Bijlage 2 - Advies clientenraad sociaal domein

Cliëntenraad Sociaal Domein Eindhoven Onderwerp : Advies over de regiovisie Samen voor Jeugd 2023 - 2026 Datum : 4 april 2023 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Wij hebben op 14 maart 2023 van de gemeente Eindhoven het verzoek gekregen om advies te geven over de Regiovisie Samen voor Jeugd 2023-2026. Deze regiovisie betreft de gemeenten Best, Bladel, Bergeijk, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Heeze-Leende, Oirschot, Reusel-De Mierden en Valkenswaard. Doel van de regiovisie is om samen kwalitatief goede en betaalbare hulp te bieden die aansluit bij de behoeften van gezinnen. Gezamenlijk wordt specialistische jeugdhulp ingekocht en gewerkt aan de transformatieopgave van de jeugdhulp voor de inwoners uit deze gemeenten. De regiovisie bevat de afspraken binnen de regio over samenwerking met onder meer jeugdgezondheidszorg, huisartsen, onderwijs, jeugdhulp en wijkteams. Inhoud van de nota Het doel van Samen voor Jeugd is dat jeugdigen en gezinnen direct en op de juiste plaats geholpen worden. Preventief en voorliggend waar dat kan, specialistisch waar dat nodig is. De basis voor preventie ligt op lokaal niveau, zodat deze het beste aansluit bij de lokale kenmerken. Het door de regio ingekochte specialistische aanbod is aanvullend hierop en wordt op maat en kostenbewust ingezet.

Samen voor Jeugd heeft via de inkooporganisatie Eindhoven ongeveer 150 aanbieders van jeugdhulp gecontracteerd. Zes van de tien gemeenten in Samen voor Jeugd hebben ook het product Multi ingekocht. Hiervoor zijn twee samenwerkingsverbanden van aanbieders gecontracteerd. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van het Regionaal Expertteam Zuidoost-Brabant (RET) en het bovenregionaal Expertisenetwerk (BEN) bij complexe én meervoudige én weinig voorkomende problematiek. Samen voor Jeugd onderscheidt vijf leidende principes: • specialistische jeugdhulp voorkomen door in te zetten op preventie; • data-gedreven werken; • onderlinge relatie versterken, bestuurlijk en op alle andere lagen binnen de regio; • jeugdigen kunnen opgroeien en zich ontwikkelen in hun eigen omgeving, het liefst ‘thuis’; • Jeugdigen krijgen de juiste hulp op maat. Deze leidende principes resulteren in vier ontwikkelopgaves: • gezamenlijk het begrip ‘normaliseren’ definiëren en vertalen naar de dagelijkse praktijk in de jeugdhulp en binnen de toegang; • samen leren, ontwikkelen én implementeren binnen de bestaande overlegstructuur; • aansluiting onderwijs-jeugdhulp verbeteren waarbij in samenwerking met scholen, zorgaanbieders en andere partners wordt toegewerkt naar een regionale aanpak rondom het collectief financieren van zorg in onderwijstijd;

•

versterken van de lokale toegang met daarbij aandacht voor: snelheid, afstemming, capaciteit en kwaliteit.

Tot slot worden naast de leidende principes en ontwikkelopgaves de transformatiedoelen vermeld die grotendeels zijn opgenomen in de eerdergenoemde leidende principes en ontwikkelopgaves. Aandachtspunt dat hierin nog niet was opgenomen, betreft de aansluiting van voorzieningen 18met 18+. Het concreet uitwerken van de ontwikkelopgaves wordt onderdeel van het Jaarplan Samen voor Jeugd. Zo wordt geborgd dat hier aandacht en capaciteit voor beschikbaar is. Om zicht te houden op de inspanningen en effecten, wordt kwalitatief en kwantitatief gemonitord. Reactie op de nota Veel doelen en opgaves die genoemd worden in de nota gaan al enige tijd mee. Vanaf de transitiedatum van 2015 wordt onder meer steevast vermeld: betere samenwerking, meer inzet op preventie, betere afstemming onderwijs-jeugdhulp, aandacht voor overgang 18-/18+ enz. Wij herkennen, aan het herhalen van de actiepunten in deze derde regiovisie, dat de transitie moeizamer verloopt dan verwacht. Wij missen hier een evaluatie van de afgelopen vier jaar, op basis waarvan vooruit kan worden gekeken. Zonder evaluatie is het risico groot dat we de actiepunten steeds blijven herhalen. Voer dus in ieder geval aan het einde van elke vierjaarsperiode een degelijke evaluatie uit en trek hier lering uit voor de komende vierjaarsperiode.

Opvallend is dat er helemaal niet over financiën wordt gesproken, terwijl dat thema de afgelopen vier jaar centraal stond. Wij vragen ons af of daar helemaal niets over te melden is, of dat financiën geen enkele overweging vormen bij keuzes die gemaakt worden. Wij konden ons bij het lezen van de nota af en toe niet onttrekken aan de indruk dat bij punten zoals “terugdringen specialistische hulp” en “normaliseren” bij gebrek aan inhoudelijke duiding hier blijkbaar een te verwachten financieel voordeel aan de orde is. Benoem dit dan ook duidelijk in de regiovisie. Deze regiovisie is ons inziens weinig inspirerend en biedt geen wenkend perspectief, mede doordat deze nogal technocratisch is (data-gedreven ...). Begin met aansprekende inhoudelijke drijfveren (jeugdigen en hun ouders centraal) en eindig met praktische kwesties. Onze principes luiden: • jeugdigen en hun ouders krijgen snel de juiste hulp op maat (geen psychiatrisch label en geen stepping care, maar matched care); • jeugdigen kunnen opgroeien en zich ontwikkelen in hun eigen omgeving (nul uithuisplaatsingen); • één gezin, één plan, één regisseur, met daarin een mix van generalistische hulp, opvoedondersteuning en specialistische hulp (geen servicebureau); • prioriteit voor de meest kwetsbare kinderen en gezinnen. Wij missen in deze nota de discussie die alom in het land gevoerd wordt over (jeugd)psychiatrie.

Het lijkt erop dat deze discussie (“Goede GGZ”) aan de beleidsmakers van de jeugdvisie voorbij is gegaan. Dit klemt te meer aangezien de gemeente nu juist over de gehele jeugdpsychiatrie gaat en we dus zouden mogen verwachten dat daar in een visienota ruim aandacht voor is. Ga dus in de regiovisie expliciet in op dit belangrijke onderdeel van de jeugdzorg. Het gaat er hierbij om dat: • onze primaire reactie op kinderen met moeilijk gedrag niet moet zijn “behandelen door een specialist” maar “opvoeden thuis en op school”; • specialisten daarom ook vooraan in het proces een bijdrage moeten leveren, want we willen hulp op maat; • we daarom niet meer met psychiatrische labels moeten werken, want dat werkt nu juist medicalisering en verkokering in de hand.

“Normaliseren” wordt op meerdere plekken in de nota genoemd, maar onduidelijk blijft wat hieronder verstaan wordt. Normaliseren staat tegenover medicaliseren. Daar hebben we nog een lange weg in te gaan, want jeugdigen, ouders, school, artsen en hulpverlening zijn de laatste decennia allemaal grootgebracht met het duiden van moeilijk gedrag in termen van “psychiatrische ziektes” (PDD NOS, ADHD enz.) waarvoor behandeling of medicijnen (“genezing”) voorhanden is. Wij vinden dat: • opvoedondersteuning in de sociale basis een zeer belangrijk onderdeel is van het jeugdbeleid, maar we missen daar een gerichte uitwerking van; • goed gekwalificeerde opvoedondersteuning een kernonderdeel moet zijn van het normaliseren, onder het eerdergenoemde motto: niet behandelen, maar opvoeden; • een goede aansluiting tussen ouders, onderwijs en jeugdhulp daarom belangrijk is. Werk het onderdeel opvoedondersteuning dus nadrukkelijk verder uit in de regiovisie. “Data-gedreven werken” wordt als leidend principe genoemd. Onze opmerkingen hierbij zijn: • Voorkom bij “data-gedreven werken” extra rapportage en administratie door zorgverleners die ten koste gaat van de daadwerkelijke zorg. • Heb bij “data-gedreven werken” niet alleen oog voor de kwantiteit en efficiëntie van de zorg (tellen), maar nadrukkelijk óók voor de (ervaren) kwaliteit van de zorg (vertellen).

• Zorg dat activiteiten zoveel mogelijk evidence-based zijn, dat voorkomt onnodige rapportage (mits conform richtlijnen uitgevoerd). • Beperk het aantal aanbieders van jeugdhulp. De grote hoeveelheid aanbieders (ruim 150) van nu zorgen voor een geweldige hoeveelheid administratie bij de gemeente, een gebrekkige samenwerkingsstructuur en gebrekkig zicht op kwaliteit. • Zie af van het inkopen van zorg en ga over tot subsidiering, zodat geen rekening meer behoeft te worden gehouden met Europese aanbestedingsregels. Dat kan bij WIJeindhoven dus kan dat ook bij andere hulpverleningsinstellingen. Wij hebben de betreffende ambtenaren er al op gewezen dat wij graag vóór de vaststelling door het college van het jaarprogramma hierover ons advies willen geven. Wij zijn graag bereid dit advies nader toe te lichten. De Cliëntenraad Sociaal Domein

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Leden van de cliëntenraad zijn Hans Schalkwijk, Ad den Hartog, Erik de Ridder, Sito Panchoe, Diane van de Mortel, Martien Asveld, Sylvia Kwarten, Thijs Arnts, Simon de Waal, Jack Janssen, Jeanny Steens, Loubna Bakra, Richard Witvoet en Sabine Gijzen. Onafhankelijk voorzitter is Ab Czech en ambtelijk secretaris Ellen Pulles. Cliëntenraad sociaal domein, Postbus 90.150, 5600 RB Eindhoven, secretariaat_crsd@eindhoven.nl