Bijlage 2 - Advies CRSD over de Eindhovense visie op de bibliotheek 13 mei 2025

Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven Onderwerp : Advies over de Eindhovense visie op de bibliotheek 2025 - 2035 Datum : 13 mei 2025 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Aan de cliëntenraad is gevraagd advies uit te brengen over de nota “Eindhovense visie op de bibliotheek 2025 – 2035”. Ter voorbereiding daarop heeft de cliëntenraad een werkbezoek gebracht aan de Bibliotheek Eindhoven (BE) en is de cliëntenraad middels een presentatie ambtelijk geïnformeerd over de voornemens. Landelijk beleid Het landelijk beleid voor bibliotheken is vastgesteld in de Wet stelsel openbare bibliotheken (Wsob). Aanpassing van deze wet in 2023 heeft geleid tot versterking van de bibliotheekfunctie. Deze aanpassing ging gepaard met eenmalige extra middelen in 2023 en 2024 en structurele middelen vanaf 2025. Hiervoor dienen de gemeente meerjarenplannen op te stellen. De versterking van de bibliotheekfunctie vindt plaats door vaststelling van vijf kerntaken: • ter beschikking stellen van kennis en informatie; • bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; • bevorderen van lezen en laten kennismaken met literatuur; • organiseren van ontmoeting en debat; • laten kennis maken met kunst en cultuur.

De rol van de bibliotheken verschuift hiermee van boeken uitlenen naar verbinder, plek van rust, inspirator, facilitator en onafhankelijke gids in het omgaan met informatie. Vervolgens zijn in het landelijke bibliotheekconvenant drie opgaven opgenomen: • de geletterde samenleving door het bevorderen van geletterdheid en leesplezier; • participatie in de (informatie) samenleving door het bevorderen van digitale inclusie, democratie en burgerschap; • leven lang ontwikkelen door het bevorderen van vaardigheden en blijvende inzetbaarheid. Lokaal beleid In het Eindhovense bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ werd reeds ingezet op een bibliotheekvoorziening in ieder stadsdeel. In lijn met landelijke- en wettelijke kaders, trends en ontwikkelingen en de Koers Sociaal (2)040 heeft de gemeente Eindhoven de ambitie voor de BE geformuleerd. Met de bibliotopen hebben de BE en de gemeente Eindhoven samen met partners en inwoners hier vanaf 2023 uitwerking aan gegeven. Definitie Onder de Bibliotheek Eindhoven (BE) wordt verstaan: • één centrale bibliotheek (Witte dame) • zes bibliotopen (in ieder stadsdeel één)

1

•

een bibliotheek op iedere SPIL (67 SPILcentra/scholen en drie standalone kinderopvanglocaties) • een digitale bibliotheek Daarbij is de centrale bibliotheek tevens een spil in het bibliotheeknetwerk van de Brainportregio. Trends en ontwikkelingen Bij de ontwikkeling van de nieuwe visie is rekening gehouden met de snelle groei van het aantal inwoners van Eindhoven. Daarbij verandert ook de samenstelling van de bevolking door de groei van het aandeel eenpersoonshuishoudens, de groei van het aantal internationals, de toename van de culturele diversiteit en de toename van de vergrijzing. Uit deze demografische ontwikkeling van Eindhoven komt naar voren dat de sociale en culturele verschillen toenemen en dat hierdoor kansengelijkheid en sociale cohesie onder druk staan. Maatschappelijke opgave De Eindhovense Koers Sociaal (2)040 zet in op het verstevigen van de sociale cohesie en het bevorderen van de kansengelijkheid middels twee pijlers namelijk een sterke sociale basis dichtbij als stevig fundament en met een ‘plus’ voor inwoners en wijken met een samenloop van problemen. De BE draagt met name bij aan de eerste pijler: het samen met inwoners versterken van de sociale basis, zodat inwoners zo goed als mogelijk, dichtbij en bij voorkeur in hun eigen leefomgeving ondersteuning kunnen vinden.

Daarnaast draagt de BE bij aan de tweede pijler: vanuit de opgave van Kansrijk Opgroeien wordt ingezet op het versterken van gezinnen en het vroegtijdig investeren in de ontwikkeling van de jeugd, zodat deze betere kansen krijgt. De BE heeft een belangrijke brede maatschappelijke functie in de stad en draagt bij aan onderwijs, talentontwikkeling, ontmoeting, participatie, kunst en cultuur en de digitale samenleving. De BE wordt daarmee een verbinder en ontwikkelaar van mensen en heeft hierdoor impact op het versterken van de sociale cohesie en het vergroten van kansengelijkheid. De BE werkt, door in te zetten op leesvaardigheid, basisvaardigheden en digitale inclusie, aan de ontwikkeling van inwoners, jong en oud. Zij verbindt inwoners met elkaar op wijk- en stadsniveau. Doelstellingen Om deze ambitie waar te maken zijn er vier doelstellingen geformuleerd voor de BE te weten kansengelijkheid, verbinding, meedoen en toekomstbestendige BE in een groeiende stad. Deze doelstelling zijn als volgt meer concreet uitgewerkt: Kansengelijkheid: • ieder kind in Eindhoven heeft toegang tot boeken, lezen en verhalen; • samenwerken aan een gezinsaanpak; • stimuleren van meertaligheid; • leer- en studieplek voor iedereen. Verbinding: • de bibliotheek is van en voor iedereen;

2

• •

stimuleren en faciliteren van dialoog en debat; betrokkenheid van inwoners.

Meedoen: • vergroten van basisvaardigheden; • digitale Inclusie; • laagdrempelige kennismaking met kunst en cultuur. Toekomstbestendige BE in een groeiende stad: • volwaardige bibliotheekvoorzieningen dichtbij; • innovatief ankerpunt; • inwoners en gemeenschappen centraal. Overwegingen Wij constateren dat er op dit moment binnen de gemeente Eindhoven aparte ontwikkeltrajecten zijn die sterk raken aan de Eindhovense visie op de bibliotheek 2025-2035, zoals de Koers (2)040, de Sociale Zeven, de Vereenvoudiging van het Sociaal Domein en de Buurtontmoeting. Wij adviseren dat er nauw wordt samengewerkt tussen deze ontwikkeltrajecten. Wij vragen ons af wat de functie of de betrokkenheid van de BE bij de bredere volwasseneneducatie in Eindhoven zal zijn? Er zijn meer partijen die hierop actief zijn. Wij adviseren om ook hier te waken voor overlapping en versnippering en om te zoeken naar functieversterking. Wij kunnen ons goed vinden in de vier doelstellingen voor de bibliotheek en in de manier waarop deze verder uitgewerkt worden. Wij doen aanvullend nog de suggestie om binnen de doelstelling Kansengelijkheid ook cursussen rondom opvoeden een plaats te geven binnen het aanbod van de bibliotheek. Wij vinden het belangrijk dat (jonge) ouders aangesproken worden door het aanbod van de BE. Wij vinden het een goede zaak dat de bibliotheek toegankelijk wil zijn en blijven voor iedereen.

Terecht wordt echter al in de Eindhovense visie opgemerkt dat er verschillende behoeften zijn ten aanzien van de bibliotheken, en dat deze verschillen per doelgroep. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de behoefte aan een brede dienstverlening en de daarmee gepaard gaande reuring, versus de behoefte aan een rustige plek. Wij adviseren dat er een goed uitgewerkt plan gemaakt wordt om aan ieders behoeften tegemoet te komen. Als er vanwege beperkte ruimte of middelen keuzes gemaakt moeten worden, adviseren wij om prioriteit te leggen bij de behoeften van inwoners met een samenloop van problemen. Wij juichen het toe dat de bibliotheek zich extra in wil zetten om groepen te bereiken voor wie een bibliotheekbezoek minder vanzelfsprekend is. Wij zijn ervan doordrongen dat er inwoners en gemeenschappen zijn die nog onvoldoende bereikt worden door de bibliotheek. Daarom adviseren wij om in kaart te brengen welke inwoners en gemeenschappen dit zijn. Ook adviseren wij om te onderzoeken op welke manieren de bibliotheek betrokken kan raken bij deze inwoners en gemeenschappen, zodat ook zij zich thuis kunnen gaan voelen in de bibliotheek. Om deze stimulans te realiseren is doelgerichte actie nodig.

3

Met betrekking tot het bereik van de bibliotheek verdient de website speciale aandacht. Deze moet voor iedereen leesbaar zijn qua tekst en begrijpelijk qua taal. Wij adviseren dan ook om de website te laten beoordelen door inwoners met een visuele of licht verstandelijke beperking, met weinig digitale vaardigheden en met een anderstalige achtergrond, en hun opmerkingen te verwerken. Omdat slechtzienden de BE niet of nauwelijks bezoeken, doen wij de suggestie om ook het Oogcafé, het leren van braille en een fysieke daisy-lezer een plaats te geven binnen de BE. Aansluitend bij de functie van de BE als Informatiepunt Digitale Overheid stellen wij voor om ook een functie als vindplaats van Onafhankelijk Cliënt Ondersteuners (OCO) bij de BE onder te brengen. Tenslotte zijn ook de openingstijden van de fysieke BE belangrijk voor het bereik. Deze openingstijden zijn enkele jaren geleden teruggebracht tot kantooruren, waardoor het voor werkenden niet meer mogelijk is om doordeweeks naar de BE te gaan. Ons advies is daarom, de openingstijden weer uit te breiden tot buiten de kantooruren.

Advies Samenvattend geven wij het volgende advies: • laat de verschillende stedelijke ontwikkeltrajecten nauw met elkaar samenwerken; • versterk de functie volwasseneneducatie; • geef in de biotopen cursussen over opvoeden een stevige plek; • waak voor het moeilijk samengaan van rust en reuring; • geef bij keuzen de voorkeur aan mensen die een samenloop van problemen kennen; • onderzoek de groeperingen die niet bereikt worden en maak op basis daarvan een actieplan om deze alsnog te bereiken; • laat de website beoordelen door vertegenwoordigers van specifieke doelgroepen; • laat de biotopen tevens vindplaats zijn van OCO; • breid de openingstijden uit buiten de kantooruren. Wij zijn altijd bereid, indien er aanleiding daartoe is, dit advies mondeling toe te lichten. De Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Leden van de Cliëntenraad staan vermeld op de website: www.crsdeindhoven.nl Onafhankelijk voorzitter is Ab Czech (06 2000 4451) en ambtelijk secretaris is Annemiek Schulten Cliëntenraad sociaal domein, Postbus 90.150, 5600 RB Eindhoven, secretariaat_crsd@eindhoven.nl,

4