaalzone-Zuid moet een levendige buurt worden waar hoge gebouwen een stedelijk gevoel geven, maar wél met een eigen karakter en het water dat rust en ruimte uitstraalt. Het water mag niet alleen voor de toekomstig bewoners zijn: het biedt volop recreatiemogelijkheden en moet een toevoeging worden aan de hele stad. Zo wordt het een dynamische plek waar mensen graag komen en verblijven. Hierbij hoort de toevoeging van zo veel mogelijk groen en van kleinschalige horecavoorzieningen.

Gebiedskader Kanaalzone-Zuid | 20