Bijlage 1 - Startnotitie Masterplan Mobiliteit

STARTNOTITIE MASTERPLAN MOBILITEIT 2050 Visie en actieagenda stedelijk verkeer Eindhoven

inhoud Aanleiding

3

Uitgangspunten

4

Doelstelling

5

Masterplan Mobiliteit 2050

6

Thema’s die landen in het masterplan Proces

8

planning

10

Financiën

11

2 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

1

Aanleiding

Door economisch succes groeit Eindhoven sterk. De prognose voor het aantal inwoners in 2030 in Eindhoven ligt op 300.000 inwoners. Het stedelijk gebied Eindhoven telt momenteel 520.000 inwoners en de verwachting is dat dit zal doorgroeien naar ruim 620.000 inwoners in 2050. In de periode tot 2040 is de ambitie om 72.000 arbeidsplaatsen en 62.000 woningen toe te voegen. De helft van die woningen komt binnen de Ring. Deze groei zorgt voor een forse toename van het aantal bewegingen en het faciliteren hiervan brengt grote uitdagingen met zich mee. Er is minder ruimte beschikbaar voor mobiliteit, terwijl meer mensen ook meer bewegingen betekent. Om (sociale) ontmoetingen te faciliteren en te voorkomen dat Eindhoven dichtslibt en wél inzet op gezonde verstedelijking is ander gebruik van de openbare ruimte en een andere visie op mobiliteit nodig. Dit landt in een masterplan mobiliteit. In het masterplan gaan we voor een visie dat het perspectief van de mens centraal stelt en mobiliteit ziet als middel om (sociale) ontmoetingen te faciliteren. We willen inzetten op vlotte, veilige, schone en slimme mobiliteit. Alleen aandacht voor het verduurzamen van mobiliteit is geen oplossing voor het ruimtetekort waarmee met name steden – en dus ook Eindhoven – kampen.

3 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

Vooral het autoverkeer moet niet alleen duurzamer, maar we moeten het vooral een minder prominent vervoermiddel vinden. Dat vraagt iets van ons gedrag. Inwoners moeten verleid worden de auto te laten staan en meer kiezen voor lopen, fietsen, OV en nieuwe mobiliteitsvormen binnen de ring. Daarnaast zal er minder ruimte zijn voor parkeren op maaiveld, zeker in de binnenstad. In het bestuursakkoord 2022-2026, “Samen morgen mooier maken” is opgenomen dat er op basis van een gedegen netwerkanalyse een masterplan voor stedelijke mobiliteit ontwikkeld wordt. Het masterplan bestaat uit een visie op mobiliteit in 2050 én uit een concrete actieagenda, waarin de benodigde stappen voor de komende 3 á 4 jaar worden beschreven en op hoofdlijnen de stappen voor de verdere toekomst.

2

Uitgangspunten

Om te komen tot een masterplan mobiliteit 2050 met een visie en bijbehorende actieagenda hanteren we de volgende uitgangspunten: ƒ Voor en door de reiziger van Eindhoven; Het perspectief van de Eindhovense inwoner en reiziger staat centraal; hoe faciliteert mobiliteit de (sociale) ontmoetingen in 2050? Wij geven daarom de visie en actieagenda op mobiliteit vorm samen met inwoners, ondernemers en deskundigen. Wij zetten in op een inclusief proces, waarbij wij aandacht hebben voor verschillende doelgroepen. Zo betrekken wij onder andere de jongeren van Eindhoven; zij zijn immers de toekomst van de stad. Dit doen wij in een adaptief participatieproces, zowel het proces als de uitkomst staat dan ook nog niet vast en wij zoeken gaandeweg naar het uitwerkingsniveau dat aansluit bij inwoners, reizigers en andere doelgroepen. Door gesprekken, experimenten en challenges willen wij de inbreng van de stad meenemen en tot één gezamenlijke visie op mobiliteit in 2050 komen. ƒ Veilig; Met de groei van de stad verandert ook het verkeers- en ongevallenbeeld. Eindhoven wil een veilige stad zijn met zo min mogelijk verkeersongevallen. Het wordt drukker en er komen meer vervoerswijzen bij. Hoewel het onrealistisch is om te streven naar 0 verkeersslachtoffers, is ieder slachtoffer er één te veel. 90% van alle verkeersongelukken komt door ons gedrag.

Het aantal verkeers­ ongelukken in Eindhoven willen we samen terugdringen, niet alleen door meer verbodsregels en handhaving, maar door iedere Eindhovenaar te vragen om mee te helpen. Bijvoorbeeld door geen alcohol en drugs in verkeer te gebruiken en je niet af te laten leiden door je telefoon en je te houden aan de verkeersregels.

4 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

ƒ Duurzaam (schoon); Samen werken we aan de energietransitie in de stad. Mobiliteit (binnenstedelijk en om Eindhoven) is verantwoordelijk voor ruim 30% van de directe CO2-uitstoot van Eindhoven en daarmee een belangrijk thema in de energietransitie en de ontwikkeling naar klimaatneutraliteit (klimaatmissie Klimaatneutraal 2030). De mobiliteit in en om Eindhoven is in de afgelopen tijd al behoorlijk gewijzigd. Fiets en OV groeien en willen we versnellen. Daarnaast moet in 2030 de CO2 uitstoot van auto’s met 55% zijn verlaagd (in vergelijking met 1990) en mogen vanaf 2035 in de EU geen nieuwe auto’s en bestelbussen op benzine, diesel of lpg worden verkocht. ƒ Vlot; het vervoer van a naar b moet met zo min mogelijk barrières, een zo laag mogelijke ‘gedoe-factor’ en hoog comfort. Op de Ring en de auto-radialen heeft de vlotte doorstroom van auto’s prioriteit, zodat het verkeer snel om en uit de stad geleid kan worden en er ruimte komt op andere routes voor lopen, fiets en het OV. Liever niet te veel kruispunten met verkeerslichten of over lastige routes met veel conflicterend verkeer. ƒ Slim; Brainport Eindhoven is innovatief en vooruitstrevend. Dat willen we ook laten blijken in de mobiliteit van de toekomst en zal aandacht krijgen in dit proces, waarin ruimte is voor experimenteren.

We geven ruimte aan nieuwe mobiliteitsvormen en willen dat nieuwe technieken en data bijdraagt aan het faciliteren van de (sociale) ontmoetingen.

3

Doelstelling

Het masterplan mobiliteit 2050 (inclusief actieagenda) heeft als doel om samen met de stad een gezamenlijk beeld op mobiliteit te vormen en te komen tot richting en concrete stappen die de toekomstvoorstelling helpen te realiseren. Het masterplan wordt samen met de stad vormgegeven.

5 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

4

Inhoud

Een gezamenlijk beeld van een visie op mobiliteit in 2050 en benodigde stappen in de komende jaren Met het masterplan willen we een gezamenlijk beeld vormen voor (binnen)stedelijke mobiliteit voor 2050. We willen niet alleen een visie voor de toekomst, maar ook weten welke stappen nú nodig zijn richting deze toekomstvisie. Dit gaan we doen vanuit het perspectief van de inwoner en reiziger. In het masterplan focussen we ons o.a. op de volgende vragen; hoe verplaatsen inwoners van Eindhoven zich in 2050 en hoe kunnen we (sociale) ontmoetingen via mobiliteit faciliteren? Hoe verhoudt dit zich tot de noodzakelijke transitie van ons reisgedrag? Op welke manier organiseren we dit in de beschikbare ruimte o.a. in relatie tot andere ambities (klimaat, groen, vestigings­ klimaat, leefbaarheid)?

Bestaande informatie vormt input voor het participatieproces We zetten in op een gezamenlijke visie op mobiliteit in 2050. Tegelijkertijd is er in diverse trajecten, visies, strategieën en agenda’s al veel onderzocht en kennis opgedaan over mobiliteit op verschillende (deel)thema’s en abstractieniveaus. Deze informatie nemen we mee als onderlegger en input van het participatieproces. Daarbij ligt er een belangrijke behoefte in dit traject om versnippering tegen te gaan en een helder toekomstbeeld te schetsen zodat wij kunnen uitleggen waarom bepaalde stappen worden gezet.

6 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

We bouwen voort op de volgende trajecten: ƒ Omgevingsvisie ƒ Ontwikkelperspectief centrum Eindhoven 2040 ƒ Actualisatie Eindhoven op weg 2022 ƒ Toekomstbeeld OV Zuid Nederland ƒ MIRT onderzoek verstedelijking en Mobiliteit ƒ Evaluatie deelmobiliteit ƒ Ruimte voor lopen ƒ Agenda Fiets ƒ Fietsparkeerstrategie ƒ Parkeerstrategie ƒ Verkeerscirculatie ƒ Meerjarenplan Verkeersveiligheid / Motie 30 ƒ Stappenplan nulemissiezone ƒ Gedragsaanpakken (serious game Eindhoven goed op weg, stadscampagne om de auto te laten staan) ƒ Ontwikkelvisie Fellenoord / Knoop XL ƒ Aanpak mobiliteitshubs

Thema’s die landen in het masterplan In het coalitieakkoord zijn diverse thema’s meegegeven, daarnaast heeft op 26 januari een eerste dromenlab in het kader van het masterplan mobiliteit plaatsgevonden waar diverse onderdelen, thema’s en beelden zijn gedeeld. Op basis hiervan en op basis van lopende onderzoeken en programma’s, zien wij op dit moment de volgende thema’s voor het masterplan die gedurende het proces verder uitgewerkt gaan worden. We blijven echter open staan voor nieuwe invalshoeken, waardoor dit nog onderhevig kan zijn aan verandering: a.  Duurzaamheid en zero emissie; We hebben als doelstelling om de CO2-uitstoot van de mobiliteit in 2030 met 55% te reduceren tov 1990 en te voldoen aan de afspraken binnen klimaatmissie Klimaatneutraal 2030. We onderzoeken de quick wins die we nog in 2023 en 2024 kunnen uitvoeren (zie toezegging BM11, 8 november 2022). Andere maatregelen komen in de actieagenda. We zetten o.a. in op het doorontwikkelen van milieuzone en nulemissiezone. b.  Verkeerscirculatie; We borgen de doorstroming op de radialen en de ring, vooral gericht op de (elektrische) auto, zodat verkeer vlot en snel uit en om de stad geleid wordt. Hiermee ontstaat er binnen de Ring ruimte voor lopen, fietsen, (H)OV en stedelijke kwaliteit. Daarbij is aandacht voor de vraag hoe we reizigers informeren, geleiden en sturen.

Daarnaast zal er in het masterplan de koppeling gelegd worden met de grote en complexe transformatieopgave rondom het station met de versmalling van de Fellenoord, de herontwikkeling van busstation Neckerspoel en de bouw van 8500 woningen. Dit alles heeft impact op zowel de tijdelijke als definitieve verkeerscirculatie in het centrum. Tot slot nemen we de impact van de HOV4 op de verkeerscirculatie en de mogelijkheid om geen doorgaand verkeer door het centrum/binnen de Ring te laten gaan. c.  Lopen en fietsen; we stimuleren lopen en fietsen. In de binnenstad wordt alleen gelopen en in het centrum staan lopen en fiets op één. Een agenda fiets wordt onderdeel van het masterplan en er volgt een digipanel voor lopen. d.  OV; we zetten in op mobiliteitstransitie door te investeren in nieuwe OVverbindingen zoals de Brainportlijn, die de belangrijkste locaties gemeenteoverstijgend met elkaar verbindt. Ook nemen we de toezegging mee om te onderzoeken of gratis OV voor iedereen bijdraagt aan de mobiliteitstransitie (mensen hun auto laten staan). Tot slot is het doorontwikkelen van het HOV netwerk onderdeel van het masterplan (HOV3, HOV4, Brainportlijn).

7 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

e.  Autoluwe binnenstad; We nemen maatregelen voor een autoluwe binnenstad, waaronder geen doorgaand autoverkeer en het verwijderen van auto parkeerplaatsen in de openbare ruimte. De binnenstad blijft wel toegankelijk voor bestemmingsverkeer, binnenstadsbewoners en mensen met een beperking. Bewoners moeten de auto ook buiten het centrum parkeren. f.  Deelmobiliteit en hubs; We verstevigen de positie voor een stadsbreed netwerk van deelmobiliteit en hubs. Het inzetten op hubs (P&R’s, transferia) rondom de stad met uitstekende verbindingen naar het centrum en goede afspraken met regiogemeenten is onderdeel. De hubs zijn gelegen aan de randen van de stad met frequent OV en voldoende deelmobiliteit. Tot slot is er een evaluatie uitgevoerd voor deelmobiliteit met input vanuit de stad via het digipanel, in het Masterplan werken we uit hoe we dit meenemen in de aanpak van de komende jaren. g.  Verkeersveiligheid/Motie 30; Het wordt drukker in Eindhoven en daardoor staat de verkeersveiligheid onder druk. Inzetten op een verkeersveiliger Eindhoven blijft van belang en een maximale snelheid van 30 km/uur in de wijken levert een belangrijke bijdrage. h.  Parkeren; Uitwerken van een mobiliteitstransitie ondersteunende stadsbrede (inclusief economische toplocaties) parkeerstrategie. i.

Gedrag; We ontwikkelen stadscampagnes om een gedragsverandering tot stand te brengen, zoals met de serious game ‘Eindhoven goed op Weg’. Hiermee verleiden we inwoners om de auto te laten staan door te wijzen op de mogelijkheden én voordelen van alternatieve vormen van vervoer. We brengen de apps onder de aandacht die beschikbaar zijn in het kader van mobiliteitsdiensten voor multimodaal reisadvies op maat. We wijzen werkgevers op hun verantwoorde­ lijkheid in het bereikbaar én leefbaar houden van onze stad. Tot slot investeren we in duurzame stadslogistiek en de aanpak van de top 10 verkeersonveilige hotspots. Deze vallen buiten de scope van het masterplan.

5

Proces

Wij organiseren een open en adaptief participatieproces, per fase zal er gekeken worden wat er nodig is voor de volgende stap. Het traject is reeds in Q4 2022 gestart; drie wetenschappers en deskundigen hebben een essay geschreven voor de toekomst van mobiliteit in Eindhoven en er is intern gestart met deskresearch. Tevens is er op 26 januari een eerste dromenlab georganiseerd, waar betrokken organisaties, inwoners, ondernemers en raadsleden zijn uitgedaagd om mee te denken en dromen over mobiliteit in 2050. Er vindt nauwe afstemming plaats met lopende trajecten en gesprekken met de stad worden daar waar mogelijk gezamenlijk gevoerd. In het eerste deel van het traject wordt, samen met inwoners, reizigers, ondernemers en andere doelgroepen, een visie opgesteld. Wij halen ideeën en perspectieven op en gaan in gesprek middels dromen- en kennislabs, experimenten en verschillende challenges. Zo worden de huidige onderzoeken en inzichten geconfronteerd en geïnspireerd door perspectieven van inwoners, reizigers en deskundigen. Een voorbeeld hiervan kan zijn om met onderwijsinstellingen in de stad jongeren te laten meedenken op creatieve manieren aan mobiliteitsoplossingen. Door experimenten ook op straat zichtbaar te maken, wordt inzichtelijk wat voor- en nadelen zijn van keuzes. Dat leidt tot inzichten waarvan we kunnen leren, ook als ze mislukken.

Vanaf het begin zal op de achtergrond ook de benodigde inhoudelijke stappen en onderzoeken worden genomen.

8 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

In het tweede deel zal de visie uitgewerkt worden in een concrete actieagenda. In de actieagenda worden te nemen stappen voor de komende 3 á 4 jaar concreet gemaakt en helderheid gegeven in de benodigde afwegingen én omvat de bijbehorende investeringen voor de jaren daarna. Deze kunnen vertaald worden - indien nodig in een lobby agenda. De benodigde financiële middelen voor de actieagenda vergen immers ook nieuwe afspraken met provincie en Rijk. We zetten tevens in op informatieve en enthousiasmerende communicatie en de diverse doelgroepen en deskundigen op een goede manier te betrekken in het proces. Er hebben al veel geïnteresseerden aangegeven via e-mail op de hoogte te worden gehouden, daarnaast gebruiken we bijvoorbeeld de projectenpagina en sociale media om de uitkomsten te delen met het publiek. Op de volgende pagina is het proces in één oogopslag weergegeven.

Januari - mei 2023 Maart - december 2023

Deel 1 Visie op mobiliteit in 2050

Deel 2 Actieagenda met concrete stappen

Inhoud ■ Essays door wetenschappers en deskundigen ■ Deskresearch ■ Integreren lopende trajecten en aanvullende benodigde onderzoeken ■ Opstellen visie voor mobiliteit in 2050

Inhoud ■ Focus op uitwerking en vertaling van visie naar benodigde acties en concrete stappen ■ In beeld brengen van de keuzes en afwegingen ■ Helderheid over stappen in komende 3-4 jaar en daarna meer op hoofdlijnen

Participatie ■ Dromenlabs en challenges/experimenten in de stad ■ Kennislabs met deskundigen binnen en buiten de gemeente ■ Verbeelding en design van de visie

Participatie ■ Kennislabs met deskundigen binnen en buiten de gemeente

Betrokkenheid Raad ■ Opstellen startnotitie

Betrokkenheid Raad ■ Eind 2023: Masterplan inclusief visie en actieagenda aangeboden aan de raad

9 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

6

planning

We starten een open en adaptief participatieproces met inwoners, reizigers, ondernemers en andere doelgroepen. Dit betekent dat per fase wordt bepaald wat er nodig is voor de volgende stap. Hoewel visie en actieagenda parallel lopen, ligt in de eerste helft van 2023 de focus op de visie voor mobiliteit in 2050 en de tweede helft van het jaar komt de nadruk meer te leggen op de concrete actieagenda. Gemiddeld zal er naar verwachting iedere 2 maanden een bijeenkomst plaatsvinden waar stakeholders voor worden uitgenodigd. De gemeenteraad wordt actief betrokken in het proces. We komen aan het eind van het jaar terug met het masterplan dat bestaat uit een visie en actieagenda. Datum

Inhoudelijk proces

Participatieproces

Oktober 2022-januari 2023

Deskresearch

Drie essays door wetenschappers en deskundigen (Carlo van den Weijer, Kris Peeters, Ellen van Bueren)

26 januari

1e bijeenkomst ‘Dromenlab’

Maart

Behandeling startnotitie in Raad

Februari-juni

Benodigde inhoudelijke stappen en onderzoeken

Maart-mei

Interne kennissessies als input voor de visie

Verschillende dromen- en kennislabs challenges en experimenten met de focus op een gezamenlijke visie op mobiliteit voor 2050

23 maart

2de bijeenkomst ‘Dromenlab’

25 mei

3de bijeenkomst ‘Dromenlab’

April – oktober

Kennislabsmet de focus op de vertaling van de visie naar de actieagenda

Oktober -december

Vormgeven en visualiseren masterplan

10 startnotitie masterplan mobiliteit 2050

Betrokkenheid Raad

Dromen- en kennislabs met input vanuit inwoners, reizigers, ondernemers en deskundigen Voorbereiding besluitvorming en raadsbehandeling

7

Financiën

Voor de begeleiding van het traject, het organiseren van bijeenkomsten en voor externe onderzoeken is budget beschikbaar gesteld vanuit in het bestuursakkoord.

11 startnotitie masterplan mobiliteit 2050