Bijlage 2 - Advies Cultuurraad Stichting Cultuur Eindhoven

Advies Cultuurraad Beleidsplan 2025-2028 Van Abbemuseum

Eindhoven, april 2024

Van Abbemuseum Beleidsplan 2025-2028 Algemeen In februari verzocht de Gemeente Eindhoven de Cultuurraad van Stichting Cultuur Eindhoven (SCE) om een advies uit te brengen over het conceptbeleidsplan 2025-2028 van het Van Abbemuseum (VAM). Het VAM heeft een bijzondere positie als sector van de Gemeente Eindhoven en ontvangt geen subsidie van SCE. Het advies is om deze reden puur inhoudelijk van aard en bevat geen oordeel over de financiering van het VAM. Het advies zal worden opgenomen in het gemeentelijk dossier ten behoeve van besluitvorming door de Gemeenteraad over het beleidsplan. Voor dit advies hanteerde de Cultuurraad van SCE de inhoudelijke criteria zoals deze zijn vermeld in de Cultuurbrief 2025-2028

Advies 1. Artistiek-inhoudelijke kwaliteit Het beleidsplan is helder geschreven en getuigt van vakmanschap. De artistieke visie voor de komende jaren is helder en bevat interessante onderwerpen. De uitwerking van deze visie is echter niet voldoende concreet. Zo is bijvoorbeeld het idee van een ‘constituent’ museum interessant, maar er wordt weinig inzicht geboden in hoe het museum van plan is dit uit te werken. De commissie ziet het doel van meerstemmigheid als positief, maar ook hierbij mist een concrete uitwerking. Dit roept twijfels op met betrekking tot de haalbaarheid van het doel. De commissie ziet het ontbreken van een reflectie op de afgelopen beleidsperiode als een groot gemis. Dit had een goede basis kunnen zijn voor het opbouwen van de visie. Het totaalprogramma voor de komende jaren is veelzijdig en sluit grotendeels aan bij de visie. De commissie had graag nog wat extra detaillering en ambitie gezien met betrekking tot het programma. Het programma laat verder een signatuur zien die duidelijk bij het Van Abbemuseum past. De commissie merkt dat de inhoud minder onderscheidend is dan in eerdere jaren. Veel musea zijn bezig met onderwerpen zoals kolonialisme, het antropoceen, toegankelijkheid en queer perspectieven, hierin heeft het Van Abbemuseum in mindere mate een voortrekkersrol.

De multi-zintuiglijke tentoonstelling is nog steeds vooruitstrevend en onderscheidend. De commissie hoopt dat het museum deze tentoonstelling blijft ontwikkelen om het vooruitstrevende karakter ervan te borgen. De zeggingskracht van de plannen is wisselend. De commissie verwacht dat de activiteiten goed aansluiten op het jongere publiek. De aansluiting van activiteiten op andere doelgroepen is niet gespecificeerd en daardoor lastig te beoordelen. Er zijn enkele plannen om drempels te verlagen voor doelgroepen die anders niet naar het museum komen. Een voorbeeld hiervan is het gebruiken van teksten op B1-niveau. De commissie vindt dit een sympathiek plan, maar merkt ook op dat er inhoudelijk aansluiting kan worden gevonden met de leefwereld van deze groep.

2. Zakelijke kwaliteit De commissie mist een gedetailleerde uitwerking van de begroting. De beredenering achter enkele bedragen is niet terug te vinden. De kosten voor automatisering zijn redelijk hoog, zonder dat hiervoor voldoende uitleg is gegeven. De inkomsten van het café en de museumwinkel stijgen niet mee met de voorspelde groei in bezoekersaantallen, terwijl een stijging hier wel logisch zou zijn. De post ‘overige kosten’ is relatief hoog, terwijl de kosten voor tentoonstellingen erg laag zijn. Er worden risico’s gesignaleerd, vooral met betrekking tot stijgende kosten, maar de commissie mist realistische plannen om hiermee om te gaan. Uit het plan blijkt geen voornemen om te investeren in ontwikkeling of het vergroten van inkomsten van partners en sponsoren. De financieringsmix is in principe in orde, maar met betrekking tot de gesignaleerde risico’s verwacht de commissie dat er meer aandacht wordt besteed aan externe fondsenwerving.

2

Wat betreft bedrijfsvoering is de aangeleverde informatie summier. Er is geen informatie te vinden over de samenstelling van het personeel. Ook is het niet duidelijk hoeveel ZZP’ers er bij het Van Abbemuseum betrokken zijn en welk beleid er wordt gevoerd met betrekking tot hun beloning. De commissie vindt het wel positief dat de organisatie schrijft aandacht te besteden aan goed werkgeverschap, al is de toelichting hiervan vrij algemeen. Verder valt op dat er plannen zijn voor een gemeenschappelijk depot met het Eindhoven museum en de archeologische collectie van de Gemeente Eindhoven. De commissie begrijpt de motivatie voor dit project, maar mist een onderbouwing voor deze plannen waarbij aandacht is voor haalbaarheid en risicomanagement.

3. Maatschappelijke relevantie i. Meerwaarde culturele ecosysteem Uit het beleidsplan blijkt dat de organisatie een goed beeld heeft van de rol die ze wil vervullen in het lokale ecosysteem, al is dit beeld redelijk algemeen. De focus ligt vooral op de inwoner van Eindhoven via het ‘constituent’ museum. Het museum draagt daarmee bij aan de cultuurparticipatie van bewoners van de stad. Eindhovense makers worden echter beperkt betrokken. Er wordt gesproken over een Eindhovense kunstprijs, maar dit is niet verder uitgewerkt. De commissie ziet een hiaat in de keten van beeldende kunst in Eindhoven en had graag concrete doelen gezien van het Van Abbemuseum om een rol te spelen in de versterking van de keten. Tegelijkertijd erkent de commissie ook dat het Van Abbemuseum een belangrijke rol speelt in een internationaal ecosysteem en dat de organisatie in een lastige positie zit vanwege zowel de internationale rol als de rol van stadsmuseum. Het museum heeft veel samenwerkingspartners binnen het Eindhovense ecosysteem. Deze zijn niet verrassend, maar zeker relevant. De rol van het museum op het gebied van cultuureducatie is wisselend. De commissie is positief over het programma ‘Radically Mine’. Daarmee worden veel scholen en jongeren bereikt. Tegelijkertijd is in het plan te lezen dat er weinig scholieren worden bereikt met cultuureducatieactiviteiten.

Hierop wordt niet gereflecteerd, terwijl er wel een kans ligt om een grotere bijdrage te leveren aan de cultuureducatie van lokale scholieren. ii. Meerwaarde inwoners stad en regio Het museum wil nieuwe doelgroepen aanspreken. Deze groepen zijn echter niet helder omschreven. Het beleidsplan bevat geen duidelijke strategie om deze groepen te bereiken. De groepen die wel genoemd zijn, worden erg collectief aangesproken. Er is weinig aandacht voor de diversiteit binnen deze groepen. Van het huidige publiek is geen gedetailleerde omschrijving meegenomen in het beleidsplan. Er wordt gesproken van publiek jonger dan en ouder dan 55 jaar. Waarom deze leeftijdsgrens is aangehouden, is niet bekend. Er zijn geen doelstellingen om het huidige publiek te behouden. De Code Diversiteit en Inclusie wordt in het beleidsplan niet genoemd. De doelstellingen met betrekking tot publiek komen overeen met de richtlijnen van de code, maar dit is niet expliciet benoemd. De aandacht voor toegankelijkheid voor publiek wordt gewaardeerd. Verder is er een doelstelling om met cultuureducatie meer te focussen op vmbo-leerlingen en mbo-studenten. De commissie is hier enthousiast over, maar de plannen hiervoor zijn wederom algemeen waardoor de commissie twijfelt aan de haalbaarheid van deze doelstelling. iii.

Meerwaarde sociaal-maatschappelijk Maatschappelijke vraagstukken zijn van oudsher verankerd in de identiteit van het museum. Op dit gebied worden nog steeds doelen gesteld, maar deze zijn opnieuw onvoldoende uitgewerkt. De commissie had graag gezien dat het Van Abbemuseum een voorbeeldrol zou kunnen vervullen met betrekking tot maatschappelijke vraagstukken, maar uit het beleidsplan blijkt niet of dit haalbaar is. De samenwerking met maatschappelijke organisaties is wel voldoende. Het Van Abbemuseum heeft een goed netwerk binnen zorg, onderwijs en sociaal domein. Er is echter geen strategie op het in stand houden van verbindingen en

3

het aangaan van nieuwe samenwerkingen. De verbinding met maatschappelijke sectoren sluit goed aan bij de doelstelling van een ‘constituent’ museum. De commissie vindt het jammer dat in het beleidsplan niet benoemd wordt dat het museum zelf heeft bijgedragen aan het ontwikkelen van het concept ‘constituent museum’. Door deze missende context lijkt het soms een uit de lucht gegrepen begrip. iv. Diversiteit en Inclusie Het beleidsplan bevat geen passage over diversiteit en inclusie conform de code en er zijn geen expliciete, concrete doelstelling. De organisatie is wel zichtbaar bezig met dit onderwerp, dus er is sprake van een visie die duidelijk ingebed is in de organisatie. Enkele doelstellingen op dit gebied sluiten aan op de code, maar een specifieke strategie ontbreekt. Ook is er geen reflectie op wat het museum de afgelopen jaren bereikt heeft op het gebied van diversiteit en inclusie. De commissie vindt het jammer dat er geen specifiek stuk gewijd is aan de Code D&I, omdat het Van Abbemuseum veel aandacht besteedt aan diversiteitsvraagstukken en daarmee als voorbeeld had kunnen dienen voor andere organisaties.

4

Bezoekadres: Designhuis 2e verdieping Stadhuisplein 3 Eindhoven www.cultuureindhoven.nl

Postadres: Cultuur Eindhoven Postbus 90150 5600 RB Eindhoven