Bijlage 1 - Samenvatting Water en Klimaatadaptatie Aanpak 2023 2026

Bijlage 1

Samenvatting Water en Klimaatadaptatie Aanpak 2023 – 2026

Een Eindhovense aanpak voor water en klimaatadaptatie Een goed functionerend rioolstelsel en watersysteem is belangrijk voor een leefbare en gezonde stad. Door klimaatverandering en toenemende extreme situaties (wateroverlast door hevige buien, droogte door lange periode zonder neerslag en hittestress door te veel verharding en te weinig groen) neemt de druk op de stad, het rioolstelsel en het watersysteem toe. Met de voorliggende aanpak wordt uiteengezet hoe gemeente Eindhoven de komende vier jaar aan de slag gaat om aan de drie wettelijke zorgplichten (inzameling en transport van afval-, hemel- en grondwater) te voldoen. Daarnaast zijn in de voorliggende aanpak de taken beschreven voor het oppervlaktewater en de water gerelateerde klimaatadaptatie opgaven. De voorliggende aanpak is een actualisatie van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2022 en geeft het beleidsmatig en financieel kader voor het uitvoeren van de hiervoor beschreven zorgplichten en taken. De titel ‘Gemeentelijk Rioleringsplan’ (GRP) dekt niet meer de lading. Vandaar de nieuwe titel en ondertitel: ‘Water- en Klimaatadaptatie Aanpak (WKA) Gemeente Eindhoven 2023 – 2026’ ‘Water als waarde voor een leefbare en gezonde stad’

Bij ingang van de omgevingswet is het GRP niet langer een wettelijke verplichting. Elementen van het GRP moeten opgaan in de omgevingsvisie, plan, en -programma. Met de opzet van deze aanpak sorteren we al zo veel als mogelijk voor op de transitie naar de omgevingswet. Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. geeft aan hoe de Water en Klimaatadaptatie Aanpak (WKA) is opgebouwd en input geeft voor de omgevingswetinstrumenten.

Figuur 1: Vertaling ambitie en stedelijke opgaven uit Omgevingsvisie 1.0 naar het Water en Klimaatadaptatie plan.

Visie Op een duurzame manier (!) bijdragen aan de stedelijke opgaven uit de omgevingsvisie 1.0: het behouden en realiseren van een gezonde, aantrekkelijke en leefbare stad; ‘Water als waarde voor een leefbare en gezonde stad’.

De bovenstaande Watervisie is voor 2050. Op hoofdlijnen is de Watervisie als volgt uitgewerkt: In 2050 hebben we een goed onderhouden en goed functionerend afval- en hemelwaterstelsel en oppervlaktewatersysteem (zowel kwantitatief als kwalitatief). Wij handelen water- en klimaatrobuust bij elke ruimtelijke (her)inrichting en stimuleren inwoners en ondernemers (met subsidies en een gerichte communicatiestrategie) om dat ook te doen. De openbare ruimte is in 2050 zodanig ingericht dat schade aan gebouw en maatschappelijke overlast, door een regenbui van 60 mm in een uur, zoveel mogelijk wordt voorkomen. Wij verwerken hemelwater, waar mogelijk, volgens de trits: inzamelen, lokaal vasthouden, infiltreren in de bodem en vertraagd afvoeren naar oppervlaktewater of het riool. Voor het voorkomen van structurele nadelige gevolgen van grondwater, hebben en houden wij inzicht in het freatisch grondwater en werken wij aan verbeteringsmaatregelen. Wij werken met onze (water)partners samen als ‘één overheid’ om de doelen te behalen en voor een duidelijk verhaal naar inwoners en bedrijven.

Plan De waterregels zijn een doorwerking van het water- en klimaatadaptatiebeleid en binden derden aan de doelen van dit beleid. De bestaande Eindhovense water- en klimaatadaptatieregels zijn opgenomen in het Paraplu bestemmingsplan waterberging 2020 en de Algemene plaatselijke verordening (APV). Voor opvolging van regels voor waterberging heeft gemeente Eindhoven een rekentool ontwikkeld waarmee initiatiefnemers eenvoudig kunnen nagaan wat de omvang van de klimaatadaptatie maatregelen moet zijn. In de planperiode 2023-2026 worden verplichten vergroeningsopgaven bij bouwontwikkelingen geïmplementeerd in de rekentool. Met deze toevoeging dragen wij beter bij aan de doelen uit de Water en Klimaatadapatie aanpak en het Groenbeleidsplan van gemeente Eindhoven. De waterregels worden gecontroleerd met de toets omgevingsvergunning en de watertoets. Een omgevingsvergunningaanvraag voor bouwwerken (woningen, panden, etc.) wordt getoetst op diverse waterhuishoudkundige aspecten, zoals de waterbergingsopgave en de huisaansluitingen van afval- en hemelwaterriool. De watertoets is een proces waarbij initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en de waterbeheerder met elkaar in gesprek gaan om de waterhuishoudkundige belangen mee te laten wegen bij het uitwerken van de ruimtelijke ontwikkeling in de ruimtelijke plannen en besluiten.

Programma Het programma geeft de beleidsuitgangspunten, de maatregelen (investeringsen exploitatie activiteiten), personele middelen, het kostendekkingsplan en de risico’s die wij voor de planperiode 2023-2026 voorzien. Beleidsuitgangspunten De beleidsuitgangspunten zijn van toepassing bij onderhoud van voorzieningen, water- en herinrichtingsprojecten en nieuwbouwprojecten. Voor de afvalwaterzorgplicht, hemelwaterzorgplicht, grondwaterzorgplicht, oppervlaktewater, klimaatadaptatie en voor de interactie bomen en riolering zijn beleidsuitgangspunten opgesteld. Maatregelen Ongeveer 80% van onze inzet plegen we in reguliere exploitatie activiteiten (zoals rioolreiniging en kolken zuigen) en investeringsmaatregelen (zoals rioolvervanging en relining). De meeste (politieke) aandacht in de Water en Klimaatadaptatie aanpak gaat echter uit naar de 20% van onze inzet speciaal gericht op het bereiken van onze Visie en Strategische Doelen. Denk hierbij aan maatregelen zoals: optimalisatie studies, inventarisaties voor beheer, onderzoeken, meet- en monitoringsprogramma’s, uitwerken van een droogteplan, opstellen van een watervisie voor een specifiek gebied, ontwikkelen van een communicatiestrategie etc.

Personele middelen De personele consequenties van het beleid in dit WKA zijn geïnventariseerd en opnieuw ingeschat op basis van het exploitatieoverzicht en investeringsoverzicht, op basis van de huidige bezetting (praktijk van de afgelopen jaren) en op basis van de behoefte voor de nieuwe taken die in dit WKA zijn opgenomen. Hieruit resulteert dat er 4,5 fte extra nodig is voor uitvoering van het WKA. Kostendekkingsplan Om te bepalen hoeveel kosten de gemeente heeft en welke inkomsten daar vanuit de rioolheffing tegenover moeten, staan is een kostendekkingsplan opgesteld. Het doel van het kostendekkingsplan is de tariefontwikkeling van de rioolheffing voor de planperiode van het GRP te onderbouwen met een doorkijk naar de langere termijn. De kosten voor het uitvoeren van de taken in dit WKA bestaan uit vervangingsen verbeteringsinvesteringen en jaarlijks terugkerende exploitatiekosten. De directe en indirecte exploitatiekosten omvatten de kosten voor het beheer en onderhoud van de rioolstelsels. Voorts wordt rekening gehouden met de BTW op zowel goederen als diensten en investeringen, die in het riooltarief mogen worden meegenomen. Daarnaast zijn er kapitaallasten (rente en afschrijvingen) van vervangings- en verbeteringsinvesteringen en personele lasten. Via de aan burgers en bedrijven opgelegde rioolheffing worden de exploitatie- en investeringskosten betaald.

De gemeente streeft daarbij naar een volledig kostendekkende heffing (zijnde 100%).

Tabel 1 geeft een overzicht van de ontwikkeling van de rioolheffing voor zowel

eigenaren als gebruikers voor de planperiode van dit WKA. De ontwikkeling van de rioolheffing voor gebruikers is evenredig met de ontwikkeling van de rioolheffing voor eigenaren. Tabel 1 Ontwikkeling rioolheffing eigenaren en gebruikers planperiode.

Jaar

Eigenaren

Gebruikers

2023

€187

€259

2024

€192

€266

2025

€197

€273

2026

€202

€280

Met deze ontwikkeling van de rioolheffing is het mogelijk het ambitieniveau voor een water- en klimaat robuuste stad gelijk te houden aan het beleid in het GRP 2019 – 2022: ‘Water als waarde voor een leefbare en gezonde stad’. We kunnen tevens starten met de opgave rondom het Eindhovense kanaal om de waterkwaliteit te herstellen en achterstanden in beheer en onderhoud weg te werken. Ook volgen er de komende jaren een aantal grote (her)inrichtingen en ruimtelijke ontwikkelingen welke klimaat robuust gerealiseerd dienen te worden. Risico’s Op dit moment worden een aantal risico’s voorzien die mogelijk komende planperiode, maar ook daarna, tot wijziging van het WKA kunnen leiden. Wij voorzien de volgende risico’s: de vergroeningsopgave (Boomwortels zorgen mogelijk voor een versnelde achteruitgang van de kwaliteit van het riool en daardoor een minder lange levensduur. Dit betekent dat we de riolen eerder moeten vervangen dan gepland.), hittestress (Dit klimaatadaptatie thema is nog niet goed belegd in de gemeentelijke organisatie.), personele capaciteit (Krappe arbeidsmarkt kan er toe leiden dat functies niet ingevuld worden.) enhoge energiekosten en inflatiecorrectie (Hierdoor kan de noodzakelijke hoogte van de rioolheffing hoger uitvallen dan we nu inschatten.).